กรดโฟลิก 5 มก. หมอสั่งกินทำไม กินนานได้ไหม ต่างจากโฟลิกในวิตามินแค่ไหน

คำตอบสั้น: กรดโฟลิก 5 มก. เป็นขนาดยาที่แพทย์สั่งเพื่อแก้หรือป้องกันภาวะขาดโฟเลต ซึ่งทำให้เกิดโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดงตัวโต หรือใช้ในกรณีเฉพาะ เช่น หญิงตั้งครรภ์ที่เสี่ยงสูง และผู้ที่ใช้ยาบางชนิด ขนาดนี้สูงกว่าระดับสูงสุดที่แนะนำให้ได้รับจากอาหารเสริมเอง (1,000 ไมโครกรัมต่อวันในผู้ใหญ่) 5 เท่า จึงควรกินตามที่แพทย์สั่ง ไม่ควรซื้อกินเองหรือหยุดเอง และควรบอกแพทย์ถ้ากินวิตามินที่มีกรดโฟลิกอยู่ด้วย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่ากรดโฟลิกใช้ รักษาหรือป้องกันภาวะขาดกรดโฟลิก ซึ่งเป็นวิตามินบีที่ร่างกายใช้สร้างเม็ดเลือดแดง
• •หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุว่าในทางเวชปฏิบัติมักใช้ 1–5 มก. ต่อวัน ในผู้ใหญ่ที่โลหิตจางจากการขาดโฟเลต
• •Linus Pauling Institute ระบุระดับสูงสุดของกรดโฟลิกจากอาหารเสริมและอาหารที่เติมกรดโฟลิกในผู้ใหญ่ที่ 1,000 ไมโครกรัมต่อวัน
• •กรดโฟลิกขนาดสูงอาจ ทำให้วินิจฉัยการขาดวิตามินบี12 ช้าลง จนเส้นประสาทเสียหายถาวรได้
• •แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกราย ให้เสริมเมื่อมีหลักฐานว่าขาด

กรดโฟลิกคืออะไร ต่างจากโฟเลตในอาหารอย่างไร

กรดโฟลิก (folic acid) คือรูปสังเคราะห์ของวิตามินบี 9 ที่ใช้ในยาเม็ด วิตามิน และอาหารที่เติมสารอาหาร ส่วนโฟเลต (folate) คือรูปที่มีตามธรรมชาติในอาหาร Linus Pauling Institute มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน อธิบายว่าคำว่าโฟเลตใช้เรียกรวมทั้งสองแบบ

ความต่างที่สำคัญคือการดูดซึม Linus Pauling Institute ระบุว่ากรดโฟลิก 1 ไมโครกรัมที่กินพร้อมอาหาร เท่ากับโฟเลตจากอาหาร 1.7 ไมโครกรัม DFE และถ้ากินตอนท้องว่างเท่ากับ 2 ไมโครกรัม DFE (DFE คือหน่วยเทียบปริมาณโฟเลตที่คิดการดูดซึมแล้ว) ค่าที่แนะนำต่อวัน (RDA) ของผู้ใหญ่คือ 400 ไมโครกรัม DFE

แหล่งโฟเลตในครัวไทยคือผักใบเขียวสด ตับ และผลไม้ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจแนะนำอาหารกลุ่มนี้ให้คนที่ขาดกรดโฟลิก เรื่องความสัมพันธ์ของบี6 บี12 และโฟลิกอ่านเพิ่มได้ที่ วิตามินบี 6 บี 12 และกรดโฟลิก ทำไมมักมาด้วยกันบนฉลาก

หมอสั่งกรดโฟลิก 5 มก. ให้กินเพื่ออะไรบ้าง

เหตุผลหลักคือแก้หรือป้องกันภาวะขาดโฟเลต MedlinePlus อธิบายว่าการขาดกรดโฟลิกทำให้เกิดโลหิตจางบางชนิด เพราะร่างกายต้องใช้วิตามินนี้สร้างเม็ดเลือดแดง

กรณีที่พบบ่อยตามแหล่งที่เปิดตรวจ ได้แก่

• •โลหิตจางจากการขาดโฟเลต — หน่วยคลังข้อมูลยา ม.มหิดล ระบุว่าในผู้ใหญ่มักใช้ 1–5 มก. ต่อวัน
• •หญิงตั้งครรภ์ที่เสี่ยงสูง ต่อทารกพิการแต่กำเนิดของสมองและไขสันหลัง — หน่วยคลังข้อมูลยา ม.มหิดล ระบุว่าคนทั่วไปใช้ 400 ไมโครกรัมต่อวัน ส่วนกลุ่มเสี่ยงสูงเพิ่มเป็น 4–5 มก. ต่อวัน
• •ผู้ที่ใช้ยาเมโธเทรกเซต (methotrexate ยาที่ใช้ในมะเร็ง ข้ออักเสบรูมาตอยด์ และสะเก็ดเงิน) — Linus Pauling Institute ระบุว่าแพทย์ใช้กรดโฟลิกหรือกรดโฟลินิกเพื่อลดผลข้างเคียงจากฤทธิ์ต้านโฟเลตของยานี้
• •ผู้ที่ใช้ยาที่ทำให้โฟเลตต่ำ — Linus Pauling Institute ระบุยากันชักฟีนิโทอิน ฟีโนบาร์บิทัล และไพรมิโดน รวมถึงยาที่มีฤทธิ์ต้านโฟเลต เช่น ไตรเมโธพริม ซัลฟาซาลาซีน และไตรแอมเทอรีน

ขนาดและระยะเวลาแตกต่างกันในแต่ละคน แพทย์จะเลือกตามสาเหตุและผลเลือด ไม่ใช่ทุกคนที่ได้ 5 มก.

คนเป็นโรคไตหรือฟอกไตต้องกินกรดโฟลิกทุกคนไหม

ไม่ใช่ทุกคน ข้อแนะนำเวชปฏิบัติของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ข้อ 10.6 ไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกราย แต่ให้เสริมในรายที่ผลตรวจบ่งชี้ว่าขาด มีอาการ หรือมีความเสี่ยงต่อการขาด

ตารางที่ 10.3 ของแนวทางเดียวกันระบุขนาดกรดโฟลิกที่ควรได้รับเสริม "หากมีภาวะขาดวิตามิน" ไว้ที่ 1 มก. ต่อวัน ขนาดที่แต่ละคนได้รับจริงขึ้นกับการประเมินของแพทย์ ผู้ป่วยจึงควรกินตามฉลากยาที่ได้รับ

แนวทางเดียวกันข้อ 12.6.2 ยังแนะนำไม่ให้ใช้กรดโฟลิก (รวมถึงวิตามินซี ดี อี) เพื่อเสริมยาฉีดกระตุ้นเม็ดเลือดแดงในการรักษาภาวะซีดจากโรคไต อ่านเรื่องภาวะซีดจากโรคไตต่อได้ที่ โรคไตซีดเพราะอะไร ภาวะโลหิตจางจากโรคไตเรื้อรัง

กินกรดโฟลิก 5 มก. นาน ๆ อันตรายไหม

ถ้าแพทย์สั่งและติดตามผลอยู่ ให้กินต่อตามสั่ง ไม่ควรหยุดหรือเพิ่มเอง MedlinePlus ระบุให้กินกรดโฟลิกตามที่แพทย์สั่งทุกประการ ไม่กินมากหรือน้อยกว่าที่สั่ง และไม่หยุดจนกว่าแพทย์จะบอก แพทย์จะสั่งตรวจเลือดเพื่อดูการตอบสนอง

ข้อที่ต้องรู้คือ 5 มก. (5,000 ไมโครกรัม) สูงกว่าระดับสูงสุดที่ Linus Pauling Institute อ้างตามคณะกรรมการอาหารและโภชนาการของสหรัฐ ซึ่งแนะนำให้ผู้ใหญ่จำกัดกรดโฟลิกจากอาหารเสริมและอาหารที่เติมกรดโฟลิกไว้ไม่เกิน 1,000 ไมโครกรัมต่อวัน และระบุว่าข้อมูลผลของขนาดสูงมากยังมีจำกัด

สรุปคือ ขนาด 5 มก. เหมาะเมื่อมีข้อบ่งชี้และอยู่ในการดูแลของแพทย์ ไม่ใช่ขนาดที่ควรซื้อมากินบำรุงเองระยะยาว

ทำไมกรดโฟลิกขนาดสูงอาจบังภาวะขาดวิตามินบี 12

เพราะการขาดโฟเลตกับการขาดบี12 ทำให้เกิดโลหิตจางหน้าตาเหมือนกัน Linus Pauling Institute อธิบายว่าโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดงตัวโตจากการขาดโฟเลตเหมือนกับที่เกิดจากการขาดบี12 ต้องตรวจเพิ่มจึงรู้สาเหตุจริง

ถ้าคนที่ขาดบี12 ได้กรดโฟลิกขนาดสูงไปก่อน ภาวะซีดอาจดูดีขึ้น แต่ Linus Pauling Institute ระบุว่าอาจทำให้วินิจฉัยการขาดบี12 ช้าลง และเสี่ยงต่อความเสียหายของสมองและเส้นประสาทที่ไม่กลับคืน

กลุ่มที่ควรนึกถึงเรื่องนี้ เช่น ผู้สูงอายุ คนกินมังสวิรัติเคร่งครัด และผู้ที่กินยาเบาหวานเมทฟอร์มินมานาน ถ้ามีอาการชาปลายมือปลายเท้าหรือเดินเซ ให้บอกแพทย์ อ่านเพิ่มที่ เมทฟอร์มินกินนานทำให้ขาดวิตามินบี 12 จริงไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: "กรดโฟลิกบำรุงเลือด ยิ่งกินมากยิ่งช่วยไตและหัวใจ" จริงไหม

ไม่จริง Linus Pauling Institute ระบุว่าโลหิตจางที่กลับคืนได้ด้วยกรดโฟลิกคือโลหิตจางจากการขาดโฟเลต ส่วนภาวะซีดจากโรคไต แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยแนะนำไม่ให้ใช้กรดโฟลิกเสริมยาฉีดกระตุ้นเม็ดเลือดแดง

เรื่องหัวใจและไต การศึกษา HOST (JAMA 2007) ในผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะรุนแรงและไตวายระยะสุดท้าย 2,056 คนที่มีโฮโมซิสเทอีนสูง ให้กรดโฟลิก 40 มก. ร่วมกับวิตามินบี6 100 มก. และบี12 2 มก. ทุกวัน ติดตามนานราว 3.2 ปี (ค่ามัธยฐาน) พบว่าโฮโมซิสเทอีนลดลงราว 26% แต่ไม่ลดการเสียชีวิต กล้ามเนื้อหัวใจตาย อัมพาต หรือเลื่อนเวลาเริ่มฟอกไต (โฮโมซิสเทอีนคือกรดอะมิโนในเลือดที่สัมพันธ์กับโรคหลอดเลือด) อ่านเพิ่มที่ โฮโมซิสเทอีนคืออะไร ค่าสูงเกี่ยวกับวิตามินบีและโรคไตอย่างไร

กินกรดโฟลิกที่หมอสั่งคู่กับวิตามินรวมได้ไหม และลืมกินทำอย่างไร

กินคู่กันได้ถ้าแพทย์รู้ แต่ต้องแจ้งก่อน MedlinePlus ระบุให้บอกแพทย์และเภสัชกรถึงยาที่ซื้อเอง วิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพรทุกชนิดที่กินหรือจะกิน เพราะแพทย์อาจต้องปรับขนาดหรือติดตามใกล้ชิดขึ้น วิตามินรวมหลายยี่ห้อมีกรดโฟลิกอยู่แล้ว เมื่อรวมกับยาเม็ดอาจได้รับมากกว่าที่แพทย์คิดไว้

วิธีปฏิบัติที่ทำได้เลย

• •จดรายการยาและอาหารเสริมทุกตัว พร้อมปริมาณกรดโฟลิกบนฉลาก ไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูทุกครั้งที่ไปตามนัด
• •ถ้าลืมกิน MedlinePlus แนะนำให้กินทันทีที่นึกได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อถัดไปแล้ว ให้ข้ามมื้อที่ลืม ห้ามกินเบิ้ลสองเท่า
• •เก็บยาในภาชนะเดิม ปิดสนิท ที่อุณหภูมิห้อง ห่างความร้อนและความชื้น ไม่เก็บในห้องน้ำ (ตามคำแนะนำของ MedlinePlus)

เมื่อไรต้องรีบติดต่อแพทย์

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้หลังกินกรดโฟลิก ให้ติดต่อแพทย์ทันที ตามที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่ ผื่นผิวหนัง คัน ผิวแดง หรือหายใจลำบาก ถ้าหายใจลำบาก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ควรนัดคุยกับแพทย์เร็วขึ้นถ้ายังเหนื่อยง่าย ซีด หรือมีอาการชา เดินเซ แม้กินยาครบ เพราะอาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องตรวจเพิ่ม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้ต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม) · วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม · วิตามินบี6 1 มก. ส่วนประกอบอื่น ได้แก่ ผงไข่ขาว 230 มก. · สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. · กรดอัลฟาไลโปอิก 40 มก. · ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. · วิตามินดี3 200 IU

• •กรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม — เท่ากับ 1 ใน 50 ของยาเม็ดกรดโฟลิก 5 มก. และ 1 ใน 10 ของขนาด 1 มก. ที่แนวทางไทยใช้เมื่อขาด แคปซูลจึงไม่ได้ใช้แทนกรดโฟลิกที่แพทย์สั่ง
• •วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม — ต่ำกว่าขนาด 2.4 ไมโครกรัมต่อวันที่ตาราง 10.3 ของแนวทางไทยใช้เมื่อขาด แคปซูลจึงไม่ได้ใช้รักษาภาวะขาดบี12 การขาดบี12 ต้องตรวจเลือดและรักษาตามขนาดที่แพทย์กำหนด
• •งานวิจัยวิตามินบีขนาดสูงในผู้ป่วยไต เช่น HOST ใช้กรดโฟลิก 40 มก. ต่อวัน (400 เท่าของในแคปซูล) และไม่พบประโยชน์ต่อการเสียชีวิตหรือโรคหัวใจ
• •ผู้ที่ได้กรดโฟลิกจากแพทย์อยู่แล้ว ให้แจ้งแพทย์ว่ามีกรดโฟลิกจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพิ่มอีกเท่าไร เพื่อให้คิดรวมได้ถูก
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · มีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที