อาหารเสริมลดไขมันในเลือดมีจริงไหม ดูหลักฐานของแต่ละสารอย่างไร

คำตอบสั้น: มีสารบางชนิดที่มีงานวิจัยในคนว่าลด LDL ได้ เช่น แพลนท์สเตอรอลวันละ 2–3 กรัม ใยอาหารชนิดหนืดวันละ 5–10 กรัม และข้าวยีสต์แดง แต่ผลน้อยกว่ายาลดไขมัน ใช้ปริมาณสูงกว่าที่อยู่ในแคปซูลทั่วไปมาก และมูลนิธิของสมาคมไขมันแห่งชาติสหรัฐฯ ระบุชัดว่าอาหารเสริมเหล่านี้ไม่ได้รับการอนุมัติให้ใช้ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ วิธีดูหลักฐานคือถาม 3 ข้อ ศึกษาในคนหรือไม่ ใช้ปริมาณเท่าไร และวัดผลเป็นค่าเลือดหรือเป็นการเกิดโรคจริง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สารที่มีหลักฐานในคนเรื่อง LDL ใช้ปริมาณระดับกรัม เช่น แพลนท์สเตอรอล 2–3 กรัมต่อวัน ลด LDL ได้ราว 8–12%
• •ข้าวยีสต์แดงมีโมนาโคลินเค ซึ่งมีโครงสร้างเหมือนยาโลวาสแตติน ปริมาณในแต่ละยี่ห้อต่างกันเกิน 60 เท่า และบางผลิตภัณฑ์ปนเปื้อนสารพิษต่อไต
• •น้ำมันปลาลดไตรกลีเซอไรด์ได้ราว 15% แต่ไม่เปลี่ยนไขมันชนิดอื่น
• •ยาสแตตินลด LDL ได้ 21–55% ตามชนิดและขนาดยา ซึ่งมากกว่าอาหารเสริมทุกชนิด
• •แนวทางไทยให้ปรับอาหารและพฤติกรรมเป็นพื้นฐานสำหรับทุกคน และต้องบอกแพทย์ทุกครั้งที่กินอาหารเสริม

อาหารเสริมลดไขมันในเลือดตัวไหนมีหลักฐานในคน

เว็บ LearnYourLipids ของมูลนิธิสมาคมไขมันแห่งชาติสหรัฐฯ (Foundation of the National Lipid Association) สรุปสารที่มีข้อมูลในคนไว้ดังนี้

• •แพลนท์สเตอรอลและสตานอล วันละ 2–3 กรัม ลด LDL ราว 8–12%
• •ใยอาหารชนิดหนืด เช่น ไซเลียม เพกติน กัวร์กัม วันละ 5–10 กรัม (ไม่เกิน 20 กรัม) ลด LDL ราว 5–11 มก./ดล.
• •ข้าวยีสต์แดง วันละ 1,200–4,800 มก. ลด LDL ราว 15–25%
• •เบอร์เบอรีน วันละ 500–1,500 มก. ลด LDL ราว 15–20%
• •สารสกัดกระเทียมบ่ม วันละ 5–6 กรัม ลด LDL และไตรกลีเซอไรด์
• •สารสกัดชาเขียว EGCG 500 มก. วันละ 2 ครั้ง ลด LDL ราว 5%

ส่วน น้ำมันปลา ศูนย์การแพทย์ผสมผสานแห่งชาติสหรัฐฯ (NCCIH) ระบุว่า EPA และ DHA ลดไตรกลีเซอไรด์ได้ราว 15% แต่ไม่เปลี่ยนค่าไขมันอื่น อ่านรายละเอียดได้ที่ น้ำมันปลาช่วยลดไขมันในเลือดได้ไหม

ข้อความสำคัญในหน้าเดียวกัน คือ อาหารเสริมเหล่านี้ไม่ได้รับการอนุมัติจากองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ ให้ใช้ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ หลอดเลือด หรือสโตรก และควรคุยกับแพทย์เรื่องคุณภาพ ความปลอดภัย และประสิทธิผลก่อนซื้อ

ข้าวยีสต์แดงต้องระวังอะไร

NCCIH อธิบายว่าข้าวยีสต์แดงมี โมนาโคลินเค ซึ่งมีโครงสร้างเหมือนยาโลวาสแตติน (ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน) จึงลดไขมันได้ด้วยกลไกเดียวกับยา และมีความเสี่ยงคล้ายยา

• •งานวิเคราะห์ปี 2017 พบโมนาโคลินเคต่างกันเกิน 60 เท่าระหว่างยี่ห้อ ตั้งแต่ 0.09 ถึง 5.48 มก. ต่อ 1,200 มก. และไม่มียี่ห้อใดใน 28 ยี่ห้อที่ตรวจระบุปริมาณโมนาโคลินเคบนฉลาก
• •บางผลิตภัณฑ์ปนเปื้อน ซิทรินิน ซึ่งเป็นพิษและทำลายไตได้
• •ผลิตภัณฑ์ที่มีโมนาโคลินเคมากอาจทำให้กล้ามเนื้อ ไต ตับเสียหาย และอาจมีปฏิกิริยากับยาบางชนิดเช่นเดียวกับยาสแตติน

ใครที่กินยาลดไขมันอยู่ ต้องถามแพทย์ก่อนเสมอ อ่านเพิ่มที่ ยาลดไขมันกินคู่อาหารเสริมได้ไหม

ปริมาณในงานวิจัยกับปริมาณในแคปซูลต่างกันแค่ไหน

นี่คือจุดที่คนอ่านโฆษณามักพลาด สารชนิดเดียวกัน แต่ปริมาณต่างกันหลายร้อยเท่า ไม่ควรคาดว่าจะได้ผลเท่ากัน

ตัวอย่างจากงานรวมผลการทดลองแพลนท์สเตอรอล 124 งาน ผลลด LDL ขึ้นกับขนาด

• •น้อยกว่า 1 กรัมต่อวัน ลดราว 5.7%
• •1.5–2 กรัมต่อวัน ลดราว 7.6%
• •3–4 กรัมต่อวัน ลดราว 12.4%

งานนี้ ไม่มีข้อมูลในขนาดระดับมิลลิกรัม ถ้าแคปซูลใดมีแพลนท์สเตอรอลไม่กี่มิลลิกรัม ก็ไม่มีงานวิจัยที่บอกได้ว่าจะลด LDL ได้เท่าไร

วิธีเช็กง่าย ๆ คือ ดูฉลากว่าสารนั้นมีกี่มิลลิกรัมต่อแคปซูล แล้วเทียบกับปริมาณในงานวิจัย ถ้าต่างกันเป็นสิบเท่าขึ้นไป ให้ถือว่ายังไม่มีหลักฐานสำหรับปริมาณนั้น อ่านปริมาณแพลนท์สเตอรอลจากอาหารได้ที่ แพลนท์สเตอรอลกินวันละกี่กรัม

อ่านงานวิจัยอย่างไร ในคน ในสัตว์ หรือในหลอดทดลอง

เวลาเห็นคำว่า "มีงานวิจัยรองรับ" ให้ถามต่ออีก 4 ข้อ

1. 1ศึกษาในอะไร งานในหลอดทดลองหรือในหนูบอกได้แค่ว่าสารนั้นน่าศึกษาต่อ ยังบอกไม่ได้ว่าในคนจะได้ผล
2. 2ศึกษากี่คน นานเท่าไร งาน 20–30 คนนาน 4 สัปดาห์ ยังเป็นหลักฐานเบื้องต้น งานรวมผลการทดลองหลายงานเชื่อถือได้มากกว่า
3. 3ใช้ปริมาณเท่าไร เทียบกับฉลากทุกครั้ง
4. 4วัดผลอะไร ค่า LDL ที่ลดลงเป็นผลทางห้องแล็บ ส่วนการลดหัวใจวายหรือสโตรกเป็นผลลัพธ์ที่สำคัญกว่า บทความทบทวนเรื่องแพลนท์สเตอรอลระบุว่ายังไม่มีการทดลองแบบสุ่มที่ดูผลต่อโรคหัวใจโดยตรง

เรื่องเหตุผลที่อาหารเสริมหลายตัวกินแล้วไม่เห็นผล อ่านต่อที่ ทำไมอาหารเสริมบางตัวไม่เห็นผล

ทำไมกฎหมายไม่ให้โฆษณาว่าลดไขมันได้

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารขึ้นทะเบียนในฐานะ อาหาร ไม่ใช่ยา จึงไม่ได้ผ่านการพิสูจน์ประสิทธิผลแบบที่ยาต้องผ่าน และการมีเลข อย. หมายถึงผลิตภัณฑ์ได้รับอนุญาตในฐานะอาหาร ไม่ใช่การรับรองว่าลดไขมันได้ อ่านความต่างทางกฎหมายได้ที่ อาหารเสริมกับยาต่างกันอย่างไรตามกฎหมาย และ เลข อย. ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

อาหารเสริมลดไขมันยี่ห้อไหนดี ตามกระทู้ pantip เชื่อได้แค่ไหน

กระทู้รีวิวเป็นประสบการณ์ของแต่ละคน ไม่ใช่หลักฐาน ด้วยเหตุผลเหล่านี้

• •คนที่ค่าไขมันลดหลังเริ่มอาหารเสริม มักปรับอาหาร ออกกำลังกาย หรือได้ยาจากแพทย์ไปพร้อมกัน จึงแยกไม่ได้ว่าอะไรได้ผล
• •ค่าไขมันในเลือดขึ้นลงได้เองจากอาหารช่วงก่อนตรวจ
• •บางรีวิวอาจเป็นการตลาดแฝง

แทนที่จะถามว่ายี่ห้อไหนดี ให้ถามว่า มีสารอะไร กี่มิลลิกรัม และงานวิจัยใช้เท่าไร แล้วเอาฉลากไปให้เภสัชกรหรือแพทย์ดู

สัญญาณโฆษณาเกินจริงที่ควรระวัง

• •อ้างว่าล้างไขมันในหลอดเลือด ละลายลิ่มเลือด หรือทะลวงหลอดเลือด
• •บอกว่ากินแล้วหยุดยาได้ หรือแนะนำให้ลองก่อนค่อยกินยา
• •ระบุเวลาเห็นผล เช่น 7 วัน 1 เดือน หรือโชว์ผลเลือดก่อนและหลัง
• •อ้างว่าปลอดภัย 100% ไม่มีผลข้างเคียง กินคู่ยาได้ทุกชนิด
• •อ้างว่าหน่วยงานรัฐหรือมหาวิทยาลัยรับรองสรรพคุณ

รายการสัญญาณเตือนแบบเต็มอยู่ที่ สัญญาณอันตรายของโฆษณาอาหารเสริม

ควรเริ่มจากอาหารก่อน หรืออาหารเสริมก่อน

เริ่มจากอาหาร แนวทางเวชปฏิบัติของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 วางการปรับพฤติกรรมเป็นพื้นฐาน ได้แก่ ไขมันอิ่มตัวไม่เกิน 7% ของพลังงาน ใช้น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว หรือน้ำมันถั่วเหลืองแทนไขมันอิ่มตัว งดไขมันทรานส์ เพิ่มใยอาหาร ออกกำลังกาย 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ และเลิกบุหรี่ แนวทางเดียวกันแนะนำแพลนท์สตานอลวันละ 2 กรัมเป็นส่วนเสริมของการปรับอาหาร

ส่วนใครควรได้ยา แพทย์ตัดสินจากความเสี่ยงรวม ไม่ใช่จากตัวเลข LDL อย่างเดียว อ่านต่อที่ ไขมันในเลือดสูงกินอาหารเสริมได้ไหม ขอลองก่อนกินยาได้หรือเปล่า

ถ้ากินอาหารเสริมอยู่ ต้องแจ้งแพทย์ไหม

ต้องแจ้งทุกครั้ง โดยเฉพาะข้าวยีสต์แดงที่ออกฤทธิ์เหมือนยา น้ำมันปลา กระเทียม และวิตามินอีขนาดสูงที่อาจมีผลต่อการแข็งตัวของเลือด วิธีง่ายที่สุดคือถ่ายรูปฉลากด้านส่วนประกอบไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูตอนไปตามนัด และ อาหารเสริมไม่สามารถใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง อ่านเหตุผลได้ที่ ทำไมอาหารเสริมใช้แทนยาไม่ได้

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) เราใช้หลักเดียวกับที่อธิบายข้างบนมาเทียบส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นี้ ต่อ 1 แคปซูล

• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานวิจัยในคนใช้แพลนท์สเตอรอลหรือสตานอลวันละ 1.5–3 กรัม ลด LDL ราว 7–12% ในแคปซูลมี 0.002 กรัม น้อยกว่าประมาณ 1,000 เท่า และไม่มีข้อมูลในขนาดระดับมิลลิกรัม
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวม 27 การทดลองในคนใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหารแทนไขมันอื่น LDL ลดเฉลี่ยราว 6 มก./ดล. ปริมาณที่ศึกษาเป็นหลักสิบกรัมต่อวัน
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวม 34 การทดลองพบว่าผลต่อค่าไขมันในเลือดน้อยมาก งาน PREDIMED ใช้อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะร่วมกับการเปลี่ยนอาหารทั้งหมด
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานรวม 11 การทดลองพบ LDL ลดเฉลี่ยราว 6.9 มก./ดล. งานไทยใช้วันละ 30 มล.
• •สารสกัดจากข้าว 10 มก. — ฉลากไม่ได้ระบุว่ามีแกมมา-โอรีซานอลเท่าไร งานในคนส่วนใหญ่ศึกษาแกมมา-โอรีซานอลในรูปน้ำมันรำข้าวปรุงอาหาร
• •วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. — งานใหญ่ในแพทย์ชาย 14,641 คนที่ใช้วิตามินซีวันละ 500 มก. นานราว 8 ปี ไม่พบว่าลดเหตุการณ์โรคหัวใจ
• •วิตามินอี (ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต 50%) 5 มก. — การทดลองใหญ่ เช่น HOPE ที่ใช้วิตามินอี 400 IU ต่อวัน ไม่พบผลต่อเหตุการณ์โรคหัวใจ ในแคปซูลมีปริมาณต่ำกว่านั้นมาก

สรุปตามหลักฐาน ทุกส่วนประกอบมีปริมาณต่ำกว่าที่ใช้ในงานวิจัยหลายสิบถึงหลายพันเท่า ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ LDL หรือค่าไขมันอื่นเปลี่ยน วิตามินอีขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ฉลากระบุให้ผู้ใช้ยาประจำตัวปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อ่านเรื่องประกาศ อย. เกี่ยวกับโฆษณาผลิตภัณฑ์นี้ได้ที่ คำเตือนของ อย. เรื่องโฆษณาเบต้าออยล์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที