บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้หัวใจและหลอดเลือด

ลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำที่ขา (DVT) ขาบวมข้างเดียว อันตรายแค่ไหน รักษาอย่างไร

คำตอบสั้น: ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก หรือ DVT (deep vein thrombosis) คือภาวะที่มีลิ่มเลือดก่อตัวในหลอดเลือดดำใหญ่ที่อยู่ลึกในขา มักเกิดที่น่องหรือต้นขาข้างเดียว MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุอาการหลักว่า ขาบวม ปวดหรือกดเจ็บ ผิวแดง และอุ่นเมื่อจับ อันตรายสำคัญคือลิ่มเลือดหลุดไปอุดหลอดเลือดที่ปอด (pulmonary embolism) ซึ่งอาจถึงชีวิต ถ้าขาบวมข้างเดียว ปวด หรือแดงอุ่นผิดปกติ ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว และถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ เจ็บหน้าอก หายใจลำบากทันที ไอเป็นเลือด หรือเป็นลม ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 การรักษาหลักคือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ซึ่งส่วนใหญ่ต้องใช้อย่างน้อย 3 เดือน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • DVT มักเกิดที่ขาข้างเดียว อาการคือบวม ปวด แดง อุ่น
  • พบบ่อยในคนอายุเกิน 60 ปี คนที่นอนติดเตียง เพิ่งผ่าตัดสะโพกหรือเข่า กระดูกขาหัก และคนที่เป็นมะเร็ง
  • ลิ่มเลือดที่หลุดไปปอดทำให้เจ็บหน้าอก หายใจไม่ออกทันที ไอเป็นเลือด หรือเป็นลม มีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
  • ตรวจด้วยอัลตราซาวด์หลอดเลือดดำที่ขา และตรวจเลือด D-dimer
  • รักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือดอย่างน้อย 3 เดือน บางคนนานกว่านั้น ห้ามหยุดยาเอง

DVT คืออะไร ต่างจากเส้นเลือดขอดอย่างไร

DVT คือลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึก ไม่ใช่หลอดเลือดดำตื้นใต้ผิวหนังที่เห็นเป็นเส้นเลือดขอด MedlinePlus อธิบายว่า DVT มักเกิดกับหลอดเลือดดำใหญ่ที่ขาท่อนล่างและต้นขา แต่เกิดที่แขนหรือในอุ้งเชิงกรานได้ และส่วนใหญ่เป็นข้างเดียว

หลอดเลือดดำ (vein) คือท่อที่นำเลือดจากอวัยวะกลับสู่หัวใจ เลือดในหลอดเลือดดำที่ขาไหลกลับขึ้นไปได้ส่วนหนึ่งเพราะกล้ามเนื้อน่องบีบตัวขณะเดิน เมื่อเลือดไหลช้าลงหรือเปลี่ยนไป เช่น นั่งหรือนอนนิ่งนาน ลิ่มเลือดจึงก่อตัวได้ง่ายขึ้น

ส่วนเส้นเลือดขอดเป็นหลอดเลือดดำตื้นที่โป่งพอง ทั้งสองเรื่องเกี่ยวกันได้ เพราะ MedlinePlus ระบุว่าเส้นเลือดขอดเป็นภาวะแทรกซ้อนอย่างหนึ่งหลังเป็น DVT ผื่นคันและผิวคล้ำจากหลอดเลือดดำทำงานไม่ดี อ่านได้ที่ ผื่นคันที่ขาจากเส้นเลือดขอด ขาดำคล้ำ

ตัวเลขจากบทความทบทวนในวารสาร Nature Reviews Cardiology ปี 2569 ระบุว่า ลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ (รวม DVT และลิ่มเลือดอุดปอด) เป็นสาเหตุการเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดที่พบบ่อยเป็นลำดับที่ 3 ของโลก และช่วงปี 2555–2559 อุบัติการณ์ DVT อยู่ระหว่าง 25.1–131.5 รายต่อประชากร 100,000 คนต่อปี แตกต่างกันตามภูมิภาค โดยข้อมูลที่เชื่อถือได้ส่วนใหญ่มาจากอเมริกาเหนือ ยุโรปตะวันตก และโอเชียเนีย

ขาบวมข้างเดียวแบบไหนสงสัย DVT

ขาบวมข้างเดียว โดยเฉพาะถ้าปวด แดง หรืออุ่น คือรูปแบบที่ควรนึกถึง DVT MedlinePlus ระบุอาการไว้ดังนี้

  • ขาหรือแขนบวม มักเป็นข้างเดียว
  • ปวดหรือกดเจ็บ ที่น่องหรือต้นขา
  • ผิวหนังแดง
  • ผิวอุ่นกว่าข้างที่ปกติเมื่อจับ

ลองเทียบขาสองข้าง ถ้าข้างหนึ่งใหญ่กว่าอย่างเห็นได้ชัด ตึง และเจ็บ ให้รีบไปพบแพทย์ในวันนั้น ส่วนขาบวมทั้งสองข้างก็มีสาเหตุอื่นได้หลายอย่าง ซึ่งแพทย์ต้องตรวจหาสาเหตุเช่นกัน

ข้อควรรู้คือ ลิ่มเลือดที่ขาอาจหลุดไปอุดหลอดเลือดที่ปอดได้ คนที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงจึงควรรู้จักอาการของลิ่มเลือดอุดปอดด้วย

ลิ่มเลือดหลุดไปปอดมีอาการอย่างไร

ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอด (pulmonary embolism) คือภาวะที่ลิ่มเลือด ซึ่งส่วนใหญ่มาจากหลอดเลือดดำที่ต้นขาหรืออุ้งเชิงกราน หลุดลอยไปติดในหลอดเลือดแดงของปอด MedlinePlus ระบุว่าเป็นภาวะที่ต้องรักษาทันที และบางคนเสียชีวิตได้ถ้าเป็นรุนแรง บทความใน Nature Reviews Cardiology ปี 2569 รายงานว่าอัตราเสียชีวิตภายใน 30 วันของผู้ป่วยลิ่มเลือดอุดปอดอยู่ระหว่างร้อยละ 1.0–9.0 ในแต่ละภูมิภาค

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 โดยเฉพาะคนที่ขาบวมอยู่หรือเพิ่งผ่าตัด นอนโรงพยาบาล หรือเดินทางไกล

  • หายใจไม่อิ่มหรือหายใจลำบากที่เกิดขึ้นทันที ขณะนั่งพัก นอน หรือออกแรงเล็กน้อย
  • เจ็บหน้าอก แบบแหลม แทง หรือแน่น มักเจ็บมากขึ้นเมื่อหายใจเข้าลึก
  • ไอเป็นเลือด หรือเสมหะปนเลือด
  • เป็นลม หน้ามืด หมดสติ
  • หัวใจเต้นเร็ว หรือหายใจเร็วผิดปกติ
  • ผิวหรือริมฝีปากเขียวคล้ำ

อย่ารอดูอาการที่บ้าน และอย่าขับรถไปเองถ้าหน้ามืด

ใครเสี่ยงเป็น DVT

ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อเลือดไหลช้า หลอดเลือดบาดเจ็บ หรือเลือดแข็งตัวง่ายกว่าปกติ MedlinePlus ระบุว่า DVT พบบ่อยในผู้ใหญ่อายุเกิน 60 ปี แต่เกิดได้ทุกวัย ปัจจัยเสี่ยงที่ระบุไว้ ได้แก่

  • นอนติดเตียง หรือนั่งท่าเดิมนาน ๆ เช่น นั่งเครื่องบินหรือรถทางไกล
  • เพิ่งผ่าตัด ที่พบบ่อยคือผ่าตัดสะโพก เข่า หรืออุ้งเชิงกราน
  • กระดูกเชิงกรานหรือขาหัก
  • มะเร็ง และโรคภูมิต้านตนเองบางชนิด เช่น เอสแอลอี
  • สูบบุหรี่
  • ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนเอสโตรเจน ความเสี่ยงยิ่งสูงถ้าสูบบุหรี่ด้วย
  • ตั้งครรภ์ หรือคลอดบุตรภายใน 6 เดือน
  • อ้วน มีประวัติลิ่มเลือดในครอบครัว และไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดมากเกินจนเลือดข้น
  • มีสายสวนคาไว้ในหลอดเลือดนาน ๆ

ในบ้านที่มีผู้สูงอายุติดเตียงหรือเพิ่งกลับจากโรงพยาบาล การช่วยให้ขยับขาและเปลี่ยนท่าตามที่ทีมรักษาแนะนำเป็นเรื่องสำคัญ อ่านแนวทางดูแลได้ที่ ดูแลผู้สูงอายุติดเตียง

ความเชื่อที่พบบ่อย: นั่งเครื่องบินนานแล้วทุกคนจะเป็นลิ่มเลือด จริงไหม

ไม่จริง การเดินทางนานเป็นปัจจัยเสี่ยงที่อ่อน แต่จะสำคัญขึ้นเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย MedlinePlus หน้าลิ่มเลือดอุดปอดระบุว่าการนั่งเครื่องบินหรือรถทางไกลเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ค่อนข้างอ่อน และหน้า DVT ระบุว่าความเสี่ยงจากการนั่งนานขณะเดินทางจะสูงขึ้นเมื่อคนนั้นมีปัจจัยเสี่ยงอื่นอยู่แล้ว เช่น เพิ่งผ่าตัด เป็นมะเร็ง หรือเคยมีลิ่มเลือด

สิ่งที่ MedlinePlus แนะนำให้ทำระหว่างเดินทางไกลคือ ขยับขาบ่อย ๆ ทั้งบนเครื่องบินและในรถ และไม่สูบบุหรี่ ส่วนคนที่เสี่ยงสูงมาก MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้ฉีดยาต้านการแข็งตัวของเลือดเมื่อต้องบินนานเกิน 4 ชั่วโมง ซึ่งเป็นการตัดสินใจของแพทย์เป็นรายคน ไม่ใช่สิ่งที่ทุกคนต้องทำ คนที่ต้องพกยาประจำตัวเดินทาง อ่านเพิ่มได้ที่ พกยาประจำตัวไปต่างประเทศ

ตรวจ DVT อย่างไร

การตรวจหลักคืออัลตราซาวด์ดอปเพลอร์ของหลอดเลือดดำที่ขา คือการใช้คลื่นเสียงดูว่ามีลิ่มเลือดขวางการไหลของเลือดหรือไม่ MedlinePlus ระบุการตรวจที่ใช้บ่อยไว้ดังนี้

  • ตรวจเลือด D-dimer คือการวัดสารที่เกิดจากการสลายลิ่มเลือดในร่างกาย แพทย์ใช้แปลผลร่วมกับอาการและการตรวจอื่น
  • อัลตราซาวด์ดอปเพลอร์ บริเวณที่สงสัย
  • MRI หรือ CT บริเวณอุ้งเชิงกรานหรือท้อง ในบางกรณี

แพทย์อาจตรวจเลือดเพิ่มเพื่อหาภาวะที่ทำให้เลือดแข็งตัวง่าย เช่น ภาวะขาดโปรตีนซีหรือโปรตีนเอส หรือแอนติบอดีบางชนิด โดยเฉพาะคนที่เป็นลิ่มเลือดโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน หรือเป็นซ้ำ

DVT รักษาอย่างไร ต้องกินยานานแค่ไหน

การรักษาหลักคือยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulant) ซึ่ง MedlinePlus อธิบายว่าช่วยไม่ให้เกิดลิ่มเลือดก้อนใหม่และไม่ให้ก้อนเดิมใหญ่ขึ้น MedlinePlus อธิบายตัวเลือกยาไว้ดังนี้

  • เฮพาริน (heparin) มักเป็นยาตัวแรก ถ้าให้ทางหลอดเลือดดำต้องนอนโรงพยาบาล
  • เฮพารินโมเลกุลต่ำ ฉีดใต้ผิวหนังวันละ 1–2 ครั้ง หลายคนจึงไม่ต้องนอนโรงพยาบาลนาน
  • วาร์ฟาริน เป็นยากิน ต้องใช้เวลาหลายวันกว่าจะได้ผลเต็มที่ และต้องเจาะเลือดติดตามค่า
  • ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดกินรุ่นใหม่ (DOAC) เช่น อะพิซาแบน ริวาร็อกซาแบน ดาบิกาแทรน เอโดซาแบน

MedlinePlus ระบุว่า ส่วนใหญ่ต้องใช้ยาอย่างน้อย 3 เดือน บางคนใช้นานกว่านั้นหรือตลอดชีวิต ขึ้นกับความเสี่ยงที่จะเกิดลิ่มเลือดซ้ำเทียบกับความเสี่ยงเลือดออก ในบางรายที่ใช้ยาไม่ได้ แพทย์อาจใส่ตัวกรองในหลอดเลือดดำใหญ่ในช่องท้อง หรือดึงลิ่มเลือดออก

ข้อมูลจากไทยช่วยให้เห็นว่าทำไมต้องใช้ยาอย่างระมัดระวัง งานวิจัยย้อนหลังจากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Clinical Medicine Research ปี 2569 ติดตามผู้ป่วยลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ 395 คนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด พบว่า ร้อยละ 15.2 มีเลือดออกที่มีนัยสำคัญทางคลินิก และการกินยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน ร่วมด้วย เป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับเลือดออกมากขึ้นราว 3.5 เท่า ร่วมกับอายุ 65 ปีขึ้นไป และน้ำหนักตัวน้อย ระหว่างใช้ยา จึงควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนซื้อยาแก้ปวดหรือยาที่มีแอสไพรินมาใช้เองทุกครั้ง ส่วนยาที่แพทย์สั่งไว้แล้ว ห้ามหยุดเอง สัญญาณเลือดออกที่ต้องรู้ อ่านได้ที่ กินแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดแล้วถ่ายดำ อันตรายไหม

ถุงน่องทางการแพทย์ช่วยอะไร

MedlinePlus ระบุว่า DVT มักหายได้โดยไม่มีปัญหา แต่บางคนมีอาการปวดและบวมเรื้อรังที่ขาตามมา เรียกว่า กลุ่มอาการหลังลิ่มเลือดอุดตัน (post-thrombotic syndrome) ซึ่งอาจเกิดทันทีหรือหลังจากนั้นเป็นปี การใส่ถุงน่องแรงดันระหว่างและหลังเป็น DVT อาจช่วยลดปัญหานี้ ขนาดและแรงดันควรให้แพทย์หรือพยาบาลเลือกให้

ความเชื่อที่พบบ่อย: ขาหายบวมแล้ว หยุดยาเองได้

ไม่ได้ การหยุดยาเร็วกว่าที่แพทย์กำหนดทำให้เสี่ยงลิ่มเลือดกลับมา MedlinePlus ระบุว่า DVT เกิดซ้ำได้ และระยะเวลาใช้ยาขึ้นกับสาเหตุของลิ่มเลือดแต่ละคน ข้อควรปฏิบัติระหว่างใช้ยาตาม MedlinePlus คือ

  • กินยาตรงตามที่แพทย์สั่ง และถามแพทย์ไว้ล่วงหน้าว่าถ้าลืมกินต้องทำอย่างไร
  • ไปเจาะเลือดตามนัด โดยเฉพาะคนที่ใช้วาร์ฟาริน
  • บอกแพทย์และทันตแพทย์ทุกครั้งว่าใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ก่อนทำฟันหรือผ่าตัด แพทย์จะบอกว่ายาตัวไหนต้องงดเมื่อไร ห้ามหยุดหรือปรับยาเอง
  • ถามแพทย์ว่าต้องสังเกตเลือดออกผิดปกติแบบไหน เช่น ถ่ายดำ และต้องติดต่อใครเมื่อเกิดขึ้น

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

ไปพบแพทย์ภายในวันนั้น ถ้ามีขาบวมข้างเดียว ปวดน่องหรือต้นขา แดง หรืออุ่นผิดปกติ โดยเฉพาะหลังผ่าตัด นอนโรงพยาบาล ขาหัก หรือเดินทางไกล

ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง หายใจลำบากทันที เจ็บหน้าอก ไอเป็นเลือด เป็นลมหรือหมดสติ ตามที่ MedlinePlus ระบุว่าเป็นอาการที่ต้องไปห้องฉุกเฉินในคนที่เป็นหรือสงสัย DVT

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

DVT คืออะไร

DVT คือลิ่มเลือดที่ก่อตัวในหลอดเลือดดำส่วนลึก มักเกิดที่น่องหรือต้นขาข้างเดียว ทำให้ขาบวม ปวด แดง และอุ่น อันตรายคือลิ่มเลือดอาจหลุดไปอุดหลอดเลือดในปอด

ขาบวมข้างเดียวเป็นลิ่มเลือดไหม

ขาบวมข้างเดียว โดยเฉพาะถ้าปวด แดง หรืออุ่น เป็นอาการที่ควรนึกถึง DVT และควรไปพบแพทย์ในวันนั้นเพื่อตรวจอัลตราซาวด์ แต่ขาบวมยังมีสาเหตุอื่นได้ แพทย์ต้องเป็นผู้ตรวจแยก

ลิ่มเลือดหลุดไปปอดมีอาการอย่างไร

หายใจไม่อิ่มทันที เจ็บหน้าอกโดยเฉพาะเวลาหายใจเข้าลึก ไอเป็นเลือด หัวใจเต้นเร็ว หน้ามืดหรือเป็นลม ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

เป็น DVT ต้องกินยานานแค่ไหน

MedlinePlus ระบุว่าส่วนใหญ่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดอย่างน้อย 3 เดือน บางคนนานกว่านั้นหรือตลอดชีวิต ขึ้นกับสาเหตุและความเสี่ยงเลือดออก ห้ามหยุดยาเองแม้ขาหายบวมแล้ว

นั่งเครื่องบินนานเสี่ยงลิ่มเลือดไหม

การนั่งนานเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ค่อนข้างอ่อน แต่สำคัญขึ้นในคนที่มีปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น เพิ่งผ่าตัด เป็นมะเร็ง หรือเคยมีลิ่มเลือด ระหว่างเดินทางควรขยับขาบ่อย ๆ และคนเสี่ยงสูงควรถามแพทย์ก่อนเดินทาง

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12

อ่านต่อ

เป็นโรคหัวใจต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันไหม ลิ้นหัวใจติดเชื้อคืออะไร

คนเป็นโรคหัวใจไม่ได้ต้องกินยาฆ่าเชื้อก่อนทำฟันทุกคน แนวทาง AHA แนะนำเฉพาะ 4 กลุ่มเสี่ยงสูง ลิ้นหัวใจติดเชื้อมีอาการอย่างไร และทำไมการแปรงฟันสำคัญ

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาด (Aortic Dissection) เจ็บหน้าอกทะลุหลัง อันตรายแค่ไหน

หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกเซาะ ปวดหน้าอกทะลุหลังฉับพลัน ต่างจากหัวใจวายอย่างไร ใครเสี่ยง ทำไมเอกซเรย์ปกติก็ยังเป็นได้ และอาการไหนต้องโทร 1669

เส้นเลือดขอดที่ขา เกิดจากอะไร ใส่ถุงน่องพอไหม แบบไหนต้องรักษา

เส้นเลือดขอดที่ขาเกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำรั่ว ใครเสี่ยง ถุงน่องช่วยได้แค่ไหน ฉีดสาร เลเซอร์ ผ่าตัดต่างกันอย่างไร และเลือดออกจากเส้นขอดต้องทำอย่างไร

วูบ หมดสติชั่วคราว เป็นลม เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นสัญญาณโรคหัวใจ

วูบหรือเป็นลมคือการหมดสติชั่วครู่เพราะเลือดไปสมองลดลง ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่วูบจากหัวใจเสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น วิธีแยก ปฐมพยาบาล และเมื่อไรต้องโทร 1669

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 75 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท