ใบแปะก๊วยผลข้างเคียง ห้ามกินกับยาอะไร ยาละลายลิ่มเลือดต้องระวังไหม

คำตอบสั้น: สารสกัดใบแปะก๊วยขนาดปานกลาง ศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) ระบุว่าน่าจะปลอดภัยสำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือ เวียนหัว ท้องไส้ปั่นป่วน และปวดหัว แต่ประเด็นที่ต้องระวังจริงคือ ความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และ การชักในผู้มีแนวโน้มชักหรือใช้ยาที่ลดเกณฑ์การชัก ผู้ใช้ยาเหล่านี้ ผู้ที่จะผ่าตัดหรือทำฟัน และหญิงตั้งครรภ์ ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •NCCIH: ผลข้างเคียงพบบ่อย ได้แก่ เวียนหัว อาการทางเดินอาหาร และปวดหัว
• •NCCIH: แปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน
• •ศูนย์มะเร็งเมโมเรียล สโลน เคตเทอริง (MSKCC) มีรายงานผู้ป่วยเลือดออกเอง รวมถึงเลือดออกในสมอง และรายงานการชัก
• •งานรวม 18 งานทดลอง 1,985 คน (Kellermann 2011) ไม่พบว่าสารสกัดแปะก๊วยมาตรฐานเปลี่ยนค่าการแข็งตัวของเลือดอย่างมีความหมายทางคลินิก หลักฐานจึงยังขัดกัน
• •เมล็ดแปะก๊วยสดมีพิษ ต่างจากสารสกัดใบ
• •หญิงตั้งครรภ์: NCCIH ระบุว่าอาจไม่ปลอดภัย อาจทำให้คลอดก่อนกำหนดหรือเลือดออกมากขณะคลอด
• •ห้ามหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยากันชักเองเพื่อจะกินแปะก๊วย

ใบแปะก๊วยผลข้างเคียงมีอะไรบ้าง

NCCIH ระบุว่าสารสกัดใบแปะก๊วยโดยทั่วไปทนได้ดี และถูกใช้ในงานวิจัยนานถึง 6 ปี ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่

• •เวียนหัว
• •อาการทางเดินอาหาร เช่น ท้องไส้ปั่นป่วน
• •ปวดหัว

MSKCC รวบรวมรายงานผลข้างเคียงที่พบน้อยแต่สำคัญไว้เพิ่มเติม

• •เลือดออกเอง เช่น ก้อนเลือดใต้ผิวหนัง เลือดออกในช่องหน้าลูกตา และเลือดออกในสมอง
• •ระยะเวลาเลือดออกนานขึ้น ในอาสาสมัครสุขภาพดีบางคน จากงานที่ศึกษาแปะก๊วยร่วมกับยาต้านเกล็ดเลือด
• •ชัก ในผู้ที่มีแนวโน้มชัก หรือใช้ยาที่ลดเกณฑ์การชัก
• •โซเดียมในเลือดต่ำ มีรายงานหลายราย อาการคือสับสน ไม่สบายตัว ปวดหัว อ่อนเพลีย และระดับโซเดียมกลับปกติหลังหยุดแปะก๊วย

ผลข้างเคียงทั่วไปอย่างปวดหัวหรือเวียนหัว มักไม่รุนแรง แต่ผู้สูงอายุที่เวียนหัวเสี่ยงหกล้ม ถ้ากินแล้วเวียนหัวบ่อย ควรหยุดและปรึกษาแพทย์

ทำไมเมล็ดแปะก๊วยต่างจากใบ

NCCIH ระบุว่า เมล็ดแปะก๊วยสดมีพิษเมื่อกิน และมีรายงานผลข้างเคียงรุนแรงในคนที่กินเมล็ดคั่วหรือพืชดิบ ข้อมูลความปลอดภัยที่กล่าวถึงในบทความนี้จึงเป็นของ สารสกัดจากใบ ไม่ใช่เมล็ด

เมล็ดแปะก๊วยในของหวานแบบไทยเป็นคนละเรื่องกับแคปซูลสารสกัดใบ รายละเอียดอ่านที่ เม็ดแปะก๊วยกับใบแปะก๊วยต่างกันอย่างไร

แปะก๊วยกับยาละลายลิ่มเลือด ต้องระวังไหม

ต้องระวัง และต้องปรึกษาแพทย์ก่อน แม้หลักฐานจะยังขัดกัน

ข้อมูลที่ทำให้ต้องระวัง

• •NCCIH: แปะก๊วย อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน
• •MSKCC: งานในคนและรายงานผู้ป่วยชี้ว่าแปะก๊วยอาจทำให้เลือดออกหรือเลือดหยุดช้าลง เมื่อใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด
• •MSKCC: รายงานจากระบบเฝ้าระวังผลข้างเคียงชี้ว่า แปะก๊วยอาจเสริมฤทธิ์ต้านการแข็งตัวของเลือดเมื่อใช้ร่วมกับ ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด
• •งานศึกษาในอาสาสมัครสุขภาพดีที่ MSKCC อ้างถึง ศึกษาแปะก๊วยร่วมกับยาต้านเกล็ดเลือดซิลอสตาซอลและโคลพิโดเกรล และพบระยะเวลาเลือดออกนานขึ้นในบางคน

ข้อมูลอีกด้าน

งานวิเคราะห์รวม Kellermann 2011 รวบรวม 18 งานทดลองแบบสุ่ม ผู้เข้าร่วม 1,985 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้ป่วยสมองเสื่อม หลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ หรือเบาหวาน ไม่พบว่าสารสกัดแปะก๊วยมาตรฐานเปลี่ยนค่าการแข็งตัวของเลือดอย่างมีความหมายทางคลินิก เช่น การจับกลุ่มของเกล็ดเลือด ค่า PT และค่า aPTT

สรุปแบบใช้งานได้

ค่าการแข็งตัวของเลือดที่ไม่เปลี่ยนในคนส่วนใหญ่ ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่เกิดเลือดออกในคนที่ใช้ยาหลายตัวร่วมกัน ผู้ใช้วาร์ฟาริน ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใหม่ แอสไพริน โคลพิโดเกรล หรือกินยาเอ็นเสดเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินแปะก๊วย และแจ้งแพทย์ถ้าเริ่มหรือหยุดกิน เพราะแพทย์อาจต้องตรวจเลือดเพิ่ม

ภาพรวมของอาหารเสริมที่ต้องระวังกับยากลุ่มนี้ อ่านที่ ใช้ยาละลายลิ่มเลือด อาหารเสริมอะไรต้องระวัง

แปะก๊วยกับยากันชัก และยาจิตเวช

MSKCC ให้ข้อมูลไว้ดังนี้

• •ผู้มีประวัติชัก ควรคุยกับแพทย์ก่อน เพราะแปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงชัก
• •ยาที่ลดเกณฑ์การชัก เช่น ยาโพรคลอร์เพอราซีน ซึ่งใช้แก้คลื่นไส้และเป็นยาจิตเวช มีรายงานผู้ป่วยชักเมื่อใช้ร่วมกับแปะก๊วย
• •ยามิดาโซแลม ซึ่งใช้คลายกังวล ช่วยนอน หรือหยุดชัก แปะก๊วยอาจทำให้ยาได้ผลน้อยลง
• •ยาทราโซโดน ซึ่งเป็นยาต้านซึมเศร้าที่ใช้ช่วยนอนด้วย มีรายงานผู้ป่วยอัลไซเมอร์เกิดภาวะโคม่าเมื่อใช้ร่วมกับแปะก๊วย

สำหรับยาต้านซึมเศร้ากลุ่มอื่น แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ให้ข้อมูลเฉพาะ ไม่ได้แปลว่าใช้ร่วมกันได้แน่นอน ผู้ที่กินยาจิตเวชควรให้เภสัชกรตรวจทุกครั้ง

ยาอื่นที่ MSKCC เตือน

• •ยาต้านไวรัสเอชไอวีเอฟาไวเรนซ์: แปะก๊วยอาจทำให้ยาได้ผลน้อยลง
• •อินซูลิน: แปะก๊วยอาจมีผลต่อการทำงานของอินซูลินในร่างกาย
• •ยาที่ขนส่งผ่านตัวขนส่งยา P-glycoprotein และยาที่ผ่านเอนไซม์บางกลุ่ม: มีข้อมูลจากอาสาสมัครและห้องแล็บ แต่ความสำคัญทางคลินิกบางข้อยังไม่ทราบ

ผู้สูงอายุที่กินยาหลายตัว มีโอกาสเจอยาตีกันมากขึ้นตามจำนวนยา วิธีจัดระบบยาอ่านที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ดูแลอย่างไร

ก่อนผ่าตัดหรือทำฟันต้องหยุดไหม

ต้องแจ้งแพทย์ผู้ผ่าตัด วิสัญญีแพทย์ และทันตแพทย์ทุกครั้งว่ากินแปะก๊วย เพราะแปะก๊วยอยู่ในกลุ่มสมุนไพรที่มีรายงานเรื่องเลือดออก

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้กำหนดจำนวนวันที่ต้องหยุดแปะก๊วยก่อนผ่าตัดไว้ชัด จึง ให้แพทย์ผู้ทำหัตถการเป็นผู้กำหนด ว่าต้องหยุดหรือไม่ และหยุดก่อนกี่วัน หลักการทั่วไปและรายการสมุนไพรอื่น อ่านที่ ก่อนผ่าตัดต้องหยุดอาหารเสริมไหม

ข้อห้ามสำคัญคือ ห้ามหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดเองก่อนทำฟันหรือผ่าตัด การหยุดยาเหล่านี้โดยไม่มีแผนอาจเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน ต้องทำตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น

โสมกับแปะก๊วยในสูตรเดียวกัน ต้องระวังอะไร

อาหารเสริมหลายสูตรผสมโสมกับแปะก๊วยไว้ด้วยกัน ข้อมูลความปลอดภัยของโสมเอเชียจาก MSKCC และ NCCIH ที่ควรรู้

• •MSKCC แนะนำให้ หยุดโสมอย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด และมีรายงานเลือดออกรุนแรงหลังผ่าตัดหัวใจในหญิงอายุ 72 ปีที่กินโสมปริมาณสูง
• •งานวิจัยเรื่องโสมกับวาร์ฟาริน ให้ผลขัดกัน บางงานไม่พบการเปลี่ยนแปลงของค่า INR
• •MSKCC: โสมอาจเสริมฤทธิ์ลดน้ำตาลของอินซูลินและยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย
• •NCCIH: นอนไม่หลับเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของโสม

เมื่อสมุนไพรสองตัวที่มีประเด็นเรื่องเลือดอยู่ในสูตรเดียวกัน ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดยิ่งต้องปรึกษาแพทย์ก่อน รายละเอียดเรื่องโสมอ่านที่ โสมผลข้างเคียงมีอะไร ใครห้ามกิน

หญิงตั้งครรภ์และเด็กกินแปะก๊วยได้ไหม

• •หญิงตั้งครรภ์: NCCIH ระบุว่า แปะก๊วยอาจไม่ปลอดภัยระหว่างตั้งครรภ์ อาจทำให้คลอดก่อนกำหนดหรือเลือดออกมากขณะคลอดถ้าใช้ใกล้คลอด MSKCC ก็ให้ใช้ด้วยความระมัดระวังโดยเฉพาะช่วงใกล้คลอด
• •หญิงให้นมบุตร: NCCIH และ MSKCC ระบุว่ายังมีข้อมูลน้อย ไม่ทราบความปลอดภัย
• •เด็ก: แหล่งที่เราตรวจไม่มีข้อมูลความปลอดภัยของแปะก๊วยในเด็ก ไม่ควรให้เด็กกินโดยไม่ปรึกษาแพทย์

สัญญาณที่ต้องหยุดแปะก๊วยและพบแพทย์

หยุดกิน และติดต่อแพทย์โดยเร็ว ถ้ามีอาการต่อไปนี้หลังเริ่มกินแปะก๊วย

• •มีจ้ำเลือดง่าย เลือดกำเดาหรือเลือดออกตามไรฟันบ่อย
• •ปัสสาวะเป็นเลือด
• •แผลเลือดหยุดช้ากว่าปกติ
• •ปวดหัวบ่อย เวียนหัวจนกลัวหกล้ม
• •อ่อนเพลียผิดปกติร่วมกับมึนงง ซึ่งอาจเป็นอาการของโซเดียมต่ำ

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ชัก
• •สับสนขึ้นทันที หรือซึมลง
• •ปวดหัวรุนแรงทันที
• •แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ตามัวทันที
• •อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำหรือถ่ายเป็นเลือด หรือหน้ามืดจะเป็นลม

เมื่อไปพบแพทย์ ให้นำผลิตภัณฑ์ที่กินไปด้วย เพื่อให้แพทย์เห็นส่วนประกอบทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ผลิตภัณฑ์นี้มีทั้งใบแปะก๊วย โสม ขิง และพริกไทยดำในสูตรเดียวกัน ซึ่งล้วนเป็นส่วนประกอบที่มีประเด็นเรื่องเลือดออกหรือระดับยา

• •สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. — NCCIH ระบุว่าอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด MSKCC รายงานเลือดออกเองและการชักในผู้ที่มีแนวโน้ม ส่วนงานรวม 18 งานทดลองไม่พบการเปลี่ยนค่าการแข็งตัวของเลือดอย่างมีความหมายทางคลินิก ปริมาณในแคปซูลน้อยกว่าขนาด 240 มก. ต่อวันที่ใช้ในงาน GEM 12 เท่า (คำนวณ) แต่ยังไม่มีงานที่ทดสอบว่าขนาดนี้ปลอดภัยเมื่อใช้ร่วมกับยาเหล่านี้
• •สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. — MSKCC แนะนำให้หยุดโสมอย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด งานเรื่องโสมกับวาร์ฟารินให้ผลขัดกัน และโสมอาจเสริมฤทธิ์ลดน้ำตาลของอินซูลินและยาซัลโฟนิลยูเรีย ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณสารจินเซนโนไซด์

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ปลอดภัยสำหรับผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยากันชัก และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยเรื่องความจำหรือการไหลเวียนเลือด

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน มีรายงานเรื่องเลือดออกหรือค่าการแข็งตัวของเลือดเปลี่ยน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติชัก หรือใช้ยากันชัก: แปะก๊วยมีรายงานการชัก และไพเพอรีนในพริกไทยดำเพิ่มระดับยากันชักฟีนิโทอินในงานวิจัยในคน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด เช่น ยากดภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสเอชไอวี: ไพเพอรีน ขิง และแปะก๊วย อาจเปลี่ยนระดับหรือผลของยาบางชนิด
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที