เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล
ปวดก้นกบ นั่งแล้วเจ็บ เกิดจากอะไร ดูแลเองอย่างไร เมื่อไรต้องพบแพทย์
คำตอบสั้น: ปวดก้นกบ (coccydynia) คืออาการปวดที่กระดูกชิ้นเล็กปลายสุดของกระดูกสันหลัง เหนือร่องก้น มักเจ็บมากขึ้นเวลานั่ง เวลาลุกจากท่านั่ง หรือเวลาขับถ่าย สาเหตุที่พบบ่อยคือล้มก้นกระแทก นั่งนานบนที่แข็ง และการคลอดบุตร ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ในไม่กี่สัปดาห์ด้วยการลดแรงกดที่ก้นกบ แต่ถ้าไม่ดีขึ้นหลายสัปดาห์หรือมีไข้ ควรพบแพทย์ และถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง เช่น ชารอบก้น หรือกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- NHS ระบุว่าอาการปวดก้นกบมักแย่ลงเวลานั่ง เวลานั่งลงหรือลุกยืน เวลาก้มตัว และเวลาเบ่งถ่าย
- MedlinePlus ระบุว่ากระดูกก้นกบหักได้ไม่บ่อย การล้มก้นกระแทกส่วนใหญ่ทำให้ฟกช้ำหรือเอ็นยืด
- การดูแลเองตามคำแนะนำของ NHS คือ นั่งให้หลังส่วนล่างมีที่พิง ใช้เบาะรองนั่งสำหรับก้นกบ ไม่นั่งนาน นอนตะแคง ประคบเย็นหรือร้อน และป้องกันท้องผูก
- ถ้าดูแลเองหลายสัปดาห์ไม่ดีขึ้น แพทย์อาจส่งทำกายภาพบำบัดหรือฉีดยา ส่วนการผ่าตัดใช้เมื่อวิธีอื่นไม่ได้ผล
- ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ ชารอบก้นหรืออวัยวะเพศ ปัสสาวะไม่ออกหรือกลั้นไม่ได้ กลั้นอุจจาระไม่ได้ หรือขาอ่อนแรงทั้งสองข้าง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
ก้นกบอยู่ตรงไหน ปวดก้นกบเป็นอย่างไร
ก้นกบ (coccyx) คือกระดูกชิ้นเล็กปลายสุดของกระดูกสันหลัง อยู่ช่วงบนของร่องก้น MedlinePlus อธิบายว่าเป็นกระดูกชิ้นเล็กที่ส่วนล่างสุดของกระดูกสันหลัง
NHS อธิบายอาการหลักว่า ปวดและกดเจ็บที่โคนกระดูกสันหลังใกล้ช่วงบนของก้น ส่วนใหญ่ปวดตื้อ ๆ ตลอด และมีปวดแปลบเป็นบางครั้ง อาการมักแย่ลงเมื่อ
- นั่งอยู่
- นั่งลงหรือลุกขึ้นยืน
- ก้มตัวไปข้างหน้า
- เบ่งถ่ายอุจจาระ
บางคนนอนหลับยากและทำกิจวัตรประจำวันลำบาก งานทบทวนในวารสาร PM&R ปี 2022 ระบุว่าอาการนี้พบบ่อยที่สุดในผู้หญิงวัยกลางคน แต่เกิดได้ทั้งสองเพศและทุกวัย
ปวดก้นกบเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือแรงกระแทกหรือแรงกดซ้ำ ๆ ที่ก้นกบ NHS ระบุสาเหตุที่พบบ่อยไว้ดังนี้
- ล้มก้นกระแทก หรืออุบัติเหตุ: MedlinePlus ระบุว่าการล้มหงายหลังลงบนพื้นแข็งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการบาดเจ็บที่ก้นกบ ในชีวิตคนไทยมักเป็นการลื่นในห้องน้ำ หรือพลาดตกบันไดแล้วก้นกระแทก
- แรงกดซ้ำหรือนั่งนาน: เช่น ขับรถทางไกลหรือปั่นจักรยานนาน ๆ ในบริบทไทยรวมถึงการนั่งพื้นแข็ง นั่งม้านั่งไม้ หรือซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์เป็นเวลานาน
- การตั้งครรภ์และการคลอดบุตร
- ท่านั่งที่ไม่ดี
- น้ำหนักตัวมากหรือน้อยเกินไป
- ข้อต่อระหว่างก้นกบกับกระดูกสันหลังขยับได้มากหรือน้อยกว่าปกติ
บางครั้งหาสาเหตุไม่พบ ซึ่ง NHS ระบุไว้เช่นกัน และ MedlinePlus ระบุว่าโรคของก้นกบยังรวมถึงการติดเชื้อ ถุงน้ำ และเนื้องอกได้ ซึ่งพบน้อยกว่า แต่เป็นเหตุผลที่อาการเรื้อรังต้องให้แพทย์ตรวจ
ล้มก้นกระแทกแล้วปวดก้นกบ แปลว่ากระดูกก้นกบหักไหม
ส่วนใหญ่ไม่ใช่กระดูกหัก MedlinePlus ระบุว่าคนเราไม่ค่อยทำให้กระดูกก้นกบหัก การบาดเจ็บส่วนใหญ่เป็นการฟกช้ำหรือเอ็นยืด
แต่สำหรับผู้สูงอายุ การล้มก้นกระแทกต้องดูมากกว่าก้นกบ เพราะอาจมีกระดูกส่วนอื่นบาดเจ็บ เช่น สะโพกหรือกระดูกสันหลัง
- ปวดสะโพกมาก เดินหรือลงน้ำหนักไม่ได้หลังล้ม ต้องไปโรงพยาบาลทันที (ดูหัวข้ออาการฉุกเฉินด้านล่าง)
- ปวดหลังมากหลังล้มในผู้สูงอายุ ควรให้แพทย์ตรวจ
- ผู้สูงอายุที่เคยล้ม ควรวางแผนป้องกันการล้มซ้ำร่วมกับครอบครัว อ่านต่อได้ที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านและรับมืออย่างไร
ปวดก้นกบดูแลเองอย่างไร
หลักคือลดแรงกดที่ก้นกบ ลดปวด และไม่ให้ท้องผูก NHS ระบุว่าอาการอาจดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ แต่บางครั้งเป็นนานกว่านั้น และแนะนำสิ่งที่ทำได้เองดังนี้
- นั่งให้ถูกท่า: นั่งหลังตรงและมีที่พิงรองรับหลังส่วนล่าง
- ใช้เบาะรองนั่งที่ออกแบบมาสำหรับก้นกบ: เพื่อลดแรงกดที่ก้นกบเวลานั่ง
- ไม่นั่งนาน: ลุกเปลี่ยนท่าเป็นระยะ ถ้าต้องนั่งพื้นในงานบุญหรืองานบ้าน ให้หาเก้าอี้หรือเบาะรองแทน
- นอนตะแคง: ช่วยลดแรงกดที่ก้นกบขณะนอน
- ฝึกบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน: NHS ระบุว่าช่วยได้ และยังช่วยเรื่องปัสสาวะเล็ดด้วย
- ประคบ: ประคบเย็นด้วยถุงน้ำแข็งห่อผ้าครั้งละ 20–30 นาที หรือใช้แผ่นประคบร้อนได้นานกว่านั้น
- ป้องกันท้องผูก: ถ้าปวดมากเวลาเบ่งถ่าย NHS แนะนำให้ถามเภสัชกรเรื่องยาระบายชนิดที่ทำให้อุจจาระนุ่ม อ่านการดูแลท้องผูกเพิ่มเติมได้ที่ ท้องผูกเรื้อรังในผู้สูงอายุ สาเหตุและการดูแลที่ถูกวิธี
- ยาแก้ปวด: NHS ระบุว่ายาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) อย่างไอบูโพรเฟนช่วยลดปวดได้ แต่ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาประจำ ควรถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ทุกครั้ง
ความเชื่อที่พบบ่อย: "ปวดก้นกบต้องผ่าตัดเอาก้นกบออก"
ไม่จริงสำหรับคนส่วนใหญ่ การผ่าตัดเป็นทางเลือกท้าย ๆ ไม่ใช่ทางแรก
- NHS ระบุว่าถ้าวิธีง่าย ๆ อย่างการบริหารอุ้งเชิงกรานและยาแก้ปวดไม่ช่วย การรักษา 2 อย่างที่มักแนะนำก่อนคือ กายภาพบำบัด (นักกายภาพขยับกล้ามเนื้อรอบก้นกบเพื่อลดปวด) และ การฉีดยาสเตียรอยด์ร่วมกับยาชา เข้าข้อต่อที่ก้นกบยึดกับกระดูกสันหลัง
- การผ่าตัดเอาก้นกบบางส่วนหรือทั้งหมดออก (coccygectomy) NHS ระบุว่าอาจแนะนำเมื่อกายภาพบำบัดและการฉีดยาไม่ช่วย
- งานทบทวนในวารสาร PM&R ปี 2022 สรุปว่าการยืดกล้ามเนื้อ การดัดขยับโดยผู้เชี่ยวชาญ และคลื่นกระแทก (shock wave) มีหลักฐานระดับ 2 สนับสนุน การฉีดยายังไม่มีงานคุณภาพสูง มีเพียงงานสังเกตขนาดเล็ก ส่วนการผ่าตัดมีหลักฐานระดับ 3 ในผู้ที่ปวดเรื้อรังและรักษาวิธีอื่นไม่ได้ผล และยังขาดงานเปรียบเทียบคุณภาพสูง
การรักษาจึงต้องเลือกตามสาเหตุและอาการของแต่ละคน ร่วมกับแพทย์ ไม่ควรรีบตัดสินใจผ่าตัด และไม่ควรปล่อยอาการเรื้อรังไว้โดยไม่ตรวจ
ปวดก้นกบต่างจากปวดหลังร้าวลงขาหรือฝีที่ร่องก้นอย่างไร
ตำแหน่งและอาการร่วมช่วยแยกได้ แต่การวินิจฉัยต้องให้แพทย์ตรวจ
- ปวดก้นกบ: ปวดตรงจุดปลายกระดูกสันหลัง กดแล้วเจ็บ เป็นมากเวลานั่ง
- ปวดหลังร้าวลงขา: ปวดร้าวจากหลังหรือก้นลงไปตามขา อาจชาหรือเป็นเหน็บที่ขา
- ฝีหรือโพรงที่ร่องก้น (pilonidal sinus): NHS อธิบายว่าเป็นรูหรือโพรงเล็ก ๆ ช่วงบนของร่องก้น ถ้าติดเชื้อจะปวดบวม อาจเป็นฝีมีหนอง นั่งลำบาก มีเลือดหรือหนองซึม ถ้ามีก้อนที่เจ็บ มีเลือดหรือหนองไหล ควรรีบพบแพทย์ภายในวันนั้น
ปวดก้นกบแบบไหนต้องไปพบแพทย์
ถ้าดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ ควรนัดพบแพทย์ NHS แนะนำให้พบแพทย์เมื่อ
- ปวดก้นกบไม่ดีขึ้นหลังดูแลเองที่บ้านมาหลายสัปดาห์
- ปวดจนกระทบกิจวัตรประจำวัน
ควรพบแพทย์ภายในวันนั้น ถ้ามีไข้ ปวดก้นกบ และปวดที่อื่นด้วย เช่น ปวดท้องหรือปวดหลังส่วนล่าง (NHS) หรือมีก้อนที่ร่องก้นที่เจ็บ มีเลือดหรือหนองไหล
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 อย่าขับรถไปเอง
- ชารอบหรือใต้อวัยวะเพศ หรือชารอบทวารหนัก
- ปัสสาวะไม่ออก เริ่มปัสสาวะลำบาก หรือกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ซึ่งไม่เคยเป็นมาก่อน
- ไม่รู้สึกปวดถ่ายหรือกลั้นอุจจาระไม่ได้ ซึ่งไม่เคยเป็นมาก่อน
- ขาทั้งสองข้างอ่อนแรงหรือชามาก หรือแย่ลงเรื่อย ๆ
- ล้มแล้วปวดสะโพกมาก เดินหรือลงน้ำหนักไม่ได้
อาการชารอบก้นและปัญหาการขับถ่ายที่ NHS ระบุ อาจเป็นสัญญาณของภาวะเส้นประสาทปลายไขสันหลังถูกกดทับรุนแรง ซึ่งต้องรักษาในโรงพยาบาลโดยเร็ว
ผู้ที่มีสิทธิบัตรทองหรือประกันสังคม เริ่มได้ที่หน่วยบริการตามสิทธิ แพทย์จะตรวจร่างกาย และส่งเอกซเรย์หรือตรวจเพิ่มเมื่อจำเป็น
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ปวดก้นกบเกิดจากอะไร
NHS ระบุสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ ล้มก้นกระแทก นั่งนานหรือมีแรงกดซ้ำ เช่น ขับรถหรือปั่นจักรยานนาน การตั้งครรภ์และคลอดบุตร ท่านั่งไม่ดี น้ำหนักตัวมากหรือน้อยเกินไป และบางครั้งหาสาเหตุไม่พบ
ล้มก้นกระแทกแล้วก้นกบหักไหม
ส่วนใหญ่ไม่หัก MedlinePlus ระบุว่ากระดูกก้นกบหักได้ไม่บ่อย การบาดเจ็บส่วนใหญ่เป็นการฟกช้ำหรือเอ็นยืด แต่ผู้สูงอายุที่ล้มแล้วปวดสะโพกมาก เดินหรือลงน้ำหนักไม่ได้ ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ปวดก้นกบกี่วันหาย
NHS ระบุว่ามักดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ แต่บางคนเป็นนานกว่านั้น ถ้าดูแลเองหลายสัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น หรือปวดจนกระทบชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์
ปวดก้นกบนั่งอย่างไรดี
NHS แนะนำให้นั่งหลังตรงมีที่พิงหลังส่วนล่าง ใช้เบาะรองนั่งที่ออกแบบสำหรับก้นกบ ไม่นั่งนาน และนอนตะแคงเพื่อลดแรงกดที่ก้นกบ
ปวดก้นกบต้องผ่าตัดไหม
คนส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด NHS ระบุว่าหลังดูแลเองไม่ได้ผล มักเริ่มจากกายภาพบำบัดหรือฉีดยาสเตียรอยด์ร่วมกับยาชา การผ่าตัดเอาก้นกบออกจะพิจารณาเมื่อวิธีเหล่านี้ไม่ช่วย
ปวดก้นกบแบบไหนอันตราย
ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ ชารอบก้นหรืออวัยวะเพศ ปัสสาวะไม่ออกหรือกลั้นไม่ได้ กลั้นอุจจาระไม่ได้ หรือขาทั้งสองข้างอ่อนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีไข้ร่วมด้วยควรพบแพทย์ภายในวันนั้น
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Tailbone (coccyx) painNHS
- Tailbone DisordersMedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- The interdisciplinary management of coccydynia: A narrative review (PM R 2022)PubMed (U.S. National Library of Medicine)
- SciaticaNHS
- Pilonidal sinusNHS
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12
อ่านต่อ
ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม
จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล
ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ
ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง
ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร
ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน
ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน