บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด

หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน ทำ CPR และใช้เครื่อง AED อย่างไร ขั้นตอนสำหรับคนทั่วไป

คำตอบสั้น: ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (cardiac arrest) คือภาวะที่หัวใจหยุดสูบฉีดเลือดทันที คนที่ล้มลง ไม่รู้สึกตัว และไม่หายใจหรือหายใจเฮือก ๆ ต้องได้รับการช่วยทันที ขั้นตอนสำหรับคนทั่วไปตามคำแนะนำของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลคือ ดูความปลอดภัย ปลุกเรียกและตบไหล่ เรียกคนช่วยและโทร 1669 พร้อมขอเครื่อง AED แล้วกดหน้าอกตรงครึ่งล่างของกระดูกหน้าอกลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตร เร็ว 100–120 ครั้งต่อนาที เมื่อเครื่อง AED มาถึงให้เปิดเครื่องและทำตามเสียงสั่ง แล้วกดหน้าอกต่อจนทีมกู้ชีพมาถึง สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) ระบุว่า 9 ใน 10 คนที่หัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลเสียชีวิต ส่วนใหญ่เพราะได้รับการช่วยไม่ทัน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • คนล้มลง ไม่ตอบสนอง ไม่หายใจหรือหายใจเฮือก ๆ ให้ถือว่าหัวใจอาจหยุดเต้น
  • โทร 1669 และขอให้คนช่วยหาเครื่อง AED ทันที
  • กดหน้าอกตรงกลางครึ่งล่างของกระดูกหน้าอก ลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตร เร็ว 100–120 ครั้งต่อนาที ปล่อยให้หน้าอกคืนตัวทุกครั้ง
  • เครื่อง AED จะวิเคราะห์จังหวะหัวใจเอง และสั่งช็อกเมื่อจำเป็น คนที่ไม่เคยฝึกก็ทำตามเสียงสั่งได้
  • กดต่อเนื่องจนทีมกู้ชีพมาถึง หรือผู้ป่วยเริ่มหายใจและขยับตัว

หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันคืออะไร ต่างจากหัวใจวายอย่างไร

หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันคือภาวะที่หัวใจหยุดสูบฉีดเลือดทันทีโดยไม่คาดคิด ส่วนหัวใจวายคือหลอดเลือดหัวใจอุดตันแต่หัวใจมักยังเต้นอยู่ NHLBI อธิบายว่าภาวะหัวใจหยุดเต้นเกิดจากหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดรุนแรง ที่พบบ่อยคือ หัวใจห้องล่างสั่นพลิ้ว (ventricular fibrillation) คือภาวะที่ไฟฟ้าในหัวใจห้องล่างปั่นป่วนจนหัวใจได้แต่สั่นแทนที่จะบีบตัว เลือดจึงหยุดไปเลี้ยงสมองและอวัยวะสำคัญ

ส่วน หัวใจวาย (heart attack) NHLBI อธิบายว่าเกิดจากหลอดเลือดแดงที่เลี้ยงหัวใจอุดตัน กล้ามเนื้อหัวใจเสียหาย แต่หัวใจมักยังเต้นอยู่ ทั้งนี้หัวใจวายเป็นสาเหตุสำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้หัวใจหยุดเต้นตามมาได้

ข้อมูลจาก NHLBI ที่ควรรู้

  • 9 ใน 10 คนที่หัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลเสียชีวิต ส่วนใหญ่ภายในไม่กี่นาที
  • ครึ่งหนึ่งของผู้ที่หัวใจหยุดเต้น ไม่เคยรู้มาก่อนว่าตัวเองมีปัญหาหัวใจ
  • ในสหรัฐฯ ภาวะนี้ทำให้มีผู้เสียชีวิตราว 300,000–450,000 คนต่อปี
  • ภาวะหัวใจหยุดเต้นส่วนใหญ่เกิดนอกโรงพยาบาล การช่วยเหลือช่วงแรกจึงขึ้นกับครอบครัว เพื่อน หรือคนที่อยู่ใกล้

MedlinePlus ระบุว่าเมื่อเลือดหยุดไหล สมองอาจเสียหายถาวรได้ภายในเวลาเพียง 4 นาที นี่คือเหตุผลที่คนรอบตัวต้องเริ่มกดหน้าอกทันที ไม่ต้องรอรถพยาบาล

รู้ได้อย่างไรว่าคนตรงหน้าหัวใจหยุดเต้น

ถ้าคนล้มลงทันที ปลุกไม่ตื่น และไม่หายใจหรือหายใจเฮือก ๆ ให้เริ่มช่วยทันที NHLBI ระบุสัญญาณไว้ดังนี้

  • ล้มลงทันทีและหมดสติ
  • ไม่หายใจ หรือหายใจไม่ได้ผล หรือหายใจเฮือก ๆ
  • ไม่ตอบสนองเมื่อตะโกนเรียกหรือเขย่า
  • คลำชีพจรไม่ได้

การหายใจเฮือก (gasping) คือการอ้าปากสูดลมเป็นพัก ๆ ห่าง ๆ ไม่สม่ำเสมอ ไม่ใช่การหายใจปกติ MedlinePlus จัดให้การไม่หายใจหรือหายใจเฮือกเป็นสัญญาณที่ต้องทำ CPR

เรื่องชีพจร NHLBI ระบุว่า ถ้าคิดว่ามีคนหัวใจหยุดเต้น ให้โทรเรียกความช่วยเหลือแล้วเริ่ม CPR ทันที ไม่จำเป็นต้องพยายามคลำชีพจร และ MedlinePlus แนะนำว่าคนที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์ไม่ควรเสียเวลาคลำชีพจร

ในทางกลับกัน MedlinePlus เตือนว่า ถ้าผู้ป่วยหายใจปกติ ไอ หรือขยับตัว อย่าเริ่มกดหน้าอก เช่น คนที่เป็นลมแล้วยังหายใจดี ให้จัดท่านอนตะแคงและเฝ้าดูการหายใจ

ทำ CPR อย่างไร ขั้นตอนสำหรับคนทั่วไป

ขั้นตอนหลักคือ โทร 1669 ให้เร็ว แล้วกดหน้าอกแรงและเร็วอย่างต่อเนื่อง คำแนะนำการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานในผู้ใหญ่ของภาควิชาเวชศาสตร์ฉุกเฉิน คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มีขั้นตอนดังนี้

  1. ดูความปลอดภัยรอบตัวก่อนเข้าไปช่วย เช่น รถที่วิ่งผ่าน สายไฟ หรือไฟช็อต
  2. ปลุกเรียกเสียงดัง และตบไหล่ทั้งสองข้าง ถ้าผู้ป่วยรู้สึกตัวและหายใจเองได้ ให้จัดท่านอนตะแคง
  3. ตะโกนเรียกคนใกล้ ๆ มาช่วย และโทร 1669 ขอให้นำเครื่อง AED มาด้วย แจ้งสถานที่เกิดเหตุ สภาพผู้ป่วย และเบอร์โทรติดต่อกลับ
  4. ถ้ายังไม่รู้สึกตัวและไม่หายใจ ให้เริ่ม CPR ทันที
  5. จัดให้ผู้ป่วยนอนหงายบนพื้นแข็ง วางสันมือข้างหนึ่งตรงครึ่งล่างของกระดูกหน้าอก วางมืออีกข้างทับแล้วประสานนิ้ว
  6. กดหน้าอกลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตร ด้วยอัตรา 100–120 ครั้งต่อนาที
  7. กดต่อเนื่องจนทีมกู้ชีพมาถึง แล้วส่งต่อผู้ป่วยให้ทีมนำส่งโรงพยาบาล

CPR (cardiopulmonary resuscitation) คือการช่วยฟื้นคืนชีพด้วยการกดหน้าอกเพื่อให้เลือดยังไหลเวียน ร่วมกับการช่วยหายใจในคนที่ฝึกมา MedlinePlus เพิ่มรายละเอียดที่ช่วยให้กดได้ดี

  • วางตัวให้ไหล่อยู่เหนือมือ แขนเหยียดตรง ล็อกข้อศอก ใช้น้ำหนักตัวกดลงตรง ๆ
  • ปล่อยให้หน้าอกคืนตัวเต็มที่ทุกครั้งหลังกด
  • หยุดกดให้น้อย ถ้าต้องหยุดเพื่อช่วยหายใจ ไม่ควรเกิน 10 วินาที
  • ถ้ามีคนช่วย 2 คนขึ้นไป ให้สลับคนกดทุก 2 นาที เพราะคนกดจะล้าและกดเบาลงโดยไม่รู้ตัว

เรื่องการเป่าปาก MedlinePlus ระบุว่าแนวทางรุ่นใหม่ ให้ความสำคัญกับการกดหน้าอกมากกว่าการช่วยหายใจ คนที่ผ่านการฝึกสามารถกดหน้าอก 30 ครั้งสลับช่วยหายใจ 2 ครั้ง ส่วนขั้นตอนสำหรับประชาชนของศิริราชเน้นการกดหน้าอกต่อเนื่องและการตามทีมกู้ชีพ ถ้าไม่เคยฝึกหรือไม่สะดวกเป่าปาก อย่าให้เรื่องนี้ทำให้ลังเลจนไม่เริ่มกดหน้าอก

เครื่อง AED คืออะไร ใช้อย่างไร

AED (automated external defibrillator) คือเครื่องกระตุกไฟฟ้าหัวใจอัตโนมัติแบบพกพา ที่วิเคราะห์จังหวะหัวใจเองและสั่งช็อกเมื่อจำเป็น NHLBI ระบุว่า AED ออกแบบมาให้คนทั่วไปที่ไม่เคยฝึกก็ใช้ได้ เพราะเครื่องจะพูดบอกขั้นตอนทีละข้อ แต่การฝึกจะช่วยให้ใช้ได้คล่องขึ้น

ขั้นตอนตามคำแนะนำของศิริราช

  1. เปิดเครื่อง และถอดเสื้อผ้าบริเวณหน้าอกผู้ป่วยออก
  2. ติดแผ่นนำไฟฟ้า แผ่นหนึ่งใต้กระดูกไหปลาร้าด้านขวา อีกแผ่นที่ชายโครงด้านซ้าย (ส่วนใหญ่มีรูปบอกตำแหน่งบนแผ่น)
  3. ห้ามสัมผัสตัวผู้ป่วยขณะเครื่องวิเคราะห์
  4. ถ้าเครื่องสั่งช็อก ให้กดปุ่มช็อก แล้วกดหน้าอกต่อทันที ถ้าเครื่องไม่สั่งช็อก ให้กดหน้าอกต่อไป
  5. ทำตามเสียงสั่งของเครื่องและกดหน้าอกต่อเนื่อง จนทีมกู้ชีพมาถึง

ระหว่างที่คนหนึ่งกดหน้าอก ควรให้อีกคนเตรียมเครื่อง AED เพื่อไม่ให้การกดหน้าอกหยุดนาน MedlinePlus ระบุว่า ถ้ามี AED ให้ใช้โดยเร็ว และถ้ารู้แน่ว่ามี AED อยู่ใกล้ ๆ ให้ไปหยิบมาแม้ต้องละจากผู้ป่วยชั่วครู่ แต่ถ้าไม่รู้ว่ามีอยู่ที่ไหน อย่าทิ้งผู้ป่วยไปตามหา

NHLBI แนะนำให้ รู้ไว้ล่วงหน้าว่า AED อยู่ตรงไหน เพราะมักติดตั้งในที่คนรวมตัว เช่น สนามบิน สถานีรถ โรงเรียน สำนักงาน ห้างสรรพสินค้า และฟิตเนส ลองสังเกตป้าย AED ในที่ทำงาน ห้างใกล้บ้าน หรือคอนโดที่พักของคุณ

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่อง CPR และ AED

ความเชื่อ: ผู้ป่วยยังหายใจเฮือก ๆ อยู่ แปลว่ายังหายใจ ไม่ต้องกดหน้าอก ไม่จริง NHLBI จัดให้การหายใจเฮือกหรือหายใจไม่ได้ผลเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจหยุดเต้น คนที่ไม่ตอบสนองและหายใจเฮือกต้องเริ่ม CPR ทันที

ความเชื่อ: AED อาจช็อตคนที่หัวใจยังเต้นปกติ MedlinePlus อธิบายว่าเครื่องตรวจจังหวะหัวใจโดยอัตโนมัติ และให้ไฟฟ้าช็อกเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องช็อกเพื่อให้หัวใจกลับมาเต้นเป็นจังหวะ ผู้ใช้มีหน้าที่ทำตามคำสั่งของเครื่องอย่างเคร่งครัด

ความเชื่อ: ไม่เคยเรียนมา อย่าไปแตะดีกว่า NHLBI ระบุว่า AED เป็นเครื่องที่คนทั่วไปซึ่งไม่ได้ฝึกใช้ได้ และย้ำว่าทุกคนช่วยได้ด้วยการจำสัญญาณและลงมือทันที สิ่งที่แย่กว่าคือการไม่ทำอะไรเลย เพราะสมองขาดเลือดเสียหายได้ภายในไม่กี่นาที

ความเชื่อ: หัวใจวายกับหัวใจหยุดเต้นคือเรื่องเดียวกัน NHLBI อธิบายว่าต่างกัน คนหัวใจวายมักยังรู้สึกตัวและหายใจได้ ต้องโทร 1669 และไปโรงพยาบาลให้เร็ว ส่วนคนหัวใจหยุดเต้นจะหมดสติและไม่หายใจปกติ ต้องเริ่ม CPR ทันที

เคยมีอาการเตือนก่อนหัวใจหยุดเต้นไหม ใครเสี่ยง

หลายคนมีอาการเตือนล่วงหน้า แต่อีกหลายคนไม่มีอาการเลย NHLBI ระบุว่าคนส่วนใหญ่ที่หัวใจหยุดเต้นมีอาการอย่างน้อย 1 อย่างในชั่วโมงก่อนเกิดเหตุ บางคนมีอาการล่วงหน้าเป็นสัปดาห์ เช่น เจ็บหน้าอก หายใจหอบ เหนื่อยผิดปกติ เวียนศีรษะหรือเป็นลมซ้ำ ๆ โดยเฉพาะขณะออกแรงมาก และใจสั่นเหมือนหัวใจเต้นรัวหรือสะดุด NHLBI ระบุด้วยว่า คนที่ไปพบแพทย์เมื่อมีอาการเตือน มีโอกาสรอดจากภาวะหัวใจหยุดเต้นมากกว่า 5 เท่า

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญตาม NHLBI ได้แก่ เคยหัวใจหยุดเต้นมาก่อน โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคลิ้นหัวใจ หัวใจล้มเหลว และหัวใจเต้นผิดจังหวะจากพันธุกรรม ความเสี่ยงเพิ่มตามอายุ

ถ้าเจ็บหน้าอกและมียาอมใต้ลิ้นที่แพทย์สั่งไว้ อ่านวิธีใช้และเวลาที่ต้องโทร 1669 ได้ที่ ยาอมใต้ลิ้นแก้เจ็บหน้าอก ใช้อย่างไร ส่วนอาการเตือนของสมองขาดเลือด อ่านได้ที่ สัญญาณเตือนหลอดเลือดสมองและหลัก FAST

ครอบครัวที่มีผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยโรคหัวใจ ควรเตรียมอะไร

สิ่งที่เตรียมได้ตั้งแต่วันนี้คือ จำเบอร์ 1669 ฝึก CPR และรู้ว่า AED ใกล้บ้านอยู่ตรงไหน NHLBI ระบุว่าเมื่อเกิดเหตุในบ้าน คนในครอบครัวหรือผู้ดูแลสามารถโทรขอความช่วยเหลือไปพร้อมกับกดหน้าอกได้ เช่น เปิดลำโพงโทรศัพท์ไว้ข้างตัว

  • บันทึกข้อมูลสำคัญไว้ในที่หาง่าย โรคประจำตัว รายการยา ประวัติแพ้ยา
  • สอนทุกคนในบ้านให้แจ้ง 1669 ให้ครบ สถานที่ อาการ และเบอร์ติดต่อกลับ ตามที่ศิริราชแนะนำ
  • ฝึก CPR กับหน่วยงานที่เปิดอบรม MedlinePlus ระบุว่าการอ่านบทความไม่สามารถแทนการฝึกจริงได้
  • ผู้ดูแลผู้สูงอายุควรรู้วิธีช่วยคนสำลักด้วย เพราะทางเดินหายใจอุดกั้นทำให้หยุดหายใจได้ อ่านได้ที่ สำลักอาหารติดคอในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ช่วยอย่างไร

ถ้าผู้ป่วยกลับมาหายใจเอง MedlinePlus แนะนำให้จัดท่านอนตะแคงพักฟื้น และเฝ้าดูการหายใจจนทีมกู้ชีพมาถึง

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

กดหน้าอก CPR ต้องกดลึกและเร็วแค่ไหน

คำแนะนำของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลคือกดตรงครึ่งล่างของกระดูกหน้าอก ลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตร เร็ว 100–120 ครั้งต่อนาที และปล่อยให้หน้าอกคืนตัวเต็มที่ทุกครั้ง

คนที่หายใจเฮือก ๆ ต้องทำ CPR ไหม

ต้องทำ ถ้าผู้ป่วยไม่ตอบสนองและหายใจเฮือก ๆ NHLBI และ MedlinePlus ถือว่าเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจหยุดเต้น ให้โทร 1669 และเริ่มกดหน้าอกทันที

ไม่เคยฝึกใช้เครื่อง AED ใช้ได้ไหม

ใช้ได้ NHLBI ระบุว่า AED ออกแบบให้คนทั่วไปที่ไม่ได้ฝึกใช้ได้ เครื่องจะพูดบอกขั้นตอนและวิเคราะห์เองว่าต้องช็อกหรือไม่ ผู้ใช้ทำตามเสียงสั่งและกดหน้าอกต่อ

ทำ CPR ต้องเป่าปากด้วยไหม

MedlinePlus ระบุว่าแนวทางรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับการกดหน้าอกมากกว่าการช่วยหายใจ คนที่ฝึกมาแล้วกด 30 ครั้งสลับช่วยหายใจ 2 ครั้งได้ ถ้าไม่เคยฝึก ให้เริ่มกดหน้าอกต่อเนื่องทันทีอย่ารอ

หัวใจหยุดเต้นกับหัวใจวายต่างกันอย่างไร

หัวใจหยุดเต้นคือหัวใจหยุดสูบฉีดเลือดจากจังหวะไฟฟ้าผิดปกติ คนจะหมดสติและไม่หายใจปกติ ส่วนหัวใจวายคือหลอดเลือดหัวใจอุดตันแต่หัวใจมักยังเต้นอยู่ ทั้งสองแบบต้องโทร 1669 ทันที

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13

อ่านต่อ

เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร

คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669

เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา

เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร

วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ

วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 75 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท