เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด
หลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพอง (AAA) อาการ ใครเสี่ยง ขนาดเท่าไรต้องผ่าตัด
คำตอบสั้น: หลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง หรือ AAA (abdominal aortic aneurysm) คือภาวะที่ผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนที่ผ่านช่องท้องอ่อนแอจนพองออกเหมือนลูกโป่ง คณะทำงานด้านเวชศาสตร์ป้องกันของสหรัฐฯ (USPSTF) นิยามว่าเป็นการขยายตัวที่เส้นผ่านศูนย์กลาง 3.0 เซนติเมตรขึ้นไป ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจนกว่าจะแตก และ MedlinePlus ระบุว่ามีผู้รอดชีวิตจากหลอดเลือดโป่งพองในท้องที่แตกเพียงราว 1 ใน 5 คน กลุ่มเสี่ยงหลักคือผู้ชายอายุเกิน 60 ปีที่เคยสูบบุหรี่หรือมีความดันสูง โดยทั่วไปแพทย์พิจารณาผ่าตัดเมื่อโป่งพองใหญ่กว่าราว 5 เซนติเมตรหรือโตเร็ว ถ้าปวดท้องหรือปวดหลังรุนแรงทันที เป็นลม หรือตัวเย็นชื้น มีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้โทร 1669 ทันที
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- AAA คือหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องที่พองจนเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 3.0 เซนติเมตรขึ้นไป
- ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ หลายคนรู้เพราะแพทย์คลำพบก้อนเต้นในท้อง หรือตรวจภาพด้วยเหตุผลอื่น
- ปัจจัยเสี่ยงหลักตาม MedlinePlus คือ สูบบุหรี่ ความดันโลหิตสูง เพศชาย และพันธุกรรม
- โป่งพองขนาดเล็กมักใช้วิธีอัลตราซาวด์ติดตามขนาด ส่วนใหญ่ผ่าตัดเมื่อใหญ่กว่าราว 5 เซนติเมตรหรือโตเร็ว
- ปวดท้องหรือหลังรุนแรงฉับพลัน เป็นลม ตัวเย็นชื้น มีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้โทร 1669 ทันที
หลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพองคืออะไร
AAA คือการที่หลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนที่อยู่ในช่องท้องพองออกเป็นกระเปาะ เพราะผนังหลอดเลือดอ่อนแอลง MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่า หลอดเลือดแดงใหญ่ (aorta) คือหลอดเลือดหลักที่นำเลือดจากหัวใจไปเลี้ยงร่างกายส่วนบน ช่องท้อง เชิงกราน และขา
หลอดเลือดโป่งพอง (aneurysm) คือส่วนของหลอดเลือดที่ผนังบางและพองออกกว่าปกติ ถ้าเกิดที่ส่วนในช่องท้องจะเรียกว่า AAA ถ้าเกิดที่ส่วนในทรวงอกจะเป็นอีกโรคหนึ่งที่การดูแลต่างกัน
คำแถลงข้อแนะนำของคณะทำงานด้านเวชศาสตร์ป้องกันของสหรัฐฯ (USPSTF) ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA ปี 2562 ระบุว่า โดยทั่วไปนิยาม AAA ว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ขยายจนเส้นผ่านศูนย์กลาง 3.0 เซนติเมตรขึ้นไป และเรียกโป่งพองขนาด 3.0–5.4 เซนติเมตรว่าขนาดเล็ก
MedlinePlus ระบุว่ายังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่เกิดจากผนังหลอดเลือดอ่อนแอ และ ยิ่งโป่งพองใหญ่ ยิ่งมีโอกาสแตกหรือฉีกขาดมากขึ้น ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต
AAA มีอาการอย่างไร ทำไมถึงไม่รู้ตัว
ส่วนใหญ่ไม่มีอาการเลย เพราะโป่งพองค่อย ๆ โตอย่างช้า ๆ เป็นเวลาหลายปี MedlinePlus ระบุว่าอาการอาจเกิดขึ้นเร็วเมื่อโป่งพองขยายตัวเร็ว แตก หรือมีเลือดรั่วเข้าไปในชั้นผนังหลอดเลือด ซึ่งเรียกว่า การฉีกเซาะของผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ (aortic dissection)
คำแถลงของ USPSTF ก็ระบุตรงกันว่า AAA ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจนกว่าจะแตก และความเสี่ยงเสียชีวิตเมื่อแตกสูงถึงร้อยละ 81
สิ่งที่แพทย์อาจพบเมื่อตรวจร่างกาย ตาม MedlinePlus ได้แก่
- คลำพบก้อนในท้อง
- รู้สึกก้อนนั้นเต้นตุบ ๆ ตามจังหวะชีพจร
- หน้าท้องแข็งตึง
ในชีวิตจริง หลายคนรู้ว่ามีหลอดเลือดโป่งพองครั้งแรกจากใบผลอัลตราซาวด์ช่องท้องหรือ CT ที่ทำด้วยเหตุผลอื่น ถ้าผลตรวจเขียนถึงหลอดเลือดแดงใหญ่ขยายหรือโป่งพอง อย่าเพิกเฉย ให้นำผลไปปรึกษาแพทย์ เพื่อวัดขนาดและวางแผนติดตาม
ใครเสี่ยงเป็นหลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพอง
กลุ่มเสี่ยงหลักคือผู้ชายสูงอายุที่สูบบุหรี่หรือเคยสูบ MedlinePlus ระบุปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงไว้ดังนี้
- สูบบุหรี่ ทั้งที่สูบอยู่และเคยสูบ
- ความดันโลหิตสูง
- เพศชาย
- พันธุกรรม เช่น มีญาติสายตรงเป็นโรคนี้
MedlinePlus ระบุว่า AAA พบบ่อยในผู้ชายอายุเกิน 60 ปีที่มีปัจจัยเสี่ยงอย่างน้อย 1 ข้อ
ความดันที่สูงต่อเนื่องหลายปีทำให้ผนังหลอดเลือดรับแรงดันมากขึ้น ผลของความดันสูงต่ออวัยวะอื่น อ่านเพิ่มได้ที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะไหนบ้าง ส่วนกลไกที่ไขมันและการอักเสบทำให้ผนังหลอดเลือดเปลี่ยนไป อ่านได้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือด เกิดขึ้นได้อย่างไร
ใครควรตรวจคัดกรองด้วยอัลตราซาวด์
ผู้ชายอายุ 65–75 ปีที่เคยสูบบุหรี่ เป็นกลุ่มที่ข้อแนะนำของสหรัฐฯ ให้ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องคัดกรอง 1 ครั้ง คำแถลงของ USPSTF ปี 2562 แบ่งข้อแนะนำตามกลุ่มไว้ดังนี้
- ผู้ชายอายุ 65–75 ปีที่เคยสูบบุหรี่: แนะนำให้ตรวจคัดกรองด้วยอัลตราซาวด์ 1 ครั้ง (ประโยชน์ระดับปานกลาง)
- ผู้ชายอายุ 65–75 ปีที่ไม่เคยสูบบุหรี่: ให้แพทย์พิจารณาเป็นรายคน ไม่ได้ตรวจทุกคน เพราะประโยชน์น้อยกว่า
- ผู้หญิงที่ไม่เคยสูบบุหรี่และไม่มีประวัติครอบครัว: ไม่แนะนำให้ตรวจคัดกรองเป็นประจำ เพราะโทษจากการตรวจมากกว่าประโยชน์
- ผู้หญิงอายุ 65–75 ปีที่เคยสูบบุหรี่หรือมีประวัติครอบครัว: หลักฐานยังไม่พอจะสรุป
อัลตราซาวด์ (ultrasound) คือการตรวจภาพด้วยคลื่นเสียงผ่านหน้าท้อง MedlinePlus ระบุว่าแพทย์มักใช้อัลตราซาวด์เมื่อสงสัยครั้งแรก ใช้ CT ยืนยันขนาด และใช้ CT ฉีดสีดูหลอดเลือด (CTA) เพื่อวางแผนผ่าตัด
ข้อควรรู้คือ USPSTF ระบุว่าหลักฐานจากงานวิจัยแบบสุ่มเกือบทั้งหมดมาจากผู้ชายอายุ 65–75 ปี และข้อมูลความชุกที่ลดลงมาจากประเทศในยุโรป ข้อแนะนำนี้จึงเป็นของสหรัฐฯ ในไทย ถ้าคุณหรือพ่อเป็นผู้ชายวัยนี้ที่เคยสูบบุหรี่ หรือมีญาติเป็น AAA ให้นำเรื่องนี้ไปปรึกษาแพทย์ตอนตรวจสุขภาพประจำปี รายการตรวจตามช่วงอายุอื่น ๆ อ่านได้ที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง
ตรวจเจอแล้วต้องผ่าตัดทันทีไหม ขนาดเท่าไรต้องผ่าตัด
ไม่ใช่ทุกคน โป่งพองขนาดเล็กที่ไม่มีอาการ ส่วนใหญ่ใช้วิธีตรวจติดตามขนาดเป็นระยะ MedlinePlus ระบุว่า
- ถ้าโป่งพองเล็กและไม่มีอาการ แพทย์แทบไม่ผ่าตัด แต่จะอัลตราซาวด์ติดตามขนาดเป็นระยะ ห่างเป็นเดือนหรือเป็นปีตามขนาด
- ส่วนใหญ่จะผ่าตัดเมื่อโป่งพองใหญ่กว่า 2 นิ้ว (5 เซนติเมตร) หรือโตเร็ว เป้าหมายคือผ่าตัดก่อนเกิดภาวะแทรกซ้อน
- ผู้ป่วยกับแพทย์ต้องชั่งกันว่าความเสี่ยงจากการผ่าตัดน้อยกว่าความเสี่ยงที่หลอดเลือดจะแตกหรือไม่
การผ่าตัดมี 2 แบบตามที่ MedlinePlus อธิบาย
- ผ่าตัดแบบเปิด (open repair): เปิดแผลใหญ่ที่หน้าท้อง แล้วเปลี่ยนหลอดเลือดส่วนที่โป่งเป็นหลอดเลือดเทียม
- ใส่ขดลวดหุ้มกราฟต์ผ่านสายสวน (endovascular stent graft): ไม่ต้องเปิดแผลใหญ่ ฟื้นตัวเร็วกว่า อาจปลอดภัยกว่าในผู้สูงอายุหรือคนที่มีโรคอื่น และบางครั้งใช้กับโป่งพองที่รั่วหรือแตกได้
MedlinePlus ระบุว่า ผลการรักษามักดีถ้าผ่าตัดซ่อมก่อนหลอดเลือดแตก การไปตามนัดอัลตราซาวด์จึงสำคัญมาก แม้จะไม่มีอาการเลยก็ตาม
ความเชื่อที่พบบ่อย: ไม่มีอาการ แปลว่ายังไม่อันตราย จริงไหม
ไม่จริง การไม่มีอาการเป็นลักษณะปกติของโรคนี้ ไม่ได้บอกว่าโป่งพองเล็กหรือปลอดภัย USPSTF ระบุว่า AAA ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจนกว่าจะแตก ขนาดของโป่งพองต้องวัดด้วยการตรวจภาพ ความรู้สึกบอกไม่ได้
อีกความเชื่อหนึ่งคือ เจอโป่งพองแล้วต้องรีบผ่าตัดทุกคน ก็ไม่ถูก เพราะ MedlinePlus ระบุว่าโป่งพองเล็กที่ไม่มีอาการแทบไม่ผ่าตัด แต่ใช้การติดตามขนาด ทั้งนี้การตัดสินใจขึ้นกับขนาด ความเร็วที่โต และสุขภาพโดยรวมของแต่ละคน ซึ่งแพทย์ต้องประเมินเป็นรายคน
มีหลอดเลือดโป่งพองอยู่ ดูแลตัวเองอย่างไร
สิ่งที่ทำได้คือเลิกบุหรี่ คุมความดันและเบาหวานตามที่แพทย์สั่ง และไปตามนัดตรวจขนาดทุกครั้ง MedlinePlus แนะนำไว้ดังนี้
- เลิกสูบบุหรี่ ถ้ายังสูบอยู่ ขอความช่วยเหลือได้ที่คลินิกเลิกบุหรี่ในโรงพยาบาลใกล้บ้าน
- กินอาหารที่ดีต่อหัวใจ
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ในระดับที่แพทย์บอกว่าเหมาะกับคุณ
- จัดการความเครียด
- ถ้ามีความดันสูงหรือเบาหวาน ให้กินยาตามที่แพทย์สั่ง ห้ามหยุดหรือปรับยาเอง
- ไปตามนัดอัลตราซาวด์ และถามแพทย์ทุกครั้งว่าขนาดล่าสุดเท่าไร โตขึ้นจากครั้งก่อนเท่าไร
ควรบอกลูกหลานหรือคนในบ้านว่าตัวเองมีหลอดเลือดโป่งพอง และให้รู้จักอาการฉุกเฉินด้านล่าง เพราะถ้าแตก เวลาทุกนาทีมีความหมาย
อาการแบบไหนแปลว่าหลอดเลือดอาจแตก ต้องโทร 1669
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 โดยเฉพาะคนที่รู้ว่ามีหลอดเลือดโป่งพอง หรือเป็นผู้ชายสูงอายุที่สูบบุหรี่ MedlinePlus ระบุอาการของหลอดเลือดแตกไว้ดังนี้
- ปวดท้องหรือปวดหลังรุนแรง ปวดทันที ปวดไม่หยุด และอาจร้าวไปขาหนีบ ก้น หรือขา
- เป็นลม หมดสติ
- ผิวเย็นชื้น เหงื่อแตก
- เวียนศีรษะ หน้ามืด
- คลื่นไส้ อาเจียน
- หัวใจเต้นเร็ว
- มีภาวะช็อก
MedlinePlus ระบุว่าถ้าปวดท้องหรือหลังรุนแรงมากหรือไม่หายไป ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทรเรียกรถพยาบาล และถ้ามีเลือดออกภายในจากหลอดเลือดแตก ต้องผ่าตัดทันที อย่ากินยาแก้ปวดแล้วนอนรอดูอาการที่บ้าน และอย่าขับรถไปเอง
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
หลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพองขนาดเท่าไรถึงเรียกว่าโป่งพอง
คำแถลงของคณะทำงานด้านเวชศาสตร์ป้องกันของสหรัฐฯ (USPSTF) ปี 2562 นิยาม AAA ว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องขยายจนเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 3.0 เซนติเมตรขึ้นไป และเรียกขนาด 3.0–5.4 เซนติเมตรว่าขนาดเล็ก
AAA ขนาดเท่าไรต้องผ่าตัด
MedlinePlus ระบุว่าส่วนใหญ่ผ่าตัดเมื่อโป่งพองใหญ่กว่าราว 5 เซนติเมตร (2 นิ้ว) หรือโตเร็ว ส่วนขนาดเล็กที่ไม่มีอาการมักใช้อัลตราซาวด์ติดตามขนาด การตัดสินใจขึ้นกับการประเมินของแพทย์เป็นรายคน
ใครควรตรวจคัดกรองหลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพอง
ข้อแนะนำของ USPSTF ให้ผู้ชายอายุ 65–75 ปีที่เคยสูบบุหรี่ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง 1 ครั้ง ส่วนผู้ชายที่ไม่เคยสูบให้แพทย์พิจารณาเป็นรายคน ในไทยให้นำเรื่องนี้ไปปรึกษาแพทย์ตอนตรวจสุขภาพ
หลอดเลือดโป่งพองในท้องแตกมีอาการอย่างไร
ปวดท้องหรือหลังรุนแรงทันทีและไม่หาย อาจร้าวไปขาหนีบหรือขา เป็นลม ตัวเย็นชื้น เวียนศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว มีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
หลอดเลือดโป่งพองในท้องแตกแล้วรอดไหม
เป็นภาวะฉุกเฉินที่อันตรายมาก MedlinePlus ระบุว่ามีผู้รอดชีวิตราว 1 ใน 5 คน จึงสำคัญที่จะตรวจพบและติดตามขนาดก่อนแตก ผลการผ่าตัดซ่อมก่อนแตกมักดี
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Abdominal aortic aneurysmMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- Screening for Abdominal Aortic Aneurysm: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement (JAMA, 2019)PubMed, U.S. National Library of Medicine
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13
อ่านต่อ
เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร
คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน
หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669
เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา
เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร
วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ
วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669