ขิงช่วยปวดเข่าจากข้อเสื่อมได้ไหม งานวิจัยในคน ผลข้างเคียง ใครควรเลี่ยง

คำตอบสั้น: ขิงชนิดกินมีงานวิจัยในคนเรื่องปวดข้อเข่าเสื่อม แต่ผลยังเล็กและหลักฐานยังไม่แน่น งานวิเคราะห์รวม 5 งานทดลองในผู้ป่วยข้อเสื่อม 593 คน (วารสาร Osteoarthritis and Cartilage ปี 2558) พบว่า ขิงลดปวดได้เล็กน้อยเมื่อเทียบกับยาหลอก แต่ผู้ที่ได้ขิงเลิกใช้เพราะอาการไม่พึงประสงค์มากกว่าราว 2 เท่า ส่วนงานทบทวนปี 2563 สรุปว่ายังมีหลักฐานไม่พอจะสนับสนุนขิงชนิดกิน แนวทางรักษาข้อเข่าเสื่อมหลักยังเน้นการออกกำลังกายและคุมน้ำหนัก และคนที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือด ยาแก้อักเสบ หรือมีนิ่วในถุงน้ำดี ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินขิงเสริม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งานวิเคราะห์รวมปี 2558 (5 งานทดลอง 593 คน): ขิงชนิดกิน ลดปวดได้เล็กน้อย แต่คนเลิกกินเพราะผลข้างเคียง มากกว่ายาหลอกราว 2.3 เท่า
• •งานทบทวนปี 2563 (วารสาร Pain Physician): หลักฐานยังไม่พอ ที่จะสนับสนุนขิงชนิดกินสำหรับปวดและการใช้งานเข่า และงานที่มีอยู่คุณภาพต่ำ
• •สถาบันสุขภาพแบบผสมผสานของสหรัฐ (NCCIH) ระบุว่า ขิงทาผิวไม่พบว่าช่วยอาการข้อเข่าเสื่อม
• •ขิงเสริมอาจเพิ่มโอกาสเลือดออกเมื่อใช้คู่ ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาแก้อักเสบกลุ่มเอ็นเสด และไม่เหมาะกับคนมีนิ่วในถุงน้ำดี
• •แนวทาง NICE ปี 2565 ให้ การออกกำลังกายเพื่อการรักษาและการคุมน้ำหนัก เป็นแกนหลักของการดูแลข้อเสื่อม

ขิงช่วยข้อเข่าเสื่อมได้จริงไหม

มีงานวิจัยในคนที่พบผลบวกเล็กน้อย แต่ยังไม่มากพอจะเรียกว่าได้ผลชัด ข้อเข่าเสื่อม (osteoarthritis) คือโรคที่เนื้อเยื่อในข้อเปลี่ยนแปลง ทำให้ปวดเวลาใช้ข้อ ข้อฝืด และขยับได้น้อยลง คนไทยจำนวนมากคุ้นกับขิงในอาหาร เช่น น้ำขิง ไก่ผัดขิง หรือขิงในต้มยำ จึงสงสัยว่ากินขิงเพิ่มจะช่วยเข่าได้ไหม

งานที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดคือ งานวิเคราะห์รวม (meta-analysis คือการรวมผลหลายงานวิจัยมาคำนวณใหม่) ของทีมวิจัยในเดนมาร์ก ตีพิมพ์ปี 2558 ผู้วิจัยคัดงานทดลองที่สุ่มเทียบขิงชนิดกินกับยาหลอกได้ 5 งาน ผู้ป่วยรวม 593 คน แล้วพบว่า

• •ปวดลดลงมากกว่ายาหลอกเล็กน้อย ค่าขนาดผล (SMD) อยู่ที่ −0.30 ซึ่งนักวิจัยถือว่าเป็นผลระดับเล็ก
• •ความลำบากในการใช้ข้อลดลงเล็กน้อย ค่า SMD −0.22
• •ผู้ที่ได้ขิงเลิกใช้เพราะอาการไม่พึงประสงค์มากกว่ากลุ่มยาหลอกราว 2.33 เท่า
• •ผู้วิจัยประเมินว่าหลักฐานมี คุณภาพปานกลาง เพราะจำนวนผู้เข้าร่วมน้อย และการวิเคราะห์ข้อมูลยังไม่ครบถ้วน

ค่า SMD (standardized mean difference) คือตัวเลขที่ใช้เทียบขนาดผลระหว่างงานวิจัยที่ใช้แบบวัดต่างกัน ยิ่งตัวเลขใกล้ 0 ผลยิ่งเล็ก

งานวิจัยใหม่กว่าว่าอย่างไร

งานใหม่ยังให้ภาพเดิม คือมีสัญญาณบวกบางส่วน แต่คุณภาพหลักฐานยังต่ำ งานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร Pain Physician ปี 2563 รวบรวมงานทดลองขิงในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมได้ 7 งาน นำมาวิเคราะห์รวมได้ 4 งาน พบว่า

• •ขิงแคปซูลเทียบยาหลอก คะแนนปวดต่างกันราว 7.9 มิลลิเมตรบนแบบวัดความปวด แต่ การใช้งานเข่าไม่ต่างอย่างมีนัยสำคัญ
• •ขิงทาเทียบการรักษามาตรฐาน ไม่พบความต่างอย่างมีนัยสำคัญทั้งเรื่องปวดและการใช้งาน
• •ผู้วิจัยสรุปว่า หลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะสนับสนุนการใช้ขิงชนิดกินแทนยาหลอก และงานที่มีอยู่แตกต่างกันมาก คุณภาพวิธีวิจัยต่ำ

NCCIH (ศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติของสหรัฐ หน้าขิง ปรับปรุงปี 2568) สรุปไว้ตรงกันว่า ขิงชนิดกินอาจช่วยอาการข้อเข่าเสื่อม แต่งานวิจัยส่วนมากคุณภาพต่ำ

ถ้าสนใจสมุนไพรอีกตัวที่คนมักกินคู่กัน อ่านต่อได้ที่ ขมิ้นชันกับข้อเข่าเสื่อม งานวิจัยในคนว่าอย่างไร

ขิงในอาหาร น้ำขิง กับขิงแคปซูล ต่างกันอย่างไร

งานวิจัยข้อเสื่อมที่กล่าวถึงข้างต้นทดสอบขิงชนิดกินในรูปแคปซูลหรือผลิตภัณฑ์ และขิงทา ไม่ใช่ขิงในกับข้าว ผลที่เห็นจึงนำมาใช้กับน้ำขิงหรือขิงในอาหารตรง ๆ ไม่ได้ NCCIH ระบุไว้ทำนองเดียวกันว่างานวิจัยขิงเรื่องคลื่นไส้ส่วนมากทดสอบผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร มากกว่าตัวอาหาร

• •ขิงในอาหาร ข้อมูลของศูนย์มะเร็งเมมโมเรียล สโลน เคตเทอริง (MSKCC) ระบุว่าขิงในอาหารดูเหมือนไม่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดแบบที่พบในขิงเสริม แม้มีบางงานว่าขิงสดความเข้มข้นสูงมีผลต่อเกล็ดเลือด และ MSKCC ก็มีรายงานผู้ป่วยที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดแล้วเลือดออกหลังดื่มน้ำต้มขิงผสมอบเชย ผู้ที่ใช้ยากลุ่มนี้จึงควรถามแพทย์ก่อนดื่มน้ำขิงเป็นประจำ
• •ขิงแคปซูลหรือสารสกัด แต่ละผลิตภัณฑ์ใช้ส่วนของขิง วิธีสกัด และปริมาณสารสำคัญต่างกัน ฉลากจำนวนมากไม่ระบุสารมาตรฐาน จึงเทียบกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัยได้ยาก
• •ขิงทา เช่น ครีมหรือน้ำมันขิง NCCIH ระบุว่า ไม่พบว่าช่วยอาการข้อเข่าเสื่อม

เวลาเห็นฉลากเขียนว่ามีสารสกัดขิง ให้ดูว่ากี่มิลลิกรัมต่อวัน และระบุสารมาตรฐานหรือไม่ ถ้าไม่ระบุ ก็ยังบอกไม่ได้ว่าใกล้เคียงกับงานวิจัยแค่ไหน

ขิงมีผลข้างเคียงอะไร และใครควรเลี่ยงขิงเสริม

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยเป็นเรื่องระบบทางเดินอาหาร แต่เรื่องที่สำคัญกว่าในผู้สูงอายุคือเลือดออกง่ายเมื่อใช้คู่ยาบางกลุ่ม NCCIH ระบุผลข้างเคียงของขิงชนิดกิน ได้แก่ ไม่สบายท้อง แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย และระคายปากหรือคอ

ศูนย์มะเร็ง MSKCC (หน้าขิง ส่วนผู้ป่วย) ระบุกลุ่มที่ไม่ควรใช้ขิงเสริม ดังนี้

• •ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดอื่น ขิงเสริมอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
• •ใช้ยาแก้อักเสบกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs คือยาแก้ปวดลดอักเสบ เช่น ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน) อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกัน ซึ่งเป็นยาที่คนปวดเข่าใช้บ่อย
• •ใช้อินซูลินหรือยาลดน้ำตาล ขิงเสริมอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น แต่ยังไม่ทราบความสำคัญทางคลินิก
• •มีความผิดปกติเรื่องเลือดออกง่าย
• •มีนิ่วในถุงน้ำดี เพราะขิงเสริมอาจเพิ่มการไหลของน้ำดี
• •กำลังจะผ่าตัด ให้แจ้งแพทย์ว่ากินขิงเสริมอยู่ เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
• •ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

MSKCC ยังบันทึกรายงานผู้ป่วยไว้ เช่น หญิงอายุ 76 ปีที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดระยะยาว มีเลือดกำเดาไหลและเลือดแข็งตัวช้าหลังใช้ผลิตภัณฑ์ขิง และชายอายุ 80 ปีที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีเลือดออกในทางเดินอาหารจนเสียชีวิต หลังดื่มน้ำต้มขิงผสมอบเชย รายงานผู้ป่วยไม่ได้พิสูจน์ว่าขิงเป็นสาเหตุ แต่เป็นเหตุผลที่ควรบอกแพทย์ทุกครั้ง

ยาและสมุนไพรที่ตีกับขิงมีรายละเอียดเพิ่มที่ ขิงกินกับยาได้ไหม ยาละลายลิ่มเลือด ยาเบาหวาน และเรื่องยาแก้ปวดข้อที่ใช้กันบ่อย อ่านที่ ปวดเข่า ปวดข้อ กินยาอะไรได้

ความเชื่อที่พบบ่อย: ขิงเป็นของธรรมชาติ กินแทนยาแก้ปวดได้จริงไหม

ไม่จริงทั้งสองส่วน ส่วนแรก ของธรรมชาติไม่ได้แปลว่าปลอดภัยทุกคน ขิงเสริมมีรายงานเลือดออกในคนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด และงานวิเคราะห์รวมปี 2558 ก็พบว่าคนเลิกกินขิงเพราะผลข้างเคียงมากกว่ายาหลอก

ส่วนที่สอง ขนาดผลที่พบในงานวิจัยยังเล็ก และงานทบทวนปี 2563 สรุปว่าหลักฐานยังไม่พอ จึงไม่มีหลักฐานว่าขิงใช้แทนยาที่แพทย์สั่งได้ ผู้ที่ใช้ยาแก้ปวดหรือยาแก้อักเสบตามแพทย์สั่ง ห้ามหยุดหรือลดยาเอง

ความเชื่ออีกข้อคือ "ทาครีมขิงแล้วข้อเสื่อมดีขึ้น" ข้อมูลของ NCCIH ระบุว่าขิงทาไม่พบว่าช่วยอาการข้อเข่าเสื่อม ความรู้สึกอุ่นร้อนบนผิวเป็นคนละเรื่องกับการเปลี่ยนแปลงในข้อ

ถ้าปวดเข่าจากข้อเสื่อม สิ่งที่มีหลักฐานมากกว่าคืออะไร

แนวทาง NICE ของสหราชอาณาจักรปี 2565 ให้การออกกำลังกายเพื่อการรักษาและการคุมน้ำหนัก (ถ้าน้ำหนักเกิน) เป็นการรักษาหลัก ร่วมกับการให้ความรู้และการสนับสนุน แนวทางยังระบุว่า

• •ข้อเสื่อม วินิจฉัยจากอาการได้ ส่วนใหญ่ไม่ต้องเอกซเรย์ยืนยัน
• •ถ้าจำเป็นต้องใช้ยา ให้ใช้ ควบคู่กับการรักษาที่ไม่ใช้ยา ในขนาดต่ำที่ได้ผล และระยะสั้นที่สุด
• •สำหรับข้อเข่าเสื่อม แนวทางให้ ยาแก้อักเสบชนิดทา เป็นทางเลือกแรกของยา
• •ไม่เสนอกลูโคซามีน เพราะไม่มีหลักฐานที่หนักแน่นว่าได้ประโยชน์

ในชีวิตจริง เริ่มได้จากการเดินในทางเรียบ ปั่นจักรยานอยู่กับที่ ฝึกกล้ามเนื้อต้นขาด้วยการลุกนั่งจากเก้าอี้ และลดอาหารหวานมันเพื่อลดน้ำหนักที่เข่าต้องแบก ท่าที่เหมาะกับเข่าดูได้ที่ ข้อเข่าเสื่อมออกกำลังกายอย่างไร โรงพยาบาลรัฐหลายแห่งมีแผนกกายภาพบำบัดที่ช่วยวางโปรแกรมได้ สอบถามแพทย์ที่ดูแลอยู่

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

ปวดเข่าเรื้อรังควรให้แพทย์ตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้ง เพื่อแยกโรคอื่นที่ไม่ใช่ข้อเสื่อม เช่น เกาต์ หรือรูมาตอยด์ ซึ่งรักษาคนละแบบ ควรไปพบแพทย์ถ้า

• •ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือรบกวนการเดินและการนอน
• •เข่าบวมบ่อย หรือฝืดตอนเช้านานกว่าครึ่งชั่วโมง
• •ใช้ยาแก้ปวดเองเป็นประจำ หรือกำลังคิดจะเริ่มอาหารเสริมหลายตัวพร้อมกัน
• •กินขิงเสริมแล้วมีจ้ำเลือด เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือเลือดออกตามไรฟัน

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ข้อบวมร้อนขึ้นเร็วและปวดมากเมื่อขยับ โดยเฉพาะถ้ามีไข้ ซึ่ง MedlinePlus (หอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ) ระบุว่าเป็นอาการของข้ออักเสบติดเชื้อ ถ้ารักษาช้าข้ออาจเสียหายถาวร
• •อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำ โดยเฉพาะคนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาแก้อักเสบ
• •ล้มแล้วปวดมาก ลงน้ำหนักขาไม่ได้

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล

เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับบทความนี้ เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •สารสกัดขิง 10 มก. ต่อแคปซูล (20 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งานวิเคราะห์รวม 5 งานทดลองเทียบยาหลอกในผู้ป่วยข้อเสื่อม 593 คน พบว่าขิงชนิดกินลดปวดได้เล็กน้อย แต่ผู้ที่ได้ขิงเลิกใช้เพราะอาการไม่พึงประสงค์มากกว่ากลุ่มยาหลอกราว 2 เท่า บทคัดย่อของงานนี้ไม่ระบุขนาดขิงที่ใช้ และฉลากไม่ระบุอัตราสกัดหรือสารมาตรฐาน จึงเทียบปริมาณในแคปซูลกับงานวิจัยไม่ได้
• •สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. ต่อแคปซูล (32 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งานทดลองในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมชาวไทย 367 คน ใช้สารสกัดขมิ้นชันวันละ 1,500 มก. เทียบยาไอบูโพรเฟน 4 สัปดาห์ ขนาดในงานนี้มากกว่าในแคปซูลราว 47 เท่า (คำนวณ) จึงนำผลมาใช้กับแคปซูลไม่ได้

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ใช้แทนการออกกำลังกาย การคุมน้ำหนัก หรือยาที่แพทย์สั่ง ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด ส่วนใหญ่ใช้ปริมาณมากกว่าในแคปซูลหลายเท่า และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs): มีขิงและขมิ้นชัน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่วให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต หรือแคลเซียมในเลือดสูง: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว หรือแพ้หอยและอาหารทะเล: มีโคลอสตรุ้มและแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที