ขมิ้นชันช่วยเรื่องอะไร แก้อักเสบได้จริงไหม งานวิจัยในคนว่าอย่างไร

คำตอบสั้น: ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุข้อบ่งใช้ของขมิ้นชันในฐานะยาสมุนไพรว่า บรรเทาอาการแน่นจุกเสียด ท้องอืด ท้องเฟ้อ งานวิจัยในคนที่น่าสนใจที่สุดคือเรื่องปวดข้อเข่าเสื่อมและอาการอาหารไม่ย่อย ซึ่งมีงานทดลองในไทยที่ใช้ขนาด 1,500–2,000 มก. ต่อวัน แต่ NCCIH ของสหรัฐฯ สรุปว่า ยังไม่มีข้อมูลพอจะสรุปได้แน่ชัดว่าขมิ้นชันหรือเคอร์คูมินมีประโยชน์ต่อสุขภาพด้านใด และขมิ้นชันไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนยาแก้อักเสบที่แพทย์สั่งได้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ข้อบ่งใช้ยาสมุนไพรของขมิ้นชันคือแน่นจุกเสียด ท้องอืด ท้องเฟ้อ (ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร ม.มหิดล) ตรงกับข้อบ่งใช้ดั้งเดิมของสหภาพยุโรป
• •ปวดข้อเข่าเสื่อม: งานในไทย 367 คนพบว่าสารสกัด 1,500 มก. ต่อวันได้ผลไม่ด้อยกว่ายาไอบูโพรเฟนใน 4 สัปดาห์ NCCIH จัดเป็นหลักฐานเบื้องต้นที่เป็นบวก
• •อาหารไม่ย่อย: งานในไทย 206 คนพบว่าเคอร์คูมิน 2,000 มก. ต่อวันได้ผลใกล้เคียงยาลดกรดโอเมพราโซล
• •ท้องเสีย ท้องผูก กรดไหลย้อน: ไม่พบงานในคนที่สนับสนุน และ NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันเองทำให้เกิดอาการเหล่านี้ได้
• •ห้ามใช้ในผู้ที่ท่อน้ำดีอุดตัน และมีรายงานตับเสียหาย

ขมิ้นชันช่วยเรื่องอะไร ข้อบ่งใช้ในฐานะยาสมุนไพรคืออะไร

ข้อบ่งใช้ที่หน่วยงานด้านยาระบุไว้ คือเรื่องระบบทางเดินอาหาร ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุว่า

• •ข้อบ่งใช้: บรรเทาอาการแน่นจุกเสียด ท้องอืด ท้องเฟ้อ
• •ขนาด: ครั้งละ 500 มก. ถึง 1 กรัม วันละ 4 ครั้ง หลังอาหารและก่อนนอน
• •เมื่ออาการหายควรหยุด ถ้าจำเป็นต้องกินต่อเนื่องไม่ควรเกิน 1 เดือนแล้วพักราว 1 สัปดาห์ และถ้ากินต่อเนื่องเกิน 3 เดือน ควรตรวจเลือดดูการทำงานของตับและไต

ตำรับยาสมุนไพรของสหภาพยุโรป (EMA) ก็ระบุข้อบ่งใช้แบบดั้งเดิมไว้ใกล้เคียงกัน คืออาการอาหารไม่ย่อยและท้องอืด

NCCIH เล่าว่าในอดีต ขมิ้นชันถูกใช้ในการแพทย์ดั้งเดิมของจีน อินเดีย และไทย กับหลายอาการ เช่น อาหารไม่ย่อย หวัด การติดเชื้อที่ผิว ข้ออักเสบ แต่ การใช้แบบดั้งเดิมไม่ได้แปลว่ามีหลักฐานจากงานวิจัยแล้ว

วิธีกินและเวลาที่เหมาะสมอ่านละเอียดได้ที่ ขมิ้นชันควรกินตอนไหน วันละเท่าไหร่

ขมิ้นชันแก้อักเสบได้ไหม งานวิจัยในคนเรื่องข้อเข่าเสื่อมสรุปได้แค่ไหน

คำว่าแก้อักเสบมาจากผลในห้องทดลอง ส่วนในคน หลักฐานที่ชัดที่สุดเป็นเรื่องอาการปวดข้อเข่าเสื่อม และยังเป็นหลักฐานระยะสั้น

งานในไทย: เทียบกับยาไอบูโพรเฟน

งานทดลองแบบสุ่มจากหลายโรงพยาบาลในไทย (ตีพิมพ์ปี 2014) ให้ผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 367 คน กินสารสกัดขมิ้นชัน 1,500 มก. ต่อวัน หรือยาไอบูโพรเฟน 1,200 มก. ต่อวัน นาน 4 สัปดาห์

• •คะแนนปวดและการใช้งานข้อดีขึ้นทั้งสองกลุ่ม และกลุ่มขมิ้นชัน ไม่ด้อยกว่า ยาไอบูโพรเฟน
• •อาการปวดหรือไม่สบายท้องพบในกลุ่มไอบูโพรเฟนมากกว่า
• •ข้อจำกัดคือศึกษาเพียง 4 สัปดาห์

งานรวมผล

งานรวมผลปี 2022 (15 การทดลอง 1,670 คน) พบว่าเคอร์คูมินอยด์ลดปวดและช่วยการใช้งานข้อได้ดีกว่ายาหลอกในระยะสั้น แต่ผู้วิจัยเตือนว่างานที่นำมารวม คุณภาพต่ำและแตกต่างกันมาก จึงควรแนะนำอย่างระมัดระวัง

NCCIH สรุปว่าหลักฐานเบื้องต้นเป็นบวก แต่ต้องมีงานคุณภาพสูงกว่านี้ก่อนจะสรุปได้

ขมิ้นชันช่วยย่อยไหม แก้กรดไหลย้อนได้ไหม

เรื่องช่วยย่อยมีงานทดลองในไทยรองรับ ส่วนกรดไหลย้อนยังไม่มี

งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองฝ่ายในไทย (ตีพิมพ์ปี 2023) ศึกษาผู้ป่วย อาหารไม่ย่อยชนิดที่ตรวจไม่พบสาเหตุ (functional dyspepsia) 206 คน แบ่งเป็นกลุ่มเคอร์คูมิน กลุ่มยาโอเมพราโซล และกลุ่มที่ได้ทั้งสองอย่าง

• •ขนาดเคอร์คูมินคือแคปซูล 250 มก. ครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 4 ครั้ง หรือ 2,000 มก. ต่อวัน นาน 28 วัน
• •อาการดีขึ้นทั้งสามกลุ่ม ไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ และไม่พบผลข้างเคียงร้ายแรง
• •ใช้คู่กันไม่ได้ผลเพิ่มขึ้น

อาหารไม่ย่อยชนิดนี้ไม่ใช่โรคเดียวกับกรดไหลย้อน ในแหล่งที่เราตรวจไม่พบงานในคนที่ศึกษาขมิ้นชันกับกรดไหลย้อนโดยตรง และ NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันทำให้เกิดอาการกรดไหลย้อนได้ ผู้ที่เป็นกรดไหลย้อนจึงไม่ควรใช้ขมิ้นชันแทนยาที่แพทย์สั่ง

ผลข้างเคียงต่อกระเพาะอ่านละเอียดได้ที่ ขมิ้นชันอาการข้างเคียง กัดกระเพาะไหม

ขมิ้นชันช่วยขับถ่ายไหม แก้ท้องเสียได้ไหม

ในแหล่งที่เราตรวจ ไม่พบงานในคนที่แสดงว่าขมิ้นชันช่วยเรื่องท้องผูกหรือแก้ท้องเสีย และ NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันชนิดกินอาจทำให้ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย หรือท้องผูก ได้

ถ้าท้องเสียหรือท้องผูกไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ แทนการเพิ่มขนาดขมิ้นชันเอง

ขมิ้นชัน เคอร์คูมิน และเคอร์คูมินอยด์ ต่างกันอย่างไร

• •ขมิ้นชัน คือพืช ส่วนที่ใช้คือเหง้าใต้ดิน
• •เคอร์คูมินอยด์ คือกลุ่มสารสีเหลืองในขมิ้นชัน ที่เชื่อกันว่าเป็นตัวออกฤทธิ์
• •เคอร์คูมิน คือสารหลักตัวหนึ่งในกลุ่มเคอร์คูมินอยด์ (NCCIH)

ทำไมงานวิจัยส่วนมากใช้สารสกัดหรือสูตรพิเศษ บทความทบทวนในวารสาร Molecular Pharmaceutics อธิบายว่าเคอร์คูมินดูดซึมเข้าร่างกายได้น้อยและถูกกำจัดเร็ว งานวิจัยจึงมักใช้สูตรที่ทำให้ดูดซึมดีขึ้น เช่น ผสมพริกไทยดำ (piperine) หรือจับกับฟอสโฟลิพิด

ผลที่ตามมาคือ ผลของสูตรหนึ่งนำไปใช้กับอีกสูตรหนึ่งไม่ได้ NCCIH ระบุว่าผลิตภัณฑ์แต่ละยี่ห้อมีเคอร์คูมินไม่เท่ากัน และมักผสมสารจากพืชอื่น ทำให้เทียบหลักฐานกันยาก

ความรู้เรื่องการอ่านฉลากสารสกัดขมิ้นชัน อ่านที่ สารสกัดขมิ้นชันบนฉลาก และคำเตือนเรื่องท่อน้ำดี

ขมิ้นในแกงกับขมิ้นชันแคปซูลให้ผลเหมือนกันไหม

เทียบกันไม่ได้ งานวิจัยที่กล่าวถึงในบทความนี้ใช้สารสกัดหรือเคอร์คูมินที่กำหนดขนาดแน่นอน ระดับหลายร้อยถึงหลายพันมิลลิกรัมต่อวัน ไม่ได้ศึกษาขมิ้นที่ใส่ในแกงเหลือง แกงไตปลา หรือข้าวหมกไก่ จึงนำผลไปใช้กับอาหารไม่ได้

ในทางกลับกัน คำเตือนเรื่องตับของ NCCIH เน้นที่ สูตรเคอร์คูมินที่ทำให้ดูดซึมดีขึ้น และ NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันสูตรธรรมดาน่าจะปลอดภัยในขนาดที่แนะนำนานไม่เกิน 2–3 เดือน การกินขมิ้นในอาหารตามปกติจึงเป็นคนละเรื่องกับการกินสารสกัดเข้มข้นทุกวัน

งานวิจัยเรื่องผิวหนังและสะเก็ดเงินมีแค่ไหน

มีงานในคน แต่เล็ก และผลไม่ตรงกัน

• •งานในอิตาลี 63 คน ใช้เคอร์คูมิน 400 มก. ต่อวันในสูตรที่จับกับเลซิติน ร่วมกับยาทาสเตียรอยด์ นาน 12 สัปดาห์ คะแนนผื่นลดลงมากกว่ากลุ่มที่ใช้ยาทาอย่างเดียว ได้ทุนจากบริษัทผู้ผลิต
• •งานในสหรัฐฯ ใช้เคอร์คูมินอยด์ 4.5 กรัมต่อวันอย่างเดียว มีผู้ตอบสนองเพียง 16.7%
• •งานทบทวนปี 2016 ซึ่งรวมทั้งแบบกินและแบบทาในหลายโรคผิว สรุปว่าเป็นหลักฐานเบื้องต้น ต้องศึกษาเพิ่ม

สรุปละเอียดเรื่องอาหารกับสะเก็ดเงินอยู่ที่ สะเก็ดเงินกินอะไรได้บ้าง วิตามิน ขมิ้นชัน โพรไบโอติก และคำถามเรื่องอาหารเสริมอยู่ที่ เป็นสะเก็ดเงิน กินอาหารเสริมได้ไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: ขมิ้นชันรักษาโรคได้ ใช้แทนยาแก้อักเสบได้จริงไหม

ไม่ได้ เหตุผลมี 3 ข้อ

1. 1NCCIH สรุปว่ายังไม่มีข้อมูลพอจะสรุปได้แน่ชัดว่าขมิ้นชันหรือเคอร์คูมินมีประโยชน์ต่อสุขภาพด้านใด แม้จะมีงานจำนวนมากเรื่องไขมันพอกตับ ข้อเข่าเสื่อม และไขมันในเลือด
2. 2งานข้อเข่าที่ได้ผลดีที่สุดศึกษาเพียง 4 สัปดาห์ ไม่ได้ตอบว่ากินระยะยาวปลอดภัยและได้ผลแค่ไหน
3. 3ยาแก้อักเสบที่แพทย์สั่ง ถูกเลือกให้เหมาะกับโรคและความเสี่ยงของแต่ละคน การหยุดยาเองแล้วเปลี่ยนมากินขมิ้นชันอาจทำให้โรคแย่ลงโดยไม่รู้ตัว

อีกความเชื่อที่ต้องแก้คือ ขมิ้นชันบำรุงตับ เครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐฯ (DILIN) รายงานผู้ป่วยตับเสียหายที่เกี่ยวกับขมิ้นชัน 10 ราย ครึ่งหนึ่งต้องนอนโรงพยาบาล เสียชีวิต 1 ราย มักเกิดหลังเริ่มกิน 1–4 เดือน

อ่านเหตุผลที่อาหารเสริมใช้แทนยาไม่ได้ที่ ทำไมอาหารเสริมใช้แทนยาที่แพทย์สั่งไม่ได้

ใครควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินขมิ้นชัน

ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุไว้ดังนี้

• •ห้ามใช้ ในผู้ที่ท่อน้ำดีอุดตัน หรือผู้ที่แพ้ขมิ้นชัน
• •ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดี ถุงน้ำดีอุดตัน หรือถุงน้ำดีอักเสบ เพราะขมิ้นชันกระตุ้นการหลั่งน้ำดี ส่วนผู้ที่ผ่าตัดถุงน้ำดีออกแล้ว ยังไม่มีข้อห้าม แต่ควรใช้อย่างระมัดระวัง
• •หญิงตั้งครรภ์และเด็ก
• •ผู้ที่ใช้ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาต้านเกล็ดเลือด
• •ผู้ที่ใช้ ยาที่ผ่านเอนไซม์ตับ CYP450 และ ยาเคมีบำบัดบางชนิด

NCCIH เพิ่มเติมว่า

• •ถ้ามีอาการ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ปัสสาวะสีเข้ม หรือตัวเหลืองตาเหลือง ให้หยุดกินทันทีและพบแพทย์
• •ผู้ที่ใช้ยาใด ๆ อยู่ ควรคุยกับแพทย์ก่อนใช้สมุนไพร เพราะสมุนไพรบางชนิดตีกับยาได้

EMA ไม่แนะนำขมิ้นชันในผู้ที่มีโรคตับและโรคทางเดินน้ำดี รายละเอียดเรื่องยาที่ต้องระวังอ่านที่ ขมิ้นชันกับยาประจำตัว

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคร์ (Beta Care)

เบต้าแคร์ (Beta Care) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0066 ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้ ตามฉลากต่อ 1 แคปซูล มีดังนี้

• •สารสกัดขมิ้นชัน 50 มก. — ขมิ้นชันเป็นสารที่มีงานวิจัยในคนเรื่องปวดข้อเข่าเสื่อม อาหารไม่ย่อย และสะเก็ดเงิน แต่ขนาดที่ศึกษาสูงกว่ามาก ได้แก่ สารสกัด 1,500 มก. ต่อวัน ในงานข้อเข่า เคอร์คูมิน 2,000 มก. ต่อวัน ในงานอาหารไม่ย่อย และเคอร์คูมิน 400 มก. ต่อวัน ในสูตรดูดซึมพิเศษในงานสะเก็ดเงิน ส่วนขนาดยาสมุนไพรที่มหิดลระบุคือ 2,000–4,000 มก. ต่อวัน ฉลากไม่ได้ระบุว่าสารสกัด 50 มก. มีเคอร์คูมินกี่ % และไม่ได้ระบุว่าเป็นสูตรดูดซึมพิเศษ จึงเทียบกับงานวิจัยโดยตรงไม่ได้
• •เลซิตินจากถั่วเหลือง 100 มก. — เลซิตินเป็นสารกลุ่มฟอสโฟลิพิด งานสะเก็ดเงินในอิตาลีใช้เคอร์คูมินที่ผลิตเป็นสารประกอบกับเลซิตินแบบเฉพาะ แต่ฉลากไม่ได้ระบุว่าเลซิตินกับขมิ้นชันในแคปซูลนี้เป็นสูตรแบบนั้น จึงไม่ควรเข้าใจว่าเป็นสูตรเดียวกับงานวิจัย

ยังไม่มีงานวิจัยของผลิตภัณฑ์นี้ทั้งสูตร ฉลากเตือนว่า ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และมีผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดี โรคตับ หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคร์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการรุนแรงเฉียบพลัน เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที