เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพตา
ตามืดข้างเดียวทันที หรือมืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็น อันตรายไหม ต้องรีบแค่ไหน
คำตอบสั้น: ตามืดหรือมัวลงทันทีข้างเดียวโดยไม่เจ็บ เป็นภาวะฉุกเฉิน แม้จะมืดไปไม่กี่นาทีแล้วกลับมาเห็นตามเดิมก็ตาม สาเหตุสำคัญคือหลอดเลือดแดงที่เลี้ยงจอตาอุดตัน (retinal artery occlusion) ซึ่งสมาคมหัวใจอเมริกัน (AHA) ระบุในแถลงการณ์ทางวิทยาศาสตร์ปี 2021 ว่าชนิดที่อุดหลอดเลือดแดงใหญ่ของจอตา เป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลันชนิดหนึ่ง และเป็นสัญญาณเตือนว่าอาจเกิดโรคหลอดเลือดสมองหรือหัวใจตามมา ถ้าเกิดอาการนี้ ให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 อย่ารอดูอาการที่บ้าน และอย่ารอนัดคลินิกตา
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- MedlinePlus ระบุว่าหลอดเลือดแดงจอตาอุดตันทำให้ตามัวหรือมองไม่เห็นทันทีทั้งตาข้างหนึ่ง หรือบางส่วนของตาข้างหนึ่ง อาจเป็นแค่ไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่นาที หรือเป็นถาวรก็ได้
- ลิ่มเลือดที่อุดหลอดเลือดในตา มักหลุดมาจากหัวใจหรือหลอดเลือดแดงที่คอ จึงเป็นสัญญาณว่าอาจมีลิ่มเลือดที่อื่น รวมถึงในสมอง (MedlinePlus)
- MedlinePlus แนะนำให้ไปรับการดูแลฉุกเฉิน ถ้าตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างมองไม่เห็นบางส่วนหรือทั้งหมด แม้จะเป็นเพียงชั่วคราว
- คนที่มีความดันสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือหลอดเลือดที่คอตีบ เสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป (MedlinePlus)
- คนอายุเกิน 50 ปีที่ปวดศีรษะข้างเดียวแบบใหม่ เจ็บหนังศีรษะ หรือปวดกรามเวลาเคี้ยว ร่วมกับตามัว ต้องนึกถึงหลอดเลือดแดงอักเสบ ซึ่งรักษาช้าอาจตาบอดได้ (MedlinePlus)
ตามืดข้างเดียวทันทีเกิดจากอะไรได้บ้าง
สาเหตุที่ต้องนึกถึงก่อนเมื่อตามืดทันทีโดยไม่เจ็บ คือเลือดไปเลี้ยงจอตาไม่พอ จอตา (retina) คือชั้นเนื้อเยื่อบาง ๆ ด้านหลังลูกตาที่รับภาพแล้วส่งสัญญาณไปสมอง MedlinePlus อธิบายว่าเมื่อหลอดเลือดที่เลี้ยงจอตาถูกอุด จอตาส่วนนั้นจะได้เลือดและออกซิเจนไม่พอ ทำให้มองไม่เห็นในส่วนนั้น
MedlinePlus แยกไว้ 2 แบบ
- หลอดเลือดแดงใหญ่ของจอตาอุดตัน (central retinal artery occlusion หรือ CRAO) ตามัวหรือมืดทั้งตาข้างนั้น
- แขนงของหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน (branch retinal artery occlusion หรือ BRAO) มืดหรือมัวเพียงบางส่วนของภาพ
ปัญหาการมองเห็นจากสาเหตุอื่นที่อาจเกิดขึ้นทันทีก็มี เช่น จอตาลอก เลือดออกในตา หลอดเลือดสมองตีบหรือสมองขาดเลือดชั่วคราว และหลอดเลือดแดงอักเสบ (MedlinePlus หน้าปัญหาการมองเห็น) คนทั่วไปแยกเองที่บ้านไม่ได้ว่าเป็นแบบไหน และหลายสาเหตุต้องรักษาเร็วเหมือนกัน จึงไม่ควรเสียเวลาเดา
ถ้าตามัวมาพร้อมเห็นจุดดำลอยจำนวนมาก แสงวาบ หรือเหมือนมีม่านบังจากด้านใดด้านหนึ่ง อาจเป็นจอตาฉีกขาดหรือลอก อ่านรายละเอียดได้ที่ เห็นจุดดำลอย แสงวาบในตา แบบไหนต้องรีบตรวจ
ทำไมตามืดข้างเดียวถึงเกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง
เพราะลิ่มเลือดที่ไปอุดหลอดเลือดในตา มักมาจากแหล่งเดียวกับลิ่มเลือดที่ทำให้สมองขาดเลือด คือหัวใจและหลอดเลือดแดงที่คอ MedlinePlus อธิบายว่าลิ่มเลือดหรือคราบไขมันมักหลุดมาจากหัวใจ หรือจาก หลอดเลือดแดงคาโรติด (carotid artery) ซึ่งคือหลอดเลือดแดงใหญ่สองเส้นที่คอที่ส่งเลือดไปเลี้ยงสมอง และระบุว่าลิ่มเลือดในตาอาจเป็นสัญญาณเตือนว่ามีลิ่มเลือดที่อื่น ถ้าลิ่มเลือดไปอุดในสมองจะเกิดโรคหลอดเลือดสมอง
แถลงการณ์ทางวิทยาศาสตร์ของสมาคมหัวใจอเมริกันปี 2021 สรุปไว้ 3 ข้อหลัก
- หลอดเลือดแดงใหญ่ของจอตาอุดตันเป็น โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลันชนิดหนึ่ง ทำให้สูญเสียการมองเห็นรุนแรง
- ภาวะนี้เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ระบบบริการควรส่งผู้ป่วยเข้าห้องฉุกเฉินให้เร็ว
- ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจหาและรักษาปัจจัยเสี่ยงของหลอดเลือดอย่างเร่งด่วน
กรณีที่ตามืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็นปกติ ก็คล้ายกับ ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA) คือเลือดไปเลี้ยงสมองหยุดไปช่วงสั้น ๆ แล้วกลับมา MedlinePlus ระบุว่าอาการของภาวะนี้รวมถึงการมองเห็นเปลี่ยนไป อาการมักเป็นไม่กี่นาทีถึง 1–2 ชั่วโมงแล้วหายไป แต่บางคนจะเกิดโรคหลอดเลือดสมองตามมาภายใน 3 เดือน และครึ่งหนึ่งของกลุ่มนี้เกิดภายใน 48 ชั่วโมงหลังมีอาการ
ดูสัญญาณเตือนหลอดเลือดสมองตีบแบบอื่นได้ที่ หลอดเลือดสมองตีบ สัญญาณเตือนและหลัก FAST
ใครเสี่ยงหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน
คนที่เสี่ยงคือกลุ่มเดียวกับที่เสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองและหัวใจ MedlinePlus ระบุว่าการอุดตันส่วนใหญ่เกิดในคนที่มีภาวะเหล่านี้
- หลอดเลือดแดงที่คอตีบหรืออุดตัน
- เบาหวาน
- หัวใจเต้นผิดจังหวะ โดยเฉพาะ หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (atrial fibrillation) คือภาวะที่หัวใจห้องบนเต้นสั่นไม่เป็นจังหวะ
- โรคลิ้นหัวใจ
- ไขมันในเลือดสูง
- ความดันโลหิตสูง
- การใช้สารเสพติดฉีดเข้าเส้นเลือด
- หลอดเลือดแดงอักเสบ (temporal arteritis)
ในคนไทยวัยกลางคนถึงผู้สูงอายุที่มีความดัน เบาหวาน หรือไขมันสูงและกินยาประจำอยู่แล้ว อาการตามืดข้างเดียวจึงไม่ใช่เรื่อง "สายตาไม่ดีชั่วคราว" แต่เป็นสัญญาณให้ตรวจหลอดเลือดทั้งระบบ อ่านเรื่องหลอดเลือดที่คอเพิ่มได้ที่ หลอดเลือดแดงที่คอตีบ อาการเตือนและการตรวจ
หลอดเลือดแดงอักเสบในผู้สูงอายุเกี่ยวกับตามืดอย่างไร
หลอดเลือดแดงอักเสบชนิดเซลล์ยักษ์ (giant cell arteritis) เป็นสาเหตุของตามืดที่ต้องรู้ เพราะถ้าได้ยาเร็วอาจช่วยไม่ให้ตาบอด MedlinePlus อธิบายว่าโรคนี้คือการอักเสบของหลอดเลือดแดงขนาดกลางถึงใหญ่ที่เลี้ยงศีรษะและลำคอ พบบ่อยที่หลอดเลือดบริเวณขมับ และส่วนใหญ่เกิดในคนอายุเกิน 50 ปี
อาการที่ MedlinePlus ระบุ
- ปวดศีรษะตุบ ๆ แบบใหม่ที่ไม่เคยเป็น ข้างเดียวหรือที่ท้ายทอย
- เจ็บเวลาแตะหนังศีรษะ เช่น ตอนหวีผม
- ปวดกรามเวลาเคี้ยว
- ปวดตึงที่คอ ต้นแขน ไหล่ สะโพก มีไข้ อ่อนเพลีย
- ตาพร่า เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นทันทีข้างเดียวหรือสองข้าง
MedlinePlus ระบุว่าการได้รับการรักษาเร็วช่วยไม่ให้เกิดปัญหารุนแรง เช่น ตาบอดหรือโรคหลอดเลือดสมอง และแพทย์มักเริ่มยาสเตียรอยด์ทันทีที่สงสัย แม้ยังไม่ได้ผลตัดชิ้นเนื้อ การวินิจฉัยใช้การตรวจร่างกาย ตรวจเลือดดูการอักเสบ (ค่า ESR และ CRP) อัลตราซาวด์หลอดเลือดที่ขมับ หรือตัดชิ้นเนื้อ จึงต้องให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน ห้ามซื้อยาสเตียรอยด์กินเอง
ตามืดแล้วกลับมาเห็นเอง ยังต้องไปโรงพยาบาลไหม
ต้องไป และควรไปทันที เพราะการที่ตากลับมาเห็นไม่ได้แปลว่าต้นเหตุหายไปแล้ว MedlinePlus แนะนำให้ไปรับการดูแลฉุกเฉินเมื่อตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างมองไม่เห็น แม้จะเป็นเพียงชั่วคราว เหตุผลมี 2 ข้อ
- ลิ่มเลือดในตาอาจเป็นสัญญาณเตือนว่ามีลิ่มเลือดที่อื่น ซึ่งอาจไปอุดที่สมองได้ (MedlinePlus)
- แพทย์ต้องหาต้นตอ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือหลอดเลือดที่คอตีบ และอาจให้ยาเพื่อไม่ให้หลอดเลือดอุดซ้ำ (MedlinePlus)
ไปถึงโรงพยาบาลแล้ว แพทย์จะตรวจอะไรและรักษาอย่างไร
แพทย์จะตรวจทั้งตาและตรวจหาต้นเหตุจากหัวใจและหลอดเลือด MedlinePlus ระบุการตรวจที่อาจทำ
- ตรวจตา: วัดระดับสายตา ขยายม่านตาดูจอตา ถ่ายภาพจอตา ฉีดสีดูหลอดเลือดจอตา วัดความดันตา ตรวจลานสายตา
- ตรวจทั่วไป: วัดความดันโลหิต ตรวจเลือดดูไขมันและค่าการอักเสบ (ESR)
- ตรวจหาต้นตอลิ่มเลือด: คลื่นไฟฟ้าหัวใจ อัลตราซาวด์หัวใจ ติดเครื่องดูจังหวะหัวใจ อัลตราซาวด์หลอดเลือดที่คอ
เรื่องการรักษาตา MedlinePlus ระบุตรงไปตรงมาว่า ยังไม่มีการรักษาที่พิสูจน์แล้วว่าทำให้การมองเห็นกลับคืน ในกรณีที่อุดทั้งตา วิธีที่มีการลองใช้ต้องให้ภายใน 2–4 ชั่วโมงหลังเริ่มมีอาการ แต่ยังพิสูจน์ประโยชน์ไม่ได้และไม่ค่อยได้ใช้ และผู้ป่วยอาจไม่ได้การมองเห็นกลับมา ส่วนแถลงการณ์ของสมาคมหัวใจอเมริกันระบุว่าหลักฐานเท่าที่มีชี้ว่ายาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำอาจได้ผล แต่ยังต้องการงานวิจัยแบบสุ่มที่มีคุณภาพสูง
สิ่งที่การไปโรงพยาบาลเร็วช่วยได้แน่นอนคือการหาสาเหตุและลดโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมองตามมา MedlinePlus ระบุว่าการอุดตันของหลอดเลือดจอตาอาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตรายถึงชีวิต และแพทย์อาจให้ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามต้นเหตุ เช่น ปัญหาที่หลอดเลือดคอหรือที่หัวใจ ยาเหล่านี้แพทย์เป็นผู้เลือก ห้ามเริ่มหรือหยุดเอง
ความเชื่อที่พบบ่อย: ตามัวข้างเดียวแค่แป๊บเดียว คงเพราะเพลียหรือความดันขึ้น นอนพักก็หาย จริงไหม
ไม่จริง อาการที่หายเองเร็วเป็นลักษณะปกติของภาวะขาดเลือดชั่วคราว ไม่ได้แปลว่าไม่ร้ายแรง MedlinePlus ระบุว่าคนที่มีภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวมีโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมองในวันหรือสัปดาห์ถัดมา และครึ่งหนึ่งของคนที่เกิดภายใน 3 เดือน เกิดภายใน 48 ชั่วโมงแรก
ความเชื่ออื่นที่ทำให้ไปโรงพยาบาลช้า
- "ไม่เจ็บตา คงไม่เป็นไร" อาการที่ MedlinePlus ระบุสำหรับหลอดเลือดแดงจอตาอุดตันคือตามัวหรือมองไม่เห็นทันที ไม่ได้ระบุอาการปวด ความไม่เจ็บจึงไม่ได้แปลว่าไม่ร้ายแรง
- "รอไปหาหมอตาตามนัดพรุ่งนี้" แถลงการณ์ของสมาคมหัวใจอเมริกันระบุว่าควรส่งผู้ป่วยเข้าระบบฉุกเฉินเร็วที่สุด เพราะต้องตรวจหาต้นเหตุทางหลอดเลือดด้วย ไม่ใช่แค่ตรวจตา
เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ไม่ต้องรอให้มีหลายอาการพร้อมกัน
- ตาข้างหนึ่งหรือสองข้างมองไม่เห็นหรือมัวลงทันที แม้จะกลับมาเห็นแล้ว
- มองเห็นเพียงครึ่งภาพ หรือเหมือนมีม่านบังลงมาจากด้านบน ด้านล่าง หรือด้านข้าง
- เห็นภาพซ้อนขึ้นมาทันที แม้เป็นชั่วคราว
- ตามัวทันทีพร้อมปวดตา (โดยเฉพาะถ้าตาแดงด้วย)
- ตามัวพร้อมปวดศีรษะแบบใหม่ เจ็บหนังศีรษะ หรือปวดกรามเวลาเคี้ยว ในคนอายุเกิน 50 ปี
- ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก เวียนศีรษะเดินเซ
ระหว่างรอรถพยาบาล ให้จดเวลาที่เริ่มมีอาการ ตาข้างไหน มืดทั้งหมดหรือบางส่วน และนำรายการยาที่กินอยู่ทั้งหมดไปด้วย ข้อมูลเวลาเริ่มอาการสำคัญมากต่อการตัดสินใจรักษาของแพทย์
กรณีที่ควรนัดพบจักษุแพทย์โดยเร็ว (ไม่ใช่ฉุกเฉิน) คือการมองเห็นค่อย ๆ มัวลงทีละน้อยเป็นสัปดาห์หรือเดือน มองกลางคืนลำบาก หรืออ่านหนังสือไม่ชัด ซึ่ง MedlinePlus จัดเป็นอาการที่ควรตรวจตาอย่างละเอียด
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ตามืดข้างเดียวทันทีแต่ไม่เจ็บ อันตรายไหม
อันตราย อาจเป็นหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน ซึ่งชนิดที่อุดหลอดเลือดแดงใหญ่ของจอตา สมาคมหัวใจอเมริกันจัดเป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชนิดหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
ตามืดไปไม่กี่นาทีแล้วกลับมาเห็นปกติ ต้องไปหาหมอไหม
ต้องไปทันที MedlinePlus แนะนำให้ไปรับการดูแลฉุกเฉินแม้ตามองไม่เห็นเพียงชั่วคราว เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของลิ่มเลือดที่อาจไปอุดสมองได้
หลอดเลือดแดงจอตาอุดตันรักษาให้กลับมาเห็นได้ไหม
MedlinePlus ระบุว่ายังไม่มีการรักษาที่พิสูจน์แล้วว่าทำให้การมองเห็นกลับคืน วิธีที่ลองใช้ต้องให้ภายในไม่กี่ชั่วโมง แต่การไปโรงพยาบาลเร็วช่วยหาสาเหตุและลดโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมองตามมา
ใครเสี่ยงหลอดเลือดในตาอุดตันบ้าง
คนที่มีความดันสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคลิ้นหัวใจ หลอดเลือดที่คอตีบ หรือหลอดเลือดแดงอักเสบ ตามข้อมูลของ MedlinePlus
ปวดขมับ เจ็บหนังศีรษะ แล้วตามัว ในผู้สูงอายุ เป็นอะไรได้บ้าง
อาจเป็นหลอดเลือดแดงอักเสบชนิดเซลล์ยักษ์ ซึ่งส่วนใหญ่พบในคนอายุเกิน 50 ปี และอาจทำให้ตาบอดได้ถ้ารักษาช้า ควรไปโรงพยาบาลทันที
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Retinal artery occlusionMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Vision problemsMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Transient ischemic attackMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Giant cell arteritisMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Management of Central Retinal Artery Occlusion: A Scientific Statement From the American Heart Association (Stroke, 2021)American Heart Association / PubMed
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15
อ่านต่อ
เห็นภาพซ้อน มองเห็นสองภาพ เกิดจากอะไร ปิดตาข้างเดียวแล้วหายแปลว่าอะไร
ภาพซ้อนที่หายเมื่อปิดตาข้างหนึ่ง มักเกิดจากตาสองข้างไม่ตรงกันหรือเส้นประสาท ส่วนภาพซ้อนที่ยังอยู่มักเป็นปัญหาในลูกตา ภาพซ้อนที่เกิดทันทีต้องรีบไปโรงพยาบาล
หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร แบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
หนังตาตกส่วนใหญ่เกิดจากอายุ แต่ถ้าตกทันทีข้างเดียว มีภาพซ้อน รูม่านตาโต หรือปวดศีรษะมาก อาจเป็นเส้นประสาทถูกกดหรือหลอดเลือดสมอง ต้องไปโรงพยาบาลทันที
วงขาวรอบตาดำ (Corneal arcus) เกี่ยวกับไขมันในเลือดสูงไหม อายุเท่าไรต้องตรวจ
วงขาวหรือเทารอบขอบตาดำ (corneal arcus) พบบ่อยตามวัย แต่ถ้าเจอก่อนอายุ 45 ปี แนวทางไทย 2567 ให้ตรวจไขมันในเลือด ดูงานวิจัยไทยและเดนมาร์ก
สารเคมีเข้าตา ผงเข้าตา ปฐมพยาบาลอย่างไร ล้างตากี่นาที
สารเคมีเข้าตาให้ล้างด้วยน้ำสะอาดทันทีอย่างน้อย 15–20 นาทีแล้วไปโรงพยาบาล ด่างอย่างปูนขาวอันตรายมาก ผงเข้าตาห้ามขยี้ วิธีล้าง และสายด่วน 1669 1367