เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพผิว
ผื่นคันที่ขาจากเส้นเลือดขอด ขาดำคล้ำ ผิวหนังอักเสบจากหลอดเลือดดำ ดูแลอย่างไร
คำตอบสั้น: ผื่นคันที่ขาส่วนล่างของคนที่มีเส้นเลือดขอดหรือขาบวมบ่อย อาจเป็นผิวหนังอักเสบจากหลอดเลือดดำ (varicose eczema หรือ stasis dermatitis) เกิดจากลิ้นในหลอดเลือดดำที่ขาทำงานไม่ดี เลือดจึงคั่งและน้ำซึมออกมาในผิว ทำให้ผิวคัน แห้ง ลอก บวม และคล้ำเป็นสีน้ำตาลรอบข้อเท้า เป็นโรคเรื้อรังที่ไม่ติดต่อ การดูแลหลักคือยกขา เดินบ่อย ทาครีมบำรุงทั้งขาทุกวัน ใช้ยาทาตามแพทย์สั่ง และใส่ถุงน่องทางการแพทย์หลังแพทย์ตรวจแล้ว ถ้าไม่ดูแลอาจกลายเป็นแผลเรื้อรังที่ข้อเท้า
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าโรคนี้ พบบ่อยในคนที่มีเส้นเลือดขอด และพบมากขึ้นในผู้หญิง คนน้ำหนักเกิน คนที่ขยับตัวน้อยนาน ๆ คนที่เคยมีลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำที่ขา และเมื่ออายุมากขึ้น
- อาการที่พบคือ ผิวคัน บวม แห้ง ลอก ตกสะเก็ด ขาบวมมากตอนเย็นหรือหลังยืนนาน และผิวเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลคล้ำ
- NHS แนะนำให้ทาครีมบำรุง อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ทั้งขาส่วนล่าง แม้ช่วงที่ไม่มีอาการ
- MedlinePlus ของสหรัฐฯ แนะนำให้ยกขาสูง วันละ 3–4 ครั้ง ครั้งละประมาณ 15 นาที และเตือนว่าโลชันคาลาไมน์ ยาทาฆ่าเชื้อนีโอมัยซิน ลาโนลิน และยาชาเบนโซเคน อาจทำให้ผื่นแย่ลง
- ขาบวมปวดข้างเดียวที่เกิดขึ้นใหม่ ต้องรีบพบแพทย์ภายในวันนั้น ส่วนถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ หายใจเหนื่อยหอบ หรือเจ็บหน้าอก ให้โทร 1669 ทันที
ผิวหนังอักเสบจากหลอดเลือดดำคืออะไร ต่างจากผื่นทั่วไปอย่างไร
เป็นผื่นผิวหนังอักเสบเรื้อรังชนิดหนึ่งที่เกิดที่ขาส่วนล่าง เพราะการไหลเวียนของเลือดดำที่ขาไม่ดี NHS เรียกโรคนี้ได้หลายชื่อ เช่น varicose eczema, venous eczema, gravitational eczema และ stasis eczema ซึ่งหมายถึงโรคเดียวกัน
ศัพท์ที่ควรรู้
- เส้นเลือดขอด (varicose veins) คือหลอดเลือดดำที่ขาที่โป่งพอง คดเคี้ยว มองเห็นใต้ผิว
- ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง (chronic venous insufficiency หรือ CVI) คือภาวะที่หลอดเลือดดำส่งเลือดจากขากลับหัวใจได้ไม่ดี ตามคำอธิบายของ MedlinePlus
- ผิวแข็งตึงจากหลอดเลือดดำ (lipodermatosclerosis) คือผิวบริเวณข้อเท้าและหน้าแข้งที่หนา แข็ง และตึงขึ้นจากการอักเสบเรื้อรัง
ที่ต่างจากผื่นทั่วไปคือ ผื่นชนิดนี้ มักขึ้นที่ขาส่วนล่าง มาพร้อมขาบวม และมีเส้นเลือดขอดหรือประวัติขาบวมมาก่อน ส่วนผื่นวงกลมคันที่ขาเป็นอีกโรคหนึ่ง ซึ่งอธิบายไว้ใน ผื่นผิวหนังอักเสบรูปเหรียญ ผื่นวงกลมคันที่ขา
ทำไมเส้นเลือดขอดทำให้ผื่นขึ้นที่ขาและขาดำคล้ำ
เพราะแรงดันในหลอดเลือดดำที่ขาสูงขึ้น จนน้ำและเม็ดเลือดซึมออกมาในผิว แล้วผิวเกิดการอักเสบ NHS อธิบายว่า ในหลอดเลือดดำที่ขามีลิ้นเล็ก ๆ คอยกันไม่ให้เลือดไหลย้อนลง เมื่อลิ้นเหล่านี้ทำงานไม่ดี เลือดจะดันขึ้นสู้แรงโน้มถ่วงได้ยากและไหลย้อนกลับ แรงดันในหลอดเลือดดำจึงสูงขึ้น น้ำซึมออกไปในเนื้อเยื่อรอบ ๆ และเชื่อว่าภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อน้ำส่วนนี้จนเกิดผื่น
เรื่องผิวคล้ำ เอกสารการบรรยายของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อธิบายว่าผิวรอบ ๆ บริเวณที่มีปัญหามักมีสีคล้ำ จากการอักเสบเรื้อรังและการสะสมของสารเหล็กจากเม็ดเลือด (hemosiderin) ในชั้นผิวหนัง
ปัจจัยที่ทำให้เสี่ยงขึ้นตามที่ NHS ระบุ
- เป็นผู้หญิง
- น้ำหนักเกิน ซึ่งเพิ่มแรงดันในหลอดเลือดดำที่ขา
- มีคนในครอบครัวเป็นภาวะหลอดเลือดดำที่ขาบกพร่อง
- ขยับตัวไม่ได้นาน ๆ หรือยืน นั่งนิ่งเป็นเวลานาน
- เคยมีลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึกที่ขา (DVT) ซึ่งทำลายลิ้นหลอดเลือดดำได้
- อายุมากขึ้น
ในชีวิตคนไทย งานที่ยืนทั้งวันอย่างแม่ค้าในตลาด ครู พนักงานขาย ช่างตัดผม หรือการนั่งรถทัวร์และนั่งทำงานนาน ๆ โดยไม่ลุก ทำให้น้ำคั่งที่ขาส่วนล่างได้ง่าย
อาการแบบไหนเข้าข่ายผิวหนังอักเสบจากหลอดเลือดดำ
ผิวขาส่วนล่างคัน แห้ง ลอก คล้ำ และขาบวมมากขึ้นตอนเย็น คือภาพที่พบบ่อย NHS และ MedlinePlus อธิบายอาการไว้ใกล้เคียงกัน
- ผิวคันและบวม แห้งเป็นขุย อาจตกสะเก็ดหรือมีตุ่มน้ำ
- ผิวเปลี่ยนสี NHS ระบุว่าบนผิวขาวเห็นเป็นสีแดงหรือน้ำตาล ส่วนบนผิวสีเข้มมักเห็นเป็นสีน้ำตาลเข้ม ม่วง หรือเทา
- ขาบวม โดยเฉพาะตอนเย็นหรือหลังยืนนาน และมักมองเห็นเส้นเลือดขอด
- รู้สึกขาหนัก ปวดตื้อ ๆ ปวดมากขึ้นเมื่อยืนหรือเดิน
- ระยะหลังผิวหนาแข็ง ตึง หรือขรุขระ และอาจมีรอยแผลเป็นสีขาวเล็ก ๆ
ถ้าไม่ดูแล ผิวอาจแตกเป็นแผล เรียกว่า แผลจากหลอดเลือดดำ (venous ulcer) เอกสารของ ม.ขอนแก่น ระบุว่ามักเกิด รอบตาตุ่มด้านใน อาจเริ่มจากแผลเล็ก ๆ หรือแมลงกัดแล้วเกา แผลหายช้ากว่าปกติ และมีน้ำเหลืองไหลร่วมกับคันรอบแผล
ขาบวมยังมีสาเหตุอื่นที่ต้องแยก MedlinePlus ระบุว่าผื่นชนิดนี้อาจเกี่ยวกับโรคหัวใจหรือภาวะอื่นที่ทำให้ขาบวม แพทย์จึงอาจตรวจสุขภาพโดยรวมด้วย ถ้าขาบวมร่วมกับหน้าบวมหรือปัสสาวะผิดปกติ อ่านเพิ่มที่ ขาบวมโรคไต เท้าบวม หน้าบวม กดบุ๋ม
ดูแลตัวเองที่บ้านอย่างไร ยกขา เดิน ทาครีม
การดูแลที่บ้านเน้นสองเรื่อง คือ ช่วยให้เลือดดำไหลกลับดีขึ้น และดูแลผิวไม่ให้แห้งและแตก
ช่วยการไหลเวียน (จากคำแนะนำของ NHS และ MedlinePlus)
- ยกขาสูงเวลานั่งหรือนอนพัก NHS แนะนำให้หนุนเท้าด้วยหมอน ถ้าทำได้ให้สูงกว่าระดับหัวใจ ส่วน MedlinePlus แนะนำวันละ 3–4 ครั้ง ครั้งละประมาณ 15 นาที
- เดินและขยับตัวสม่ำเสมอ เพราะกล้ามเนื้อน่องช่วยบีบเลือดกลับขึ้นสู่หัวใจ
- ถ้าต้องยืนหรือนั่งนาน ให้กระดกข้อเท้า เขย่งปลายเท้า หรืองอเข่าเป็นระยะ
- ลดน้ำหนักถ้าน้ำหนักเกิน
- ระวังอย่าให้ขากระแทกหรือเป็นแผล เพราะแผลเล็ก ๆ อาจกลายเป็นแผลเรื้อรัง
ดูแลผิว
- NHS แนะนำให้ทาครีมบำรุง อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง แม้ไม่มีอาการ ทาให้ทั่วขาส่วนล่าง ไม่ใช่เฉพาะจุดที่เป็นผื่น ลูบตามแนวขน ไม่ต้องถูแรง ถ้าผิวแห้งมากทาได้ทุก 2–3 ชั่วโมง
- หลังอาบน้ำ ซับผิวให้หมาด แล้วทาครีมทันทีขณะผิวยังชื้น
- ช่วงผื่นกำเริบยิ่งต้องทาบ่อยและทาหนา
- ยาทาสเตียรอยด์: NHS ระบุว่าแพทย์มักให้ทาวันละครั้งเฉพาะบริเวณที่อักเสบ ราว 7–14 วัน และทาต่ออีก 48 ชั่วโมงหลังผื่นยุบ โดยทาครีมบำรุงก่อนแล้วรอราว 30 นาที เรื่องความแรงและการใช้ยาทาสเตียรอยด์อ่านต่อได้ที่ ยาทาสเตียรอยด์ ทาเท่าไร ทานานแค่ไหน
ถุงน่องทางการแพทย์ ใส่อย่างไร ซื้อเองได้ไหม
ถุงน่องทางการแพทย์ช่วยได้ แต่ควรให้แพทย์ตรวจก่อนใส่ NHS อธิบายว่าถุงน่องชนิดนี้บีบรัดแน่นที่ข้อเท้าและหลวมขึ้นไปทางด้านบน เพื่อดันเลือดกลับสู่หัวใจ และลดแรงดันในหลอดเลือดดำ
ทำไมต้องตรวจก่อน: NHS ระบุว่าแพทย์อาจคลำชีพจรที่เท้าและตรวจ ดัชนีความดันข้อเท้าเทียบแขน (ABPI) คือการเทียบความดันเลือดที่ข้อเท้ากับที่ต้นแขน ถ้าความดันต่างกันมาก แสดงว่าหลอดเลือดแดงที่ขามีปัญหา ซึ่งการใส่ถุงน่องรัดขาอาจไม่ปลอดภัย จึงไม่ควรซื้อถุงน่องแรงรัดสูงมาใส่เองโดยยังไม่ได้ตรวจ
ข้อควรรู้เมื่อแพทย์ให้ใส่แล้ว (จาก NHS)
- ใส่ทันทีหลังตื่นนอน และถอดตอนเข้านอน
- ดึงขึ้นให้สุด อย่าปล่อยให้ม้วนลงเป็นเส้นรัดขา
- ใส่และถอดอย่างระวัง เพราะผิวที่อักเสบบอบบาง ถ้ามีแผลที่ขาอยู่ ควรรอให้แผลหายก่อนตามที่แพทย์แนะนำ
- ถุงน่องมักต้องเปลี่ยนใหม่ทุก 3–6 เดือน และควรมี 2 ชุดไว้สลับซัก ซักด้วยมือในน้ำอุ่นและตากให้ห่างความร้อน
สำหรับคนที่มีแผลจากหลอดเลือดดำแล้ว เอกสารของ ม.ขอนแก่น ระบุว่ามักใช้ถุงน่องแรงรัดประมาณ 30–40 มม.ปรอท ร่วมกับการทำแผล แรงรัดระดับนี้ต้องให้แพทย์หรือพยาบาลเป็นผู้กำหนดและวัดขนาด
ความเชื่อที่พบบ่อย: ผื่นคันที่ขา ทาคาลาไมน์หรือครีมฆ่าเชื้อเองได้ จริงไหม
ไม่ควรทำเอง MedlinePlus ระบุว่าผลิตภัณฑ์ทาผิวบางชนิดทำให้ผื่นชนิดนี้แย่ลง และแนะนำให้คุยกับแพทย์ก่อนใช้โลชัน ครีม หรือยาทาฆ่าเชื้อใด ๆ โดยยกตัวอย่างสิ่งที่ควรเลี่ยง
- ยาทาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เช่น นีโอมัยซิน (neomycin)
- โลชันที่ทำให้ผิวแห้ง เช่น คาลาไมน์ (calamine) ซึ่งหลายบ้านมีติดไว้แก้คัน
- ลาโนลิน (lanolin)
- ยาชาทาผิว เช่น เบนโซเคน (benzocaine)
ความเชื่ออื่นที่พบบ่อย
- ขาดำคล้ำต้องขัดหรือทาครีมผิวขาว สีคล้ำเกิดจากการอักเสบและสารเหล็กสะสมในผิวตามที่เอกสารของ ม.ขอนแก่น อธิบาย การขัดอาจทำให้ผิวเป็นแผล ซึ่ง NHS เตือนว่าการบาดเจ็บที่ผิวอาจกลายเป็นแผลเรื้อรังได้
- ผื่นแบบนี้ติดต่อได้ ไม่ติดต่อ เพราะเกิดจากการไหลเวียนเลือด ไม่ได้เกิดจากเชื้อ
เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ และเมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที
ถ้ามีผื่นคัน ผิวคล้ำ หรือขาบวมที่ขาส่วนล่าง ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ NHS ระบุว่าแพทย์มักวินิจฉัยได้จากการดูผิว และจะถามประวัติเส้นเลือดขอด ลิ่มเลือดที่ขา แผลที่ขา การติดเชื้อที่ผิว และการผ่าตัดหรือบาดเจ็บที่ขา อาจส่งต่อแพทย์หลอดเลือดหรือแพทย์ผิวหนัง
ไปพบแพทย์โดยเร็ว (ภายในวันนั้น) ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง
- มีแผลเปิดที่ขาหรือข้อเท้า
- ผื่นมีหนองไหล ปวดมากขึ้น หรือแดงลามขึ้น ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าเป็นสัญญาณการติดเชื้อ
- แผลที่ขอบไม่เรียบ ก้นแผลซีดหรือมีเนื้อตาย ปวดมาก เอกสารของ ม.ขอนแก่น เตือนว่าอาจไม่ใช่แผลจากหลอดเลือดดำ แต่เป็นแผลจากหลอดเลือดแดงหรือสาเหตุอื่น
- ขาข้างเดียวบวม ปวดตุบ ๆ ที่น่องหรือต้นขา ผิวบริเวณที่ปวดแดงหรือคล้ำ NHS ระบุว่าเป็นอาการของลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึก (DVT) และคนที่มีเส้นเลือดขอดหรืออายุเกิน 60 ปีเสี่ยงสูงขึ้น
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ หายใจเหนื่อยหอบ หรือเจ็บหน้าอก โดยเฉพาะเมื่อมีขาบวมปวดแบบข้างบนด้วย ให้โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที เพราะ NHS อธิบายว่าลิ่มเลือดอาจหลุดไปอุดที่ปอด ซึ่งอันตรายถึงชีวิต ห้ามขับรถไปเอง
ผู้ใช้สิทธิบัตรทองหรือประกันสังคม เริ่มจากหน่วยบริการตามสิทธิ แล้วแพทย์จะส่งต่อเมื่อจำเป็น ถ้าเป็นกรณีฉุกเฉินไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลใกล้บ้านได้ทันที
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ผื่นคันที่หน้าแข้งกับข้อเท้า ขาดำคล้ำ เกิดจากอะไร
ถ้ามีเส้นเลือดขอดหรือขาบวมบ่อยร่วมด้วย อาจเป็นผิวหนังอักเสบจากหลอดเลือดดำ เกิดจากลิ้นหลอดเลือดดำที่ขาทำงานไม่ดี เลือดคั่ง น้ำซึมออกมาในผิวจนอักเสบ ผิวจึงคันและคล้ำ ควรให้แพทย์ตรวจยืนยัน
ผื่นจากเส้นเลือดขอดติดต่อไหม
ไม่ติดต่อ เพราะเกิดจากการไหลเวียนของเลือดดำที่ขา ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค
ผื่นคันที่ขาจากหลอดเลือดดำ ทาคาลาไมน์ได้ไหม
ไม่ควรทาเอง MedlinePlus ระบุว่าโลชันที่ทำให้ผิวแห้งอย่างคาลาไมน์ ยาทาฆ่าเชื้อนีโอมัยซิน ลาโนลิน และยาชาเบนโซเคน อาจทำให้ผื่นแย่ลง ควรถามแพทย์ก่อนใช้
ใส่ถุงน่องเส้นเลือดขอดซื้อเองได้ไหม
ควรให้แพทย์ตรวจก่อน NHS ระบุว่าแพทย์อาจตรวจความดันที่ข้อเท้าเทียบแขน ถ้าหลอดเลือดแดงที่ขามีปัญหา การใส่ถุงน่องรัดขาอาจไม่ปลอดภัย และพยาบาลจะวัดขนาดให้พอดี
ยกขาสูงช่วยขาบวมจากหลอดเลือดดำได้ไหม
เป็นการดูแลที่แนะนำ MedlinePlus แนะนำให้ยกขาวันละ 3–4 ครั้ง ครั้งละประมาณ 15 นาที ร่วมกับเดินสม่ำเสมอและเลี่ยงการยืนหรือนั่งนิ่งนาน ๆ
ขาบวมข้างเดียวกะทันหัน อันตรายไหม
อาจเป็นลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึก ควรไปพบแพทย์ภายในวันนั้น ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ หายใจเหนื่อยหอบ หรือเจ็บหน้าอก ให้โทร 1669 ทันที
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Varicose eczemaNHS (UK)
- Varicose eczema: TreatmentNHS (UK)
- Stasis dermatitis and ulcersMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Vascular Ulcer (ศรีนครินทร์เวชสาร 2556; 28 ฉบับเสริม)คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
- Deep vein thrombosis (DVT)NHS (UK)
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11
อ่านต่อ
ส้นเท้าแตก เกิดจากอะไร ทาอะไรดี แตกลึกเลือดออกต้องทำอย่างไร เมื่อไรต้องพบแพทย์
ส้นเท้าแตกเกิดจากผิวขาดน้ำร่วมกับหนังด้านหนา ทาครีมยูเรีย 10–25% หลังอาบน้ำ ปิดด้วยปิโตรเลียมเจลลี่ คนเป็นเบาหวานต้องระวังติดเชื้อ แบบไหนต้องพบแพทย์
พยาธิตัวจี๊ด อาการบวมเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง ติดจากกินอะไร อันตรายแค่ไหน
พยาธิตัวจี๊ดติดจากกินปลาน้ำจืด กบ งู ไก่ เป็ด ที่ไม่สุก ทำให้บวมแดงเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง ตรวจอย่างไร รักษาอย่างไร อาการแบบไหนเข้าตาหรือสมองต้องรีบไป รพ.
เล็บขบ เกิดจากอะไร ตัดเล็บเองได้ไหม ติดเชื้อมีหนองทำอย่างไร เมื่อไรต้องผ่า
เล็บขบคือขอบเล็บงอกจิกเข้าเนื้อ มักเป็นที่นิ้วโป้งเท้า เกิดจากตัดเล็บสั้นหรือตัดโค้งลึกและรองเท้าคับ ดูแลเองอย่างไร ห้ามขุดเล็บ เมื่อไรต้องหาหมอ ผ่าแบบไหน
ไฟลามทุ่ง เซลลูไลติส ขาแดงร้อนบวมลาม เกิดจากอะไร ติดต่อไหม อันตรายเมื่อไร
ไฟลามทุ่งและเซลลูไลติสคือผิวหนังติดเชื้อแบคทีเรีย ผิวแดง ร้อน บวม เจ็บ มักเป็นที่ขาข้างเดียว ต่างกันอย่างไร ติดต่อไหม กินยากี่วัน อาการแบบไหนต้องโทร 1669