เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด
วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ
คำตอบสั้น: วูบหรือเป็นลม (syncope) คือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปเลี้ยงสมองลดลง แล้วฟื้นเองได้เร็ว MedlinePlus ระบุว่ามักเกิดเมื่อความดันตกทันที เช่น จากอากาศร้อน ขาดน้ำ ลุกเร็ว ยา ความเครียด น้ำตาลต่ำ หรือโรคหัวใจ ส่วนใหญ่เป็นแบบที่ไม่อันตราย แต่การศึกษา Framingham ที่ตีพิมพ์ในวารสาร NEJM ปี 2545 พบว่าผู้ที่วูบจากสาเหตุทางหัวใจมีความเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้นราว 2 เท่า วูบที่มีเจ็บ แน่น หรืออึดอัดหน้าอก หรือใจสั่นแรงหรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ MedlinePlus จัดเป็นเหตุให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และคนที่วูบครั้งแรกควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- วูบคือการหมดสติชั่วครู่ ส่วนใหญ่ไม่เกินสองสามนาที และฟื้นเองได้เร็ว ตามข้อมูลของ MedlinePlus
- ในการศึกษา Framingham สาเหตุที่พบบ่อยคือวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติ 21.2% วูบจากหัวใจ 9.5% และความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า 9.4% อีก 36.6% หาสาเหตุไม่พบ
- วูบจากหัวใจสัมพันธ์กับความเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้นราว 2 เท่า ส่วนวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติไม่เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ปฐมพยาบาลคือให้นอนราบ ยกขาสูงราว 30 เซนติเมตร คลายเสื้อผ้า และให้นอนพักอย่างน้อย 10–15 นาที
- วูบครั้งแรก วูบบ่อย หรือมีอาการใหม่ร่วมด้วย ควรพบแพทย์ แม้จะฟื้นแล้ว
วูบ เป็นลม หมดสติ ต่างกันอย่างไร
วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติช่วงสั้น ๆ เพราะเลือดไปสมองลดลง แล้วฟื้นเองได้ครบถ้วนอย่างรวดเร็ว MedlinePlus อธิบายว่าระหว่างเป็นลม คนจะหมดสติ กล้ามเนื้ออ่อนปวกเปียก หน้าซีด และส่วนใหญ่ไม่เกินสองสามนาที
ก่อนวูบหลายคนมีอาการนำ ตามที่ MedlinePlus ระบุ เช่น
- อ่อนแรง เหงื่อออก คลื่นไส้
- ตาลาย ภาพมืดหรือขาวโพลน หรือมองเห็นแคบลงเหมือนมองผ่านอุโมงค์
- เสียงรอบตัวเบาลงไกล ๆ
- ตัวเย็นชื้น
อาการหน้ามืดแต่ไม่หมดสติ เป็นอาการใกล้เคียงที่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของวูบ ส่วน การหมดสติที่ไม่ฟื้นเองภายในสองสามนาที ไม่ใช่วูบธรรมดา ต้องถือเป็นเหตุฉุกเฉิน
วูบเกิดจากอะไรได้บ้าง
วูบเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ปฏิกิริยาของร่างกายที่ไม่อันตราย ไปจนถึงโรคหัวใจที่ต้องรักษาเร่งด่วน MedlinePlus แบ่งสาเหตุไว้ดังนี้
สถานการณ์ที่กระตุ้นให้วูบ
- ไอแรงมาก
- เบ่งอุจจาระ
- ยืนอยู่กับที่นานเกินไป เช่น ยืนเข้าแถวกลางแดดในงานพิธี งานบวช หรือรอรถนาน ๆ
- ปัสสาวะ โดยเฉพาะตอนกลางคืน หรือหลังนอนราบมานาน เช่น ลุกเข้าห้องน้ำตอนตีสาม
- ลุกขึ้นยืนจากท่านอนทันที
อารมณ์และความเจ็บปวด
MedlinePlus ระบุว่าความเครียดทางอารมณ์ ความกลัว และความเจ็บปวดรุนแรงทำให้เป็นลมได้ เช่น บางคนเป็นลมทุกครั้งที่เห็นเลือดหรือถูกเจาะเลือด ลักษณะนี้มักเป็น วูบจากระบบประสาทอัตโนมัติ (vasovagal syncope) ซึ่งคือการที่ร่างกายตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นจนความดันและชีพจรตกชั่วคราว
สาเหตุที่อาจร้ายแรงกว่า
- ยาบางตัว MedlinePlus ระบุยาคลายกังวล ยาต้านซึมเศร้า และยาลดความดัน ซึ่งทำให้ความดันตกได้
- ดื่มสุราหรือใช้สารเสพติด
- โรคหัวใจ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน และโรคหลอดเลือดสมอง
- หายใจเร็วและลึกเกินไป
- น้ำตาลในเลือดต่ำ
- ลมชัก
- ความดันตกจากเสียเลือดหรือขาดน้ำรุนแรง เช่น ท้องเสียหนักหรือเสียเหงื่อมาก
ยาที่ทำให้หน้ามืดเวลาลุกยืนในผู้ชายสูงอายุ เช่น ยาต่อมลูกหมากโต อ่านตัวอย่างได้ที่ ยาแทมสุโลซิน ผลข้างเคียง หน้ามืด
วูบแบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ
วูบที่ต้องนึกถึงหัวใจก่อนคือวูบที่มาพร้อมอาการของหัวใจ เช่น เจ็บหน้าอก ใจสั่นแรง หรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ ข้อมูลจาก MedlinePlus มีดังนี้
- โรคหัวใจเป็นสาเหตุหนึ่งของวูบ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ และหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน
- วูบที่มีเจ็บ แน่น หรืออึดอัดหน้าอก ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- วูบที่มีใจสั่นแรงหรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 เช่นกัน
- แพทย์จะซักประวัติเพื่อแยกว่าเป็นวูบธรรมดา ลมชัก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ และผู้ที่สงสัยหัวใจเต้นผิดจังหวะอาจต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อตรวจ
ทำไมต้องแยกให้ได้: การศึกษา Framingham ที่ตีพิมพ์ในวารสาร NEJM ปี 2545 ติดตามผู้เข้าร่วม 7,814 คนเฉลี่ย 17 ปี พบว่าผู้ที่วูบจากหัวใจมีความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุสูงขึ้นราว 2 เท่า (อัตราส่วนความเสี่ยง 2.01) เทียบกับคนที่ไม่เคยวูบ ส่วนวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติไม่พบว่าเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
โรคลิ้นหัวใจเป็นโรคหัวใจอีกกลุ่มหนึ่งที่ควรรู้จัก อ่านเพิ่มที่ ลิ้นหัวใจตีบ ลิ้นหัวใจรั่ว คืออะไร อาการแบบไหนอันตราย
วูบพบบ่อยแค่ไหน ใครเสี่ยง
วูบพบได้บ่อย และพบมากขึ้นในผู้สูงอายุ MedlinePlus ระบุว่าการเป็นลมพบบ่อยกว่าในคนสูงอายุ ส่วนการศึกษา Framingham พบตัวเลขดังนี้
- ผู้เข้าร่วม 822 จาก 7,814 คนรายงานว่าเคยวูบในช่วงติดตาม
- อัตราการวูบครั้งแรก 6.2 ครั้งต่อ 1,000 คนต่อปี
- สาเหตุที่ระบุได้บ่อยที่สุดคือวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติ (21.2%) วูบจากหัวใจ (9.5%) และความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า (9.4%)
- อีก 36.6% หาสาเหตุไม่พบ และกลุ่มนี้ก็มีความเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้นเล็กน้อย (อัตราส่วนความเสี่ยง 1.32)
ข้อจำกัดคือเป็นข้อมูลของคนอเมริกันในชุมชนเดียวที่เก็บระหว่างปี 2514–2541 จึงใช้ดูภาพรวมของสาเหตุ ไม่ใช่ตัวเลขของคนไทยโดยตรง
เจอคนวูบต่อหน้า ต้องปฐมพยาบาลอย่างไร
ให้ผู้ป่วยนอนราบ ตรวจว่าหายใจหรือไม่ ยกขาสูง และให้นอนพักต่ออย่างน้อย 10–15 นาที ขั้นตอนตาม MedlinePlus มีดังนี้
- ตรวจทางเดินหายใจและการหายใจ ถ้าไม่หายใจหรือหายใจเฮือก ให้โทร 1669 และเริ่มกดหน้าอกทันที ขั้นตอนอ่านได้ที่ หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน ทำ CPR และใช้เครื่อง AED อย่างไร
- คลายเสื้อผ้าที่รัดคอ
- ยกเท้าให้สูงกว่าระดับหัวใจ ราว 30 เซนติเมตร
- ถ้าอาเจียน ให้จับนอนตะแคง เพื่อป้องกันสำลัก
- ให้นอนพักอย่างน้อย 10–15 นาที ในที่เย็นและเงียบ ถ้านอนไม่ได้ ให้นั่งก้มตัวไปข้างหน้า ศีรษะอยู่ระหว่างเข่า
อย่ารีบพยุงให้ลุกขึ้นยืนทันทีที่รู้สึกตัว ให้นอนพักให้ครบตามเวลาข้างต้นก่อน แล้วค่อย ๆ ลุกนั่งก่อนยืน
ความเชื่อเรื่องวูบที่พบบ่อย จริงไหม
ความเชื่อบางข้อทำให้คนพลาดสาเหตุสำคัญ
- “ฟื้นแล้วก็ไม่เป็นไร ไม่ต้องไปหาหมอ” ไม่ถูก MedlinePlus แนะนำว่าถ้าเป็นลมครั้งแรก เป็นลมบ่อย หรือมีอาการใหม่ร่วมด้วย ควรพบแพทย์โดยเร็ว เพราะวูบจากหัวใจดูภายนอกคล้ายวูบธรรมดาได้
- “ดูเองก็รู้ว่าเป็นวูบธรรมดาหรือลมชัก” ไม่ใช่ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์ต้องซักประวัติเพื่อแยกว่าเป็นวูบธรรมดา ลมชัก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ และคำบอกเล่าของคนที่เห็นเหตุการณ์ช่วยแพทย์ได้มาก
- “วูบเป็นเรื่องของคนแก่เท่านั้น” ไม่จริง MedlinePlus ระบุเพียงว่าพบบ่อยกว่าในผู้สูงอายุ และแนะนำให้ทุกคนที่เป็นลมครั้งแรกไปพบแพทย์ โดยไม่ได้จำกัดอายุ
ไปพบแพทย์เรื่องวูบ จะตรวจอะไรบ้าง
แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติอย่างละเอียด วัดความดันในท่านอนและท่ายืน และตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะถามเพื่อแยกว่าเป็นวูบธรรมดา ลมชัก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ และคำบอกเล่าของคนที่เห็นเหตุการณ์มีประโยชน์มาก การตรวจที่อาจสั่ง ได้แก่
- ตรวจเลือด ดูภาวะโลหิตจางและเกลือแร่
- คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) และ เครื่องบันทึกจังหวะหัวใจแบบพกพา
- อัลตราซาวด์หัวใจ (echocardiogram) ดูโครงสร้างและลิ้นหัวใจ
- คลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ถ้าสงสัยลมชัก
- เอกซเรย์ทรวงอก
MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่สงสัยหัวใจเต้นผิดจังหวะอาจต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อตรวจ เตรียมข้อมูลไปให้พร้อม ได้แก่ วูบตอนทำอะไร มีอาการเตือนไหม หมดสตินานเท่าไร รายการยาทั้งหมด และประวัติครอบครัว
เมื่อไรต้องโทร 1669
ถ้าคนที่วูบมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ตามเกณฑ์ที่ MedlinePlus ระบุ
- ไม่ฟื้นหรือไม่รู้สึกตัวดีภายในสองสามนาที
- ล้มจากที่สูง หรือบาดเจ็บ มีเลือดออก
- เจ็บ แน่น หรืออึดอัดหน้าอก
- ใจสั่นแรงหรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ
- พูดไม่ได้ มองเห็นผิดปกติ หรือแขนขาขยับไม่ได้
- ชักเกร็ง กัดลิ้น หรือกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่ได้
- อายุเกิน 50 ปี เป็นเบาหวาน หรือกำลังตั้งครรภ์
ควรนัดพบแพทย์โดยเร็ว ถ้าเป็นลมครั้งแรก เป็นลมบ่อย หรือมีอาการใหม่ร่วมกับการเป็นลม แม้จะฟื้นดีแล้วก็ตาม ถ้าสงสัยว่ายาที่กินอยู่ทำให้หน้ามืด ห้ามหยุดยาเอง ให้นำยาไปปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
วูบกับเป็นลมเหมือนกันไหม
เหมือนกัน ทางการแพทย์เรียกว่า syncope คือการหมดสติช่วงสั้น ๆ เพราะเลือดไปเลี้ยงสมองลดลง แล้วฟื้นเองได้เร็วภายในสองสามนาที
วูบแบบไหนอันตราย
ถ้าวูบแล้วมีอาการข้อใดข้อหนึ่ง เช่น เจ็บหน้าอก ใจสั่นแรงหรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ ไม่ฟื้นภายในสองสามนาที พูดไม่ได้ หรือแขนขาขยับไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ส่วนการเป็นลมครั้งแรกหรือเป็นบ่อย ควรรีบพบแพทย์หาสาเหตุ
เจอคนเป็นลมต้องทำอย่างไร
ให้นอนราบ ตรวจการหายใจ คลายเสื้อผ้า ยกเท้าสูงราว 30 เซนติเมตร ถ้าอาเจียนให้นอนตะแคง และให้นอนพักอย่างน้อย 10–15 นาที ถ้าไม่หายใจให้โทร 1669 และเริ่มกดหน้าอก
วูบครั้งเดียวแล้วหาย ต้องไปหาหมอไหม
ควรไป MedlinePlus แนะนำให้พบแพทย์ถ้าเป็นลมครั้งแรก เป็นลมบ่อย หรือมีอาการใหม่ร่วมด้วย เพราะวูบจากหัวใจดูภายนอกคล้ายวูบธรรมดาได้
ยาความดันทำให้วูบได้ไหม
ได้ MedlinePlus ระบุว่ายาลดความดัน ยาคลายกังวล และยาต้านซึมเศร้าบางตัวทำให้ความดันตกจนเป็นลมได้ ห้ามหยุดยาเอง ให้นำยาไปปรึกษาแพทย์ผู้สั่งยา
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- FaintingMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- Fainting (Health Topic)MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Incidence and prognosis of syncope (N Engl J Med, 2002)PubMed
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-14
อ่านต่อ
เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร
คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669
เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา
เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร
หัวใจเต้นช้า ชีพจรต่ำกว่า 60 อันตรายไหม เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ
ชีพจรปกติผู้ใหญ่ 60–100 ครั้งต่อนาที ต่ำกว่านั้นไม่อันตรายเสมอไป แยกชีพจรช้าจากความฟิตกับโรค อาการเตือน ยาที่เกี่ยวข้อง เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ