เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล
ควรบอกพ่อแม่ไหมว่าเป็นสมองเสื่อม บอกอย่างไรไม่ให้ท่านเสียใจ
คำตอบสั้น: ในกรณีส่วนใหญ่ ควรบอก เพราะงานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร International Psychogeriatrics ปี 2014 (23 งาน ผู้ตอบ 9,065 คน) พบว่าผู้ที่ถูกส่งไปคลินิกความจำหรือได้รับการวินิจฉัยแล้ว ราวร้อยละ 85 มองว่าการได้รู้ผลวินิจฉัยสมองเสื่อมเป็นเรื่องดี เหตุผลหลักคือได้ตัดสินใจและวางแผนอนาคตของตัวเอง การบอกควรทำร่วมกับแพทย์ ค่อย ๆ บอกตามที่ท่านพร้อมรับ ไม่ใช่ปิดบังทั้งหมดหรือบอกทุกอย่างในครั้งเดียว
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- งานทบทวนปี 2014 พบว่าคนที่ยังไม่มีปัญหาความจำ (ประชาชนทั่วไป ญาติผู้ป่วย และแพทย์) ราวร้อยละ 91 เห็นด้วยกับการบอกผลวินิจฉัยสมองเสื่อม และผู้ป่วยหรือผู้ที่ถูกส่งตรวจราวร้อยละ 85 มองว่าการบอกเป็นเรื่องดี
- เหตุผลของคนที่อยากรู้คือสิทธิในการตัดสินใจเองและได้วางแผนอนาคต ส่วนเหตุผลของคนที่ไม่อยากรู้คือกลัวเสียใจ และคิดว่ารู้ไปก็ไม่มีประโยชน์
- แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อมของไทยแนะนำให้ผู้ป่วยระยะแรกได้ตัดสินใจเรื่องทรัพย์สิน พินัยกรรม และการรักษาในอนาคตด้วยตัวเอง ซึ่งทำไม่ได้ถ้าท่านไม่รู้ว่าป่วย
- การบอกที่ดีคือบอกร่วมกับแพทย์ มีคนที่ท่านไว้ใจอยู่ด้วย ใช้คำที่ท่านเข้าใจ และบอกเป็นขั้น ๆ
- ถ้าหลังรู้ผลท่านพูดถึงการทำร้ายตัวเอง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ส่วนถ้าท่านเศร้า ไม่กินไม่นอนต่อเนื่องโดยไม่มีอาการเร่งด่วน ให้นัดพบแพทย์ก่อนวันนัด
ลูกหลานควรบอกพ่อแม่ไหมว่าเป็นสมองเสื่อม
ในคนส่วนใหญ่ควรบอก เพราะงานวิจัยหลายประเทศพบตรงกันว่าคนส่วนมากอยากรู้ผลวินิจฉัยของตัวเอง งานทบทวนอย่างเป็นระบบจากเนเธอร์แลนด์ในวารสาร International Psychogeriatrics ปี 2014 รวบรวม 23 งาน ผู้ตอบ 9,065 คน พบว่า
- กลุ่มคนที่ยังไม่มีปัญหาความจำ (ประชาชนทั่วไป ญาติผู้ป่วย และแพทย์) ร้อยละ 90.7 เห็นด้วยกับการบอกผล
- กลุ่มที่ถูกส่งไปคลินิกความจำหรือได้รับการวินิจฉัยแล้ว ร้อยละ 84.8 มองว่าการบอกผลเป็นเรื่องดี
คำว่า "บอกผลวินิจฉัย" (diagnosis disclosure) หมายถึงการแจ้งให้ผู้ป่วยรู้ว่าตัวเองเป็นโรคอะไร มีความหมายอย่างไร และจะดูแลกันต่ออย่างไร
ผลในเอเชียก็ไปทางเดียวกัน งานสำรวจผู้ดูแลที่พาผู้ป่วยมาโรงพยาบาล 3 แห่งในเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ในวารสาร International Psychogeriatrics ปี 2017 (175 คน) พบว่าร้อยละ 95.7 อยากรู้ผลถ้าตัวเองเป็นอัลไซเมอร์ และร้อยละ 82.9 อยากให้แพทย์บอกผลกับญาติที่ป่วย กลุ่มตัวอย่างเป็นคนในเมืองที่เรียนมาเฉลี่ย 14.2 ปี ผลจึงอาจไม่ใช่ภาพของทุกครอบครัว
ข้อสังเกตที่ลูกหลานคนไทยควรรู้: หลายบ้านอยากปิดบังเพราะรักและกลัวพ่อแม่เสียใจ แต่ผลสำรวจชี้ว่าถ้าเป็นตัวเราเอง เราส่วนใหญ่ก็อยากรู้
ทำไมการได้รู้ผลจึงสำคัญกับพ่อแม่เอง
เพราะช่วงที่ท่านยังคิดและตัดสินใจได้ดีมีเวลาจำกัด และเป็นช่วงเดียวที่ท่านจะเลือกอนาคตของตัวเองได้ แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม พ.ศ. 2563 ของสถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ แนะนำว่าผู้ป่วยระยะแรกที่สูญเสียเฉพาะความจำแต่ยังตัดสินใจได้ ควรได้ตัดสินใจเรื่องอนาคตของตัวเอง ได้แก่
- การวางแผนบริหารทรัพย์สินเมื่ออาการมากจนดูแลตัวเองไม่ได้
- การทำพินัยกรรม
- การวางแผนรักษาพยาบาลในอนาคต รวมถึงการทำพินัยกรรมชีวิต (living will) ว่าจะรับหรือไม่รับการรักษาที่ทำเพียงเพื่อยืดชีวิตในภาวะวิกฤติ ซึ่งแนวทางระบุว่ามีกฎหมายรองรับคือมาตรา 12 พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550
- การเลือกคนที่ไว้ใจให้ดูแลทรัพย์สินและตัดสินใจเรื่องการรักษาแทน เมื่อถึงวันที่ท่านตัดสินใจเองไม่ได้
แนวทางเดียวกันระบุว่าเมื่อโรคเข้าสู่ระยะปานกลางถึงระยะท้าย การตัดสินใจเรื่องใดก็อาจมีปัญหาทางกฎหมาย และญาติอาจต้องยื่นศาลให้ท่านเป็นบุคคลเสมือนไร้ความสามารถหรือไร้ความสามารถ ซึ่งต้องผ่านขั้นตอนทางศาล
บริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษ (NHS) อธิบายเหตุผลไว้คล้ายกันว่า การได้รับการวินิจฉัยทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีโอกาสเตรียมตัวสำหรับอนาคต
พ่อแม่ไม่ยอมรับว่าความจำไม่ดี เป็นเพราะอะไร
ในผู้ป่วยสมองเสื่อม การไม่รู้ตัวว่าความจำผิดปกติเป็นส่วนหนึ่งของโรค ไม่ใช่ความดื้อ ตารางที่ 1 ของแนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม พ.ศ. 2563 ระบุว่า
- ผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติ
- ผู้ที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย (MCI) ส่วนใหญ่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติ
- ผู้ที่มีอาการคล้ายสมองเสื่อมจากซึมเศร้า ส่วนใหญ่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติร่วมกับมีอาการซึมเศร้า
ภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย (MCI) คือภาวะที่ความจำหรือการคิดลดลงจนตรวจพบได้ แต่ยังใช้ชีวิตประจำวันได้เอง
ข้อนี้ช่วยให้ลูกหลานเข้าใจว่า ถ้าพ่อแม่เถียงว่า "แม่ยังจำได้ทุกอย่าง" เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องที่ต้องเอาชนะกัน ควรเปลี่ยนเป็นการคุยเรื่องความรู้สึกและแผนที่ทำได้จริง การเตรียมตัวก่อนพาท่านไปพบแพทย์ อ่านได้ที่ เตรียมตัวก่อนพาผู้สูงอายุไปหาหมอ
บอกผลวินิจฉัยสมองเสื่อมอย่างไรให้ท่านรับได้
วิธีที่แนะนำคือให้แพทย์เป็นคนบอกหลัก โดยมีลูกหลานที่ท่านไว้ใจอยู่ด้วย และบอกเป็นขั้น ๆ NHS ระบุว่าหลังการตรวจ (หรือบางครั้งก่อนตรวจ) แพทย์ควรถามผู้ป่วยก่อนว่าอยากรู้ผลวินิจฉัยหรือไม่ และควรให้เวลาคุยและถามคำถาม
ขั้นตอนที่ลูกหลานเตรียมได้
- คุยกับแพทย์ก่อนวันฟังผล บอกแพทย์ว่าพ่อแม่เป็นคนแบบไหน กังวลเรื่องอะไร ใครควรอยู่ด้วย
- เลือกคนที่ท่านไว้ใจมากให้อยู่ในห้อง ไม่จำเป็นต้องพาไปทั้งครอบครัว เพื่อไม่ให้ท่านรู้สึกกดดัน
- ใช้คำที่ท่านเข้าใจและไม่น่ากลัวเกินไป งานในจีนพบว่าคำว่า cognitive impairment (ความจำและการคิดบกพร่อง) เป็นคำที่ผู้ดูแลยอมรับมากที่สุดเมื่อใช้ในภาษาจีน คนไทยอาจเริ่มจากคำว่า "สมองส่วนความจำทำงานลดลง" แล้วค่อยใช้ชื่อโรคเมื่อท่านพร้อม
- บอกทีละเรื่อง ครั้งแรกอาจบอกเพียงว่าตรวจพบอะไรและจะดูแลกันอย่างไร เรื่องระยะของโรคหรือการวางแผนระยะท้ายค่อยคุยในนัดต่อไป
- ให้ท่านถามและพูดความรู้สึก อย่ารีบปลอบหรือเปลี่ยนเรื่อง
- จดสิ่งที่แพทย์พูดไว้ให้ท่าน เพราะท่านอาจจำรายละเอียดไม่ได้หลังออกจากห้อง
NHS ระบุว่า ถ้าผู้ป่วยไม่ได้ปฏิเสธ แพทย์หรือทีมควรคุยกับผู้ป่วยและครอบครัวเรื่อง
- ชนิดของภาวะสมองเสื่อม หรือถ้ายังไม่ชัด ให้นัดประเมินซ้ำ
- อาการและการดำเนินโรค
- การรักษาที่อาจได้รับ
- บริการช่วยเหลือในพื้นที่ เช่น กลุ่มผู้ดูแล
- ผลต่อการขับรถหรือการทำงาน
- ที่ปรึกษาเรื่องการเงินและกฎหมาย
การดูแลในชีวิตประจำวันหลังจากนั้น อ่านต่อได้ที่ ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมที่บ้าน เริ่มจากอะไร
ปิดบังไปเลยดีกว่าไหม เพราะกลัวท่านเสียใจ
ความเชื่อนี้เข้าใจได้ แต่การปิดบังทั้งหมดมักทำให้ท่านเสียสิทธิ์ตัดสินใจเรื่องชีวิตของตัวเอง งานทบทวนปี 2014 พบว่าเหตุผลที่คนไม่อยากรู้คือกลัวเสียใจและคิดว่ารู้ไปก็ไม่มีประโยชน์ แต่คนส่วนใหญ่ยังเลือกที่จะรู้เพราะต้องการตัดสินใจเอง
ลองถามตัวเองว่า ถ้าวันหนึ่งเราเป็นเอง เราอยากให้ลูกตัดสินใจเรื่องบ้าน เงิน และการรักษาของเราแทนโดยที่เราไม่รู้เรื่องเลยหรือไม่ งานวิจัยข้างต้นพบว่าคนส่วนใหญ่อยากรู้ผลเพื่อได้ตัดสินใจเรื่องของตัวเอง
สิ่งที่ลูกหลานทำได้ระหว่างกลาง
- ไม่ต้องบอกทุกอย่างในวันเดียว การค่อย ๆ บอกไม่ใช่การโกหก
- ถ้าท่านบอกชัดว่าไม่อยากรู้รายละเอียด ให้เคารพ แต่ยังพาไปตามนัดและแจ้งแพทย์ไว้
- อย่าโกหกว่าไม่ได้เป็นอะไร เพราะเมื่อท่านรู้ภายหลัง ความไว้ใจจะเสียไปในช่วงที่ท่านต้องพึ่งลูกหลานมากขึ้นเรื่อย ๆ
- ถ้าผู้ป่วยอยู่ในระยะที่โรคเป็นมากแล้ว วิธีบอกและสิ่งที่ควรบอกอาจต่างจากระยะแรก ให้ถามแพทย์ที่ดูแลเป็นราย ๆ
ทำไมหลายครอบครัวไม่พอใจวันที่ฟังผล
เพราะหลายครอบครัวได้ข้อมูลและการช่วยเหลือหลังฟังผลไม่พอ งานทบทวนแบบเร่งรัดในวารสาร Alzheimer's and Dementia ปี 2025 (21 บทความ คณะผู้วิจัยแคนาดา) สรุปว่าทั่วโลกมีผู้ไม่พอใจกระบวนการบอกผลวินิจฉัยสมองเสื่อมมากกว่าครึ่ง เพราะได้ข้อมูลและการช่วยเหลือไม่พอ และพบประเด็นสำคัญ 4 เรื่อง
- การจัดนัดหมายสำหรับฟังผล
- เนื้อหาที่บอกในวันนั้น
- ท่าทีโดยรวมของผู้บอก ซึ่งผู้วิจัยเน้นว่าควรยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง
- ความเข้าใจวัฒนธรรมของแต่ละครอบครัว
ผู้วิจัยยังระบุว่าเครื่องมือช่วยบอกผลที่มีอยู่ยังไม่มีการประเมินในการใช้จริง และยังไม่ชัดว่าใช้ได้กับทุกวัฒนธรรม
สิ่งที่ลูกหลานทำได้คือเตรียมคำถามไปเอง เช่น เป็นสมองเสื่อมชนิดไหน มีสาเหตุที่แก้ไขได้ไหม ยาที่กินอยู่ตัวไหนทำให้ความจำแย่ลงได้ นัดครั้งต่อไปเมื่อไร และถ้าอาการเปลี่ยนเร็วต้องติดต่อใคร
ถ้ายังไม่ได้ตรวจ แต่สงสัยว่าพ่อแม่เป็นสมองเสื่อม ควรพูดว่าอะไร
อย่าบอกพ่อแม่ว่าเป็นสมองเสื่อมก่อนแพทย์ตรวจ เพราะปัญหาความจำมีหลายสาเหตุ NHS ระบุว่าปัญหาความจำไม่ได้แปลว่าเป็นสมองเสื่อมเสมอ อาจเกิดจากซึมเศร้าและวิตกกังวล ภาวะสับสนเฉียบพลันจากการเจ็บป่วย เช่น ติดเชื้อ ไทรอยด์ทำงานต่ำ หรือผลข้างเคียงจากยา แพทย์จึงต้องตรวจร่างกายและอาจตรวจเลือดตรวจปัสสาวะก่อน
NHS ยังอ้างการศึกษาของ Alzheimer's Society (องค์กรด้านสมองเสื่อมในสหราชอาณาจักร) ว่า 1 ใน 4 คนรอนาน 2 ปีก่อนจะขอความช่วยเหลือเรื่องอาการสมองเสื่อม การชวนไปตรวจเร็วจึงสำคัญกว่าการตั้งชื่อโรคเอง
คำพูดที่ใช้ได้ เช่น "ช่วงนี้แม่ดูเหนื่อยและลืมบ่อย ไปตรวจสุขภาพดูว่ามีอะไรที่แก้ได้ไหม" ซึ่งตรงกับความจริง เพราะบางสาเหตุแก้ไขได้ อ่านเพิ่มเรื่อง ขี้ลืมตามวัยกับสมองเสื่อม ต่างกันตรงไหน
เมื่อไรต้องรีบพาไปพบแพทย์
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- สับสนขึ้นมาทันทีภายในชั่วโมงหรือวัน พูดไม่รู้เรื่อง ง่วงซึมหรือกระวนกระวายผิดปกติ
- พูดถึงการทำร้ายตัวเอง อยากตาย หรือมีท่าทีจะทำร้ายตัวเอง
- แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
ควรนัดพบแพทย์ก่อนวันนัด (ไม่ใช่เหตุฉุกเฉิน) ถ้า
- หลังรู้ผลท่านเศร้า เบื่อ ไม่อยากทำอะไรต่อเนื่องหลายสัปดาห์ กินน้อย นอนไม่หลับ (อ่านเพิ่มเรื่อง ผู้สูงอายุซึมเศร้า สังเกตอย่างไร)
- ท่านปฏิเสธการกินยาที่แพทย์สั่ง หรือไม่ยอมไปตามนัด
- ผู้ดูแลเครียดจนนอนไม่หลับหรือรู้สึกรับไม่ไหว
ผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อม เช่น donepezil, rivastigmine, galantamine หรือ memantine ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง แม้ท่านจะไม่ยอมรับว่าป่วย ให้คุยกับแพทย์เรื่องวิธีจัดยาแทน
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ควรบอกพ่อแม่ไหมว่าเป็นสมองเสื่อม
ในกรณีส่วนใหญ่ควรบอก งานทบทวน 23 งานในวารสาร International Psychogeriatrics ปี 2014 พบว่าผู้ป่วยหรือผู้ที่ถูกส่งตรวจราวร้อยละ 85 มองว่าการรู้ผลเป็นเรื่องดี เพราะได้ตัดสินใจและวางแผนอนาคตเอง ควรบอกร่วมกับแพทย์และค่อย ๆ บอกตามที่ท่านพร้อม
พ่อแม่ไม่ยอมรับว่าความจำไม่ดี ทำอย่างไร
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อมของไทยระบุว่าผู้ป่วยสมองเสื่อมส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติ การไม่ยอมรับจึงเป็นส่วนหนึ่งของโรค ควรเลี่ยงการเถียง แล้วชวนไปตรวจหาสาเหตุที่แก้ไขได้แทน
ใครควรเป็นคนบอกผลวินิจฉัยสมองเสื่อม
แพทย์ควรเป็นคนบอกหลัก โดยมีลูกหลานที่ผู้ป่วยไว้ใจอยู่ด้วย NHS ระบุว่าแพทย์ควรถามผู้ป่วยก่อนว่าอยากรู้ผลหรือไม่ และให้เวลาคุยและถามคำถาม
ทำไมต้องรีบวางแผนหลังรู้ว่าเป็นสมองเสื่อม
เพราะช่วงแรกผู้ป่วยยังตัดสินใจเองได้ แนวทางเวชปฏิบัติของไทยแนะนำให้ผู้ป่วยระยะแรกตัดสินใจเรื่องทรัพย์สิน พินัยกรรม และการรักษาในอนาคตเอง ถ้ารอจนโรคเข้าสู่ระยะปานกลางหรือระยะท้าย ญาติอาจต้องดำเนินการทางศาลแทน
หลังรู้ผลแล้วพ่อแม่ซึมมาก ต้องทำอย่างไร
ถ้าท่านพูดถึงการทำร้ายตัวเองหรืออยากตาย ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้าเศร้าเบื่อต่อเนื่องหลายสัปดาห์โดยไม่มีอาการเร่งด่วน ให้นัดพบแพทย์ก่อนวันนัด
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Preferences regarding disclosure of a diagnosis of dementia: a systematic review (Int Psychogeriatr 2014)PubMed / National Library of Medicine
- Caregivers' attitude toward disclosure of Alzheimer's disease diagnosis in Urban China (Int Psychogeriatr 2017)PubMed / National Library of Medicine
- Toward compassionate communication: a rapid review on facilitating the dementia disclosure process (Alzheimers Dement 2025)PubMed / National Library of Medicine
- How to get a dementia diagnosisNHS (บริการสุขภาพแห่งชาติ สหราชอาณาจักร)
- แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม (ฉบับสมบูรณ์ 2563)สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12
อ่านต่อ
ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม
จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล
ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ
ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง
ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร
ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน
ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน