คอลลาเจนไทป์ทูคืออะไร ต่างจากคอลลาเจนบำรุงผิวอย่างไร

คำตอบสั้น: คอลลาเจนเป็นโปรตีนหลายชนิด ไทป์ทู (type II) พบมากในกระดูกอ่อน รวมถึงกระดูกอ่อนที่หุ้มปลายกระดูกในข้อ ส่วนไทป์วันเป็นชนิดที่มีมากที่สุดในร่างกาย อยู่ในกระดูก เอ็น และผิวหนัง ผลิตภัณฑ์ไทป์ทูที่มีงานวิจัยในข้อเข่าบ่อยคือ UC-II (คอลลาเจนไทป์ทูชนิดไม่เสียสภาพ) จากกระดูกอ่อนหน้าอกไก่ ใช้วันละ 40 มก. ขณะที่งานคอลลาเจนชนิดย่อยสลาย (hydrolyzed) ในข้อเข่าใช้วันละ 10 กรัม สองแบบนี้จึงต่างกันทั้งรูปแบบและขนาด เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ และแนวทางรักษาข้อเข่าเสื่อมหลักไม่ได้แนะนำคอลลาเจนชนิดใด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ไทป์วัน: ชนิดที่มีมากที่สุดในร่างกาย อยู่ในกระดูก เอ็น ผิวหนัง (MedlinePlus)
• •ไทป์ทู: พบมากในกระดูกอ่อน โดยเฉพาะกระดูกอ่อนผิวข้อ (MedlinePlus)
• •UC-II: คอลลาเจนไทป์ทูชนิดไม่เสียสภาพ จากกระดูกอ่อนหน้าอกไก่ งานในข้อเข่าใช้วันละ 40 มก.
• •คอลลาเจนย่อยสลาย: งานในข้อเข่าใช้วันละ 10 กรัม งานผิวรวบรวมเป็นคอลลาเจนชนิดย่อยสลาย
• •งานวิจัยหลักของ UC-II ผู้วิจัยสังกัดบริษัทผู้ผลิต และงานรวมจัดคุณภาพหลักฐานโดยรวมว่าต่ำมาก
• •อ่านฉลาก: ดูชนิด (ไม่เสียสภาพหรือย่อยสลาย) ปริมาณต่อวัน แหล่งวัตถุดิบ และคำเตือน

คอลลาเจนคืออะไร มีกี่ชนิด

MedlinePlus Genetics (หอสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ) อธิบายว่าคอลลาเจนเป็นกลุ่มโปรตีนที่ให้ความแข็งแรงและพยุงเนื้อเยื่อหลายส่วน ได้แก่ กระดูกอ่อน กระดูก เอ็น ผิวหนัง และส่วนตาขาว

ชนิดที่คนถามบ่อยมีสองชนิด

• •คอลลาเจนไทป์วัน (type I) MedlinePlus ระบุว่าเป็นชนิดที่มีมากที่สุดในร่างกาย
• •คอลลาเจนไทป์ทู (type II) MedlinePlus ระบุว่าพบส่วนใหญ่ในกระดูกอ่อน โดยเฉพาะกระดูกอ่อนชนิดใส (hyaline cartilage) ซึ่งอยู่ในข้อและปลายกระดูกยาวของแขนขา รวมถึงกระดูกอ่อนที่หุ้มและปกป้องปลายกระดูก นอกจากนี้ยังพบในวุ้นตา หูชั้นใน และแกนกลางของหมอนรองกระดูกสันหลัง

MedlinePlus อธิบายว่าเซลล์สร้างคอลลาเจนเองตามคำสั่งของยีน แล้วนำไปเรียงเป็นเส้นใยที่แข็งแรงรอบเซลล์ การที่ไทป์ทูอยู่ในกระดูกอ่อนผิวข้อ ไม่ได้แปลว่ากินคอลลาเจนไทป์ทูแล้วจะไปเป็นกระดูกอ่อนที่เข่า ข้อนี้เป็นจุดที่โฆษณามักทำให้เข้าใจผิด

คอลลาเจนไทป์ทู ต่างจากคอลลาเจนบำรุงผิวอย่างไร

ต่างกันทั้งรูปแบบ ขนาดที่ใช้ และเป้าหมายของงานวิจัย

คอลลาเจนที่ใช้ในงานผิว งานทบทวนรวม 19 งานทดลอง 1,125 คน อายุ 20–70 ปี (ร้อยละ 95 เป็นผู้หญิง ตีพิมพ์ปี 2021) และอีกงาน 26 งานทดลอง 1,721 คน (ปี 2023) ล้วนศึกษาคอลลาเจนชนิดย่อยสลาย (hydrolyzed collagen) วัดผลเรื่องความชุ่มชื้น ความยืดหยุ่น และริ้วรอย งานปี 2023 ระบุว่างานที่รวบรวมมีอคติหลายจุด และยังต้องมีงานขนาดใหญ่ยืนยัน บทคัดย่อของทั้งสองงานไม่ได้ระบุขนาดที่ใช้

คอลลาเจนชนิดย่อยสลายในข้อเข่า งานทดลองปี 2009 ในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 250 คน ให้คอลลาเจนย่อยสลายวันละ 10 กรัม นาน 6 เดือน รายงานว่าคะแนนปวดดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ บทคัดย่อระบุว่าผู้ที่ข้อเสื่อมมากและกินเนื้อสัตว์น้อยได้ผลมากที่สุด

คอลลาเจนไทป์ทูชนิดไม่เสียสภาพ (UC-II) งานทดลองปี 2016 ระบุว่าเป็นผลิตภัณฑ์จากกระดูกอ่อนหน้าอกไก่ ใช้วันละ 40 มก. นาน 180 วัน

สรุปง่าย ๆ คือ คอลลาเจนย่อยสลายใช้หลักกรัม ส่วน UC-II ใช้หลักสิบมิลลิกรัม ต่างกันราว 250 เท่าในน้ำหนัก (คำนวณจาก 10 กรัม เทียบ 40 มก.) จึงเอาผลของแบบหนึ่งไปอ้างกับอีกแบบไม่ได้

UC-II หรือคอลลาเจนไม่เสียสภาพ ต่างจากคอลลาเจนย่อยสลายอย่างไร

คำว่า "ไม่เสียสภาพ" (undenatured) หมายถึงโปรตีนยังคงโครงสร้างเดิม ไม่ถูกย่อยหรือทำให้เสียสภาพในขั้นตอนผลิต ส่วนคอลลาเจนย่อยสลาย ถูกย่อยเป็นสายโปรตีนสั้น ๆ (เปปไทด์)

ผู้วิจัยและผู้ผลิตเสนอว่าทั้งสองแบบออกฤทธิ์ด้วยกลไกต่างกัน แต่กลไกเหล่านี้ยังเป็นสมมติฐาน งานทดลอง UC-II ปี 2016 เองสรุปว่ายังต้องมีงานที่อธิบายกลไก และงานทบทวนปี 2025 ที่พูดถึงการซ่อมกระดูกอ่อนก็รวมงานในสัตว์ไว้ด้วย ยังไม่มีหลักฐานในคนว่าคอลลาเจนชนิดใดสร้างกระดูกอ่อนใหม่ได้ อ่านรายละเอียดงานในข้อเข่าที่ คอลลาเจนกับข้อเข่าเสื่อม

เพราะกลไกที่เสนอต่างกัน ผลิตภัณฑ์ที่เขียนแค่ว่า "คอลลาเจนไทป์ทู" โดยไม่บอกว่าเป็นชนิดไม่เสียสภาพหรือย่อยสลาย จึงเทียบกับงาน UC-II ไม่ได้ แม้ตัวเลขมิลลิกรัมจะเท่ากัน

งานวิจัยคอลลาเจนไทป์ทูในคนว่าอย่างไร

มีงานในคน แต่ไม่มาก และงานหลักผู้ผลิตมีส่วนเกี่ยวข้อง

• •งานทดลองปี 2016 (Nutrition Journal): ผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 191 คน สุ่มได้ UC-II วันละ 40 มก. กลูโคซามีนร่วมคอนดรอยติน หรือยาหลอก นาน 180 วัน คะแนนอาการรวม (WOMAC) ของกลุ่ม UC-II ลดลงมากกว่ายาหลอก ความปลอดภัยไม่ต่างกันระหว่างกลุ่ม ผู้วิจัย 2 คนแรกสังกัดบริษัทผู้ผลิต UC-II
• •งานทบทวนปี 2018 (British Journal of Sports Medicine) 69 งาน อาหารเสริม 20 ชนิด: UC-II ลดปวดในระยะสั้นอย่างมีนัยสำคัญแต่ความสำคัญทางคลินิกไม่ชัด และไม่มีอาหารเสริมใดมีผลที่สำคัญในระยะยาว คุณภาพหลักฐานโดยรวม "ต่ำมาก"
• •งานรวมปี 2023: 8 งานทดลอง ผู้ได้ UC-II 243 คน ติดตาม 3–6 เดือน ผู้วิจัยระบุว่าวรรณกรรมยังจำกัด ต้องการงานที่ใหญ่กว่านี้
• •งานทบทวนปี 2025: ระบุว่าใช้ได้ปลอดภัยในระยะสั้นถึงกลางที่ขนาด 40 มก. แต่ยังต้องการงานทดลองขนาดใหญ่ระยะยาว

งานเหล่านี้ศึกษาข้อเข่าเสื่อม ไม่ได้ศึกษาผู้ที่ปวดเข่าจากเกาต์ การบาดเจ็บ หรือข้ออักเสบชนิดอื่น

แนวทางการรักษาข้อเข่าเสื่อมพูดถึงคอลลาเจนไหม

• •ACR 2019: แนวทางระบุว่าเน้นยาที่มีสูตรระดับยา (pharmaceutical grade) จึงตัดอาหารเสริมส่วนใหญ่ออกจากการพิจารณา เราค้นในฉบับเต็มแล้วไม่พบคำแนะนำเรื่องคอลลาเจน
• •NICE NG226 (2022): ในหน้าคำแนะนำไม่พบการกล่าวถึงคอลลาเจน มีเพียงข้อความให้ไม่เสนอกลูโคซามีน
• •OARSI 2019: บทคัดย่อไม่กล่าวถึงอาหารเสริม
• •แนวทางข้อเข่าเสื่อมของไทย (2553): ไม่พบการกล่าวถึงคอลลาเจน และคำนำระบุว่ายาและผลิตภัณฑ์อาหารเสริมบางชนิดยังไม่มีการศึกษายืนยันประสิทธิภาพและผลข้างเคียง โดยเฉพาะในระยะยาว

สิ่งที่ทุกแนวทางวางเป็นหลักคือการออกกำลังกาย การลดน้ำหนักถ้าเกิน และการให้ความรู้ อ่านเรื่องอาหารกับข้อเข่าที่ อาหารสำหรับข้อเข่าเสื่อม

กินอาหารที่มีคอลลาเจน เช่น ขาหมู หนังไก่ เอ็นวัว ช่วยข้อเข่าไหม

บทคัดย่องานคอลลาเจนย่อยสลายปี 2009 ระบุว่าคอลลาเจนพบได้ในอาหาร โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ และผู้ที่กินโปรตีนจากเนื้อสัตว์น้อยได้ผลมากที่สุดในงานนั้น แต่ข้อสังเกตนี้มาจากการวิเคราะห์กลุ่มย่อยในงานเดียว ไม่ได้พิสูจน์ว่าการกินขาหมู หนังไก่ หรือเอ็นวัวช่วยข้อเข่า

ส่วนสิ่งที่มีคำแนะนำชัดเจนคือ ACR 2019 แนะนำอย่างยิ่งให้ลดน้ำหนักในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมที่น้ำหนักเกิน ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื่องน้ำหนัก ความดัน หรือไขมันในเลือด ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเพิ่มอาหารกลุ่มนี้ อ่านความเชื่อเรื่องอาหารกับเข่าเพิ่มที่ ปวดเข่าห้ามกินอะไร

คอลลาเจนไทป์ทูมาจากอะไร ใครต้องระวัง

งานทดลอง UC-II ปี 2016 ระบุว่าวัตถุดิบมาจากกระดูกอ่อนหน้าอกไก่ ส่วนผลิตภัณฑ์คอลลาเจนอื่นอาจมาจากสัตว์ต่างชนิดกัน แหล่งวัตถุดิบจึงต้องดูจากฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น

เราไม่พบแหล่งที่ตรวจได้ซึ่งรายงานอัตราการแพ้คอลลาเจนไทป์ทูโดยตรง ผู้ที่เคยแพ้อาหารหรือแพ้เนื้อสัตว์บางชนิดจึงควรดูแหล่งวัตถุดิบและปรึกษาแพทย์ก่อน ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีโรคประจำตัวก็ควรถามแพทย์ก่อนเริ่มอาหารเสริมใหม่

คอลลาเจนไทป์ทูยี่ห้อไหนดี อ่านฉลากอย่างไร

เราไม่จัดอันดับยี่ห้อ เพราะแนวทางหลักไม่ได้แนะนำคอลลาเจนสำหรับข้อเข่าเสื่อม สิ่งที่ช่วยได้คืออ่านฉลากให้เป็น

1. 1ชนิดของคอลลาเจน ระบุว่าเป็นไทป์ทูหรือไม่ และเป็นชนิดไม่เสียสภาพหรือชนิดย่อยสลาย ถ้าไม่ระบุ จะเทียบกับงานวิจัยไม่ได้
2. 2ปริมาณต่อวัน ดูว่าตามฉลากกินแล้วได้คอลลาเจนวันละเท่าไร ไม่ใช่ดูแค่ต่อเม็ด
3. 3แหล่งวัตถุดิบ เช่น ไก่ วัว ปลา สำคัญกับผู้ที่แพ้อาหาร
4. 4ส่วนผสมอื่นในสูตร เช่น ขมิ้นชัน ขิง แคลเซียม ซึ่งมีข้อระวังกับยาประจำตัว
5. 5คำเตือนบนฉลาก ใครห้ามกิน
6. 6เลข อย. คือการจดแจ้งหรือขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองว่าช่วยข้อเข่า

ถ้าปวดเข่ามากขึ้น เข่าบวม หรือเดินลำบาก ให้พบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ส่วนข้อบวมแดงร้อน หรือปวดข้อพร้อมไข้ หนาวสั่น NHS ระบุว่าอาจเป็นข้อติดเชื้อที่ต้องตรวจทันที ให้ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด อ่านพื้นฐานอาหารเสริมข้ออีกตัวที่ กลูโคซามีนคืออะไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. (น้ำหนักสุทธิ 8.5 กรัม) ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

เรื่องคอลลาเจนไทป์ทูในผลิตภัณฑ์นี้: ฉลากระบุ "คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก." ต่อแคปซูล หรือ 40 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ระบุว่าเป็นชนิดไม่เสียสภาพ (UC-II) หรือชนิดย่อยสลาย และไม่ระบุแหล่งวัตถุดิบ ตามหลักการอ่านฉลากข้างต้น จึงเทียบกับงานวิจัย UC-II ไม่ได้ ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้เพิ่มกระดูกอ่อน ลดปวดเข่า หรือช่วยข้อเข่าเสื่อม ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. (40 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งาน UC-II ในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 191 คนใช้ UC-II 40 มก./วัน นาน 180 วัน คะแนนอาการลดลงมากกว่ายาหลอก ผู้วิจัยหลักสังกัดบริษัทผู้ผลิต ตัวเลขต่อวันเท่ากัน แต่ฉลากไม่ระบุชนิดไม่เสียสภาพ จึงไม่ถือว่าเป็นขนาดเดียวกับงานวิจัย ส่วนงานคอลลาเจนย่อยสลายในข้อเข่าใช้ 10 กรัม/วัน มากกว่าในแคปซูลราว 250 เท่าในน้ำหนัก (คำนวณ)
• •สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. (48.44 มก. ต่อวัน คำนวณ) — งานทดลองไขว้ในผู้ป่วยข้อสะโพกหรือข้อเข่าเสื่อม 94 คน ใช้ผงโรสฮิปวันละ 5 กรัม นาน 3 เดือน คะแนนปวดลดลงมากกว่ายาหลอก และงานรวม 3 งานที่ทุกงานได้รับการสนับสนุนจากบริษัทผู้ผลิต พบผลลดปวดเล็กน้อยถึงปานกลาง ขนาดในงานมากกว่าในแคปซูลราว 103 เท่า (คำนวณ) และในแคปซูลเป็นสารสกัด ไม่ใช่ผง จึงเทียบตรงไม่ได้

ข้อควรระวังเรื่องขมิ้นชันและขิงกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด: ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. และสารสกัดขิง 10 มก. ต่อแคปซูล MSKCC ระบุว่าขมิ้นชันอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดอื่น และมีรายงานเลือดออกในผู้สูงอายุที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดร่วมกับขิง ผู้ใช้ยากลุ่มนี้ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน ห้ามหยุดยาเอง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ หรือมีอาการตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลีย คลื่นไส้: ให้หยุดและพบแพทย์ เพราะมีรายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยาแก้ปวดข้อ ยากระดูกพรุน หรือยาเกาต์: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

ผลิตภัณฑ์นี้มีแคลเซียม ขมิ้นชัน และขิง ฉลากระบุว่าผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน และห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ผู้ที่เป็นโรคไต ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะ หรือยากระดูกพรุน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาแก้ปวด ยาแก้อักเสบ ยาเกาต์ ยากระดูกพรุน ยาสเตียรอยด์ และยาต้านการแข็งตัวของเลือด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจของแพทย์ การกายภาพบำบัด หรือการตรวจมวลกระดูก

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก
• •หกล้มแล้วลงน้ำหนักหรือเดินไม่ได้
• •ขาผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม
• •บาดเจ็บที่เข่าแล้วเท้าเย็นและเขียวคล้ำ
• •เจ็บแน่นหน้าอก
• •หายใจไม่ออก