ขมิ้นชันควรกินตอนไหน ก่อนหรือหลังอาหาร วันละเท่าไหร่ ห้ามกินเกินกี่วัน

คำตอบสั้น: ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ตอบไว้ว่าขมิ้นชันที่ใช้บรรเทาอาการแน่นจุกเสียด ท้องอืด ท้องเฟ้อ ให้รับประทาน ครั้งละ 500 มิลลิกรัม ถึง 1 กรัม วันละ 4 ครั้ง หลังอาหารและก่อนนอน และไม่ควรกินต่อเนื่องนาน ถ้าจำเป็นไม่ควรเกิน 1 เดือนแล้วพักราว 1 สัปดาห์ ส่วนผลิตภัณฑ์ที่เป็นสารสกัด ให้ยึดขนาดบนฉลากของกล่องนั้น เพราะผงขมิ้นชันกับสารสกัดนับปริมาณคนละแบบ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ขนาดตามศูนย์ข้อมูลสมุนไพร ม.มหิดล คือครั้งละ 500 มก.–1 ก. วันละ 4 ครั้ง หลังอาหารและก่อนนอน สำหรับอาการท้องอืด แน่นจุกเสียด
• •ถ้าต้องกินต่อเนื่อง ไม่ควรเกิน 1 เดือน พักราว 1 สัปดาห์ และถ้ากินนานเกิน 3 เดือนควรตรวจเลือดดูตับและไต
• •NCCIH ของสหรัฐฯ ระบุว่าขมิ้นชันหรือเคอร์คูมินสูตรทั่วไปน่าจะปลอดภัยในขนาดที่แนะนำ ถ้าใช้ไม่เกิน 2–3 เดือน
• •ผงขมิ้นชันกับสารสกัดแห้งใช้ขนาดต่างกันหลายเท่า อย่าเอาตัวเลขของแบบหนึ่งไปใช้กับอีกแบบ
• •ผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตันห้ามใช้ ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดี หญิงตั้งครรภ์ และผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

ขมิ้นชันควรกินตอนไหนดีที่สุด เช้า เย็น หรือก่อนนอน

ข้อมูลวิชาการของไทยแบ่งกินเป็นหลายมื้อ ไม่ได้กำหนดเวลาเดียวที่ดีที่สุด ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุวิธีใช้ว่า วันละ 4 ครั้ง หลังอาหารและก่อนนอน โดยข้อบ่งใช้ของขนาดนี้คืออาการแน่นจุกเสียด ท้องอืด ท้องเฟ้อ

ส่วนเอกสารของหน่วยงานยาแห่งสหภาพยุโรป (EMA) ระบุผงขมิ้นชันไว้ที่ ครั้งละ 0.5–1 กรัม วันละ 2–3 ครั้ง สำหรับอาการอิ่มแน่น ย่อยช้า และมีลมในท้อง

ถ้าเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ฉลากเขียนว่า วันละ 1 แคปซูล โดยไม่ระบุเวลา ให้เลือกเวลาที่ทำได้สม่ำเสมอทุกวัน และถามเภสัชกรถ้ากินยาประจำอยู่ อ่านหลักคิดเรื่องเวลาเพิ่มได้ที่ วิตามินและอาหารเสริม กินตอนไหนดี

ขมิ้นชันควรกินก่อนหรือหลังอาหาร

ข้อมูลของศูนย์ข้อมูลสมุนไพร ม.มหิดล ระบุให้กินหลังอาหาร และควรรู้ว่าขมิ้นชันมีผลต่อทางเดินอาหารได้

NCCIH ระบุว่าการกินขมิ้นชันอาจทำให้ คลื่นไส้ อาเจียน กรดไหลย้อน ไม่สบายท้อง ท้องเสีย หรือท้องผูก ส่วน EMA ระบุว่าอาจมีอาการปากแห้ง มีลมในท้อง และระคายเคืองกระเพาะเล็กน้อย

ถ้ากินแล้วแสบท้อง จุกแน่น หรือเรอเปรี้ยวมากขึ้น ควรหยุดแล้วปรึกษาเภสัชกร โดยเฉพาะคนที่มีกรดไหลย้อนอยู่แล้ว

ความแตกต่างระหว่างการกินก่อนและหลังอาหาร ในแง่ผลต่อร่างกาย เรายังไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันเป็นตัวเลขในคน จึงไม่ขอเขียนเกินกว่านี้

ขมิ้นชันควรกินคู่กับอะไร เรื่องพริกไทยดำจริงแค่ไหน

เรื่องพริกไทยดำมีงานวิจัยในคนจริง แต่มีอีกด้านที่ต้องรู้

เคอร์คูมิน (สารสีเหลืองสำคัญในขมิ้นชัน) ดูดซึมเข้าร่างกายได้น้อย ถูกเปลี่ยนรูปและกำจัดออกเร็ว งานทบทวนเรื่องการดูดซึมจึงระบุว่ามีหลายวิธีที่ใช้เพิ่มการดูดซึม เช่น ใส่สารไพเพอรีนจากพริกไทยดำ หรือจับกับฟอสโฟลิพิด

งานวิจัยปี 1998 ในอาสาสมัครสุขภาพดี พบว่าเมื่อกินเคอร์คูมิน 2 กรัมเดี่ยว ๆ ระดับในเลือดแทบวัดไม่ได้ แต่เมื่อกินคู่กับไพเพอรีน 20 มิลลิกรัม ปริมาณที่ร่างกายได้รับเพิ่มขึ้นราว 2,000%

อีกด้านหนึ่ง NCCIH เตือนว่าเคอร์คูมินสูตรที่ทำให้ดูดซึมดีขึ้นอาจทำร้ายตับได้ และมีรายงานตับเสียหายในผู้ที่ใช้สูตรเหล่านี้ รายงานผู้ป่วยตับเสียหายจากขมิ้นชัน 10 รายในสหรัฐฯ พบว่า 3 ใน 7 ผลิตภัณฑ์ที่นำมาตรวจมีพริกไทยดำผสมอยู่

แปลว่า ดูดซึมมากขึ้น ก็แปลว่าร่างกายได้รับมากขึ้นทั้งในด้านที่ต้องการและด้านความเสี่ยง ไม่ควรเติมพริกไทยดำหรือหาสูตรดูดซึมแรงขึ้นเองเพื่อให้ได้ผลแรงขึ้น

ส่วนคำแนะนำให้กินคู่น้ำมันหรือนม เรายังไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันขนาดผลในคน จึงไม่ขอแนะนำเป็นสูตร

ขมิ้นชันแคปซูลควรกินวันละเท่าไหร่ กี่มิลลิกรัม กี่เม็ด

คำตอบขึ้นกับว่าในแคปซูลเป็นผงขมิ้นชันหรือสารสกัด เพราะสองแบบนี้เข้มข้นต่างกันมาก

ตัวอย่างจากเอกสาร EMA ซึ่งแยกขนาดตามรูปแบบไว้ชัด

• •ผงขมิ้นชัน ครั้งละ 0.5–1 กรัม วันละ 2–3 ครั้ง
• •สารสกัดแห้งชนิดเข้มข้น 13–25 ต่อ 1 รวม 90–162 มิลลิกรัมต่อวัน แบ่งกิน 2–5 ครั้ง
• •สารสกัดแห้งชนิด 5.5–6.5 ต่อ 1 ครั้งละ 100–200 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง

ตัวเลข 5.5–6.5 ต่อ 1 หมายถึงใช้ขมิ้นชันแห้งราว 5.5–6.5 ส่วน ได้สารสกัด 1 ส่วน สารสกัด 100 มิลลิกรัมจึงไม่เท่ากับผง 100 มิลลิกรัม

ส่วนจำนวนเม็ดต่อวัน ให้ดูที่ฉลากของกล่องนั้นเท่านั้น เพราะแคปซูลแต่ละยี่ห้อบรรจุไม่เท่ากัน ดูวิธีอ่านฉลากสารสกัดเพิ่มได้ที่ สารสกัดขมิ้นชันบนฉลาก และคำเตือนเรื่องท่อน้ำดี

ขมิ้นชันควรกินนานเท่าไหร่ ห้ามกินเกินกี่วันจริงไหม

ไม่มีตัวเลข “ห้ามเกินกี่วัน” ที่เป็นกฎตายตัว แต่มีคำแนะนำจากหน่วยงานที่ใกล้เคียงกัน

• •ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร ม.มหิดล แนะนำว่าสมุนไพรส่วนใหญ่ไม่ควรกินต่อเนื่องนาน เมื่ออาการจุกแน่นท้องหายควรหยุด ถ้าจำเป็นต้องกินต่อเนื่องไม่ควรเกิน 1 เดือน แล้วพักประมาณ 1 สัปดาห์ และถ้าต้องกินนานเกิน 3 เดือน ควรตรวจเลือดดูการทำงานของตับและไต
• •NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันหรือเคอร์คูมินชนิดกินที่ไม่ได้ปรับให้ดูดซึมดีขึ้น น่าจะปลอดภัยในขนาดที่แนะนำ ถ้าใช้ไม่เกิน 2–3 เดือน
• •EMA ระบุว่าถ้ากินแล้วอาการยังอยู่เกิน 2 สัปดาห์ ควรไปพบแพทย์

ข้อที่ตรงกันคือ ถ้ากินเพราะมีอาการ แล้วอาการไม่ดีขึ้น อย่ากินต่อไปเรื่อย ๆ เพราะอาการท้องอืดเรื้อรังอาจมีสาเหตุอื่นที่ควรตรวจ

ขมิ้นชันห้ามกินเกินกี่มิลลิกรัม กินมากเป็นอะไรไหม

ยังไม่มีตัวเลขเพดานสำหรับอาหารเสริมขมิ้นชันที่ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน แต่มีตัวเลขอ้างอิงที่ควรรู้

คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญด้านวัตถุเจือปนอาหารของ FAO/WHO (JECFA) กำหนดปริมาณที่รับได้ต่อวันของ เคอร์คูมิน ในฐานะสีผสมอาหารไว้ที่ 0–3 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ตัวอย่างเช่น คนหนัก 60 กิโลกรัม เท่ากับไม่เกินราว 180 มิลลิกรัมเคอร์คูมินต่อวัน

ตัวเลขนี้เป็นเกณฑ์ของเคอร์คูมินที่ได้รับผ่านอาหาร ไม่ใช่ขนาดที่ใช้แบบยา และนับเฉพาะเคอร์คูมิน ไม่ใช่น้ำหนักผงหรือสารสกัดทั้งหมด

สิ่งที่ต้องจำคือ กินเยอะไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยง รายงานตับเสียหายจากขมิ้นชันที่กล่าวไปข้างต้น มักเกิดหลังเริ่มกิน 1–4 เดือน

กินมากหรือกินนานเกินไปจึงอาจเจอได้ทั้งอาการทางเดินอาหารและปัญหาตับ อ่านรายละเอียดอาการเตือนได้ที่ ขมิ้นชันอาการข้างเคียง และเรื่องตับที่ต้องรู้

ได้ยินว่าสมุนไพรกินเท่าไหร่ก็ได้เพราะเป็นของธรรมชาติ จริงไหม

ไม่จริง ขมิ้นชันมีข้อห้ามใช้และข้อควรระวังที่เขียนไว้ชัดในเอกสารทางการ

• •ห้ามใช้ ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน หรือผู้ที่แพ้ขมิ้นชัน
• •ควรระวัง ในผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดี หญิงตั้งครรภ์ และเด็ก
• •ควรระวังเมื่อใช้คู่กับยา ต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาที่ผ่านเอนไซม์ตับกลุ่ม CYP450 และยาเคมีบำบัดบางชนิด

เหตุผลของข้อห้ามเรื่องท่อน้ำดี คือขมิ้นชันกระตุ้นการหลั่งน้ำดีและทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว

กินยาประจำตัวอยู่ ต้องเว้นระยะจากยาไหม ถามเภสัชกรอย่างไร

เอกสารที่เราเปิดตรวจไม่ได้กำหนดชั่วโมงเว้นระยะไว้ ประเด็นหลักคือยาบางกลุ่มใช้คู่กับขมิ้นชันแล้วต้องระวัง ไม่ใช่แค่เรื่องเวลา

เวลาไปถามเภสัชกร ให้เตรียม 3 อย่าง

1. 1กล่องหรือฉลากของผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน ให้เห็นว่าเป็นผงหรือสารสกัด และกี่มิลลิกรัม
2. 2รายการยาทั้งหมด โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน และยาเคมีบำบัด
3. 3โรคประจำตัวที่เกี่ยวกับตับ ถุงน้ำดี และท่อน้ำดี

ถามให้ชัดว่า “กินคู่กับยาของฉันได้ไหม ถ้าได้ต้องเฝ้าระวังอะไร” อ่านเพิ่มที่ ขมิ้นชันกับยาประจำตัว ข้อที่ต้องบอกแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคร์ (Beta Care)

เบต้าแคร์ (Beta Care) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0066 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 510 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล โดยไม่ได้ระบุว่าก่อนหรือหลังอาหาร ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ต่อ 1 แคปซูล

• •สารสกัดขมิ้นชัน 50 มก. — ฉลากไม่ได้ระบุว่ามีเคอร์คูมินกี่เปอร์เซ็นต์ และไม่ได้ระบุว่าเป็นสูตรดูดซึมพิเศษ จึงเทียบกับขนาดของ EMA หรือมหิดลข้างบนแบบตรง ๆ ไม่ได้ ข้อมูลที่ช่วยให้เห็นภาพคือ งานวิจัยในอาสาสมัครสุขภาพดี 12 คน ให้เคอร์คูมินครั้งเดียว 20, 40 และ 80 มก. พบว่าถุงน้ำดีบีบตัวลงราว 34%, 51% และ 72% ภายใน 2 ชั่วโมง ปริมาณระดับสิบมิลลิกรัมจึงมีผลต่อถุงน้ำดีได้ นี่คือเหตุผลที่ฉลากเขียนว่า ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •เลซิตินจากถั่วเหลือง 100 มก. — เลซิตินเป็นสารกลุ่มฟอสโฟลิพิด ฉลากไม่ได้ระบุว่าจับคู่กับขมิ้นชันเป็นสูตรพิเศษ จึงไม่ควรเข้าใจว่าเป็นสูตรเดียวกับสารสกัดที่ใช้ในงานวิจัยบางชิ้น ฉลากเตือนว่ามีผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง ผู้แพ้ถั่วเหลืองต้องระวัง

คำเตือนอื่นบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ที่ใช้ยาประจำควรนำกล่องไปให้เภสัชกรดูก่อน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคร์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการรุนแรงเฉียบพลัน เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที