นัตโตะกับยาละลายลิ่มเลือด กินด้วยกันได้ไหม นัตโตะไคเนสคืออะไร

คำตอบสั้น: คนที่กินยาวาร์ฟาริน ไม่ควรกินถั่วนัตโตะหรือผลิตภัณฑ์ที่มีนัตโตะโดยไม่ถามแพทย์ เพราะนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่ไปต้านฤทธิ์ยา ทำให้ค่าการแข็งตัวของเลือด (INR) เปลี่ยน ส่วน นัตโตะไคเนส คือเอนไซม์จากนัตโตะที่มีฤทธิ์สลายลิ่มเลือด มีรายงานเลือดออกในสมองเมื่อใช้คู่กับแอสไพริน คนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดทุกชนิด จึงต้องบอกแพทย์ก่อนเริ่มนัตโตะในทุกรูปแบบ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •นัตโตะมีผลต่อยา 2 ทางที่ตรงข้ามกัน: วิตามินเค 2 ลดฤทธิ์วาร์ฟาริน ส่วนนัตโตะไคเนสอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
• •งานวิจัยพบว่าวิตามินเค 2 แบบ MK-7 เพียง 10 ไมโครกรัมต่อวันก็ทำให้ค่า INR ลดลงในบางคน
• •ถ้าฉลากอาหารเสริมที่ใส่ผงนัตโตะไม่ได้บอกปริมาณวิตามินเค 2 หรือนัตโตะไคเนส ก็ประเมินความเสี่ยงเองไม่ได้
• •ก่อนผ่าตัด ถอนฟัน หรือทำหัตถการ ต้องแจ้งแพทย์และทันตแพทย์ว่าใช้ยาอะไรและกินอาหารเสริมอะไรอยู่

ยาละลายลิ่มเลือดที่คนไทยพูดถึง มีกี่แบบ

ที่คนเรียกรวมว่า "ยาละลายลิ่มเลือด" ส่วนใหญ่แยกได้ 2 กลุ่ม ซึ่งสัมพันธ์กับนัตโตะต่างกัน

• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน ซึ่งเป็นยากลุ่มต้านวิตามินเค ตัวอย่างผู้ใช้ในงานวิจัยด้านล่างคือผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ
• •ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล ตัวอย่างผู้ใช้ในรายงานด้านล่างคือผู้ป่วยที่กินแอสไพรินป้องกันอัมพาตซ้ำ

ถ้าไม่แน่ใจว่ากินกลุ่มไหน ให้ดูซองยาหรือถามเภสัชกรที่โรงพยาบาล เพราะคำตอบเรื่องนัตโตะขึ้นกับยาที่ใช้

ถั่วนัตโตะมีวิตามินเค 2 สูง มีผลต่อยาวาร์ฟารินอย่างไร

วิตามินเคทำให้เลือดแข็งตัว ส่วนวาร์ฟารินออกฤทธิ์โดยต้านวิตามินเค เมื่อได้วิตามินเคเพิ่มมาก ยาจึงได้ผลน้อยลง ค่า INR ลดลง และเสี่ยงเกิดลิ่มเลือดที่ยาตั้งใจป้องกัน

หลักฐานที่ตรวจแล้ว

• •งานในญี่ปุ่น (Kudo 1990) พบว่าผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจที่กินวาร์ฟาริน มีค่าการแข็งตัวของเลือดเปลี่ยนไปหลังกินถั่วนัตโตะ และเมื่อวัดในคนสุขภาพดี ระดับวิตามินเคในเลือดสูงขึ้นหลังกินนัตโตะ ผู้วิจัยแนะนำว่าผู้ใช้วาร์ฟารินควรได้คำแนะนำเรื่องอาหารเป็นพิเศษ
• •งานในเนเธอร์แลนด์ (Theuwissen 2013) ให้อาสาสมัครสุขภาพดี 18 คนกินยาต้านวิตามินเค (acenocoumarol ยากลุ่มเดียวกับวาร์ฟาริน) ได้ค่า INR ตามเป้า 15 คน แล้วเสริม MK-7 พบว่า 45 ไมโครกรัมต่อวันทำให้ INR เฉลี่ยลดลงราวร้อยละ 40 และแม้แค่ 10 และ 20 ไมโครกรัมต่อวัน ก็ทำให้ INR ลดลงในระดับที่มีความหมายทางคลินิกในอย่างน้อยร้อยละ 40 และ 60 ของผู้ร่วมวิจัย ผู้วิจัยสรุปว่าผู้ใช้ยากลุ่มนี้ควรหลีกเลี่ยงอาหารเสริม MK-7

MedlinePlus (หอสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ) แนะนำผู้ใช้วาร์ฟารินให้ กินอาหารที่มีวิตามินเคในปริมาณใกล้เคียงกันทุกสัปดาห์ ไม่เปลี่ยนอาหารกะทันหัน และปรึกษาแพทย์ก่อนปรับอาหาร รายละเอียดวิตามินเค 2 แบบ MK-7 อ่านที่ วิตามินเค 2 แบบ MK-7 จากนัตโตะคืออะไร

นัตโตะไคเนสคืออะไร

นัตโตะไคเนส (nattokinase) คือเอนไซม์จากถั่วนัตโตะที่มีฤทธิ์สลายลิ่มเลือด (fibrinolytic) รายงานทางการแพทย์ระบุว่ามีการใช้เป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพโดยหวังผลป้องกันลิ่มเลือด งานวิจัยวัดความแรงเป็นหน่วยกิจกรรมเอนไซม์ FU นอกเหนือจากน้ำหนักเป็นมิลลิกรัม

งานวิจัยศึกษาเรื่องอะไร ในใคร ขนาดเท่าไร

• •งานทดลองแบบสุ่มไขว้ในญี่ปุ่น (Kurosawa 2015) ให้ชายหนุ่มสุขภาพดี 12 คนกินนัตโตะไคเนส 2,000 FU ครั้งเดียว เทียบกับยาหลอก พบค่าการสลายลิ่มเลือด (D-dimer) สูงขึ้น และเวลาการแข็งตัวของเลือด (aPTT) ยาวขึ้น แต่ทุกค่ายังอยู่ในช่วงปกติ
• •ข้อจำกัดคือ กินครั้งเดียว ในคนหนุ่มสุขภาพดีเพียง 12 คน ใช้ตอบไม่ได้ว่านัตโตะไคเนสช่วยป้องกันโรคหลอดเลือดในผู้สูงอายุ

ยังไม่มีหลักฐานจากแหล่งที่เราตรวจว่านัตโตะไคเนสใช้แทนยาต้านการแข็งตัวของเลือดได้ และไม่ควรใช้เหตุผลนี้หยุดยาที่แพทย์สั่ง

นัตโตะไคเนส กินตอนไหน

เราไม่พบแหล่งที่ตรวจแล้วที่กำหนดเวลากินนัตโตะไคเนส คำถามที่สำคัญกว่าเวลาคือ กินร่วมกับยาอะไรอยู่ ถ้าใช้ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ต้องถามแพทย์ก่อนเริ่ม

นัตโตะไคเนส เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกกับยาต้านเกล็ดเลือดอย่างไร

มีรายงานผู้ป่วยเลือดออกในสมอง แพทย์ในไต้หวัน (Chang 2008) รายงานผู้ป่วยที่กินแอสไพรินเพื่อป้องกันอัมพาตซ้ำ แล้วกินนัตโตะไคเนสวันละ 400 มก. ติดต่อกัน 7 วัน เกิดเลือดออกในสมองน้อยเฉียบพลัน ผู้ป่วยรายนี้มีจุดเลือดออกเล็ก ๆ ในสมองอยู่ก่อน

ผู้รายงานเสนอว่านัตโตะไคเนสอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในสมอง ในคนที่หลอดเลือดสมองเปราะและใช้ยาต้านการเกิดลิ่มเลือดตัวอื่นอยู่พร้อมกัน นี่เป็นรายงานผู้ป่วย 1 ราย บอกความถี่ไม่ได้ แต่ผลที่เกิดรุนแรงพอที่ผู้สูงอายุที่ใช้แอสไพรินหรือโคลพิโดเกรลไม่ควรลองเอง

อาหารเสริมตัวอื่นที่เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้คู่ยากลุ่มนี้ อ่านที่ ใช้ยาละลายลิ่มเลือดอยู่ อาหารเสริมตัวไหนที่ฉลากเตือนไว้บ้าง และ น้ำมันปลาห้ามกินกับยาอะไร

ผงถั่วนัตโตะในอาหารเสริม มีนัตโตะไคเนสหรือวิตามินเคเท่าไร

ถ้าฉลากไม่ระบุ ก็ตอบไม่ได้ ถ้าฉลากเขียนแค่ "ผงถั่วนัตโตะ" พร้อมน้ำหนักเป็นมิลลิกรัม โดยไม่บอกปริมาณวิตามินเค 2 (เป็นไมโครกรัม) หรือกิจกรรมนัตโตะไคเนส (เป็น FU) ก็ไม่มีใครรู้ได้ว่าในเม็ดมีสองสารนี้มากน้อยแค่ไหน และกระบวนการผลิตแต่ละแบบอาจคงหรือไม่คงเอนไซม์ไว้

เพราะงานวิจัยข้างต้นพบว่า MK-7 แค่ระดับ 10 ไมโครกรัมต่อวันก็มีผลในบางคน การที่ผงนัตโตะมีน้ำหนักน้อยจึงไม่ใช่หลักประกันว่าปลอดภัยกับวาร์ฟาริน ผงถั่วนัตโตะต่างจากถั่วเหลืองธรรมดาอย่างไร อ่านต่อที่ ผงถั่วนัตโตะคืออะไร

ก่อนผ่าตัด ถอนฟัน หรือทำหัตถการ ต้องแจ้งอะไร

แจ้งทั้งยาและอาหารเสริมทุกตัว MedlinePlus ระบุให้ผู้ใช้วาร์ฟารินบอกแพทย์หรือทันตแพทย์ทุกครั้งก่อนผ่าตัด รวมถึงการผ่าตัดในช่องปาก หรือหัตถการทางการแพทย์และทันตกรรมทุกชนิด

สิ่งที่ควรบอก

• •ชื่อยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และค่า INR ครั้งล่าสุดถ้ามี
• •อาหารเสริมทุกตัว โดยเฉพาะที่มีนัตโตะ น้ำมันปลา โคเอนไซม์ คิวเท็น กระเทียม แปะก๊วย โสม
• •ยาแก้ปวดที่ซื้อเอง เช่น แอสไพริน หรือยาแก้อักเสบ NSAIDs

MedlinePlus ระบุว่าโคเอนไซม์ คิวเท็น กระเทียม แปะก๊วย โสม และยาแก้อักเสบ NSAIDs เป็นตัวอย่างของสิ่งที่อาจมีปฏิกิริยากับวาร์ฟาริน ห้ามหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือดเองก่อนทำฟัน แพทย์ผู้สั่งยาเป็นคนตัดสินว่าต้องหยุดหรือไม่

ทำไมต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ

เพราะผลของนัตโตะต่อยาไปได้ทั้ง 2 ทิศ และแต่ละคนตอบสนองต่างกัน

• •ทางหนึ่ง วิตามินเค 2 ทำให้วาร์ฟารินได้ผลน้อยลง เสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน
• •อีกทางหนึ่ง นัตโตะไคเนสอาจเพิ่มโอกาสเลือดออกเมื่อใช้คู่ยาต้านเกล็ดเลือด
• •ถ้าฉลากไม่บอกปริมาณทั้งสองสาร ก็คาดเดาไม่ได้

ถ้าแพทย์อนุญาตให้กิน สิ่งที่ควรทำคือ กินสม่ำเสมอในปริมาณเท่าเดิม และตรวจค่า INR ตามนัด ไม่เริ่มหรือหยุดนัตโตะหรืออาหารเสริมกะทันหันโดยไม่บอกแพทย์ ส่วนขนาดยาวาร์ฟารินหรือยาต้านเกล็ดเลือด แพทย์เป็นผู้ปรับเท่านั้น

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด แล้วมีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •เลือดออกไม่หยุด
• •ไอหรืออาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนสีเหมือนกากกาแฟ
• •ถ่ายอุจจาระสีแดงหรือดำเหนียว
• •แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด

ส่วนเลือดกำเดาไหล เลือดออกตามไรฟัน ช้ำง่าย หรือปัสสาวะสีชมพูหรือน้ำตาลเข้ม MedlinePlus ให้ติดต่อแพทย์ทันทีเช่นกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้มีดังนี้

• •ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. — ฉลากเขียนว่า "ผงถั่วนัตโตะ" ไม่ได้ระบุปริมาณวิตามินเค 2 และไม่ได้ระบุว่ามีเอนไซม์นัตโตะไคเนส เราจึงตอบไม่ได้ว่าผงในเม็ดมีวิตามินเค 2 มากพอจะรบกวนวาร์ฟารินหรือไม่ และไม่ได้อ้างว่าเม็ดนี้ช่วยเรื่องลิ่มเลือด
• •โคเอนไซม์ คิวเท็น (10%) 75 มก. (คิดเป็น CoQ10 ราว 7.5 มก. ค่าคำนวณ) — MedlinePlus จัดโคเอนไซม์ คิวเท็น เป็นสารที่อาจมีปฏิกิริยากับวาร์ฟาริน
• •ผงเก๋ากี้ 28.630 มก. — มีรายงานผู้ใช้วาร์ฟารินที่ดื่มน้ำเก๋ากี้แล้วค่า INR สูงและเลือดออก แม้ปริมาณในเม็ดน้อยกว่าในรายงานมาก
• •ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (50%) 10 มก. (วิตามินอี) — อยู่ในรายการที่ต้องแจ้งแพทย์ร่วมกับ 3 ตัวข้างบน

ส่วนประกอบมีผงถั่วนัตโตะ ซึ่งถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่อาจรบกวนยาวาร์ฟาริน และฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดต้องปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ปลอดภัยเมื่อใช้คู่กับยากลุ่มนี้ และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้มีค่าตับสูง ไวรัสตับอักเสบ หรือโรคตับอื่น: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อน ส่วนประกอบมีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ซึ่งเครือข่าย DILIN ของสหรัฐรายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •ก่อนผ่าตัดหรือทำฟัน ให้แจ้งแพทย์และทันตแพทย์ว่ารับประทานผลิตภัณฑ์นี้อยู่ พร้อมนำกล่องไปด้วย
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที