เป็นลมชัก กินยากันชักอยู่ ใช้ใบแปะก๊วย พรมมิ วิตามินบี 6 ได้ไหม

คำตอบสั้น: ผู้ที่เคยชักหรือกินยากันชักอยู่ ไม่ควรเริ่มใบแปะก๊วย พรมมิ หรือวิตามินบี 6 ขนาดสูงเอง ต้องปรึกษาแพทย์ที่รักษาก่อน ศูนย์มะเร็ง Memorial Sloan Kettering (MSKCC) เตือนว่าแปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงชักในผู้มีประวัติชัก สถาบัน Linus Pauling ระบุว่าวิตามินบี 6 ขนาดสูงลดประสิทธิภาพยากันชัก phenobarbital และ phenytoin ส่วนพรมมิมีงานในหนูที่ทำให้ระดับยา carbamazepine ในเลือดสูงขึ้น 4 เท่า ห้ามหยุดหรือปรับยากันชักเองเด็ดขาด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MSKCC ระบุว่าแปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงชัก มีรายงานในผู้ที่มีแนวโน้มชักหรือใช้ยาที่ลดเกณฑ์การชัก
• •สถาบัน Linus Pauling ระบุว่าวิตามินบี 6 ขนาดสูงลดประสิทธิภาพยา phenobarbital และ phenytoin
• •งานในหนูปี 2013 พบว่าสารสกัดพรมมิทำให้ระดับยา carbamazepine ในเลือด (AUC) สูงขึ้น 4 เท่า ยังไม่มีข้อมูลยืนยันในคน
• •การชักเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง เกลือแร่หรือน้ำตาลผิดปกติ การติดเชื้อในสมอง จึงต้องรายงานแพทย์ทุกครั้งที่ชัก
• •ชักครั้งแรก ชักนานเกิน 2–5 นาที หรือชักซ้ำติดกัน ให้โทร 1669 ทันที

ทำไมผู้สูงอายุจึงเป็นลมชักได้

การชักอาจมีสาเหตุจากโรคหรือภาวะอื่นในร่างกาย จึงต้องให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุทุกครั้ง การชัก คือภาวะที่สมองมีกระแสไฟฟ้าผิดปกติ ทำให้เกิดอาการเกร็ง กระตุก เหม่อ หรือหมดสติชั่วขณะ

สารานุกรมการแพทย์ MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ ยกตัวอย่างสาเหตุของการชัก เช่น

• •โรคหลอดเลือดสมอง
• •ระดับโซเดียมหรือน้ำตาลในเลือดผิดปกติ
• •การติดเชื้อในสมอง เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ สมองอักเสบ
• •การบาดเจ็บที่ศีรษะ เนื้องอกในสมอง
• •ของเสียคั่งในร่างกายจากตับวายหรือไตวาย ความดันโลหิตสูงรุนแรง
• •การหยุดดื่มสุราหรือหยุดยาบางชนิดหลังใช้มานาน

MedlinePlus อธิบายว่าถ้ายังชักซ้ำหลังรักษาสาเหตุแล้ว จะเรียกว่าโรคลมชัก (epilepsy) และแนะนำให้รายงานการชักทุกครั้งต่อแพทย์ เพราะแพทย์อาจต้องปรับหรือเปลี่ยนยา การกินอะไรเพิ่มที่อาจเปลี่ยนการทำงานของยาจึงเป็นเรื่องที่ต้องบอกแพทย์ด้วย

ใบแปะก๊วยกับคนที่เคยชัก ต้องระวังอะไร

แปะก๊วยมีคำเตือนเรื่องการชักโดยตรง หน้าข้อมูลสมุนไพรของ MSKCC (ปรับปรุง 9 ส.ค. 2023) ระบุไว้ดังนี้

• •ให้คุยกับแพทย์ถ้ามีประวัติชัก เพราะแปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงชัก
• •รายงานการชักพบในผู้ที่มีแนวโน้มชักอยู่แล้ว หรือใช้ยาที่ลดเกณฑ์การชัก
• •แปะก๊วยอาจทำให้ยา midazolam ซึ่งใช้ระงับชักหรือคลายกังวลได้ผลน้อยลง
• •แปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน

เกณฑ์การชัก หมายถึงระดับที่สมองจะเริ่มชัก ยาบางชนิดทำให้เกณฑ์นี้ต่ำลง จึงชักง่ายขึ้น ผู้สูงอายุที่ใช้ยาหลายตัวอาจมียาแบบนี้อยู่โดยไม่รู้ตัว ดูยาที่ตีกับแปะก๊วยเพิ่มเติมได้ที่ ใบแปะก๊วยผลข้างเคียง ห้ามกินกับยาอะไร

พรมมิกับยากันชัก รู้อะไรแล้วบ้าง

ข้อมูลยังมาจากหนูและหลอดทดลองเท่านั้น แต่ชี้ว่าพรมมิอาจเปลี่ยนระดับยาบางชนิด จึงต้องบอกแพทย์ก่อนใช้

• •งานในหนูปี 2013 (วารสาร PLoS One): หนูที่ได้สารสกัดพรมมิวันละ 31 มก./กก. นาน 1 สัปดาห์ มีระดับยา carbamazepine ในเลือด (AUC คือปริมาณยาสะสมในเลือดตลอดช่วงเวลา) สูงขึ้น 4 เท่า และระดับสูงสุด (Cmax) สูงขึ้น 1.8 เท่า ผู้วิจัยอธิบายว่าเกิดจากพรมมิลดการทำงานของเอนไซม์ CYP3A ในตับและลำไส้
• •งานในหลอดทดลองปี 2014 (วารสาร Molecules): สารสกัดพรมมิมาตรฐานลดการทำงานของเอนไซม์ CYP2C19, CYP2C9, CYP1A2 และ CYP3A4 ผู้วิจัยประเมินว่าที่ขนาดวันละ 300 มก. อาจเกิดยาตีกันกับยาที่ใช้เอนไซม์เหล่านี้

งานในหนูเลือก carbamazepine มาทดสอบเพราะเป็นยาที่ร่างกายกำจัดผ่านเอนไซม์ CYP3A ผลในหนูอาจไม่เกิดแบบเดียวกันในคน แต่ยังไม่มีงานในคนที่ยืนยันว่าปลอดภัย จึงห้ามสรุปเองว่ากินร่วมได้

วิตามินบี 6 ตีกับยากันชักไหม

วิตามินบี 6 ขนาดสูงอาจลดประสิทธิภาพยากันชักบางตัว สถาบัน Linus Pauling มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน ระบุว่าวิตามินบี 6 ขนาดสูงลดประสิทธิภาพของยากันชัก 2 ตัว คือ phenobarbital และ phenytoin รวมถึงยาพาร์กินสัน L-dopa

สถาบันเดียวกันระบุค่าที่แนะนำต่อวัน (RDA) สำหรับอายุ 51 ปีขึ้นไปว่า ชาย 1.7 มก. หญิง 1.5 มก. และระดับสูงสุดที่รับได้ของสหรัฐคือ 100 มก. ต่อวัน วิตามินบีรวมบางสูตรมีบี 6 สูงกว่าค่าแนะนำหลายเท่า ผู้ที่กินยากันชักจึงควร

• •นับวิตามินบี 6 จากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ ทั้งวิตามินรวม บีรวม และอาหารเสริมอื่น
• •แจ้งแพทย์ว่ากินบี 6 รวมวันละเท่าไร โดยเฉพาะถ้าใช้ phenytoin หรือ phenobarbital
• •ผู้ที่เป็นพาร์กินสันและใช้ยา levodopa อ่านเพิ่มที่ พาร์กินสันห้ามกินอะไร กินโปรตีนกับยาอย่างไร

แล้วเห็ดหัวลิงกับโคลีนล่ะ

ในแหล่งที่เราตรวจ ไม่พบข้อมูลเรื่องเห็ดหัวลิงหรือโคลีนกับยากันชักโดยตรง การไม่พบข้อมูลไม่ได้แปลว่าปลอดภัย แปลว่ายังไม่มีใครศึกษาหรือรายงานไว้ชัดเจน

สิ่งที่ทำได้คือแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรว่ากินอะไรอยู่บ้าง และสังเกตอาการหลังเริ่มผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น ชักบ่อยขึ้น ง่วงผิดปกติ เดินเซ ผื่น หรือหายใจลำบาก ถ้าเกิดขึ้นให้หยุดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่เพิ่งเริ่มนั้น (ไม่ใช่หยุดยากันชัก) และพบแพทย์ ถ้าหายใจลำบาก หรือชักเข้าเกณฑ์ฉุกเฉินในหัวข้อด้านล่าง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ก่อนเริ่มอาหารเสริมใด ๆ ผู้ที่กินยากันชักควรทำอย่างไร

ให้คุยกับแพทย์ที่รักษาโรคลมชักก่อน และห้ามหยุดหรือลดยากันชักเองเพื่อ "แลก" กับอาหารเสริม การหยุดยากันชักเองเสี่ยงต่อการชักซ้ำ และ MedlinePlus ระบุการหยุดยาบางชนิดหลังใช้มานานเป็นสาเหตุหนึ่งของการชัก

1. 1รวบรวมยา วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริมทุกขวดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู พร้อมฉลาก
2. 2บอกชื่อยากันชักที่ใช้ เช่น phenytoin, carbamazepine, phenobarbital หรือยาอื่น และขนาดที่กิน
3. 3ถามตรง ๆ ว่าส่วนประกอบแต่ละตัวมีผลต่อระดับยาหรือความเสี่ยงชักไหม และควรตรวจระดับยาในเลือดหรือไม่
4. 4ถ้าแพทย์อนุญาต ให้เริ่มทีละอย่าง และจดวันที่เริ่ม เพื่อแยกได้ว่าอาการผิดปกติเกิดจากอะไร
5. 5ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่ลืมง่าย ควรเป็นคนจัดยาและอาหารเสริมเอง

ผู้สูงอายุที่ใช้ยาหลายตัวพร้อมกันมีโอกาสยาตีกันมากขึ้น ดูวิธีจัดการได้ที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ผู้ดูแลควรจัดการอย่างไรให้ปลอดภัย

ความเชื่อผิดที่พบบ่อย

"สมุนไพรธรรมชาติไม่ตีกับยา" ไม่จริง งานในหนูของพรมมิและคำเตือนของ MSKCC เรื่องแปะก๊วยแสดงว่าสมุนไพรเปลี่ยนการทำงานของยาหรือความเสี่ยงชักได้

"วิตามินเป็นของดี กินเยอะไม่เป็นไร" ไม่ถูก สถาบัน Linus Pauling ระบุว่าบี 6 ขนาดสูงลดประสิทธิภาพยากันชักบางตัว และสถาบันเดียวกันระบุว่าระดับสูงสุดที่รับได้ 100 มก. ต่อวันตั้งขึ้นเพื่อป้องกันปลายประสาทรับความรู้สึกผิดปกติ

"ชักนิดเดียว หายเองแล้ว ไม่ต้องบอกแพทย์" ไม่ถูก MedlinePlus แนะนำให้รายงานการชักทุกครั้งต่อแพทย์ เพราะแพทย์อาจต้องปรับหรือเปลี่ยนยา

"ถ้ากินสมุนไพรแล้วดีขึ้น ลดยากันชักได้" อันตราย การปรับยากันชักต้องให้แพทย์เป็นผู้ตัดสินใจเท่านั้น

ชักแบบไหนต้องโทร 1669 และช่วยเหลืออย่างไร

ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 MedlinePlus ระบุสถานการณ์ที่ต้องเรียกรถฉุกเฉิน ดังนี้

• •ชักครั้งแรกในชีวิต
• •ชักนานเกิน 2–5 นาที
• •ไม่ตื่น หรือพฤติกรรมไม่กลับเป็นปกติหลังชัก
• •ชักซ้ำอีกครั้งตามมาไม่นาน
• •ชักในน้ำ หรือผู้ป่วยบาดเจ็บ ตั้งครรภ์ หรือเป็นเบาหวาน
• •อาการชักครั้งนี้ต่างจากที่เคยเป็น

ระหว่างชัก MedlinePlus แนะนำให้ป้องกันการบาดเจ็บเป็นหลัก

• •ค่อย ๆ ให้นอนลงในที่ปลอดภัย เก็บของแข็งหรือของมีคมออก รองศีรษะ
• •คลายเสื้อผ้าที่รัดคอ และจับนอนตะแคง ถ้าอาเจียนจะได้ไม่สำลัก
• •ห้ามกดตัวหรือจับยึด ห้ามใส่สิ่งใดเข้าปาก รวมถึงนิ้ว และห้ามพยายามจับลิ้น
• •ห้ามให้กินหรือดื่มอะไรจนกว่าจะหยุดชักและรู้สึกตัวดี
• •อยู่ด้วยจนกว่าจะฟื้นหรือทีมแพทย์มาถึง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เม็มโมร่า (MEMORA)

เม็มโมร่า (MEMORA) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0069 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล

ฉลากระบุส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลที่เกี่ยวกับบทความนี้ ดังนี้

• •สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. — เป็นที่มาของคำเตือนฉลากเรื่องเลือดแข็งตัวช้า MSKCC ระบุว่ามีรายงานการชักจากแปะก๊วยในผู้ที่มีแนวโน้มชักหรือใช้ยาที่ลดเกณฑ์การชัก ในงานวิจัย GEM ใช้แปะก๊วยวันละ 240 มก. ซึ่งมากกว่าในแคปซูล 4.8 เท่า (คำนวณ)
• •สารสกัดพรมมิ (Brahmi) 150 มก. — ข้อมูลยาตีกันมาจากหลอดทดลองและหนู (ระดับ carbamazepine ในหนูสูงขึ้น 4 เท่า) งานในหลอดทดลองประเมินที่ขนาดวันละ 300 มก. ซึ่งมากกว่าในแคปซูล 2 เท่า (คำนวณ) ยังไม่มีงานในคน
• •ไพริดอกซิน ไฮโดรคลอไรด์ 2 มก. — ให้วิตามินบี 6 ราว 1.65 มก. (คำนวณ) ใกล้เคียงค่าแนะนำรายวันของผู้สูงอายุ ไม่ใช่ขนาดสูงที่ Linus Pauling ระบุว่าลดประสิทธิภาพยากันชัก แต่ต้องนับรวมกับบี 6 จากผลิตภัณฑ์อื่นที่กินอยู่
• •ส่วนประกอบอื่นตามฉลาก: เห็ดหัวลิง 250 มก. · โคลีน ไบทาร์เทรต (99%) 90 มก. ซึ่งให้โคลีนราว 37 มก. (คำนวณ) ไม่พบข้อมูลเรื่องยากันชักในแหล่งที่เราตรวจ

ผู้มีประวัติชักหรือใช้ยากันชักควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน และห้ามหยุดหรือปรับยากันชักเอง ยังไม่พบงานวิจัยของสูตรที่รวมส่วนประกอบทั้ง 5 ตัวนี้ ผลิตภัณฑ์นี้จึงไม่ได้มีไว้เพื่อป้องกัน ชะลอ หรือรักษาภาวะสมองเสื่อม และไม่ใช้แทนการพาไปตรวจหาสาเหตุของอาการหลงลืม

คำเตือนบนฉลาก: อาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ที่จะผ่าตัดหรือทำฟัน และผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อมหรือยาประจำตัวอื่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อมห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเม็มโมร่าทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที