เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด
ตรวจหัวใจ EKG เอคโค่ และวิ่งสายพาน ต่างกันอย่างไร ใครต้องตรวจแบบไหน
คำตอบสั้น: การตรวจหัวใจ 3 แบบที่คนไทยเจอบ่อยดูคนละเรื่องกัน EKG (คลื่นไฟฟ้าหัวใจ) ดูจังหวะและไฟฟ้าของหัวใจขณะพัก เอคโค่ (echocardiogram) ใช้คลื่นเสียงดูโครงสร้าง ลิ้นหัวใจ และแรงบีบของหัวใจ ส่วน วิ่งสายพาน (EST หรือ exercise stress test) ดูว่าหัวใจขาดเลือดหรือเต้นผิดจังหวะเมื่อต้องทำงานหนัก แพทย์เลือกการตรวจตามอาการและความเสี่ยง ผลปกติของการตรวจหนึ่งไม่ได้รับรองว่าหัวใจปกติทุกด้าน และคณะทำงานป้องกันโรคของสหรัฐฯ (USPSTF) ไม่แนะนำให้ตรวจ EKG คัดกรองในคนที่ไม่มีอาการและความเสี่ยงต่ำ
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- EKG ไม่เจ็บ ไม่มีไฟฟ้าวิ่งเข้าตัว ดูอัตราและจังหวะการเต้น
- เอคโค่ใช้คลื่นเสียง ไม่มีรังสี ดูลิ้นหัวใจ ขนาดห้องหัวใจ และแรงบีบตัว
- วิ่งสายพานใช้เวลารวมราว 60 นาที ต้องงดกาแฟ ชา น้ำอัดลม และช็อกโกแลตก่อนตรวจตามที่โรงพยาบาลสั่ง
- โฮลเตอร์คือเครื่องติดตัว 24–48 ชั่วโมง ใช้จับใจสั่นหรือหน้ามืดที่เป็น ๆ หาย ๆ
- ห้ามหยุดยาประจำเองก่อนตรวจ ให้ถามแพทย์ว่าวันตรวจกินยาตัวไหนได้
EKG คืออะไร ตรวจอะไรได้บ้าง
EKG หรือ ECG (electrocardiogram) คือการบันทึกไฟฟ้าที่หัวใจสร้างขึ้นทุกครั้งที่เต้น ออกมาเป็นเส้นกราฟ MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่าเจ้าหน้าที่จะติดแผ่นสื่อไฟฟ้าที่แขน ขา และหน้าอก แล้วให้นอนนิ่ง ๆ การตรวจไม่เจ็บ และ ไม่มีไฟฟ้าส่งเข้าร่างกาย
EKG ช่วยบอกได้ว่า
- หัวใจเต้นเร็วหรือช้าแค่ไหน และเต้นสม่ำเสมอหรือไม่ ค่าปกติตาม MedlinePlus คือ 60–100 ครั้งต่อนาที
- มีหัวใจเต้นผิดจังหวะ เช่น หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (AF) หรือไม่
- มีร่องรอยหัวใจขาดเลือด หรือกล้ามเนื้อหัวใจตาย ทั้งที่เกิดอยู่หรือเคยเกิด
- ห้องหัวใจโตหรือไม่ และเกลือแร่บางตัว เช่น โพแทสเซียม ผิดปกติหรือไม่
เตรียมตัวอย่างไร: MedlinePlus แนะนำให้บอกแพทย์ทุกยาที่กินอยู่ เพราะยาบางตัวมีผลต่อกราฟ และไม่ควรออกกำลังกายหรือดื่มน้ำเย็นทันทีก่อนตรวจ เพราะอาจทำให้ผลคลาดเคลื่อน ระหว่างตรวจควรผ่อนคลายและไม่หนาวสั่น เพราะการขยับตัวทำให้กราฟเพี้ยน
ถ้ามีอาการใจสั่นอยู่แล้ว อ่านการแยกสาเหตุเบื้องต้นได้ที่ ใจสั่นเกิดจากอะไร
EKG ปกติ แปลว่าหัวใจปกติแน่นอนไหม
ไม่แน่นอน EKG ขณะพักบันทึกเฉพาะช่วงเวลาที่ตรวจ MedlinePlus ระบุว่า ปัญหาหัวใจบางอย่างอาจไม่แสดงใน EKG และบางโรคไม่ทำให้กราฟเปลี่ยนเลย ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ
- หลอดเลือดหัวใจตีบที่ยังไม่ขาดเลือดตอนพัก อาจเห็นความผิดปกติเฉพาะตอนหัวใจทำงานหนัก จึงต้องใช้การตรวจแบบออกแรง
- ใจสั่นที่เป็น ๆ หาย ๆ ถ้าตอนตรวจไม่มีอาการ กราฟก็อาจปกติ
- โรคลิ้นหัวใจหรือแรงบีบหัวใจลดลง มักต้องใช้เอคโค่ดู
ในทางกลับกัน EKG ที่ผิดปกติเล็กน้อยในใบตรวจสุขภาพ ก็ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคหัวใจเสมอไป แพทย์จะดูร่วมกับอาการ ประวัติ และผลตรวจอื่นก่อนตัดสินว่าต้องตรวจต่อหรือไม่
เอคโค่หัวใจคืออะไร ต่างจาก EKG อย่างไร
เอคโค่ (echocardiogram) คือการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงสร้างภาพหัวใจขณะเต้น ไม่มีรังสี ขณะที่ EKG ดูไฟฟ้า เอคโค่ดู รูปร่างและการทำงาน ของหัวใจ MedlinePlus ระบุว่าเอคโค่ช่วยดู
- ลิ้นหัวใจตีบหรือรั่ว และสาเหตุของเสียงหัวใจผิดปกติ (heart murmur)
- ความสามารถในการบีบตัวของหัวใจ ซึ่งใช้ประเมินภาวะหัวใจล้มเหลว
- กล้ามเนื้อหัวใจที่เสียหายจากหัวใจขาดเลือด
- น้ำหรือการอักเสบของเยื่อหุ้มหัวใจ ความดันในปอดสูง
- แหล่งของลิ่มเลือดหลังเกิดสโตรกหรือสโตรกชั่วคราว
เอคโค่มี 2 แบบหลัก
- ทางหน้าอก (TTE) แบบที่คนส่วนใหญ่ได้ตรวจ ทาเจลแล้วเลื่อนหัวตรวจบนหน้าอก อาจให้นอนตะแคงซ้าย ไม่ต้องเตรียมตัวพิเศษ และไม่มีความเสี่ยงที่ทราบ
- ทางหลอดอาหาร (TEE) ใส่สายที่มีหัวตรวจผ่านลำคอลงหลอดอาหาร ใช้เมื่อภาพจากหน้าอกไม่ชัด หรือต้องดูลิ่มเลือดหรือการติดเชื้อที่ลิ้นหัวใจ ต้องงดน้ำงดอาหารหลายชั่วโมง และได้ยาให้ผ่อนคลาย จึงมีความเสี่ยงมากกว่าแบบแรก
ใครที่แพทย์สงสัยหัวใจล้มเหลว เช่น เหนื่อยง่าย ขาบวม นอนราบไม่ได้ เอคโค่มักเป็นการตรวจสำคัญ อ่านสาเหตุของภาวะนี้ได้ที่ หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไร
วิ่งสายพาน (EST) ตรวจอะไร ใครควรตรวจ
EST คือการตรวจ EKG และความดันขณะเดินหรือวิ่งบนสายพาน เพื่อดูว่าหัวใจได้เลือดพอเมื่อต้องทำงานหนักหรือไม่ MedlinePlus อธิบายขั้นตอนว่า
- ติดแผ่นสื่อไฟฟ้า 10 แผ่นที่หน้าอก และวัดความดันที่แขนเป็นระยะ
- เริ่มเดินช้า แล้วทุกประมาณ 3 นาทีจะเพิ่มความเร็วและความชัน คล้ายเดินเร็วขึ้นเนิน
- หยุดเมื่อถึงอัตราการเต้นเป้าหมาย มีอาการเจ็บหน้าอก ความดันเปลี่ยนน่ากังวล กราฟเปลี่ยน หรือเหนื่อยจนไปต่อไม่ไหว
- เฝ้าดูต่อ 10–15 นาทีหลังหยุด รวมเวลาทั้งหมดราว 60 นาที
แพทย์มักสั่ง EST เมื่อ
- เจ็บหน้าอกและสงสัยหลอดเลือดหัวใจตีบ หรืออาการเจ็บหน้าอกเดิมเป็นบ่อยขึ้น
- เคยหัวใจขาดเลือด ทำบอลลูน หรือผ่าตัดบายพาสมาแล้ว
- จะเริ่มออกกำลังกายในคนที่เป็นโรคหัวใจหรือมีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน
- ต้องการดูจังหวะหัวใจที่ผิดปกติขณะออกแรง
ผล EST ผิดปกติไม่ได้แปลว่าต้องทำบอลลูนทันที แพทย์อาจตรวจต่อด้วยเอคโค่ขณะออกแรง การตรวจทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์ หรือการสวนหัวใจ อาการเจ็บหน้าอกแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล อ่านได้ที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น
วิ่งสายพานต้องเตรียมตัวอย่างไร งดอะไรบ้าง
งดอาหาร บุหรี่ คาเฟอีน และแอลกอฮอล์ก่อนตรวจ แต่ห้ามหยุดยาประจำเอง MedlinePlus ให้รายละเอียดไว้ดังนี้
- งดกิน สูบบุหรี่ และดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 ชั่วโมงก่อนตรวจ
- หลายที่จะให้งดคาเฟอีน 24 ชั่วโมง ซึ่งรวมถึง ชา กาแฟ น้ำอัดลมทุกชนิด ช็อกโกแลต และยาแก้ปวดบางตัวที่มีคาเฟอีน คนไทยที่ดื่มชาเย็น กาแฟเย็น หรือชาเขียวขวดทุกเช้า ควรนับรวมด้วย
- ใส่รองเท้าและเสื้อผ้าที่สบาย เหมาะกับการเดินเร็ว
- ถามแพทย์ว่าวันตรวจควรกินยาประจำตัวไหนบ้าง เพราะยาบางตัวรบกวนผล แต่ ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ได้คุยกับแพทย์
- ถ้ากินยากลุ่มรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ เช่น ซิลเดนาฟิลหรือทาดาลาฟิล ภายใน 24–48 ชั่วโมงก่อนตรวจ ต้องแจ้งแพทย์
เวลางดอาหารที่แต่ละโรงพยาบาลบอกอาจไม่เท่ากัน ให้ยึดตามใบนัดของโรงพยาบาลที่ตรวจ เรื่องความปลอดภัย MedlinePlus ระบุว่า EST โดยทั่วไปปลอดภัย อาการเจ็บหน้าอกหรือหน้ามืดเกิดได้ ส่วนหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงพบได้น้อย
โฮลเตอร์ (Holter) ต่างจาก EKG ธรรมดาอย่างไร
โฮลเตอร์คือเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบพกติดตัว ใส่ไว้ 24–48 ชั่วโมงระหว่างใช้ชีวิตตามปกติ MedlinePlus ระบุว่าใช้เมื่อ
- มีใจสั่นหรือเป็นลมหมดสติเป็นครั้งคราว ซึ่ง EKG ช่วงสั้น ๆ ที่โรงพยาบาลอาจจับไม่ได้
- หลังหัวใจขาดเลือด หรือเมื่อเริ่มยาหัวใจตัวใหม่
ระหว่างใส่ต้องจดบันทึกว่าทำอะไรและรู้สึกอย่างไรในแต่ละช่วง เพื่อให้แพทย์จับคู่กับกราฟ ควรอาบน้ำก่อนไปติดเครื่อง เพราะระหว่างใส่จะอาบน้ำไม่ได้ และเลี่ยงผ้าห่มไฟฟ้า แม่เหล็ก และเครื่องตรวจโลหะ
ความเชื่อที่พบบ่อย: ตรวจสุขภาพทุกปีควรวิ่งสายพานด้วย ยิ่งตรวจมากยิ่งปลอดภัย จริงไหม
ไม่จริงสำหรับคนที่ไม่มีอาการและความเสี่ยงต่ำ แถลงการณ์ของ USPSTF ในวารสาร JAMA ปี 2018 แนะนำไม่ให้ตรวจ EKG ขณะพักหรือขณะออกแรงเพื่อคัดกรอง ในผู้ใหญ่ที่ไม่มีอาการและมีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดใน 10 ปีต่ำกว่าร้อยละ 10 (ระดับ D) เพราะผลตรวจแทบไม่เปลี่ยนการรักษา แต่อาจนำไปสู่การตรวจแบบรุกล้ำ เช่น การสวนหัวใจ ที่มีความเสี่ยงของมันเอง
ส่วนคนไม่มีอาการที่ความเสี่ยงปานกลางหรือสูง USPSTF ระบุว่า หลักฐานยังไม่พอจะตัดสิน ว่าการตรวจ EKG เพิ่มข้อมูลจากการประเมินปัจจัยเสี่ยงปกติได้มากพอหรือไม่ กลุ่มนี้จึงควรคุยกับแพทย์เป็นรายคน
ข้อสรุปนี้ ไม่ได้ใช้กับคนที่มีอาการ ถ้าเจ็บหน้าอก เหนื่อยง่ายผิดปกติ ใจสั่น หรือหน้ามืด การตรวจหัวใจเป็นเรื่องที่ต้องคุยกับแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่ข้ามได้
ใครควรคุยกับแพทย์เรื่องตรวจหัวใจ และเมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที
ควรนัดพบแพทย์ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ แพทย์จะเลือกว่าควรเริ่มที่ EKG เอคโค่ วิ่งสายพาน หรือโฮลเตอร์
- เคยเจ็บหรือแน่นหน้าอกเวลาออกแรง แล้วหายเมื่อพัก (ถ้ากำลังเจ็บแน่นหน้าอกอยู่ ให้โทร 1669 ตามรายการด้านล่าง)
- เหนื่อยง่ายผิดปกติ ขาบวม นอนราบแล้วหายใจไม่สะดวก
- ใจสั่นเป็น ๆ หาย ๆ หรือเคยเป็นลมหมดสติ
- แพทย์ฟังได้เสียงหัวใจผิดปกติ
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอนัดตรวจ
- เจ็บแน่นหน้าอก
- หายใจไม่ออก
- แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
ถ้าสงสัยว่าเจ็บหน้าอกแบบไหนเป็นเรื่องหัวใจ อ่านเพิ่มได้ที่ เจ็บหน้าอกข้างซ้าย จี๊ดๆ เป็นโรคหัวใจไหม
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
EKG กับเอคโค่หัวใจต่างกันอย่างไร
EKG บันทึกไฟฟ้าหัวใจเพื่อดูอัตราและจังหวะการเต้น ส่วนเอคโค่ใช้คลื่นเสียงสร้างภาพหัวใจเพื่อดูลิ้นหัวใจ ขนาดห้องหัวใจ และแรงบีบตัว ทั้งสองแบบไม่มีรังสี และ EKG กับเอคโค่ทางหน้าอกไม่เจ็บ
EKG ปกติ แปลว่าไม่เป็นโรคหัวใจใช่ไหม
ไม่เสมอไป MedlinePlus ระบุว่าปัญหาหัวใจบางอย่างอาจไม่แสดงใน EKG และบางโรคไม่ทำให้กราฟเปลี่ยน ถ้ายังมีอาการ ควรแจ้งแพทย์เพื่อพิจารณาการตรวจอื่น
ก่อนวิ่งสายพานต้องงดอะไรบ้าง
MedlinePlus แนะนำให้งดอาหาร บุหรี่ คาเฟอีน และแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 ชั่วโมง และหลายที่ให้งดคาเฟอีน 24 ชั่วโมง รวมชา กาแฟ น้ำอัดลม ช็อกโกแลต ส่วนยาประจำตัวห้ามหยุดเอง ให้ถามแพทย์ก่อน
วิ่งสายพานใช้เวลานานแค่ไหน
MedlinePlus ระบุว่ารวมเวลาเตรียมตัว ออกแรง และเฝ้าดูหลังหยุดอีก 10–15 นาที ใช้เวลาทั้งหมดประมาณ 60 นาที
ไม่มีอาการอะไร ควรตรวจ EKG หรือวิ่งสายพานทุกปีไหม
USPSTF ปี 2018 แนะนำไม่ให้ตรวจ EKG เพื่อคัดกรองในคนที่ไม่มีอาการและความเสี่ยงต่ำ เพราะไม่เปลี่ยนการรักษาและอาจนำไปสู่การตรวจที่มีความเสี่ยง ส่วนคนความเสี่ยงสูงควรคุยกับแพทย์เป็นรายคน
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- ElectrocardiogramMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- EchocardiogramMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- Exercise stress testMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- Holter monitor (24h)MedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- Screening for Cardiovascular Disease Risk With Electrocardiography: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement (JAMA 2018)PubMed, U.S. National Library of Medicine
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11
อ่านต่อ
เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร
คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669
เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา
เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร
วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ
วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669