บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด

หลอดเลือดแดงที่คอตีบ อาการเตือน ตรวจอัลตราซาวด์ และรักษาอย่างไร

คำตอบสั้น: หลอดเลือดแดงที่คอตีบ หรือ carotid artery stenosis คือภาวะที่หลอดเลือดแดงคาโรติดสองเส้นที่คอ ซึ่งส่งเลือดไปเลี้ยงสมอง ตีบแคบลง ส่วนใหญ่เกิดจากคราบไขมันสะสมในผนังหลอดเลือด MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าโรคนี้มักไม่มีอาการจนกว่าจะตีบมาก และสัญญาณเตือนที่สำคัญคืออาการสโตรกชั่วคราว (TIA) หรือสโตรก การตรวจที่ใช้บ่อยคืออัลตราซาวด์หลอดเลือดที่คอ ส่วนการรักษามีตั้งแต่ยา การปรับวิถีชีวิต ไปจนถึงผ่าตัดลอกคราบไขมันหรือใส่ขดลวด ตามความรุนแรงและอาการ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • หลอดเลือดแดงคาโรติดอยู่ที่คอข้างละเส้น ส่งเลือดไปเลี้ยงสมองและศีรษะ
  • ตีบแล้วอันตรายเพราะทำให้เลือดไปสมองไม่พอ หรือคราบไขมันและลิ่มเลือดหลุดไปอุดหลอดเลือดในสมอง จนเป็นสโตรก
  • อาการสโตรกที่หายเองภายในไม่กี่นาทีถึงชั่วโมง (TIA) เป็นภาวะฉุกเฉิน ให้โทร 1669 แม้อาการหายแล้ว
  • อัลตราซาวด์คาโรติดไม่เจ็บ ไม่ต้องงดอาหาร และบอกได้ว่าตีบกี่เปอร์เซ็นต์
  • คณะทำงานป้องกันโรคของสหรัฐฯ (USPSTF) ปี 2021 ไม่แนะนำให้ตรวจคัดกรองในผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่มีอาการ

หลอดเลือดแดงที่คอตีบเกิดจากอะไร

สาเหตุหลักคือหลอดเลือดแดงแข็งตัวจากคราบไขมัน (atherosclerosis) MedlinePlus อธิบายว่า คราบไขมัน (plaque) คือก้อนที่ประกอบด้วยไขมัน คอเลสเตอรอล แคลเซียม และสารอื่นในเลือด ซึ่งค่อย ๆ พอกในผนังหลอดเลือดจนช่องทางเดินเลือดแคบลง กลไกที่เกิดขึ้นทีละขั้น อ่านได้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือด เกิดขึ้นได้อย่างไร

ตีบแล้วทำให้เกิดสโตรกได้ 2 ทาง

  • ตีบจนเลือดผ่านไม่พอ สมองบางส่วนขาดเลือด
  • คราบไขมันหรือลิ่มเลือดหลุด ลอยไปติดในหลอดเลือดเส้นเล็กของสมอง

โรคนี้เป็นโรคเดียวกับหลอดเลือดหัวใจตีบและหลอดเลือดขาตีบ คือคราบไขมันในหลอดเลือดแดง เพียงแต่เกิดคนละตำแหน่ง ใครที่มีหลอดเลือดตีบที่จุดหนึ่ง จึงควรนึกถึงจุดอื่นด้วย

ใครเสี่ยงหลอดเลือดแดงที่คอตีบ

ปัจจัยเสี่ยงชุดเดียวกับสโตรกและโรคหัวใจ หน้าเรื่องอาการสโตรกชั่วคราวของ MedlinePlus ระบุว่า ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงหลัก ของ TIA และสโตรก และปัจจัยเสี่ยงสำคัญอื่น ได้แก่

  • หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (atrial fibrillation)
  • เบาหวาน
  • คอเลสเตอรอลสูง
  • สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
  • อายุมากขึ้น โดยเฉพาะหลัง 55 ปี
  • เพศชาย และมีคนในครอบครัวเป็นสโตรก
  • เคยเป็น TIA หรือสโตรกมาก่อน

MedlinePlus ยังระบุว่า คนที่เป็นโรคหัวใจ หรือมีหลอดเลือดที่ขาตีบ มีโอกาสเกิด TIA หรือสโตรกมากขึ้นด้วย ถ้าเดินแล้วปวดน่อง พักแล้วหาย ซึ่งเป็นอาการของหลอดเลือดขาตีบ อ่านต่อได้ที่ หลอดเลือดขาตีบ อาการเริ่มต้น

หลอดเลือดที่คอตีบมีอาการอย่างไร

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการเลยจนตีบมาก MedlinePlus ระบุว่าสัญญาณที่อาจพบมี 3 แบบ

  • เสียงฟู่ที่คอ (bruit) คือเสียงคล้ายลมพัดที่แพทย์ได้ยินเมื่อใช้หูฟังฟังที่หลอดเลือดคอ ผู้ป่วยเองจะไม่รู้สึก
  • TIA (transient ischemic attack) หรือสโตรกชั่วคราว คืออาการเหมือนสโตรกที่เกิดขึ้นทันทีแล้วหายเอง
  • สโตรก หรือหลอดเลือดสมองตีบตัน

อาการของ TIA เหมือนสโตรกทุกอย่าง MedlinePlus ยกตัวอย่างเช่น แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก พูดลำบาก ฟังไม่เข้าใจ สับสน เวียนศีรษะเสียการทรงตัว กลืนลำบาก และการมองเห็นผิดปกติ หน้าเรื่องการตรวจอัลตราซาวด์คาโรติดยังระบุ การมองไม่เห็นชั่วคราว เป็นอาการหนึ่งที่ทำให้แพทย์สั่งตรวจ

กรมควบคุมโรค (สคร.9 นครราชสีมา) ใช้หลัก B.E.F.A.S.T ให้จำง่าย ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที

  • B (Balance) เวียนศีรษะ เดินเซ เสียการทรงตัว
  • E (Eye) ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็น
  • F (Face) ปากเบี้ยว หน้าเบี้ยว มุมปากตก
  • A (Arm) แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที
  • S (Speech) พูดไม่ชัด ลิ้นแข็ง พูดไม่ออก
  • T (Time) รีบโทร 1669 ทันทีและไปโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด ไม่ควรเกิน 4 ชั่วโมง 30 นาทีหลังเริ่มมีอาการ ยิ่งช้ายิ่งอันตราย

อ่านเพิ่มเรื่องอาการเตือนได้ที่ หลอดเลือดสมองตีบ สัญญาณเตือนและหลัก FAST

ความเชื่อที่พบบ่อย: อาการหายเองแล้ว ไม่ต้องไปโรงพยาบาลก็ได้ จริงไหม

ไม่จริง TIA เป็นภาวะฉุกเฉินแม้อาการจะหายแล้ว MedlinePlus ระบุว่า

  • อาการ TIA เป็นได้นานถึง 24 ชั่วโมง แต่ส่วนใหญ่เป็นอยู่ 1–2 ชั่วโมง
  • TIA เป็นสัญญาณเตือนว่าอาจเกิดสโตรกจริงตามมา มักเกิดในเวลาไม่นาน
  • บางคนเกิดสโตรกภายใน 3 เดือนหลัง TIA และครึ่งหนึ่งของสโตรกกลุ่มนี้เกิดใน 48 ชั่วโมงแรก
  • ถ้าเพิ่งเป็น TIA ภายใน 48 ชั่วโมง มักต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อหาสาเหตุและเฝ้าดูอาการ

ระหว่างทางไปโรงพยาบาล ถ้าอาการยังไม่หาย การรักษาก็ยิ่งได้ผลเมื่อเริ่มเร็ว จึงไม่ควรนั่งรอดูว่าจะหายเองไหม

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที แม้อาการจะหายไปแล้วภายในไม่กี่นาที

  • แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที
  • ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด พูดไม่ออก
  • ตามัวหรือมองไม่เห็นข้างหนึ่งทันที
  • เวียนศีรษะ เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ทันที

ตรวจอัลตราซาวด์หลอดเลือดที่คอ (carotid duplex) ทำอย่างไร

อัลตราซาวด์คาโรติดคือการใช้คลื่นเสียงดูการไหลของเลือดในหลอดเลือดแดงที่คอ ไม่เจ็บ และไม่ต้องเตรียมตัว MedlinePlus อธิบายขั้นตอนไว้ว่า

  • นอนหงาย เจ้าหน้าที่จะทาเจลที่คอ แล้วเลื่อนหัวตรวจไปมา
  • อาจรู้สึกถูกกดเล็กน้อย และอาจได้ยินเสียงวูบ ๆ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
  • ไม่ต้องงดอาหาร และ ไม่มีความเสี่ยงจากการตรวจ

ผลตรวจจะบอกว่าหลอดเลือด ตีบหรือไม่และตีบเท่าไร เช่น ตีบร้อยละ 10, 50 หรือ 75 โดยทั่วไป ยิ่งตีบมาก ความเสี่ยงสโตรกยิ่งสูง ถ้าผลผิดปกติ แพทย์อาจสั่งตรวจเพิ่ม เช่น CT หรือ MRI ดูหลอดเลือด (CT angiography, MR angiography) หรือฉีดสีดูหลอดเลือดสมอง และอาจนัดอัลตราซาวด์ซ้ำเป็นระยะเพื่อดูการเปลี่ยนแปลง

แพทย์มักสั่งตรวจนี้เมื่อ

  • เคยเป็นสโตรกหรือ TIA เช่น อ่อนแรง ชา หรือมองไม่เห็นชั่วคราว
  • เคยตรวจพบว่าตีบ หรือเคยผ่าตัดหลอดเลือดนี้มาก่อน ต้องติดตามผล
  • ฟังได้เสียงฟู่ที่คอ

คนไม่มีอาการควรตรวจคัดกรองหลอดเลือดที่คอไหม

สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่มีอาการ หลักฐานไม่สนับสนุนให้ตรวจคัดกรอง แถลงการณ์ของคณะทำงานด้านบริการป้องกันโรคของสหรัฐฯ (USPSTF) ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA ปี 2021 สรุปด้วยความมั่นใจระดับปานกลางว่า โทษของการคัดกรองหลอดเลือดคาโรติดตีบในคนไม่มีอาการมากกว่าประโยชน์ จึงแนะนำไม่ให้คัดกรองในผู้ใหญ่ทั่วไป (ระดับ D)

แถลงการณ์ระบุว่าภาวะนี้พบไม่บ่อยในประชากรทั่วไป แม้จะพบมากขึ้นตามอายุ และหัตถการที่อาจตามมาหลังตรวจพบ เช่น การผ่าตัดหลอดเลือดคอ ก็มีความเสี่ยงของตัวเอง ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่ารวมถึงสโตรกและหัวใจขาดเลือด

คำแนะนำนี้ใช้กับคนที่ ไม่เคยมี TIA สโตรก หรืออาการทางสมองที่เกี่ยวกับหลอดเลือดคอ ถ้ามีอาการ มีเสียงฟู่ หรือแพทย์เห็นเหตุผลเฉพาะตัว การตรวจเป็นเรื่องที่แพทย์พิจารณา การตรวจคราบไขมันในหลอดเลือดแบบอื่น อ่านภาพรวมได้ที่ คราบไขมันในหลอดเลือด ตรวจเจอได้อย่างไรบ้าง

หลอดเลือดที่คอตีบรักษาอย่างไร ต้องผ่าตัดทุกคนไหม

ไม่ใช่ทุกคน แพทย์เลือกวิธีตามระดับการตีบ อาการ และความปลอดภัยของแต่ละคน MedlinePlus แบ่งทางเลือกไว้ดังนี้

  • ปรับวิถีชีวิต เลิกบุหรี่ คุมอาหาร ออกกำลังกายเท่าที่แพทย์อนุญาต
  • ยา เช่น ยาลดคอเลสเตอรอล ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด และยาคุมความดันกับเบาหวาน
  • ตรวจติดตาม บางคนแพทย์อาจให้ตรวจหลอดเลือดซ้ำทุกปีโดยยังไม่ทำหัตถการ
  • ผ่าตัดลอกคราบไขมัน (carotid endarterectomy) แพทย์เปิดแผลที่คอแล้วนำคราบไขมันออก ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง MedlinePlus ระบุว่า อาจพิจารณาผ่าตัดเมื่อหลอดเลือดตีบมากกว่าร้อยละ 70
  • ขยายด้วยบอลลูนและใส่ขดลวด (carotid stenting) มักใช้เมื่อการผ่าตัดลอกคราบไขมันไม่ปลอดภัยสำหรับคนนั้น

MedlinePlus ระบุว่าการผ่าตัดมีความเสี่ยง เช่น สโตรก หัวใจขาดเลือด เลือดออก การตัดสินใจจึงชั่งน้ำหนักกับประโยชน์เป็นรายคน ก่อนผ่าตัด ศัลยแพทย์อาจให้หยุดยาต้านเกล็ดเลือดบางตัวชั่วคราว ให้ทำตามคำสั่งของศัลยแพทย์ที่ดูแล ห้ามหยุดเอง และแม้ผ่าตัดแล้ว MedlinePlus ย้ำว่ายังต้องปรับวิถีชีวิตต่อ เพราะคราบไขมันสะสมใหม่ได้

ผู้ที่เคยเป็นสโตรกแล้ว อ่านการดูแลไม่ให้เป็นซ้ำได้ที่ สโตรกเป็นซ้ำได้ไหม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

หลอดเลือดแดงที่คอตีบมีอาการไหม

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจนตีบมาก สัญญาณที่อาจพบคือเสียงฟู่ที่แพทย์ฟังได้ที่คอ อาการสโตรกชั่วคราว (TIA) หรือสโตรก ตามข้อมูลของ MedlinePlus

TIA หรือสโตรกชั่วคราวหายเองแล้ว ต้องไปโรงพยาบาลไหม

ต้องไปทันทีหรือโทร 1669 เพราะ MedlinePlus ระบุว่าบางคนเกิดสโตรกภายใน 3 เดือนหลัง TIA และครึ่งหนึ่งของกลุ่มนี้เกิดภายใน 48 ชั่วโมงแรก

อัลตราซาวด์หลอดเลือดที่คอต้องงดอาหารไหม

ไม่ต้องเตรียมตัวหรืองดอาหาร การตรวจไม่เจ็บ ใช้เจลทาที่คอแล้วเลื่อนหัวตรวจ และไม่มีความเสี่ยงจากการตรวจ ตามข้อมูลของ MedlinePlus

หลอดเลือดคอตีบเท่าไรถึงต้องผ่าตัด

MedlinePlus ระบุว่าอาจพิจารณาผ่าตัดลอกคราบไขมันเมื่อหลอดเลือดตีบมากกว่าร้อยละ 70 แต่แพทย์จะดูอาการ ประวัติสโตรก และความเสี่ยงของการผ่าตัดร่วมด้วย

คนไม่มีอาการควรตรวจหลอดเลือดที่คอไหม

USPSTF ปี 2021 แนะนำไม่ให้ตรวจคัดกรองในผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่มีอาการ เพราะโทษมากกว่าประโยชน์ ถ้ามีอาการหรือมีเสียงฟู่ที่คอ แพทย์จะพิจารณาการตรวจเป็นรายคน

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11

อ่านต่อ

เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร

คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669

เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา

เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร

วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ

วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 75 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท