แผลเบาหวาน ห้ามกินอะไร กินอะไรแผลหายเร็ว ไข่ ไก่ กุ้ง กินได้ไหม

คำตอบสั้น: ในแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่เราตรวจ ไม่พบหลักฐานว่าไข่ ไก่ หรือกุ้ง ทำให้แผลเบาหวานเป็นหนองหรือหายช้า หนองเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ไม่ได้เกิดจากอาหารที่กิน ตรงกันข้าม ร่างกายที่มีแผลต้องใช้พลังงานและสารอาหารเพิ่มเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อ การงดเนื้อสัตว์และไข่จนกินโปรตีนไม่พอจึงไม่เป็นผลดี สิ่งที่ควรระวังจริงคือ ของหวานและแป้งมากเกินจนน้ำตาลสูง อาหารเค็มจัด และอาหารที่ตัวเองแพ้ ส่วนคนที่เป็นโรคไตร่วมด้วยต้องให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนดปริมาณโปรตีน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ความเชื่อเรื่อง "ของแสลง" อย่างไข่ ไก่ กุ้ง ทำให้แผลเป็นหนอง ไม่มีหลักฐานรองรับในแหล่งที่เราตรวจ
• •การทบทวนของ Cochrane อธิบายว่าการมีแผลทำให้ร่างกายต้องใช้พลังงานซ่อมเนื้อเยื่อ และเสียสารอาหารไปกับน้ำเหลืองจากแผล
• •คุมน้ำตาลให้ได้ตามเป้า เป็นเรื่องสำคัญช่วงมีแผล
• •กุ้งและอาหารทะเลกินได้ถ้าไม่แพ้ ส่วนคนที่แพ้ต้องงดตามเดิม
• •ทูน่ากระป๋องเป็นแหล่งโปรตีน ระวังโซเดียม ให้ดูฉลากและเลือกแบบที่โซเดียมต่ำกว่า
• •ยังไม่มีหลักฐานชัดว่าวิตามินหรือแร่ธาตุเสริมทำให้แผลที่เท้าในคนเป็นเบาหวานหายเร็วขึ้น

ของแสลง ไข่ ไก่ กุ้ง ทำให้แผลหายช้าจริงไหม

ความเชื่อนี้พบบ่อยมากในบ้านเรา บางบ้านให้ผู้ป่วยกินแต่ข้าวต้มกับผักจนแผลจะหาย ข้อเท็จจริงที่ตรวจได้มีดังนี้

• •หนองเกิดจากเชื้อโรค เอกสารความรู้ของภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายว่าแผลที่เท้าของคนเป็นเบาหวานมักมีเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ร่วมกับปลายประสาทเสื่อมและหลอดเลือดตีบ ไม่ได้ระบุว่าอาหารชนิดใดทำให้เกิดหนอง
• •แผลทำให้ร่างกายต้องการสารอาหารมากขึ้น การทบทวนของ Cochrane ปี 2020 เรื่องสารอาหารกับแผลที่เท้าในคนเป็นเบาหวาน อธิบายว่าการมีแผลกระทบภาวะโภชนาการ เพราะร่างกายต้องใช้พลังงานในการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ และเสียสารอาหารไปกับน้ำเหลืองที่ซึมออกจากแผล
• •ภาวะขาดสารอาหารบางตัวทำให้แผลหายช้า Linus Pauling Institute ระบุว่าการขาดสังกะสีอย่างรุนแรงทำให้แผลหายช้า และการขาดวิตามินซีทำให้แผลหายช้าจากการสร้างคอลลาเจนไม่พอ

สรุปคือ ไข่ ไก่ ปลา และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน เป็นแหล่งโปรตีนที่คนมีแผลยังกินได้ ยกเว้นคนที่แพ้อาหารนั้น หรือแพทย์สั่งจำกัดเพราะโรคอื่น เช่น โรคไตระยะท้าย

เป็นแผลเบาหวาน กินไข่ได้ไหม

กินได้ ถ้าไม่แพ้ไข่และแพทย์ไม่ได้สั่งจำกัด ไข่เป็นแหล่งโปรตีนที่หาง่ายและราคาไม่แพง เหมาะกับผู้สูงอายุที่เคี้ยวยาก วิธีปรุงที่เหมาะคือ ต้ม ตุ๋น นึ่ง หรือไข่ตุ๋น มากกว่าไข่เจียวน้ำมันท่วม เรื่องจำนวนไข่ต่อวันในคนเป็นเบาหวานอ่านละเอียดได้ที่ เบาหวานกินไข่ได้ไหม วันละกี่ฟอง

เป็นแผลเบาหวาน กินไก่ได้ไหม

กินได้ ไม่พบหลักฐานในแหล่งที่เราตรวจว่าเนื้อไก่ทำให้แผลอักเสบ เลือกเนื้อไก่ไม่ติดหนัง ต้ม ย่าง หรือนึ่ง เลี่ยงไก่ทอดกรอบ ไก่ทอดน้ำปลา หรือไก่ที่ทาซอสหวานเค็ม เพราะเพิ่มไขมันและโซเดียม

เป็นแผลเบาหวาน กินกุ้งได้ไหม

ถ้าไม่เคยแพ้กุ้งหรืออาหารทะเล กินได้ ไม่พบหลักฐานในแหล่งที่เราตรวจว่ากุ้งทำให้แผลหายช้าในคนที่ไม่แพ้ ส่วนคนที่แพ้อาหารทะเลต้องงดตามเดิม ไม่ว่าจะมีแผลหรือไม่ เลือกวิธีปรุงแบบต้ม นึ่ง หรือผัดน้ำมันน้อย และระวังน้ำจิ้มซีฟู้ดที่ทั้งเค็มและหวาน

ทูน่ากระป๋องและอาหารแปรรูป กินได้ไหม

ทูน่ากระป๋องเป็นแหล่งโปรตีนที่สะดวก ปัญหาหลักของอาหารกระป๋องและอาหารแปรรูปคือ โซเดียม กรมอนามัยแนะนำให้กินโซเดียมไม่เกิน 2,000 มก. ต่อวัน (ประมาณเกลือ 1 ช้อนชา หรือน้ำปลาราว 4 ช้อนชา)

• •เลี่ยงแบบปรุงรสเผ็ด รสหวาน หรือแบบในน้ำมัน
• •อ่านฉลากโภชนาการ ดูโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค แล้วเทียบหลายยี่ห้อ เลือกแบบที่โซเดียมต่ำกว่า
• •ไส้กรอก แฮม หมูยอ กุนเชียง ลูกชิ้น และบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป มักมีโซเดียมสูง กินเป็นครั้งคราว ไม่ใช้เป็นแหล่งโปรตีนหลักทุกวัน

โปรตีนสำคัญกับการสมานแผลอย่างไร

ร่างกายใช้โปรตีนสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ช่วงที่มีแผล การกินโปรตีนให้พอในแต่ละมื้อจึงสำคัญ MedlinePlus แนะนำในเรื่องการป้องกันแผลกดทับว่าให้ กินพลังงานและโปรตีนให้เพียงพอ

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยแนะนำการจัดอาหารแบบ จาน 2:1:1 คือจานขนาด 9 นิ้ว แบ่งเป็นผัก 2 ส่วน ข้าวแป้ง 1 ส่วน และโปรตีน 1 ส่วน ส่วนรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช ระบุว่าเนื้อสัตว์สุก 1 ส่วน เท่ากับ 30 กรัม หรือราว 2 ช้อนกินข้าว ให้โปรตีน 7 กรัม

ทางปฏิบัติ

• •ให้มีโปรตีนทุกมื้อ เช่น ไข่ ปลา ไก่ เต้าหู้ นม หรือถั่ว
• •ผู้สูงอายุที่กินได้น้อย ให้แบ่งเป็นมื้อเล็กหลายมื้อ
• •ถ้ากินได้น้อยลงมาก น้ำหนักลด หรือแผลไม่ดีขึ้น ให้บอกแพทย์ เพื่อส่งพบนักกำหนดอาหาร

ความต้องการโปรตีนของผู้สูงอายุอ่านเพิ่มได้ที่ ผู้สูงอายุควรได้โปรตีนวันละเท่าไร

คุมน้ำตาลช่วงมีแผลสำคัญแค่ไหน

สำคัญมาก เอกสารของศิริราชระบุว่าการควบคุมระดับน้ำตาล ไขมัน และความดันโลหิต เป็นหัวใจของการลดโอกาสเกิดแผลเรื้อรังจากเบาหวาน และ MedlinePlus ระบุว่าช่วงเจ็บป่วยหรือติดเชื้อ น้ำตาลมักสูงขึ้นแม้กินยาตามปกติ

สิ่งที่ควรระวังในอาหารช่วงมีแผล

• •น้ำหวาน น้ำอัดลม ชานมไข่มุก ขนมหวาน แนวทางไทยให้กินน้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน
• •ข้าว แป้ง ขนมปัง ปริมาณมากเกินในมื้อเดียว
• •ผลไม้หวานจัดหรือผลไม้กวน เชื่อม แช่อิ่ม
• •แอลกอฮอล์

ถ้าน้ำตาลสูงขึ้นผิดปกติช่วงมีแผล ให้แจ้งแพทย์ ห้ามเพิ่ม ลด หรือหยุดยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง

วิตามินซี สังกะสี จำเป็นต้องเสริมไหม

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทย ไม่แนะนำให้กินวิตามินและแร่ธาตุเสริมในคนที่ไม่ได้ขาด และการทบทวนของ Cochrane ปี 2020 รวม 9 งานทดลอง 629 คน ซึ่งศึกษาสารอาหารเสริมหลายแบบ เช่น เครื่องดื่มเสริมโปรตีน ซิงค์ซัลเฟต แมกนีเซียม โอเมก้า-3 วิตามินดี และแมกนีเซียมร่วมกับวิตามินอี พบว่า หลักฐานทั้งหมดมีความเชื่อมั่นต่ำมาก ยังไม่แน่ชัดว่าช่วยให้แผลที่เท้าในคนเป็นเบาหวานหายเร็วขึ้น

ดังนั้นจึงควรเน้นอาหารให้ครบก่อน ถ้าแพทย์สงสัยว่าขาดสารอาหารตัวใด แพทย์จะตรวจและสั่งให้เสริมเอง เรื่องสังกะสีอ่านเพิ่มได้ที่ สังกะสีทำหน้าที่อะไร

คนเป็นไตร่วมด้วย กินโปรตีนอย่างไร

คนที่เป็นทั้งเบาหวานและโรคไตเรื้อรัง ห้ามเพิ่มโปรตีนเองตามคำแนะนำทั่วไป เพราะปริมาณโปรตีนที่เหมาะต่างกันตามระยะของโรคไตและการฟอกไต ให้ถามแพทย์โรคไตหรือนักกำหนดอาหารว่าช่วงมีแผลควรกินโปรตีนวันละเท่าไร อ่านวิธีคิดเบื้องต้นได้ที่ โรคไตกินโปรตีนวันละกี่กรัม

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

อาหารช่วยได้แค่ส่วนหนึ่ง ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง คือ รอบแผลแดงร้อนบวมและลาม มีหนองหรือกลิ่นเหม็น มีไข้หนาวสั่น แผลหรือนิ้วเท้าเป็นสีดำ หรือเท้าเย็นซีดขึ้นทันที ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 รายละเอียดอ่านที่ แผลเบาหวานติดเชื้อ และ แผลหายช้า สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. (ให้สังกะสีราว 6 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 12 มก. ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — ใกล้เคียงค่าที่ร่างกายต้องการต่อวันตาม Linus Pauling Institute (ชาย 11 มก. หญิง 8 มก.) และไม่ควรได้สังกะสีรวมเกิน 40 มก. ต่อวันระยะยาว งานใน Cochrane ปี 2020 ใช้สังกะสีธาตุ 50 มก. ก็ยังสรุปผลต่อแผลไม่ได้
• •วิตามินอี (ราว 4.25 IU ต่อแคปซูล หรือราว 8.5 IU ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — เป็นขนาดต่ำมาก งานใน Cochrane ที่ให้แมกนีเซียมร่วมกับวิตามินอี 400 IU ก็ยังสรุปผลต่อแผลไม่ได้
• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. (ให้เบต้ากลูแคนราว 51 มก. ต่อแคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — ไม่พบงานวิจัยในคนเรื่องยีสต์เบต้ากลูแคนกับน้ำตาลในเลือดหรือแผลเบาหวาน งานที่มีเป็นเรื่องคอเลสเตอรอลในชาย 15 คน ใช้วันละ 15 กรัม ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้แผลสมานเร็วขึ้น ไม่ได้ใช้แทนอาหารหลักหรือโปรตีนในแต่ละมื้อ และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ที่กินวิตามินหรือแร่ธาตุอื่นอยู่แล้ว: นับสังกะสีจากทุกผลิตภัณฑ์รวมกัน และนำกล่องทั้งหมดไปให้เภสัชกรดู
• •ผู้แพ้อาหารทะเล: ไคโตซานในสูตร ฉลากให้ระวังในผู้แพ้อาหารทะเล และฉลากห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที