เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพตา
เห็นภาพซ้อน มองเห็นสองภาพ เกิดจากอะไร ปิดตาข้างเดียวแล้วหายแปลว่าอะไร
คำตอบสั้น: เห็นภาพซ้อน (diplopia) แยกได้ด้วยการปิดตาทีละข้าง ถ้าปิดตาข้างใดข้างหนึ่งแล้วภาพซ้อนหาย เรียกว่าภาพซ้อนจากสองตา ซึ่งเกิดจากตาสองข้างมองไม่ตรงกัน และบางครั้งมาจากเส้นประสาท สมอง หรือโรคกล้ามเนื้อ ถ้าปิดตาข้างหนึ่งแล้วตาอีกข้างยังเห็นซ้อน เรียกว่าภาพซ้อนจากตาข้างเดียว มักเกิดจากปัญหาในลูกตา เช่น ต้อกระจก สายตาเอียง หรือตาแห้ง งานทบทวนในวารสารการแพทย์ Clinical Medicine ปี 2022 ระบุว่าภาพซ้อนที่เกิดขึ้นทันทีควรได้รับการตรวจอย่างเร่งด่วน ถ้ามีปวดศีรษะหรือรูม่านตาผิดปกติร่วมด้วยควรตรวจภาพสมองภายในวันเดียวกัน ดังนั้นภาพซ้อนที่เพิ่งเกิด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- งานศึกษาจากโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยในเกาหลีใต้ (วารสาร Journal of Neurology ปี 2023) ที่ทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยภาพซ้อน 4,127 คน ในกลุ่มที่แยกชนิดได้ พบว่าเป็นภาพซ้อนจากสองตา 94.2% และจากตาข้างเดียว 5.8%
- งานทบทวนในวารสาร Deutsches Ärzteblatt ปี 2026 ระบุว่าภาพซ้อนจากตาข้างเดียวไม่ใช่ภาวะอันตราย แต่ภาพซ้อนจากสองตามีสาเหตุตั้งแต่ไม่ร้ายแรงจนถึงอันตรายถึงชีวิต
- สาเหตุที่พบบ่อยของภาพซ้อนจากสองตาในงานศึกษาเกาหลี คือหลอดเลือดเล็กที่เลี้ยงเส้นประสาทสั่งกล้ามเนื้อกลอกตาเสียหาย (14.5%) และโรคหลอดเลือดสมอง (11.6%)
- ภาพซ้อนร่วมกับหนังตาตกข้างเดียวและปวดศีรษะ อาจเป็นหลอดเลือดในสมองโป่งพองกดเส้นประสาท เป็นภาวะฉุกเฉิน (Deutsches Ärzteblatt)
- ภาพซ้อนจากหลอดเลือดเล็กเสื่อม เช่น ในคนเป็นเบาหวานหรือความดันสูง มักดีขึ้นเองภายใน 6 เดือน แต่ต้องให้แพทย์ตรวจแยกสาเหตุอันตรายก่อน (Clinical Medicine)
เห็นภาพซ้อนคืออะไร ทดสอบเองอย่างไร
เห็นภาพซ้อนคือการเห็นวัตถุชิ้นเดียวเป็นสองภาพ ซึ่งอาจอยู่ข้างกัน บนล่าง หรือเอียงทับกัน งานทบทวนในวารสาร Clinical Medicine ปี 2022 อธิบายว่าสองภาพอาจชัดเท่ากัน หรือภาพหนึ่งจางเหมือนเงา และอาจเปลี่ยนไปตามทิศที่มอง
วิธีทดสอบเบื้องต้นที่แพทย์ใช้และผู้ป่วยลองเองได้ คือ ปิดตาทีละข้าง
- ปิดตาข้างใดข้างหนึ่งแล้วภาพซ้อนหาย เรียกว่า ภาพซ้อนจากสองตา (binocular diplopia) คือภาวะที่ตาสองข้างชี้ไปไม่ตรงจุดเดียวกัน สมองจึงได้ภาพจากแต่ละตาคนละตำแหน่ง ชนิดนี้มีโอกาสต้องรักษามากกว่า
- ปิดตาข้างหนึ่งแล้ว ตาที่เปิดอยู่ยังเห็นซ้อน เรียกว่า ภาพซ้อนจากตาข้างเดียว (monocular diplopia) คือปัญหาอยู่ภายในลูกตาข้างนั้นเอง ภาพที่ซ้อนมักอยู่ชิดกันเหมือนเงาขอบ ไม่ใช่สองภาพแยกขาดจากกัน
ข้อสังเกตที่ควรจดไว้บอกแพทย์ เช่น ภาพซ้อนแนวนอนหรือแนวตั้ง เป็นมากตอนมองไปทางไหน เป็นตลอดหรือเป็นมากตอนเย็น และเริ่มเมื่อไร
ปิดตาข้างหนึ่งแล้วยังเห็นซ้อน เกิดจากอะไร
ภาพซ้อนจากตาข้างเดียวมักเกิดจากส่วนที่หักเหแสงในลูกตาผิดปกติ งานทบทวนในวารสาร Deutsches Ärzteblatt ปี 2026 และวารสาร Clinical Medicine ปี 2022 ระบุสาเหตุไว้ดังนี้
- ต้อกระจก คือเลนส์ตาขุ่น
- สายตาเอียง และกระจกตาผิวไม่เรียบ เช่น กระจกตาย้วย (keratoconus)
- ตาแห้ง หรือน้ำตาคั่งเพราะท่อน้ำตาระบายไม่ดี
- แผลเป็นที่กระจกตา หรือหลังผ่าตัดเลเซอร์แก้สายตาที่ตำแหน่งไม่ตรงกลาง
- เปลือกตาที่ตกลงมากดลูกตา
- พังผืดที่จอตา
ชนิดนี้ไม่ใช่ภาวะเร่งด่วน แต่ควรนัดตรวจกับจักษุแพทย์ เพราะหลายสาเหตุแก้ได้ เช่น ตัดแว่นใหม่หรือผ่าตัดต้อกระจก คนที่ตาแห้งจากการใช้จอนาน ๆ ดูเพิ่มได้ที่ ตาแห้ง ตาล้าจากการใช้จอ
ปิดตาข้างหนึ่งแล้วภาพซ้อนหาย เกิดจากอะไร
ภาพซ้อนจากสองตาเกิดจากกล้ามเนื้อกลอกตา เส้นประสาทที่สั่งกล้ามเนื้อ หรือสมองส่วนที่ควบคุมการกลอกตาทำงานผิดปกติ งานทบทวนปี 2026 ในวารสาร Deutsches Ärzteblatt ประเมินสัดส่วนสาเหตุของภาพซ้อนโดยประมาณ (ผู้เขียนระบุว่ายังไม่มีการศึกษาระดับประชากร) ดังนี้
- ตาเขแฝงที่คุมไม่อยู่ (decompensated phoria) ราว 40% คือตาที่มีแนวโน้มเขเล็กน้อยอยู่แล้ว แต่ปกติสมองดึงให้ตรงได้ เมื่อเหนื่อยหรือสายตาเปลี่ยนจึงเห็นซ้อน
- เส้นประสาทสมองที่สั่งกล้ามเนื้อกลอกตาอ่อนแรง ราว 30% (เส้นประสาทคู่ที่ 3, 4 และ 6)
- โรคในเบ้าตา ราว 15% ส่วนใหญ่คือโรคตาจากไทรอยด์ ที่ทำให้กล้ามเนื้อตาหนาตัวและยึด
- โรคของก้านสมองและสมองน้อย ราว 10%
งานทบทวนเดียวกันระบุว่าในคนอายุ 60 ปีขึ้นไป สาเหตุของเส้นประสาทกลอกตาอ่อนแรงที่พบบ่อยคือหลอดเลือด และยังพูดถึงภาวะที่พบมากขึ้นในผู้สูงอายุ คือ เนื้อเยื่อยึดในเบ้าตาหย่อนตามวัย (sagging eye syndrome) ซึ่งทำให้ตาสองข้างไม่ตรงกันและเห็นซ้อนได้
เส้นประสาทคู่ที่ 6 กับเบาหวาน ความดัน
เส้นประสาทคู่ที่ 6 สั่งให้ตากลอกออกด้านข้างไปทางหู เมื่ออ่อนแรงจะเห็นภาพซ้อนแนวนอน เป็นมากตอนมองไปทางข้างที่ผิดปกติ MedlinePlus ระบุว่าสาเหตุมีทั้งเส้นประสาทเสื่อมจากเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง ความดันในกะโหลกผิดปกติ การติดเชื้อ หลอดเลือดสมองโป่งพอง และเนื้องอก ในผู้สูงอายุที่มีความดันสูงหรือเบาหวาน อาการมักดีขึ้นภายใน 3 เดือน ระหว่างนั้นแพทย์อาจให้ปิดตาข้างหนึ่งเพื่อลดภาพซ้อน
โรคเอ็มจี
ภาพซ้อนที่เป็น ๆ หาย ๆ มากขึ้นเมื่อใช้สายตานานและมักมีหนังตาตกร่วม เป็นลักษณะของโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดเอ็มจี (myasthenia gravis) งานทบทวนในวารสาร Deutsches Ärzteblatt ระบุว่าระยะห่างของสองภาพในโรคนี้ไม่คงที่ และเพิ่มขึ้นเมื่อออกแรง อ่านเรื่องหนังตาตกเพิ่มได้ที่ หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร
ภาพซ้อนแบบไหนอันตราย
ภาพซ้อนที่เกิดขึ้นทันที โดยเฉพาะในคนมีปัจจัยเสี่ยงหลอดเลือด หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม ต้องคิดถึงสาเหตุอันตรายไว้ก่อน ข้อมูลจากงานวิจัยที่ช่วยให้เห็นภาพ
- งานทบทวนในวารสาร Deutsches Ärzteblatt อ้างการศึกษาในสหรัฐฯ ที่พบว่าภาพซ้อนเป็นอาการหลักของการพบแพทย์ราว 850,000 ครั้งต่อปี และ 16% ของผู้ป่วยในการศึกษานั้นมีโรคที่อาจอันตรายถึงชีวิต
- งานศึกษาจากเกาหลีใต้ในผู้ป่วยภาพซ้อนจากสองตา พบสาเหตุจากหลอดเลือดเล็ก 14.5% โรคหลอดเลือดสมอง 11.6% เนื้องอก 8.5% โรคเอ็มจี 7.1% และการบาดเจ็บ 6.7%
- งานทบทวนในวารสาร Journal of Emergency Medicine ปี 2018 แนะนำให้ผู้ป่วยที่เส้นประสาทคู่ที่ 3 อ่อนแรงเฉียบพลันทุกคนได้ตรวจ CT และ CT หลอดเลือดสมองเพื่อหาหลอดเลือดโป่งพอง และให้ตรวจเลือดหาการอักเสบในคนอายุเกิน 60 ปีที่เพิ่งเริ่มเห็นภาพซ้อนภายใน 1 เดือน เพื่อแยกโรคหลอดเลือดแดงอักเสบชนิดเซลล์ยักษ์
กลุ่มอาการที่งานทบทวนปี 2026 ระบุว่าอันตรายเฉียบพลันที่สุด คือ ภาพซ้อนร่วมกับหนังตาตกข้างเดียว บางครั้งรูม่านตาข้างนั้นโต และปวดศีรษะรุนแรง ซึ่งชวนให้นึกถึงหลอดเลือดที่ฐานสมองโป่งพองขยายหรือแตก ต้องไปห้องฉุกเฉินทันที
ความเชื่อที่พบบ่อย: เห็นภาพซ้อนเพราะสายตาสั้นยาวเปลี่ยน ตัดแว่นใหม่ก็หาย จริงไหม
จริงเพียงบางส่วน แว่นที่ไม่ตรงค่าสายตาทำให้ภาพมัวหรือซ้อนเป็นเงาได้ และทำให้ตาเขแฝงคุมไม่อยู่ได้ แต่ภาพซ้อนที่เกิดขึ้นทันที แยกเป็นสองภาพชัด และหายเมื่อปิดตาข้างหนึ่ง ไม่ควรไปร้านแว่นก่อน เพราะงานทบทวนในวารสาร Clinical Medicine ระบุว่าภาพซ้อนเฉียบพลันทุกรายควรได้รับการตรวจอย่างเร่งด่วน
ความเชื่ออื่นที่พบบ่อย
- "หายเองแล้ว ไม่ต้องไปหาหมอ" งานศึกษาจากเกาหลีใต้พบว่าโรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุของภาพซ้อนจากสองตาถึง 11.6% และงานทบทวนในวารสาร Clinical Medicine ระบุว่าภาพซ้อนเฉียบพลันทุกรายควรได้รับการตรวจอย่างเร่งด่วน อาการที่ดีขึ้นเองจึงไม่ได้ตัดสาเหตุอันตรายออก
- "เวียนหัว บ้านหมุน แล้วเห็นภาพซ้อน คงเป็นหินปูนในหู" งานทบทวนปี 2026 ระบุว่าอาการเวียนศีรษะพบร่วมกับภาพซ้อนที่มาจากสมองบ่อยกว่าจากเส้นประสาทส่วนปลาย (44% เทียบกับ 10%) จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นหินปูนในหู ดูอาการของหินปูนในหูได้ที่ บ้านหมุนเวลาพลิกตัว ตะกอนหินปูนในหูหลุด
งานทบทวนจากเยอรมนีในวารสาร Deutsches Ärzteblatt ระบุว่าภาพซ้อนทำให้กิจวัตรหลายอย่างทำได้ยากหรือทำไม่ได้ และในบริบทของเยอรมนี คนที่เห็นภาพซ้อนไม่ได้รับอนุญาตให้ขับรถหรือควบคุมเครื่องจักร ถ้าภาพซ้อนเพิ่งเกิด อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง ให้คนอื่นพาไปหรือโทร 1669
เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- เห็นภาพซ้อนขึ้นมาทันที แม้จะหายไปแล้ว
- ภาพซ้อนร่วมกับหนังตาตก หรือรูม่านตาสองข้างไม่เท่ากัน
- ภาพซ้อนร่วมกับปวดศีรษะรุนแรงหรือปวดตา
- ภาพซ้อนร่วมกับปากเบี้ยว พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงหรือชา เวียนศีรษะ เดินเซ
- ภาพซ้อนหลังศีรษะหรือใบหน้าถูกกระแทก
ควรนัดพบจักษุแพทย์ (ไม่ใช่ฉุกเฉิน) เมื่อเห็นภาพซ้อนเป็นเงาในตาข้างเดียวที่ค่อย ๆ เป็นมานาน หรือเห็นซ้อนเฉพาะตอนเหนื่อยมาก ๆ ที่เป็นมานานโดยไม่มีอาการอื่นร่วม
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
เห็นภาพซ้อน ปิดตาข้างเดียวแล้วหาย แปลว่าอะไร
แปลว่าเป็นภาพซ้อนจากสองตา คือตาสองข้างมองไม่ตรงกัน อาจเกิดจากตาเขแฝง เส้นประสาทกลอกตาอ่อนแรง โรคตาจากไทรอยด์ โรคเอ็มจี หรือโรคหลอดเลือดสมอง ถ้าเพิ่งเกิดควรไปโรงพยาบาลทันที
ปิดตาข้างหนึ่งแล้วยังเห็นภาพซ้อน เกิดจากอะไร
มักเกิดจากปัญหาในลูกตาข้างนั้น เช่น ต้อกระจก สายตาเอียง ตาแห้ง หรือกระจกตาไม่เรียบ งานทบทวนทางการแพทย์ระบุว่าไม่ใช่ภาวะอันตราย แต่ควรนัดตรวจกับจักษุแพทย์
เห็นภาพซ้อนแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
ภาพซ้อนที่เกิดขึ้นทันที หรือมีหนังตาตก รูม่านตาไม่เท่ากัน ปวดศีรษะรุนแรง ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
เบาหวานทำให้เห็นภาพซ้อนได้ไหม
ได้ เบาหวานทำให้เส้นประสาทที่สั่งกล้ามเนื้อกลอกตาเสื่อม MedlinePlus ระบุว่าในผู้สูงอายุที่มีเบาหวานหรือความดันสูง อาการมักดีขึ้นภายใน 3 เดือน แต่ต้องให้แพทย์ตรวจแยกสาเหตุอันตรายก่อน
เห็นภาพซ้อนขับรถได้ไหม
ไม่ควร งานทบทวนจากเยอรมนีระบุว่าในบริบทของเยอรมนี คนที่เห็นภาพซ้อนไม่ได้รับอนุญาตให้ขับรถหรือควบคุมเครื่องจักร ถ้าภาพซ้อนเพิ่งเกิด อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง ให้คนอื่นพาไปหรือโทร 1669
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- The Differential Diagnosis of Diplopia (Dtsch Arztebl Int, 2026)Deutsches Ärzteblatt International / PubMed Central
- Diplopia: Diagnosis and management (Clin Med, 2022)Royal College of Physicians / PubMed Central
- Diplopia: characteristics and etiologic distribution in a referral-based university hospital (J Neurol, 2023)PubMed
- Approach to a Patient with Diplopia in the Emergency Department (J Emerg Med, 2018)PubMed
- Cranial mononeuropathy VIMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15
อ่านต่อ
หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร แบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
หนังตาตกส่วนใหญ่เกิดจากอายุ แต่ถ้าตกทันทีข้างเดียว มีภาพซ้อน รูม่านตาโต หรือปวดศีรษะมาก อาจเป็นเส้นประสาทถูกกดหรือหลอดเลือดสมอง ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ตามืดข้างเดียวทันที หรือมืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็น อันตรายไหม ต้องรีบแค่ไหน
ตามืดหรือมัวลงทันทีข้างเดียว แม้มืดไม่กี่นาทีแล้วหาย อาจเป็นหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน ซึ่งเป็นหลอดเลือดสมองตีบชนิดหนึ่ง ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
วงขาวรอบตาดำ (Corneal arcus) เกี่ยวกับไขมันในเลือดสูงไหม อายุเท่าไรต้องตรวจ
วงขาวหรือเทารอบขอบตาดำ (corneal arcus) พบบ่อยตามวัย แต่ถ้าเจอก่อนอายุ 45 ปี แนวทางไทย 2567 ให้ตรวจไขมันในเลือด ดูงานวิจัยไทยและเดนมาร์ก
สารเคมีเข้าตา ผงเข้าตา ปฐมพยาบาลอย่างไร ล้างตากี่นาที
สารเคมีเข้าตาให้ล้างด้วยน้ำสะอาดทันทีอย่างน้อย 15–20 นาทีแล้วไปโรงพยาบาล ด่างอย่างปูนขาวอันตรายมาก ผงเข้าตาห้ามขยี้ วิธีล้าง และสายด่วน 1669 1367