ภูมิแพ้ในเด็ก อาการเป็นอย่างไร พ่อแม่และปู่ย่าตายายสังเกตอะไรได้บ้าง

คำตอบสั้น: ภูมิแพ้ในเด็กมีได้หลายแบบ ที่พ่อแม่และปู่ย่าตายายเห็นบ่อยคือภูมิแพ้จมูก ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง และแพ้อาหาร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่าเด็กที่คันจมูกมักยกมือขยี้หรือเสยปลายจมูกบ่อย ๆ จนอาจมีรอยย่นที่สันจมูก ถ้าคัดจมูกนาน ๆ อาจมีเลือดคั่งใต้ขอบตาล่าง และถ้าต้องหายใจทางปากตั้งแต่เล็ก อาจกระทบการเจริญเติบโตของกระดูกใบหน้าและฟัน ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง แต่ถ้าปากหรือลิ้นบวม หายใจลำบาก หรือเด็กตัวอ่อนปวกเปียก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ยาทุกตัวในเด็กต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือกตามอายุและน้ำหนัก และอาหารเสริมของผู้ใหญ่ไม่ใช่ของสำหรับเด็ก

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ภูมิแพ้คือร่างกายตอบสนองต่อสิ่งที่ปกติไม่มีอันตราย เช่น ไรฝุ่น ละอองเกสร อาหาร หรือสัตว์เลี้ยง (NHS)
• •สัญญาณภูมิแพ้จมูกในเด็ก ขยี้หรือเสยปลายจมูกบ่อย รอยย่นที่สันจมูก ขอบตาล่างคล้ำ หายใจทางปาก จาม น้ำมูกใส คัดจมูก
• •ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง มักเริ่มในทารกและเด็กเล็ก ในเด็กเล็กพบบ่อยที่ใบหน้า และมักดีขึ้นเมื่อโตขึ้น (NHS)
• •แพ้อาหาร อาการได้ทั้งผื่น ปากบวม ไอ หายใจมีเสียงหวีด อาเจียน ท้องเสีย อย่าตัดอาหารออกเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
• •ยาในเด็ก ขนาดยาขึ้นกับอายุและน้ำหนัก ให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือก ห้ามแบ่งยาผู้ใหญ่ให้เด็ก
• •อาหารเสริมผู้ใหญ่ หลายตัวมีคำเตือนห้ามเด็กบนฉลาก อ่านฉลากทุกครั้งและถามแพทย์ก่อน

ภูมิแพ้ในเด็กเกิดจากอะไร

NHS (หน้าภูมิแพ้ ทบทวน 5 มี.ค. 2569) อธิบายว่าภูมิแพ้คือการที่ร่างกายตอบสนองต่อสิ่งที่ปกติไม่เป็นอันตราย สิ่งกระตุ้นที่พบบ่อยตามหน้านั้นได้แก่

• •ละอองเกสรต้นไม้และหญ้า
• •ไรฝุ่นในบ้าน
• •อาหาร เช่น ถั่วลิสง นม และไข่
• •สัตว์ โดยเฉพาะสัตว์เลี้ยงอย่างแมวและสุนัข
• •แมลงต่อย เช่น ผึ้งและต่อ
• •ยาบางชนิด

พันธุกรรมมีส่วน หน้าแพ้อาหารของ NHS (ทบทวน 20 ส.ค. 2569) ระบุว่าโอกาสแพ้อาหารสูงขึ้นเล็กน้อย ถ้าตัวเองหรือคนในครอบครัวใกล้ชิดเป็นภูมิแพ้อื่น หอบหืด หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อ่านเรื่องภูมิแพ้กับกรรมพันธุ์ได้ที่ ภูมิแพ้ถ่ายทอดทางพันธุกรรมไหม

เอกสารของภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่าโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้พบได้ราวร้อยละ 10–25 ของประชากรทั่วไป มีแนวโน้มสูงขึ้นโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่มีมลพิษ ในเด็กพบในเด็กชายบ่อยกว่าเด็กหญิง และมักเริ่มแสดงอาการในวัยเรียนหรือวัยรุ่น

อาการภูมิแพ้จมูกในเด็ก ขยี้จมูก ขอบตาคล้ำ หายใจทางปาก

อาการหลักเหมือนผู้ใหญ่ คือ คันจมูก จามติดกัน น้ำมูกใส และคัดจมูก เอกสารศิริราชฉบับเดียวกันอธิบายว่าอาการมักเกิดหลังสัมผัสสิ่งที่แพ้ เช่น ฝุ่นบ้าน เป็นอยู่เป็นนาทีหรือชั่วโมงแล้วหายเอง และอาจคันตา คอ หู หรือเพดานปากร่วมด้วย บางคนมีปวดศีรษะ เสียงเปลี่ยน ไม่ได้กลิ่น น้ำมูกไหลลงคอ ไอ หรือเจ็บคอเรื้อรัง

สิ่งที่คนในบ้านมักเห็นในเด็ก ตามเอกสารศิริราช

• •ยกมือขยี้หรือเสยปลายจมูกบ่อย ๆ เมื่อคันจมูก ถ้าทำนาน ๆ อาจเกิดรอยย่นที่สันจมูก
• •ขอบตาล่างคล้ำ รายที่คัดจมูกอยู่นาน ๆ อาจมีเลือดคั่งบริเวณใต้ขอบตาล่าง
• •หายใจทางปากเสมอ ในเด็กที่มีอาการตั้งแต่อายุน้อยและเป็นอยู่นาน อาจทำให้กระดูกใบหน้าและฟันเติบโตผิดปกติ ใบหน้าส่วนล่างยาวกว่าปกติ เพดานปากแคบและโค้งสูง
• •กระแอม ไอ หรือเจ็บคอเรื้อรัง จากน้ำมูกที่ไหลลงคอ

ภูมิแพ้จมูกกับหวัดในเด็กดูคล้ายกันมาก NHS (หน้าหวัด ทบทวน 22 มี.ค. 2567) ระบุว่าเด็กเล็กที่เป็นหวัดอาจหงุดหงิด กินและนอนลำบาก หายใจทางปาก และอาเจียนหลังไอ จุดที่ช่วยแยกได้คือ หวัดมักค่อย ๆ เริ่มใน 2–3 วันแล้วดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์ ส่วนภูมิแพ้จมูกเป็น ๆ หาย ๆ ตามสิ่งกระตุ้น และมักมีคันจมูกหรือคันตาร่วมด้วย (ศิริราช) ถ้าลูกเป็นหวัดทุกเดือน อ่านต่อได้ที่ ลูกป่วยบ่อย เป็นหวัดทุกเดือน

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังและแพ้อาหารในเด็กเล็ก

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic eczema) NHS (ทบทวน 6 ก.ย. 2567) ระบุว่าพบบ่อยในเด็กเล็ก มักเริ่มในทารกและเด็กเล็ก และมักดีขึ้นเมื่อโตขึ้น ผื่นพบบ่อยที่ศอก เข่า และมือ ในทารกและเด็กวัยหัดเดินพบบ่อยที่ใบหน้า ผิวจะคัน แห้ง แตก ตกสะเก็ด หรือหนาขึ้น และมีช่วงกำเริบสลับช่วงดีขึ้น NHS ระบุด้วยว่าโรคนี้ยังรักษาให้หายไปถาวรไม่ได้ แต่การรักษาช่วยคุมอาการได้

NHS ให้ขอนัดพบแพทย์ด่วน ไม่ต้องรอนัดปกติ ถ้าผื่นของเด็กมีลักษณะข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เพราะอาจติดเชื้อ

• •พอง ตกสะเก็ด มีน้ำเหลืองซึม หรือมีตุ่มหนอง
• •เจ็บ บวม หรือรู้สึกอุ่น
• •แย่ลงหรือลามกว้างขึ้นอย่างรวดเร็ว
• •มีไข้ หรือดูไม่สบายทั้งตัว

อ่านเรื่องอาหารกับผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้ที่ ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาหารและวิตามิน

แพ้อาหาร NHS (ทบทวน 20 ส.ค. 2569) ระบุว่าอาหารที่พบว่าแพ้บ่อยคือ นมวัว ไข่ ถั่วลิสง ถั่วเหลือง ถั่วเปลือกแข็ง อาหารทะเลเปลือกแข็งอย่างกุ้งและปู และข้าวสาลี อาการมีได้ทั้งผื่นนูนคัน ปาก หน้า หรือตาบวม ไอ หายใจมีเสียงหวีด จาม คัดจมูก คลื่นไส้หรืออาเจียน ปวดท้อง และท้องเสีย อาจเกิดทันทีหลังกินหรือหลายวันต่อมา

NHS แนะนำว่าอย่าตัดอาหารออกจากมื้อของเด็กเองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ และให้บอกครู โรงเรียน หรือเนิร์สเซอรีให้รู้ว่าเด็กแพ้อะไร แพ้อาหารต่างจากการไม่ทนต่ออาหาร ซึ่งมักท้องอืดหรือปวดท้องหลังกินไม่กี่ชั่วโมง

ภูมิแพ้กระทบการนอน การเรียน และหูอย่างไร

เอกสารศิริราชระบุว่าแม้ภูมิแพ้จมูกมักไม่รุนแรง แต่มีผลต่อการเรียน การใช้ชีวิต และคุณภาพชีวิต และถ้าไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง อาจมีโรคแทรกซ้อนตามมา ที่เอกสารยกตัวอย่างไว้ได้แก่

• •หูชั้นกลางอักเสบ
• •โรคหืด
• •ไซนัสอักเสบ
• •ริดสีดวงจมูก
• •นอนกรน

การแบ่งความรุนแรงที่เอกสารศิริราชอ้างจากคณะทำงานขององค์การอนามัยโลก ถือว่าอาการปานกลางถึงมาก ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ นอนหลับไม่ได้ตามปกติ กระทบกิจวัตรประจำวัน การเล่นกีฬา หรือเวลาว่าง มีปัญหาการเรียนหรือการทำงาน หรืออาการทำให้รำคาญ

สิ่งที่คนในบ้านช่วยจดได้ (คำแนะนำของบทความ) เพื่อเล่าให้แพทย์ฟังได้ตรงขึ้น

• •ลูกนอนกรน อ้าปากหายใจ หรือตื่นกลางดึกบ่อยไหม
• •ครูบอกว่าง่วงในห้องเรียนหรือไม่มีสมาธิไหม
• •อาการเป็นช่วงไหนของวัน หรือเป็นมากขึ้นหลังทำความสะอาดบ้าน เล่นกับสัตว์ หรือช่วงฝุ่นเยอะ
• •บ่นปวดหูหรือหูอื้อบ่อยไหม
• •มีไอกลางคืนหรือหายใจมีเสียงหวีดร่วมด้วยไหม ถ้ามี อ่านต่อได้ที่ ลูกไอตอนกลางคืน

ภูมิแพ้ในเด็กอันตรายไหม รักษาหายไหม

ภูมิแพ้ส่วนใหญ่ไม่อันตรายถึงชีวิต แต่บางแบบรุนแรงได้ NHS ระบุว่าอาการแพ้อาจเบา แต่ในบางคนรุนแรงมาก ปฏิกิริยาแพ้รุนแรงที่เรียกว่าอะนาฟิแล็กซิสต้องรักษาในโรงพยาบาลทันที ถ้าเด็กมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ริมฝีปาก ปาก คอ หรือลิ้นบวมขึ้นมาทันที
• •หายใจเร็วมาก หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีดมาก หรือเหมือนสำลัก
• •คอแน่น หรือกลืนลำบาก
• •ผิว ลิ้น หรือริมฝีปากเปลี่ยนเป็นสีออกน้ำเงิน เทา หรือซีด
• •สับสน ง่วงซึม หรือเวียนศีรษะขึ้นมาทันที
• •ตัวอ่อนปวกเปียก ศีรษะพับ หรือไม่ตอบสนองเหมือนปกติ

ถ้าแพทย์เคยให้ปากกาฉีดอะดรีนาลีนไว้ NHS ระบุให้ใช้ทันที แล้วโทรเรียกรถพยาบาล ให้เด็กนอนราบ ยกขาได้ ถ้าหายใจลำบากให้ค่อย ๆ นั่ง และห้ามลุกยืนหรือเดินแม้รู้สึกดีขึ้น อ่านสัญญาณแพ้รุนแรงเพิ่มได้ที่ สัญญาณแพ้รุนแรง

เรื่อง "รักษาหายไหม" คำตอบต่างกันตามชนิด

• •ภูมิแพ้จมูก เอกสาร "แนวทางการรักษาโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ในปัจจุบัน" ของศิริราชระบุว่าโรคนี้ไม่หายไปถาวร อาการเป็น ๆ หาย ๆ ตามสิ่งกระตุ้น แต่ควบคุมอาการได้ด้วยการเลี่ยงสิ่งที่แพ้ ล้างจมูก และยาตามที่แพทย์สั่ง
• •ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง NHS ระบุว่ามักดีขึ้นเมื่อโตขึ้น แต่ยังรักษาให้หายไปถาวรไม่ได้
• •หอบหืด NHS (ทบทวน 7 เม.ย. 2568) ระบุว่าหอบหืดมักเป็นโรคประจำตัวไปตลอดชีวิต แม้หอบหืดในเด็กเล็กบางครั้งหายไปเมื่อถึงวัยรุ่นหรือวัยผู้ใหญ่

ยาภูมิแพ้ในเด็กต้องใช้อย่างไร

ขนาดยาในเด็กไม่ใช่ยาผู้ใหญ่ที่แบ่งครึ่ง NHS (หน้ายาแก้แพ้ ทบทวน 16 พ.ค. 2566) ระบุว่าขนาดยาแก้แพ้ขึ้นกับอายุและน้ำหนัก ให้คุยกับเภสัชกรก่อนถ้ากำลังหายาให้เด็กเล็ก เพราะยาแก้แพ้บางตัวไม่เหมาะกับบางกลุ่ม และให้อ่านเอกสารกำกับยาก่อนให้เด็กทุกครั้ง

ข้อควรรู้อื่นจากแหล่งที่เราเปิดอ่าน

• •ยาลดบวมในจมูก (ยาหดหลอดเลือด) NHS (หน้าภูมิแพ้จมูก ทบทวน 8 ม.ค. 2569 และหน้าหวัด) ระบุว่าห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี
• •ยาแก้หวัดแก้ไอที่ซื้อเอง MedlinePlus (ทบทวน 1 ม.ค. 2568) ระบุว่าไม่แนะนำในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี ส่วน NHS (หน้าไอ ทบทวน 8 ธ.ค. 2566) ระบุว่ายาแก้ไอบางชนิดห้ามให้เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี อายุที่ระบุต่างกันตามแหล่งและชนิดยา คำแนะนำของบทความ: ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนให้ยาแก้หวัดแก้ไอทุกตัว
• •แอสไพริน NHS ระบุว่าห้ามให้เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี
• •ยาที่แพทย์สั่งให้ลูก เช่น ยาพ่นจมูก ยาพ่นหอบหืด หรือยาทาผื่น ให้ใช้ตามที่แพทย์สั่ง ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนเอง แม้อาการดูดีขึ้นแล้ว

คำแนะนำของบทความ: ห้ามแบ่งยาของผู้ใหญ่ในบ้านไปให้เด็ก และห้ามใช้ยาของพี่น้องแทนกัน เพราะขนาดยาและชนิดยาที่เหมาะต่างกันตามอายุและน้ำหนัก ถ้าบ้านมีปู่ย่าตายายช่วยเลี้ยง ให้เขียนชื่อยา ขนาด และเวลาที่แพทย์สั่งติดไว้ให้ชัด

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ เอกสาร "ล้างจมูกให้ลูกน้อย" ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่าเป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลดีในโรคจมูกและไซนัสทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ วิธีทำสำหรับเด็กเล็กอ่านได้ที่ ลูกคัดจมูกตอนกลางคืน

ทำไมอาหารเสริมของผู้ใหญ่ไม่เหมาะกับเด็ก

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสำหรับผู้ใหญ่หลายตัวมีคำเตือนบนฉลากว่าเด็กไม่ควรรับประทาน ตัวเลขปริมาณบนฉลากกำหนดไว้สำหรับผู้ใหญ่ และแหล่งที่เราเปิดอ่านไม่ได้ให้ขนาดสำหรับเด็ก

• •อ่านคำเตือนบนฉลากก่อนเสมอ ถ้าฉลากเขียนว่าเด็กไม่ควรรับประทาน ห้ามแบ่งให้เด็ก แม้จะแกะแคปซูลผสมน้ำหรือนม
• •NHS (หน้าหวัด) ระบุว่ามีหลักฐานน้อยว่าอาหารเสริมอย่างวิตามินซี เอ็กไคนาเชีย หรือกระเทียม ป้องกันหวัดหรือทำให้หายเร็วขึ้น
• •แหล่งที่เราเปิดอ่านไม่ได้ระบุว่าภูมิแพ้เกิดจากการขาดวิตามิน NHS อธิบายสาเหตุว่าเป็นการตอบสนองต่อสิ่งที่ปกติไม่เป็นอันตราย และแนวทางที่ศิริราชเขียนไว้คือการเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ล้างจมูก และใช้ยาตามแพทย์
• •ถ้ากังวลว่าลูกกินน้อยหรือขาดสารอาหาร ให้แพทย์ประเมินน้ำหนัก ส่วนสูง และอาหารก่อน แพทย์จะบอกได้ว่าต้องเสริมอะไร ขนาดเท่าไร

เมื่อไรควรพาลูกไปพบแพทย์

พาไปพบแพทย์ตามนัดปกติ เมื่อ

• •สงสัยว่าลูกเป็นภูมิแพ้หรือแพ้อาหาร (NHS แนะนำให้พบแพทย์)
• •มีผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น
• •คัดจมูก นอนกรน หรือหายใจทางปากเป็นประจำ
• •ไอกลางคืน หรือหายใจมีเสียงหวีดเป็น ๆ หาย ๆ
• •ใช้ยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือรบกวนการนอนและการเรียน

แพทย์อาจส่งตรวจภูมิแพ้ เช่น การสะกิดผิวหนังหรือการตรวจเลือด อ่านเพิ่มได้ที่ ตรวจภูมิแพ้ด้วยการสะกิดผิวหนัง

ความเชื่อที่พบบ่อย

• •"เด็กเป็นภูมิแพ้เพราะภูมิคุ้มกันอ่อนแอ" NHS อธิบายภูมิแพ้ว่าเป็นการที่ร่างกายตอบสนองต่อสิ่งที่ปกติไม่เป็นอันตราย ไม่ได้อธิบายว่าเกิดจากภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• •"โตแล้วหายเองทุกคน" ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังมักดีขึ้นเมื่อโต และหอบหืดในเด็กเล็กบางคนหายไป แต่ภูมิแพ้จมูกเป็น ๆ หาย ๆ ได้นาน ไม่ควรรอโดยไม่พบแพทย์
• •"ขอบตาคล้ำเพราะนอนดึกอย่างเดียว" ศิริราชระบุว่าคัดจมูกนาน ๆ ทำให้มีเลือดคั่งใต้ขอบตาล่างได้
• •"ตัดนมและไข่ไว้ก่อนเผื่อแพ้" NHS แนะนำว่าอย่าตัดอาหารออกเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus)

คำเตือนบนฉลาก: "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" ผลิตภัณฑ์นี้จึงไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำหรับเด็ก คำแนะนำของบทความ: ห้ามแบ่งแคปซูล แกะผสมนม น้ำ หรืออาหารให้เด็ก และเก็บให้พ้นมือเด็ก ข้อมูลด้านล่างเขียนไว้สำหรับผู้ใหญ่ในบ้าน ไม่ใช่สำหรับเด็ก

เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า เอ็กซ์ พลัส เลข อย. 10-1-15662-5-0098 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. (น้ำหนักสุทธิ 8 กรัม) ฉลากระบุรับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งหรืออนุญาตผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แอล-ซิสเทอีน (100%) 100 มก. · สารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ 100 มก. · แอล-อาร์จินีน (100%) 92.20 มก. · ผงกระชาย 75 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. · แอล-ออร์นิทีน (100%) 50 มก. · ผงบร็อคโคลี 50 มก. · ไกลซีน (100%) 50 มก. · สารสกัดขิง 50 มก. · สารสกัดม่อน (mulberry) 20.650 มก. · สารสกัดเอลเดอร์เบอร์รี่ 20 มก. · เบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. · ซิงค์ (100%) 5.8 มก. · กรดแพนโทธีนิก 3 มก. · กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 1.5 มก. · ไพริดอกซิน (วิตามินบี 6) 1 มก. · ไรโบฟลาวิน 98% (วิตามินบี 2) 0.85 มก. · แคปซูลเป็นเจลาติน

ผงยีสต์เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. คิดเป็นเบต้ากลูแคนราว 40 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) และเบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. คิดเป็นเบต้าแคโรทีนราว 1 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) วิตามินซีที่ฉลากระบุชัดคือ 3 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ระบุปริมาณวิตามินซีในสารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ และไม่ระบุรูปเกลือของซิงค์

ข้อความบนฉลาก: คำเตือน "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" · "ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน" · กรอบข้อความ "ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค" · ฉลากมีข้อความให้กินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสม

คำแนะนำของบทความ (ไม่ใช่ข้อความบนฉลาก): ผู้ที่เคยเป็นนิ่ว ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน ผู้ใช้ยาประจำตัว ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน แม่ที่ให้นมบุตร ฉลากไม่ได้ระบุ ให้ถามแพทย์ก่อน

เรื่องภูมิแพ้ในเด็ก: ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ป้องกันหรือแก้ภูมิแพ้ ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง แพ้อาหาร หรือหอบหืด ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ และไม่ใช้แทนยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูก ยาพ่นหอบหืด หรือปากกาฉีดอะดรีนาลีน ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ส่วนประกอบที่มักถูกถามในหัวข้อนี้ เทียบปริมาณที่ศึกษากับปริมาณในแคปซูลได้ดังนี้

• •สารสกัดเอลเดอร์เบอร์รี่ 20 มก. ต่อแคปซูล (40 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — NCCIH (ปรับปรุง พ.ย. 2567) ระบุว่างานวิจัยในคนยังมีน้อยและเป็นหลักฐานเบื้องต้น ผลดิบหรือยังไม่สุก รวมทั้งใบและลำต้น มีสารที่ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียรุนแรงได้ และข้อมูลความปลอดภัยในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตรมีน้อย งานในห้องฉุกเฉินสหรัฐฯ (ตีพิมพ์ปี 2563) ในผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่อายุ 5 ปีขึ้นไป 87 คน ใช้สารสกัด 15 มล. วันละ 4 ครั้งในผู้ที่อายุเกิน 12 ปี ไม่พบว่าลดระยะเวลาหรือความรุนแรง ส่วนงานในผู้โดยสารเครื่องบินผู้ใหญ่ 312 คน (ตีพิมพ์ปี 2559) ใช้สารสกัดวันละ 600–900 มก. มากกว่าในแคปซูลราว 15–22.5 เท่า (คำนวณ) จำนวนครั้งที่เป็นหวัดไม่ต่างจากยาหลอก และบริษัทผู้ผลิตวัตถุดิบให้ทุน เราไม่พบงานวิจัยเอลเดอร์เบอร์รี่กับภูมิแพ้ในเด็ก ฉลากไม่ระบุชนิดและส่วนของพืชที่ใช้สกัด
• •สารสกัดขิง 50 มก. ต่อแคปซูล (100 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — งานวิจัยในผู้ป่วยโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชาวไทย 80 คน (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตีพิมพ์ปี 2563) ศึกษาในผู้ใหญ่อายุ 18–70 ปี ใช้สารสกัดขิงวันละ 500 มก. มากกว่าในแคปซูล 5 เท่า (คำนวณ) เทียบกับยาแก้แพ้ลอราทาดีน คะแนนอาการลดลงทั้งสองกลุ่มไม่ต่างกัน แต่ไม่มีกลุ่มยาหลอก จึงไม่ได้แปลว่าใช้แทนยาได้ และไม่ได้ศึกษาในเด็ก

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ (สำหรับผู้ใหญ่)

• •เด็กและหญิงตั้งครรภ์: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน · หญิงให้นมบุตร ฉลากไม่ได้ระบุ ให้ปรึกษาแพทย์
• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ผู้ที่เคยเป็นนิ่วให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาความดัน ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ ยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ หรือเคยเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตาย: มีอาร์จินีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัด/ทำฟัน: มีขิง ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาเบาหวานหรืออินซูลิน: มีม่อนและขิง ปรึกษาแพทย์ก่อนและสังเกตอาการน้ำตาลต่ำ
• •ยากดภูมิคุ้มกัน (เช่น ทาโครลิมัส ไซโคลสปอริน) หรือโรคภูมิต้านตนเอง: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลีนหรือควิโนโลน: มีซิงค์ ให้เภสัชกรกำหนดเวลากินให้ห่างกัน
• •กินวิตามินรวมหรือซิงค์จากผลิตภัณฑ์อื่นอยู่: ให้นับรวมทุกแหล่ง
• •สูบบุหรี่หรือเคยสูบ: มีเบต้าแคโรทีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •โรคไตเรื้อรังที่แพทย์จำกัดโปรตีน โรคตับ หรือนิ่วในถุงน้ำดี: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แพ้ยีสต์ ขิง หรือกระชาย: ควรเลี่ยง (คำแนะนำของบทความจากส่วนประกอบบนฉลาก ไม่ใช่คำเตือนบนฉลาก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเอ็กซ์พลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่มีหลักฐานว่าทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง ทั้งของผู้ใหญ่และของเด็ก รวมถึงยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูก ยาสูดหรือยาพ่นหอบหืด ยาปฏิชีวนะ และปากกาฉีดอะดรีนาลีน แม้จะรู้สึกดีขึ้น หรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนวัคซีน ยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูก ยาพ่นหอบหืด ยาที่แพทย์สั่ง หรืออะดรีนาลีน

หากผู้ใหญ่หรือเด็กมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ริมฝีปาก ปาก คอ หรือลิ้นบวมขึ้นมาทันที
• •หายใจเร็วมาก หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีดมาก หรือรู้สึกเหมือนสำลักหรือหายใจไม่ทัน
• •คอแน่น หรือกลืนลำบาก
• •ผิว ลิ้น หรือริมฝีปากเปลี่ยนเป็นสีออกน้ำเงิน เทา หรือซีด
• •สับสน ง่วงซึม หรือเวียนศีรษะมากขึ้นมาทันที
• •เป็นลมแล้วปลุกไม่ตื่น
• •เด็กตัวอ่อนปวกเปียก หรือไม่ตอบสนองเหมือนปกติ
• •เด็กหายใจลำบาก เช่น มีเสียงครางขณะหายใจ ท้องบุ๋มลงใต้ซี่โครง หรือหายใจเร็ว
• •เด็กมีช่วงที่หยุดหายใจ
• •เด็กซึมจนปลุกไม่ตื่น หรือตื่นอยู่ไม่ได้
• •เด็กชัก
• •เจ็บหน้าอกที่แย่ลงเวลาหายใจหรือไอ
• •หอบหืดกำเริบแล้วอาการแย่ลง หรือใช้ยาพ่นบรรเทาครบขนาดสูงสุดแล้วไม่ดีขึ้น หรือไม่มียาพ่นอยู่กับตัว
• •แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด

รายการข้างต้นมาจากหน้าที่ NHS จัดเป็นเหตุให้โทรเรียกรถฉุกเฉิน ได้แก่ หน้าแพ้อาหาร (ทบทวน 20 ส.ค. 2569) หน้าหลอดลมฝอยอักเสบในเด็ก (ทบทวน 19 ก.พ. 2569) หน้าไอกรน (ทบทวน 6 ส.ค. 2569) และหน้าหอบหืด (ทบทวน 7 เม.ย. 2568) ส่วนข้อสุดท้ายเป็นสัญญาณอันตรายที่ใช้ทั่วทั้งเว็บไซต์นี้ หน้า NHS แพ้อาหารระบุว่าผู้ที่มีปากกาฉีดอะดรีนาลีนให้ใช้ทันที แล้วโทรเรียกรถพยาบาลแม้จะรู้สึกดีขึ้น คำแนะนำของบทความ: อย่ารอดูอาการด้วยยาแก้แพ้ชนิดกิน