เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน
คำตอบสั้น: หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด หรือผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ (aortic dissection) คือภาวะที่ผนังชั้นในของหลอดเลือดแดงใหญ่ซึ่งนำเลือดออกจากหัวใจฉีกขาด แล้วเลือดเซาะเข้าไปแยกชั้นผนังหลอดเลือด อาการเด่นคือ ปวดหน้าอก หลัง หรือท้องอย่างรุนแรงทันที แบบแหลม แทง หรือเหมือนถูกฉีก มักร้าวไปกลางหลังหรือใต้สะบัก เป็นภาวะฉุกเฉินที่อันตรายถึงชีวิต MedlinePlus ระบุว่าคนที่หลอดเลือดแดงใหญ่แตกแล้วรอดชีวิตไม่ถึงครึ่ง ถ้ามีอาการแบบนี้ให้โทร 1669 ทันที อย่ารอดูอาการหรือนวดแก้ปวดหลังเอง
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- MedlinePlus ระบุว่าภาวะนี้พบราว 3 คนต่อประชากร 100,000 คนต่อปี และพบบ่อยในผู้ชายอายุเกิน 60 ปี
- ปัจจัยเสี่ยงสำคัญคือความดันโลหิตสูง หลอดเลือดแข็ง อายุมาก อุบัติเหตุกระแทกหน้าอก และโรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพันทางพันธุกรรม เช่น กลุ่มอาการมาร์แฟน
- อาการคล้ายหัวใจวายได้มาก แต่มักปวดรุนแรงขึ้นมาทันที และปวดย้ายตำแหน่งไปหลัง สะบัก ท้อง หรือขา
- ทะเบียนผู้ป่วยนานาชาติ IRAD (วารสาร JAMA ปี 2543) พบว่าเอกซเรย์ทรวงอกปกติ 12.4% และคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติ 31.3% ผลตรวจพื้นฐานปกติจึงยังตัดโรคนี้ไม่ได้
- คนที่รอดต้องคุมความดันอย่างเข้มงวดตลอดชีวิต และตรวจ CT ติดตามหลอดเลือดทุกไม่กี่เดือน
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดคืออะไร
คือการที่ผนังด้านในของหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีก แล้วเลือดไหลเข้าไประหว่างชั้นของผนังหลอดเลือด หลอดเลือดแดงใหญ่ (aorta) คือหลอดเลือดแดงหลักที่รับเลือดที่หัวใจบีบออกมาแล้วส่งต่อไปเลี้ยงสมอง แขน อวัยวะในช่องท้อง และขา
MedlinePlus อธิบายว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ออกจากหัวใจแล้ววิ่งขึ้นในทรวงอกก่อน เรียกว่า ส่วนขาขึ้น (ascending aorta) จากนั้นโค้งเป็น ส่วนโค้ง (aortic arch) แล้ววิ่งลงผ่านทรวงอกและช่องท้อง เรียกว่า ส่วนขาลง (descending aorta) การฉีกขาดเกิดบ่อยในส่วนทรวงอก แต่เกิดในช่องท้องได้เช่นกัน
เมื่อผนังฉีก จะเกิดช่องทางเดินเลือด 2 ช่อง คือช่องที่เลือดยังไหลตามปกติ กับช่องที่เลือดค้างนิ่งอยู่ในผนัง ถ้าช่องที่เลือดค้างขยายใหญ่ จะกดทับแขนงหลอดเลือดที่แยกไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ทำให้ สมอง หัวใจ ลำไส้ ไต หรือขาขาดเลือด และหลอดเลือดอาจแตกจนเสียเลือดในร่างกายอย่างรุนแรง
ฉีกขาดต่างจากหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองอย่างไร
โป่งพองคือหลอดเลือดขยายตัวเป็นกระเปาะ ส่วนฉีกขาดคือผนังแยกชั้น แต่สองภาวะนี้เกี่ยวข้องกัน สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) ระบุว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ที่โป่งพองจนใหญ่ขึ้นอาจแตกหรือฉีกผนังจนเกิดการเซาะ ส่วน MedlinePlus ระบุว่าการฉีกเซาะก็ทำให้หลอดเลือดโป่งพองตามมาได้ อ่านเรื่องโป่งพองในช่องท้องแยกได้ที่ หลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพอง (AAA)
อาการหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดเป็นอย่างไร
อาการหลักคือปวดรุนแรงทันทีที่หน้าอก หลังส่วนบน หรือท้อง และความปวดมักเคลื่อนตำแหน่งไปเรื่อย ๆ MedlinePlus บรรยายลักษณะไว้ดังนี้
- ปวดแบบแหลม แทง ฉีก หรือกระชาก ไม่ใช่แค่แน่น ๆ
- ปวดใต้กระดูกหน้าอก แล้วย้ายไปใต้สะบักหรือกลางหลัง
- ปวดร้าวไปไหล่ คอ แขน ขากรรไกร ท้อง หรือสะโพก
- ความปวดเปลี่ยนตำแหน่ง มักลามไปแขนขาเมื่อการฉีกขยายต่อ
อาการจากเลือดไปเลี้ยงร่างกายไม่พอ ตาม MedlinePlus ได้แก่ กระวนกระวายเหมือนจะเกิดเรื่องร้าย หน้ามืดหรือเป็นลม เหงื่อแตกตัวเย็น คลื่นไส้อาเจียน ตัวซีด ชีพจรเบาเร็ว หายใจลำบากโดยเฉพาะเวลานอนราบ บางคนมี อาการคล้ายอัมพาต เช่น แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว หรือกลืนลำบากเพราะหลอดเลือดกดหลอดอาหาร
แยกจากหัวใจวายได้ไหม
แยกด้วยตัวเองไม่ได้ และไม่ควรพยายามแยก MedlinePlus ระบุว่าความปวดอาจรู้สึกเหมือนหัวใจวาย สิ่งที่ทำให้แพทย์นึกถึงหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดคือ ปวดรุนแรงขึ้นมาทันที ปวดทะลุหลังหรือย้ายตำแหน่ง และ ความดันโลหิตของแขนสองข้าง หรือระหว่างแขนกับขา ต่างกัน ทั้งสองภาวะต้องไปโรงพยาบาลทันทีเหมือนกัน และแพทย์ต้องใช้การตรวจภาพจึงจะแยกได้
ใครเสี่ยงหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด
กลุ่มเสี่ยงหลักคือคนที่ความดันโลหิตสูง โดยเฉพาะผู้ชายสูงอายุ MedlinePlus ระบุว่าไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่ปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อยคือ
- อายุที่มากขึ้น
- ความดันโลหิตสูง
- หลอดเลือดแข็งจากคราบไขมัน (atherosclerosis)
- อุบัติเหตุกระแทกหน้าอกแรง ๆ เช่น หน้าอกกระแทกพวงมาลัยตอนรถชน
ปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องตาม MedlinePlus ได้แก่ ลิ้นหัวใจเอออร์ติกมี 2 กลีบแต่กำเนิด (bicuspid aortic valve) ซึ่งคือลิ้นหัวใจที่ปกติควรมี 3 กลีบแต่มีเพียง 2 กลีบ หลอดเลือดแดงใหญ่ตีบแต่กำเนิด โรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพันทางพันธุกรรม เช่น กลุ่มอาการมาร์แฟน (Marfan syndrome) และกลุ่มอาการเอห์เลอร์ส-ดานลอส การผ่าตัดหรือหัตถการหัวใจ การตั้งครรภ์ และหลอดเลือดอักเสบจากโรคต่าง ๆ เช่น ซิฟิลิส
NHLBI เพิ่มเติมเรื่องปัจจัยที่ทำให้หลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพอง ซึ่งเป็นทางหนึ่งที่นำไปสู่การฉีกเซาะ ได้แก่ การสูบบุหรี่ และ สารกระตุ้นอย่างโคเคน ซึ่งทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น รวมถึงประวัติครอบครัวและโรคทางพันธุกรรมข้างต้น
สำหรับคนไทย ความดันโลหิตสูงที่ไม่รู้ตัวหรือกินยาไม่สม่ำเสมอคือปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่แก้ไขได้ ถ้ายังไม่แน่ใจว่าตัวเลขเท่าไรเรียกว่าสูง อ่านได้ที่ ความดันโลหิตสูงคืออะไร
ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องปวดหน้าอกทะลุหลัง
ปวดหลังทะลุหน้าอกแค่กล้ามเนื้ออักเสบ นวดหรือทายาก็หาย จริงไหม
ไม่ควรคิดแบบนั้นถ้าปวดรุนแรงขึ้นมาทันที MedlinePlus ระบุว่าอาการของหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดส่วนใหญ่เริ่มขึ้นทันทีและปวดรุนแรง และภาวะนี้คุกคามชีวิตและต้องรักษาทันที การนอนพัก นวด ทายาหม่อง หรือรอดูอาการข้ามคืน คือการเสียเวลาสำคัญไป
ต้องปวดแบบฉีกขาดทุกคนจริงไหม
ไม่จริง ทะเบียนผู้ป่วยนานาชาติ IRAD ที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA ปี 2543 เก็บข้อมูลผู้ป่วย 464 คนจาก 12 ศูนย์ อายุเฉลี่ย 63 ปี เป็นผู้ชาย 65.3% พบว่าอาการที่พบบ่อยคือ ปวดแหลมรุนแรงฉับพลัน แต่อาการโดยรวมหลากหลายมาก และ สัญญาณคลาสสิกมักไม่มี เช่น ชีพจรแขนขาไม่เท่ากันพบเพียง 15.1% และลิ้นหัวใจเอออร์ติกรั่วพบ 31.6%
เอกซเรย์ปอดหรือคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติ แปลว่าไม่ใช่ จริงไหม
ไม่จริง งาน IRAD เดียวกันพบว่า เอกซเรย์ทรวงอกครั้งแรกปกติ 12.4% และคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติ 31.3% การวินิจฉัยจึงต้องอาศัยการตรวจภาพหลอดเลือด ซึ่งในงานนี้ใช้ CT scan เป็นการตรวจภาพแรกใน 61.1% ของผู้ป่วย ถ้าเคยตรวจสุขภาพแล้วผลคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติ ก็ยังไม่ได้แปลว่าวันนี้ปลอดภัยจากภาวะนี้
แพทย์ตรวจและรักษาหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดอย่างไร
แพทย์ยืนยันด้วยการตรวจภาพหลอดเลือด และรักษาด้วยการลดความดันทันทีร่วมกับผ่าตัดตามตำแหน่งที่ฉีก MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะฟังเสียงหัวใจ วัดความดันแขนทั้งสองข้าง และตรวจภาพด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง เช่น CT scan ทรวงอกแบบฉีดสี MRI อัลตราซาวด์หัวใจ หรืออัลตราซาวด์หัวใจผ่านหลอดอาหาร (TEE) ซึ่งคือการสอดหัวตรวจอัลตราซาวด์ลงทางหลอดอาหารเพื่อดูหัวใจและหลอดเลือดแดงใหญ่ได้ชัดขึ้น และต้องตรวจเลือดดูภาวะหัวใจวายควบคู่ไปด้วย
การรักษาตาม MedlinePlus
- ฉีกที่ส่วนขาขึ้น ซึ่งอยู่ติดหัวใจ รักษาด้วยการผ่าตัด
- ฉีกที่ส่วนอื่น (ส่วนขาลง) อาจรักษาด้วยยาหรือผ่าตัด
- การผ่าตัดมี 2 แบบ คือ ผ่าตัดเปิด ทางหน้าอกหรือหน้าท้อง และ การใส่หลอดเลือดเทียมผ่านสายสวน (endovascular repair) ซึ่งไม่ต้องเปิดแผลใหญ่
- ยาลดความดันมักให้ทางหลอดเลือดดำ โดย ยากลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์ เป็นตัวเลือกแรก และมักต้องใช้ยาแก้ปวดแรง
- ถ้าลิ้นหัวใจเสียหายต้องเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ถ้าหลอดเลือดหัวใจได้รับผลกระทบอาจต้องผ่าตัดทำทางเบี่ยงหลอดเลือดหัวใจด้วย
ความรุนแรง: งาน IRAD พบอัตราเสียชีวิตในโรงพยาบาลรวม 27.4% แม้จะเป็นผู้ป่วยในศูนย์ส่งต่อผู้ป่วยนานาชาติ ส่วน MedlinePlus ระบุว่าถ้าได้ผ่าตัดก่อนหลอดเลือดแตกจะจัดการได้ แต่ถ้าแตกแล้วรอดชีวิตไม่ถึงครึ่ง เวลาจึงสำคัญมาก
หลังรอดจากหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด ต้องดูแลอย่างไร
ต้องคุมความดันโลหิตอย่างเข้มงวดตลอดชีวิต และตรวจภาพหลอดเลือดติดตามตามนัด MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่รอดต้องได้รับการรักษาความดันโลหิตสูงอย่างจริงจังตลอดชีวิต และต้องตรวจ CT scan ติดตามหลอดเลือดแดงใหญ่ทุกไม่กี่เดือน
สิ่งที่ผู้ป่วยและญาติทำได้
- กินยาความดันตรงเวลาทุกวัน ห้ามหยุดหรือลดเอง แม้วัดความดันได้ปกติแล้ว
- วัดความดันที่บ้าน จดค่าไปให้แพทย์ดู วิธีวัดให้ค่าเชื่อถือได้อ่านที่ วัดความดันเองที่บ้าน
- เลิกบุหรี่ และเลี่ยงสารกระตุ้น ตามคำแนะนำของ NHLBI
- ไปตามนัดตรวจ CT แม้ไม่มีอาการ เพราะหลอดเลือดอาจขยายตัวโดยไม่รู้สึก
- ถ้ามีญาติสายตรงเป็นโรคหลอดเลือดแดงใหญ่ หรือมีโรคทางพันธุกรรมอย่างมาร์แฟน ให้ถามแพทย์ว่าคนในครอบครัวควรตรวจอะไร
MedlinePlus ระบุว่าหลายรายป้องกันไม่ได้ แต่ลดความเสี่ยงได้ด้วยการคุมความดัน รักษาภาวะหลอดเลือดแข็ง ระวังป้องกันการบาดเจ็บที่ทำให้เกิดการฉีกขาด เช่น การกระแทกที่หน้าอกแรง ๆ และผู้ที่เป็นโรคมาร์แฟนหรือเอห์เลอร์ส-ดานลอสต้องติดตามกับแพทย์สม่ำเสมอ
อาการแบบไหนต้องโทร 1669 ทันที
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่มีอาการของหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดหรือเจ็บหน้าอกรุนแรงต้องเรียกรถฉุกเฉินหรือไปห้องฉุกเฉินให้เร็วที่สุด
- ปวดหน้าอก หลัง หรือท้องรุนแรงขึ้นมาทันที
- ปวดร้าวทะลุหลัง ใต้สะบัก หรือปวดย้ายตำแหน่งไปเรื่อย ๆ
- หน้ามืด เป็นลม หรือหมดสติ
- เหงื่อแตก ตัวเย็น ตัวซีด ชีพจรเบาเร็ว
- หายใจลำบาก
- แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
- ปวดหน้าอกหรือหลังที่ลามไปแขนหรือขา
ระหว่างรอรถพยาบาล ให้นั่งหรือนอนพักนิ่ง ๆ ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเอง เพราะภาวะนี้ทำให้หน้ามืดหรือเป็นลมได้ตามอาการที่ MedlinePlus ระบุ แจ้งเจ้าหน้าที่ว่ามีโรคความดันโลหิตสูง และนำรายการยาที่กินอยู่ไปด้วย ถ้าผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจ ให้เริ่มทำ CPR ตาม ขั้นตอน CPR และ AED สำหรับคนทั่วไป
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด อาการเป็นอย่างไร
มักปวดหน้าอก หลังส่วนบน หรือท้องรุนแรงขึ้นมาทันที แบบแหลม แทง หรือเหมือนถูกฉีก ปวดร้าวไปใต้สะบักหรือย้ายตำแหน่ง อาจมีเป็นลม เหงื่อแตก ตัวซีด หายใจลำบาก หรืออาการคล้ายอัมพาต ต้องโทร 1669 ทันที
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดต่างจากหัวใจวายอย่างไร
อาการคล้ายกันมากจนแยกเองไม่ได้ แต่หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดมักปวดรุนแรงขึ้นมาทันที ปวดทะลุหลังหรือย้ายตำแหน่ง และความดันแขนสองข้างอาจต่างกัน ทั้งสองภาวะต้องไปโรงพยาบาลทันที
ใครเสี่ยงหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด
คนที่ความดันโลหิตสูง ผู้ชายอายุเกิน 60 ปี คนที่มีหลอดเลือดแข็ง เคยถูกกระแทกหน้าอกแรง ลิ้นหัวใจเอออร์ติกมี 2 กลีบ หรือมีโรคทางพันธุกรรมอย่างกลุ่มอาการมาร์แฟน
เอกซเรย์ปอดปกติ ยังเป็นหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดได้ไหม
ได้ ทะเบียนผู้ป่วยนานาชาติ IRAD พบว่าเอกซเรย์ทรวงอกปกติ 12.4% และคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติ 31.3% แพทย์จึงต้องใช้ CT scan หรือการตรวจภาพหลอดเลือดอื่นเพื่อยืนยัน
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดรักษาอย่างไร
ถ้าฉีกที่ส่วนขาขึ้นใกล้หัวใจต้องผ่าตัด ส่วนขาลงอาจรักษาด้วยยาหรือผ่าตัด ร่วมกับยาลดความดันทางหลอดเลือดดำ หลังรอดต้องคุมความดันตลอดชีวิตและตรวจ CT ติดตาม
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Aortic dissection (Medical Encyclopedia)MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- The International Registry of Acute Aortic Dissection (IRAD): new insights into an old disease. JAMA 2000PubMed, U.S. National Library of Medicine
- Aortic Aneurysm — What Is an Aortic Aneurysm?National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), NIH
- Aortic Aneurysm — Causes and Risk FactorsNational Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), NIH
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15
อ่านต่อ
เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร
คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ
เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา
เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร
วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ
วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669
หัวใจเต้นช้า ชีพจรต่ำกว่า 60 อันตรายไหม เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ
ชีพจรปกติผู้ใหญ่ 60–100 ครั้งต่อนาที ต่ำกว่านั้นไม่อันตรายเสมอไป แยกชีพจรช้าจากความฟิตกับโรค อาการเตือน ยาที่เกี่ยวข้อง เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ