หัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากอะไร มีกี่แบบ แบบไหนอันตราย

คำตอบสั้น: หัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากระบบไฟฟ้าในหัวใจทำงานผิดปกติ ทำให้หัวใจเต้นเร็วเกินไป ช้าเกินไป หรือไม่สม่ำเสมอ ตัวกระตุ้นที่พบบ่อยคือกาแฟ เหล้า บุหรี่ ความเครียด นอนน้อย เกลือแร่ผิดปกติ และยาบางชนิด ส่วนต้นเหตุที่น่ากังวลคือโรคหัวใจขาดเลือด หัวใจโต และหัวใจล้มเหลว แบบที่อันตรายที่สุดคือชนิดที่เกิดจากหัวใจห้องล่าง ซึ่งอาจทำให้หัวใจหยุดเต้นได้ ส่วนการเต้นสะดุดเป็นครั้งคราวพบบ่อยและมักไม่อันตราย แต่ควรให้แพทย์ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจเพื่อแยกชนิด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •หัวใจเต้นช้าคือขณะพักต่ำกว่า 60 ครั้งต่อนาที เต้นเร็วคือเกิน 100 ครั้งต่อนาที
• •การเต้นก่อนจังหวะ (เช่น PVC) พบบ่อย รู้สึกเหมือนหัวใจหยุดไปจังหวะหนึ่งแล้วตุบแรง
• •AF เป็นชนิดเต้นผิดจังหวะที่พบบ่อยที่สุด ส่วนชนิดจากหัวใจห้องล่างอันตรายและมักต้องรักษาทันที
• •คลื่นไฟฟ้าหัวใจเป็นการตรวจแรก ถ้าอาการเป็น ๆ หาย ๆ แพทย์อาจให้ติดเครื่อง Holter
• •เป็นลม เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบากมาก ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

หัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากอะไร

หัวใจมีระบบไฟฟ้าของตัวเอง MedlinePlus อธิบายว่าสัญญาณให้หัวใจบีบตัวเริ่มจากจุดที่เรียกว่า SA node ซึ่งเป็นตัวคุมจังหวะตามธรรมชาติ แล้ววิ่งไปตามเส้นทางที่กำหนด ถ้ามีสัญญาณแทรกเกิน สัญญาณถูกกั้นหรือช้าลง หรือสัญญาณวิ่งผิดเส้นทาง หัวใจก็จะเต้นผิดจังหวะ

สาเหตุแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มตามคำอธิบายของ รพ.รามาธิบดี และ NHLBI

โรคของหัวใจเอง

• •โรคหัวใจขาดเลือด หรือกล้ามเนื้อหัวใจเสียหายจากหัวใจวายในอดีต
• •กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวหรืออ่อนแรง หัวใจโต หัวใจล้มเหลว
• •โรคลิ้นหัวใจ และโรคหัวใจแต่กำเนิด

โรคอื่นในร่างกาย

• •ความดันสูง เบาหวาน ไทรอยด์ฮอร์โมนมากหรือน้อยเกินไป
• •โรคไต โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง อ้วน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
• •การติดเชื้อไวรัส เช่น ไข้หวัดใหญ่หรือโควิด-19

ตัวกระตุ้นจากชีวิตประจำวันและยา

• •กาแฟ เหล้า บุหรี่ และสารเสพติด
• •ยาบางชนิด NHLBI ระบุว่ายาฆ่าเชื้อบางตัว และยาแก้แพ้แก้หวัดที่ซื้อเองได้ เพิ่มความเสี่ยงได้ในบางคน
• •ระดับโพแทสเซียม แมกนีเซียม หรือแคลเซียมต่ำ ขาดน้ำ น้ำตาลในเลือดต่ำหรือสูงเกินไป

หัวใจเต้นเร็ว เต้นช้า และเต้นสะดุด ต่างกันอย่างไร

NHLBI แบ่งตามลักษณะการเต้นดังนี้

• •หัวใจเต้นช้า คือขณะพักต่ำกว่า 60 ครั้งต่อนาที บางคน โดยเฉพาะคนอายุน้อยหรือออกกำลังกายประจำ อาจเต้นช้าโดยปกติ แพทย์ช่วยดูได้ว่าปกติสำหรับคนนั้นหรือไม่ รพ.รามาธิบดี ระบุว่าถ้าช้าจนเลือดไปเลี้ยงไม่พอ อาจอ่อนเพลีย เวียนศีรษะ หรือหมดสติ
• •หัวใจเต้นเร็ว คือขณะพักเกิน 100 ครั้งต่อนาที อาจเต้นไม่สม่ำเสมอร่วมด้วย
• •เต้นก่อนจังหวะหรือเต้นสะดุด คือสัญญาณให้เต้นมาเร็วกว่ากำหนด ทำให้มีช่วงหยุดตามด้วยการเต้นที่แรงกว่าปกติ จึงรู้สึกเหมือนหัวใจหยุดไปหนึ่งจังหวะ

นอกจากนี้ยังแบ่งตามตำแหน่งที่เกิด

• •จากหัวใจห้องบน เช่น AF ซึ่งเป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด atrial flutter ที่หัวใจห้องบนเต้น 250–350 ครั้งต่อนาที และ PSVT ที่เริ่มและหยุดทันที NHLBI ระบุว่า PSVT มักไม่อันตรายและพบบ่อยในคนอายุน้อย
• •จากหัวใจห้องล่าง ได้แก่ ventricular tachycardia และ ventricular fibrillation ซึ่ง NHLBI ระบุว่าอาจอันตรายมากและมักต้องได้รับการรักษาทันที

ถ้าอยากรู้ละเอียดเรื่อง AF อ่านต่อที่ หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (AF) คืออะไร

PVC คืออะไร พบบ่อยและอันตรายแค่ไหน

PVC (premature ventricular contraction) คือการเต้นก่อนจังหวะที่มาจากหัวใจห้องล่าง เป็นหนึ่งในการเต้นสะดุดที่หลายคนเคยรู้สึก NHLBI ระบุว่า การเต้นก่อนจังหวะเป็นชนิดที่พบบ่อย และกล่าวด้วยว่าการรู้สึกว่าหัวใจหยุดไปจังหวะหนึ่งเป็นครั้งคราวถือว่าปกติ

แต่ NHLBI ก็ระบุว่าการเต้นก่อนจังหวะ อาจนำไปสู่การเต้นผิดจังหวะชนิดอื่นได้ และการเต้นผิดจังหวะที่เกิดบ่อยอาจหมายถึงหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอ จึงควรตรวจเพิ่มเมื่อ

• •รู้สึกสะดุดบ่อยมาก หรือเป็นต่อเนื่องหลายวัน
• •มีหน้ามืด เป็นลม เจ็บหน้าอก หรือเหนื่อยง่ายร่วมด้วย
• •มีโรคหัวใจอยู่แล้ว เช่น เคยหัวใจวาย หัวใจโต หรือหัวใจล้มเหลว

MedlinePlus สรุปว่าผลของการเต้นผิดจังหวะขึ้นกับชนิด และขึ้นกับว่ามีโรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจล้มเหลว หรือโรคลิ้นหัวใจร่วมด้วยหรือไม่ แปลว่า PVC แบบเดียวกันในหัวใจที่แข็งแรงกับหัวใจที่เคยเสียหาย มีความหมายต่างกัน

ความเครียด กาแฟ นอนน้อย ทำให้เต้นผิดจังหวะได้ไหม

ได้ รพ.รามาธิบดี ระบุว่าความเครียดสะสมกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติจนหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ การนอนไม่พอทำให้ร่างกายเสียสมดุล รวมถึงการเต้นของหัวใจ และแนะนำให้นอนวันละ 7–8 ชั่วโมง ลดกาแฟ ชา และเครื่องดื่มชูกำลังปริมาณมาก หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ และงดบุหรี่

NHLBI จัดตัวกระตุ้นไว้คล้ายกัน คือคาเฟอีน ความเครียดหรือความวิตกกังวลรุนแรง ความโกรธ ความเจ็บปวด การตกใจ ขาดน้ำ และการออกแรง ถ้าสังเกตได้ว่าอาการมาหลังกาแฟแก้วที่สองหรือหลังคืนที่นอนดึก การจดบันทึกจะช่วยแพทย์มาก ปริมาณกาแฟที่เหมาะสมอ่านได้ที่ ความดันสูงกินกาแฟได้ไหม และเรื่องความเครียดที่ ความดันสูงเพราะเครียด จริงไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: หัวใจเต้นผิดจังหวะหายเองได้ ไม่ต้องไปหาหมอ

บางชนิดหายเองได้จริง แต่ตัดสินเองไม่ได้ว่าเป็นชนิดไหน รพ.รามาธิบดี ระบุว่าภาวะนี้อาจเกิดเพียงชั่วคราว หรือบางกรณีเป็นปัญหาเรื้อรังที่ต้องรักษาต่อเนื่อง และบางคนไม่มีอาการเลยในระยะแรก

NHLBI ระบุว่าการเต้นผิดจังหวะรักษาได้ด้วยยาหรือหัตถการ แต่ถ้าไม่รักษา อาจทำลายหัวใจ สมอง หรืออวัยวะอื่น และนำไปสู่สโตรก หัวใจล้มเหลว หรือหัวใจหยุดเต้นได้ ดังนั้นแม้อาการจะหายไปแล้ว ก็ควรเล่าให้แพทย์ฟังพร้อมบันทึกชีพจร

โรคหัวใจขาดเลือดและหัวใจโต ทำให้เกิดแบบอันตรายได้อย่างไร

กล้ามเนื้อหัวใจที่ขาดเลือดหรือเป็นแผลเป็นรบกวนการวิ่งของสัญญาณไฟฟ้า รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าหลอดเลือดหัวใจอุดตันทำให้หัวใจขาดออกซิเจนจนจังหวะผิดปกติ และกล้ามเนื้อหัวใจที่หนาตัวหรืออ่อนแรงก็รบกวนการส่งสัญญาณ

NHLBI ระบุว่าเมื่ออายุมากขึ้น หัวใจมีแผลเป็นและผลจากโรคเรื้อรังมากขึ้น ความเสี่ยงจึงสูงขึ้น และการเต้นผิดจังหวะจากหัวใจห้องล่างชนิด ventricular fibrillation ทำให้หัวใจหยุดเต้นและเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่นาที คนที่เคยหัวใจวายหรือใส่ขดลวดแล้วจึงควรกินยาตามแพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง อ่านเพิ่มที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น

ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและ Holter ใช้เมื่อไร

คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) เป็นการตรวจที่ใช้บ่อยที่สุดในการวินิจฉัย ตาม NHLBI และ MedlinePlus ใช้เวลาไม่กี่นาที แต่บันทึกได้เฉพาะช่วงที่ตรวจ ถ้าอาการไม่ได้เกิดตอนนั้น ผลอาจปกติ แพทย์จึงอาจใช้

• •Holter อุปกรณ์ติดตัวบันทึกจังหวะหัวใจ 24 ชั่วโมงหรือนานกว่า ขณะใช้ชีวิตตามปกติ
• •Event monitor หรือ loop recorder ใส่ 2 สัปดาห์หรือนานกว่า หรือแบบฝังใต้ผิวหนังสำหรับอาการที่นาน ๆ เกิดครั้ง
• •ผลเลือด ดูโพแทสเซียม เกลือแร่อื่น และฮอร์โมนไทรอยด์
• •อัลตราซาวด์หัวใจ ดูขนาดและโครงสร้างหัวใจ
• •การเดินสายพาน ดูจังหวะหัวใจตอนทำงานหนัก

ก่อนไปพบแพทย์ ให้จดว่าอาการเกิดเมื่อไร นานแค่ไหน ทำอะไรอยู่ และรู้สึกอย่างไร บันทึกแบบนี้ช่วยให้แพทย์เลือกการตรวจได้ตรงขึ้น

อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

• •เป็นลม หมดสติ หรือเกือบหมดสติ
• •เจ็บแน่นหน้าอก
• •หายใจลำบากมาก
• •ใจสั่นเร็วมากจนหน้ามืด ตัวซีด เหงื่อแตก
• •แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด

รพ.รามาธิบดี ระบุว่าภาวะหัวใจหยุดเต้นต้องได้รับการช่วยชีวิตทันที เช่น การปั๊มหัวใจหรือใช้เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าหัวใจ ถ้าพบคนหมดสติ ให้โทร 1669 ทันที

ติดต่อแพทย์โดยเร็ว (ไม่ต้องรอวันนัดปกติ)

• •รู้สึกหัวใจเต้นสะดุด เร็ว หรือช้าผิดปกติเป็นครั้งแรก
• •เคยได้รับการวินิจฉัยแล้ว แต่อาการแย่ลงหรือไม่ดีขึ้นหลังรักษา
• •เริ่มยาใหม่แล้วใจสั่นหรือชีพจรช้าลงมาก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบในแคปซูลไม่มีงานวิจัยในคนเรื่อง PVC หรือการเต้นผิดจังหวะจากหัวใจห้องล่าง งานที่ใกล้เคียงที่สุดเป็นเรื่อง AF

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — การวิเคราะห์ภายหลัง (post hoc) ของงาน PREDIMED ในคน 6,705 คน พบว่ากลุ่มที่กินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ เกิด AF ใหม่น้อยกว่ากลุ่มควบคุม (HR 0.62) แต่เป็นผลของการเปลี่ยนอาหารทั้งรูปแบบและไม่ใช่เป้าหมายหลักของงาน ในแคปซูลมี 0.2 กรัม น้อยกว่าหลายร้อยเท่า และฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นชนิดเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. และน้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานในคนศึกษาเรื่องค่าไขมันในเลือดที่ขนาดหลายสิบกรัมต่อวัน ไม่พบงานเรื่องจังหวะหัวใจ

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้หัวใจเต้นเป็นจังหวะขึ้นหรือลดการเต้นสะดุด ผู้ที่มีอาการต้องได้รับการตรวจหาสาเหตุ ผู้ที่กินยาคุมจังหวะหัวใจหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที