บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด

เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาปฏิชีวนะ (ยาฆ่าเชื้อ) ก่อนทำฟันทุกคน แนวทางของสมาคมโรคหัวใจอเมริกัน (AHA) ซึ่งทบทวนในปี 2564 แนะนำการให้ยาป้องกัน เยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อ (infective endocarditis) หรือที่คนทั่วไปเรียกว่าลิ้นหัวใจติดเชื้อ เฉพาะ 4 กลุ่มที่เสี่ยงผลร้ายแรงสูง ได้แก่ คนที่ใส่ลิ้นหัวใจเทียม คนที่เคยเป็นเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อ คนที่เป็นโรคหัวใจแต่กำเนิดบางชนิด และคนที่ปลูกถ่ายหัวใจแล้วมีปัญหาลิ้นหัวใจ สำหรับทุกคน สิ่งที่แนวทางเน้นคือ การดูแลช่องปากให้ดีและไปพบทันตแพทย์สม่ำเสมอ ห้ามซื้อยาปฏิชีวนะกินเองก่อนทำฟัน ให้บอกทันตแพทย์และแพทย์โรคหัวใจเพื่อตัดสินร่วมกัน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • เยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อคือการติดเชื้อที่ผนังด้านในของห้องหัวใจและลิ้นหัวใจ ส่วนใหญ่เกิดจากแบคทีเรีย ตามข้อมูลของ MedlinePlus
  • แถลงการณ์วิทยาศาสตร์ของ AHA ปี 2564 ยืนยันแนวทางเดิมปี 2550 ว่าให้ยาป้องกันก่อนทำฟันเฉพาะกลุ่มเสี่ยงสูง 4 กลุ่ม และไม่พบหลักฐานว่าการลดการให้ยาตั้งแต่ปี 2550 ทำให้โรคนี้เพิ่มขึ้น
  • งานทดลองแบบสุ่มในวารสาร Circulation ปี 2551 (290 คน) พบเชื้อที่เกี่ยวกับโรคนี้ในเลือดหลังแปรงฟัน 23% หลังถอนฟันโดยกินยาอะม็อกซีซิลลินก่อน 33% และหลังถอนฟันโดยได้ยาหลอก 60%
  • แถลงการณ์ AHA ย้ำว่าสุขภาพช่องปากที่ดีและการไปพบทันตแพทย์สม่ำเสมอสำคัญสำหรับทุกคน
  • ไข้ไม่หายเรื้อรัง หนาวสั่น เหงื่อออกกลางคืน น้ำหนักลด ในคนที่มีลิ้นหัวใจผิดปกติ ต้องรีบไปพบแพทย์และบอกว่ามีโรคลิ้นหัวใจ

เยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อคืออะไร เกี่ยวกับฟันอย่างไร

เยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อคือการติดเชื้อที่เยื่อบุผิวด้านในของหัวใจและลิ้นหัวใจ ซึ่งเชื้อจากช่องปากเป็นต้นทางหนึ่งที่พบได้ MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่า เยื่อบุหัวใจ (endocardium) คือผนังชั้นในของห้องหัวใจและลิ้นหัวใจ เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่กระแสเลือดแล้วไปเกาะที่บริเวณนี้ จะเกิดการติดเชื้อ ส่วนใหญ่เป็นแบคทีเรีย พบน้อยที่เกิดจากเชื้อรา

MedlinePlus ระบุว่าเชื้อมักเข้าสู่กระแสเลือดในสถานการณ์เหล่านี้

  • การผ่าตัดในช่องปากหรือหัตถการทางทันตกรรมเมื่อเร็ว ๆ นี้
  • การใส่สายให้ยาหรือสารน้ำทางหลอดเลือดดำใหญ่ไว้นาน
  • การใช้เข็มฉีดยาเสพติดที่ไม่สะอาด
  • การผ่าตัดหรือหัตถการเล็กที่ทางเดินหายใจ ทางเดินปัสสาวะ ผิวหนังที่ติดเชื้อ หรือกระดูกและกล้ามเนื้อ

MedlinePlus ระบุว่าคนที่เป็นโรคนี้ส่วนหนึ่งมีพื้นฐานอยู่ก่อน ได้แก่ โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ลิ้นหัวใจเสียหายหรือผิดปกติ เคยเป็นเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อมาก่อน ลิ้นหัวใจใหม่หลังผ่าตัด การใช้ยาเสพติดชนิดฉีด และการใส่สายทางหลอดเลือดดำไว้นาน

ใครบ้างที่แนวทางแนะนำให้กินยาปฏิชีวนะก่อนทำฟัน

แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มที่ถ้าติดเชื้อแล้วมีโอกาสเกิดผลร้ายแรงสูง แถลงการณ์วิทยาศาสตร์ของ AHA ในวารสาร Circulation ปี 2564 ซึ่งเขียนร่วมกับผู้แทนสมาคมทันตแพทย์อเมริกัน สมาคมโรคติดเชื้ออเมริกา และสถาบันกุมารแพทย์อเมริกัน ระบุว่าแนวทางปี 2550 ลดกลุ่มที่ต้องให้ยาลงเหลือ 4 กลุ่ม และหลังทบทวนหลักฐานแล้ว ไม่มีการเปลี่ยนแปลง MedlinePlus สรุปกลุ่มตามคำแนะนำของ AHA ไว้ดังนี้

  1. คนที่ใส่ลิ้นหัวใจเทียม คือลิ้นหัวใจที่ศัลยแพทย์ใส่แทนลิ้นเดิม
  2. คนที่เคยเป็นเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อมาก่อน
  3. คนที่เป็นโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดบางชนิด
  4. คนที่ได้รับการปลูกถ่ายหัวใจแล้วมีปัญหาลิ้นหัวใจ

MedlinePlus ระบุว่ากลุ่มนี้ควรได้ยาปฏิชีวนะก่อน หัตถการทางทันตกรรมที่มีแนวโน้มทำให้เลือดออก เช่น การถอนฟัน นอกจากนี้ MedlinePlus ยังระบุหัตถการบางชนิดนอกช่องปากไว้ด้วย เช่น ที่ทางเดินหายใจ ทางเดินปัสสาวะ ทางเดินอาหาร และหัตถการที่ผิวหนังหรือเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อ

ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มไหน แถลงการณ์ AHA ระบุว่าแนะนำยาป้องกัน เฉพาะ กลุ่มที่เสี่ยงผลร้ายแรงสูงสุด แต่ใครอยู่ในกลุ่มนี้หรือไม่ ต้องให้แพทย์และทันตแพทย์ที่รู้ประวัติของคุณเป็นผู้ตัดสิน จึงต้องบอกทันตแพทย์ทุกครั้งว่าเป็นโรคหัวใจอะไร ถ้าไม่แน่ใจว่าโรคลิ้นหัวใจของตัวเองเป็นแบบไหน อ่านพื้นฐานได้ที่ ลิ้นหัวใจตีบ ลิ้นหัวใจรั่ว

ทำไมแนวทางไม่ให้ยากับคนเป็นโรคหัวใจทุกคน

เพราะยังไม่มีงานทดลองแบบสุ่มยืนยันว่ายาป้องกันได้ผลจริง และไม่พบว่าการจำกัดกลุ่มตั้งแต่ปี 2550 ทำให้โรคเพิ่มขึ้น แถลงการณ์ AHA ปี 2564 ระบุว่าการรับรู้แนวทางปี 2550 อยู่ในเกณฑ์ดี ไม่มีหลักฐานชัดว่าความถี่ ความรุนแรง หรือการเสียชีวิตจากโรคนี้เพิ่มขึ้นหลังปี 2550 และยังต้องการงานทดลองแบบสุ่มเพื่อพิสูจน์ประสิทธิผลของยาป้องกัน พร้อมย้ำความสำคัญของ สุขภาพช่องปากที่ดีและการเข้าถึงทันตกรรมสม่ำเสมอสำหรับทุกคน

แปรงฟันเสี่ยงกว่าถอนฟันจริงไหม

ในแง่จำนวนครั้ง การแปรงฟันอาจเป็นต้นทางของเชื้อที่สำคัญกว่า งานทดลองแบบสุ่ม ปกปิดสองทาง เทียบกับยาหลอก ตีพิมพ์ในวารสาร Circulation ปี 2551 แบ่งอาสาสมัคร 290 คนเป็น 3 กลุ่ม แล้วเจาะเลือดเพาะเชื้อ 6 ครั้ง ผลคือพบแบคทีเรียชนิดที่ทำให้เกิดเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อในเลือดสะสม

  • กลุ่มแปรงฟัน 23%
  • กลุ่มถอนฟัน 1 ซี่ที่กินอะม็อกซีซิลลินก่อน 33%
  • กลุ่มถอนฟัน 1 ซี่ที่ได้ยาหลอก 60%

ผู้วิจัยสรุปว่ายาอะม็อกซีซิลลินลดเชื้อในเลือดหลังถอนฟันได้ชัดเจน แต่เพราะคนเราแปรงฟันบ่อยกว่าถอนฟันมาก การแปรงฟันจึงอาจเป็นภัยที่ใหญ่กว่าสำหรับคนที่เสี่ยงโรคนี้ ผลนี้ ไม่ได้แปลว่าให้เลิกแปรงฟัน แต่สอดคล้องกับที่แถลงการณ์ AHA ปี 2564 ย้ำความสำคัญของสุขภาพช่องปากที่ดีสำหรับทุกคน

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องโรคหัวใจกับการทำฟัน

เป็นโรคหัวใจอะไรก็ตาม ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกครั้ง จริงไหม

ไม่จริงสำหรับทุกคน แถลงการณ์ AHA ปี 2564 แนะนำยาป้องกันเฉพาะกลุ่มที่เสี่ยงผลร้ายแรงสูงสุด ซึ่ง MedlinePlus สรุปไว้เป็น 4 กลุ่มข้างต้น ส่วนตัวคุณต้องกินหรือไม่ ให้แพทย์และทันตแพทย์เป็นผู้ตัดสิน และต้องแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าเป็นโรคหัวใจอะไรและกินยาอะไรอยู่

เก็บยาปฏิชีวนะที่เหลือไว้กินเองก่อนทำฟันได้ไหม

ไม่ควรทำ ชนิดยา ขนาด และเวลาที่กินก่อนหัตถการต้องให้แพทย์หรือทันตแพทย์กำหนด ยาที่เหลือจากครั้งก่อนอาจไม่ใช่ชนิดหรือขนาดที่ถูกต้อง และคนที่แพ้ยาเพนิซิลลินต้องบอกแพทย์ให้ชัดทุกครั้ง

กลัวติดเชื้อ เลยไม่ไปหาหมอฟันเลย ปลอดภัยกว่าไหม

ไม่ปลอดภัยกว่า แถลงการณ์ AHA ย้ำว่าสุขภาพช่องปากที่ดีและการเข้าถึงทันตกรรมสม่ำเสมอสำคัญสำหรับทุกคน การเลี่ยงหมอฟันจึงไม่ใช่ทางที่ปลอดภัยกว่า ให้ไปตามนัดและบอกทันตแพทย์ว่าเป็นโรคหัวใจ

เตรียมตัวก่อนทำฟันอย่างไร ถ้าเป็นโรคหัวใจ

บอกทันตแพทย์ทุกครั้งว่าเป็นโรคหัวใจอะไร กินยาอะไร และเคยผ่าตัดหัวใจหรือไม่ ขั้นตอนที่ทำได้จริง

  • นำสมุดประจำตัวผู้ป่วยโรคหัวใจหรือรายการยา ไปด้วยทุกครั้ง ทั้งที่โรงพยาบาลรัฐ คลินิกทันตกรรม และหน่วยทันตกรรมใกล้บ้าน
  • ถ้าใส่ลิ้นหัวใจเทียม หรือเคยติดเชื้อที่หัวใจ ให้ถามแพทย์โรคหัวใจล่วงหน้าว่าต้องกินยาก่อนทำฟันหรือไม่ และให้แพทย์เป็นผู้สั่งยา
  • อย่าหยุดยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาละลายลิ่มเลือดเอง แพทย์และทันตแพทย์จะบอกว่ายาตัวไหนต้องปรับเมื่อไร
  • รักษาฟันผุ เหงือกอักเสบ และฟันที่เป็นหนองตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนกลายเป็นงานใหญ่ที่ต้องถอนหลายซี่
  • แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน ถ้าแปรงแล้วเลือดออกเป็นประจำ ให้ไปตรวจเหงือก ไม่ใช่เลิกแปรง

สำหรับผู้สูงอายุติดเตียงที่มีโรคหัวใจ ผู้ดูแลช่วยได้มาก ดูวิธีทำความสะอาดช่องปากได้ที่ ทำความสะอาดช่องปากผู้ป่วยติดเตียง

ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร รักษาอย่างไร

อาการที่พบบ่อยคือไข้ หนาวสั่น และเหงื่อออก ซึ่งอาจเป็น ๆ หาย ๆ หรือชัดตอนกลางคืน MedlinePlus ระบุว่าอาการอาจค่อย ๆ เกิดหรือเกิดเร็ว และอาจมีไข้อยู่หลายวันก่อนมีอาการอื่น อาการอื่นได้แก่

  • อ่อนเพลีย ไม่มีแรง น้ำหนักลด เบื่ออาหาร ปวดกล้ามเนื้อหรือข้อ
  • จุดเลือดออกเป็นเส้นเล็ก ๆ ใต้เล็บ
  • จุดแดงไม่เจ็บที่ฝ่ามือหรือฝ่าเท้า หรือตุ่มแดงกดเจ็บที่ปลายนิ้วมือนิ้วเท้า
  • เหนื่อยหอบเวลาออกแรง
  • เท้า ขา หรือท้องบวม

การตรวจหลักตาม MedlinePlus คือ การเพาะเชื้อจากเลือด (blood culture) เพื่อหาเชื้อและเลือกยา และ อัลตราซาวด์หัวใจ (echocardiogram) เพื่อดูลิ้นหัวใจ การรักษาคือยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำในโรงพยาบาล และส่วนใหญ่ต้องใช้ยาต่อเนื่อง 4–6 สัปดาห์ บางรายต้องผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ เช่น เมื่อมีชิ้นเชื้อหลุดไปอุดหลอดเลือดจนเกิดอัมพาต หรือเมื่อลิ้นหัวใจเสียหายจนหัวใจล้มเหลว ภาวะแทรกซ้อนที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่ ฝีในสมอง ลิ้นหัวใจเสียหายมากขึ้น การติดเชื้อลามไปอวัยวะอื่น และอัมพาต

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

  • แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
  • เจ็บแน่นหน้าอก หรือหายใจหอบเหนื่อยมากขึ้นมาทันที

ไปพบแพทย์โดยเร็ว และบอกว่ามีโรคลิ้นหัวใจหรือลิ้นหัวใจเทียม เมื่อ

  • มีไข้ที่ไม่หาย หรือเป็น ๆ หาย ๆ หลายวัน โดยเฉพาะหลังทำฟันหรือทำหัตถการ
  • หนาวสั่น เหงื่อออกกลางคืน อ่อนเพลีย น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
  • มีจุดเลือดออกใต้เล็บ หรือตุ่มแดงที่ปลายนิ้วโดยไม่ทราบสาเหตุ

อย่าซื้อยาปฏิชีวนะกินเองเมื่อมีไข้ ให้แพทย์ตรวจก่อน เพราะ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์ต้องเพาะเชื้อจากเลือดเพื่อหาเชื้อและเลือกยาที่เหมาะสม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคนไหม

ไม่ทุกคน แนวทางสมาคมโรคหัวใจอเมริกันแนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง คือใส่ลิ้นหัวใจเทียม เคยเป็นเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อ โรคหัวใจแต่กำเนิดบางชนิด และปลูกถ่ายหัวใจที่มีปัญหาลิ้นหัวใจ ให้แพทย์และทันตแพทย์ตัดสินร่วมกัน

ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร

คือเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อ เป็นการติดเชื้อที่ผนังด้านในของห้องหัวใจและลิ้นหัวใจ ส่วนใหญ่จากแบคทีเรียที่เข้าสู่กระแสเลือด รักษาด้วยยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำนาน 4–6 สัปดาห์ บางรายต้องผ่าตัดลิ้นหัวใจ

ใส่ลิ้นหัวใจเทียม ทำฟันได้ไหม

ทำได้และควรดูแลฟันสม่ำเสมอ แต่ต้องแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้ง และให้แพทย์หรือทันตแพทย์สั่งยาปฏิชีวนะก่อนหัตถการที่มีแนวโน้มทำให้เลือดออก ห้ามหยุดยาละลายลิ่มเลือดเอง

แปรงฟันแล้วเลือดออก อันตรายต่อหัวใจไหม

งานวิจัยในวารสาร Circulation ปี 2551 พบแบคทีเรียชนิดที่ทำให้เกิดเยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อในเลือดหลังแปรงฟัน 23% ของอาสาสมัคร คนที่ลิ้นหัวใจผิดปกติจึงควรดูแลช่องปากและไปพบทันตแพทย์สม่ำเสมอ ถ้าเลือดออกบ่อยให้ไปตรวจเหงือก ไม่ใช่เลิกแปรงฟัน

เยื่อบุหัวใจอักเสบติดเชื้อมีอาการอย่างไร

มักมีไข้ หนาวสั่น เหงื่อออกกลางคืนที่เป็น ๆ หาย ๆ อ่อนเพลีย น้ำหนักลด อาจมีจุดเลือดออกใต้เล็บ ตุ่มแดงที่ปลายนิ้ว และเหนื่อยง่าย คนที่มีโรคลิ้นหัวใจควรรีบพบแพทย์

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15

อ่านต่อ

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669

เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา

เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร

วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ

วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669

หัวใจเต้นช้า ชีพจรต่ำกว่า 60 อันตรายไหม เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ

ชีพจรปกติผู้ใหญ่ 60–100 ครั้งต่อนาที ต่ำกว่านั้นไม่อันตรายเสมอไป แยกชีพจรช้าจากความฟิตกับโรค อาการเตือน ยาที่เกี่ยวข้อง เมื่อไรต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 75 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท