แพ้นมวัวกับแพ้แล็กโทสต่างกันอย่างไร ฉลากเขียนว่ามีนม กินได้ไหม

คำตอบสั้น: แพ้นมวัว (milk allergy) คือระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อโปรตีนในนม อาการอาจรุนแรงถึงชีวิต ส่วน ภาวะแพ้แล็กโทส (lactose intolerance) คือลำไส้ย่อยน้ำตาลแล็กโทสในนมได้ไม่หมด ทำให้ท้องอืด ท้องเสีย มีลม ซึ่งทำให้ไม่สบายตัวแต่ไม่ใช่การแพ้ทางภูมิคุ้มกัน สถาบัน NIDDK ของสหรัฐระบุว่าคนแพ้แล็กโทสส่วนใหญ่ยังกินแล็กโทสได้บ้างโดยไม่มีอาการ ฉลากที่เขียนว่า “มีนม” จึงเป็นคำเตือนสำคัญที่สุดสำหรับคนแพ้นมวัว ซึ่งควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์นั้น ส่วนคนแพ้แล็กโทส ถ้าฉลากไม่ได้บอกปริมาณแล็กโทส ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แพ้นมวัว = ภูมิคุ้มกันแพ้โปรตีนนม · แพ้แล็กโทส = ย่อยน้ำตาลนมไม่หมด เป็นคนละภาวะ
• •NIDDK ประเมินว่าราว ร้อยละ 68 ของประชากรโลก ย่อยแล็กโทสได้ลดลง และพบมากในเอเชีย
• •งานวิจัยที่ NIDDK อ้างพบว่าคนแพ้แล็กโทสจำนวนมากกินแล็กโทส 12 กรัม (ราวนม 1 ถ้วย) ได้โดยไม่มีอาการหรือมีอาการเล็กน้อย
• •MedlinePlus ระบุว่าการ หลีกเลี่ยงอาหารที่แพ้ เป็นวิธีจัดการแพ้อาหารที่ได้ผลที่สุด
• •ปากบวม ลิ้นบวม หายใจลำบาก หรือหน้ามืดหลังกินนม ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

แพ้นมวัวกับแพ้แล็กโทส ต่างกันตรงไหน

ต่างกันที่ต้นเหตุ คนหนึ่งแพ้ “โปรตีน” อีกคนย่อย “น้ำตาล” ไม่ได้ NIDDK อธิบายว่าภาวะแพ้แล็กโทสเกิดจากปัญหาการย่อยแล็กโทส ซึ่งเป็นน้ำตาลธรรมชาติในนม ส่วนการแพ้นมเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อโปรตีนหนึ่งชนิดหรือมากกว่าในนมและผลิตภัณฑ์นม

• •ต้นเหตุ: แพ้นมวัวมาจากภูมิคุ้มกัน · แพ้แล็กโทสมาจากเอนไซม์แล็กเทส (lactase) ในลำไส้เล็กมีน้อย
• •อาการ: แพ้นมวัวมีผื่นลมพิษ ปากบวม หายใจมีเสียงวี้ด ถึงขั้นช็อกได้ · แพ้แล็กโทสมีท้องอืด ท้องเสีย มีลม คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องร้องโครกคราก
• •ความรุนแรง: NIDDK ระบุว่าแพ้แล็กโทสทำให้ไม่สบายตัว แต่การแพ้นมแบบรุนแรงอาจอันตรายถึงชีวิต
• •การจัดการ: แพ้แล็กโทส NIDDK ระบุว่าอาการมากหรือน้อยขึ้นกับปริมาณที่กิน และหลายคนยังกินได้บ้าง · แพ้นมวัว MedlinePlus ระบุว่าวิธีที่ได้ผลที่สุดคือหลีกเลี่ยงอาหารนั้น
• •ช่วงวัยที่เริ่ม: NIDDK ระบุว่าการแพ้นมมักเริ่มในขวบปีแรก ส่วนแพ้แล็กโทสมักเริ่มภายหลัง

แล็กเทส คือเอนไซม์ที่ย่อยแล็กโทสให้ร่างกายดูดซึมได้

ดื่มนมแล้วท้องเสีย แปลว่าแพ้นมหรือเปล่า

ส่วนใหญ่มักเป็นภาวะแพ้แล็กโทส ไม่ใช่แพ้นม MedlinePlus ระบุว่าอาการแสบร้อนกลางอก ปวดเกร็งท้อง หรือท้องเสียหลังกินนมวัว มักเกิดจากภาวะแพ้แล็กโทส ส่วนการแพ้อาหารจริงพบน้อยกว่ามาก

ข้อมูลจาก NIDDK ที่อธิบายว่าทำไมคนไทยหลายคนดื่มนมแล้วท้องเสีย

• •ทารกส่วนใหญ่ย่อยแล็กโทสได้ แต่หลายคนเริ่มย่อยได้น้อยลงหลังพ้นวัยทารก และระดับแล็กเทสลดลงตามอายุ
• •ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าราว ร้อยละ 68 ของประชากรโลก ย่อยแล็กโทสได้ลดลง และ ในแอฟริกาและเอเชียคนส่วนใหญ่เป็นแบบนี้
• •แล็กโทสที่ย่อยไม่หมดจะผ่านไปลำไส้ใหญ่ แบคทีเรียย่อยต่อจนเกิดน้ำและแก๊ส จึงท้องอืดและท้องเสีย
• •อาการมักเกิด ภายในไม่กี่ชั่วโมง หลังกิน และรุนแรงมากหรือน้อยตามปริมาณแล็กโทส
• •ลำไส้เล็กที่บาดเจ็บจากการติดเชื้อ โรคลำไส้บางชนิด หรือการรักษาบางอย่าง ก็ทำให้แพ้แล็กโทสได้ และอาจกลับมาย่อยได้เมื่อรักษาสาเหตุแล้ว

ในชีวิตประจำวัน แล็กโทสอยู่ในนมสด นมข้น ชาเย็น กาแฟใส่นม ไอศกรีม และ NIDDK ระบุว่าอาจแฝงในขนมปัง เค้ก ซุปสำเร็จรูป ไส้กรอก เบคอน ขนมขบเคี้ยวรสต่าง ๆ ผงโปรตีน และเครื่องดื่มทดแทนมื้ออาหารที่มีนมเป็นส่วนผสม

แพ้นมวัวมีอาการอย่างไร แบบไหนอันตราย

อาการแพ้อาหารมักเริ่มภายใน 2 ชั่วโมงหลังกิน MedlinePlus ระบุว่าอาการหลักคือผื่นลมพิษ เสียงแหบ และหายใจมีเสียงวี้ด อาการอื่นที่พบได้ ได้แก่

• •หนังตา หน้า ริมฝีปาก หรือลิ้นบวม
• •กลืนลำบากหรือหายใจลำบากเพราะคอบวม
• •คันในปาก คอ ตา หรือผิวหนัง
• •เวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม
• •คัดจมูก น้ำมูกไหล
• •ปวดเกร็งท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ หรืออาเจียน

อาการแพ้รุนแรงทั้งตัวเรียกว่า แอนาฟิแล็กซิส (anaphylaxis) คือปฏิกิริยาแพ้ที่เกิดได้ทันทีหรือภายใน 2 ชั่วโมง อาจมีความดันต่ำและหายใจไม่ออกเพราะทางเดินหายใจตีบ และอาจอันตรายถึงชีวิต

ผู้ใหญ่ก็แพ้นมได้ MedlinePlus ระบุว่านมเป็นอาหารที่ทำให้แพ้ได้ในทุกวัย อ่านเรื่องการเริ่มแพ้อาหารตอนโตได้ที่ แพ้อาหารตอนโตเกิดจากอะไร

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ หรือโทร 1669

หลังกินอาหารหรืออาหารเสริมที่มีนม ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม
• •หายใจลำบาก หายใจมีเสียงวี้ด หรือเสียงแหบทันที
• •กลืนลำบาก
• •หน้ามืด จะเป็นลม หรือรู้สึกว่ากำลังจะเกิดเรื่องร้าย

ควรนัดพบแพทย์ (ไม่ต้องรีบฉุกเฉิน) ถ้ามีท้องอืดท้องเสียหลังกินนมบ่อย ๆ จนกินอาหารได้น้อย เพราะ NIDDK ระบุว่าโรคลำไส้แปรปรวน โรคเซลิแอก โรคลำไส้อักเสบ หรือแบคทีเรียในลำไส้เล็กมากเกิน ก็ทำให้มีอาการคล้ายกันได้ วิธีสังเกตอาการแพ้อาหารเสริมอ่านเพิ่มที่ อาการแพ้อาหารเสริม สังเกตอย่างไร

ฉลากเขียนว่า “มีนม” หมายถึงอะไร คนแพ้นมกินได้ไหม

คำเตือน “มีนม” บอกว่าผลิตภัณฑ์มีส่วนประกอบที่มาจากนม คนที่แพ้นมวัวควรถือว่าเป็นของที่ต้องหลีกเลี่ยง MedlinePlus ระบุว่าการหลีกเลี่ยงอาหารที่แพ้เป็นวิธีจัดการที่ได้ผลที่สุด

ส่วนประกอบที่มาจากนมบางชนิดไม่ได้ใช้คำว่า “นม” ตรง ๆ เช่น คอลอสตรุ้มหรือโคลอสตรุ้ม (colostrum) หรือน้ำนมเหลือง ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่มาจากนม อ่านเพิ่มได้ที่ โคลอสตรุ้มคืออะไร คนแพ้นมกินได้ไหม

สำหรับ คนแพ้แล็กโทส คำว่า “มีนม” บอกได้แค่ว่าอาจมีแล็กโทส แต่ไม่ได้บอกว่ามีเท่าไร ถ้าฉลากไม่ระบุปริมาณแล็กโทส ก็ตอบจากฉลากไม่ได้ว่าจะทำให้มีอาการหรือไม่

วิธีอ่านฉลากก่อนตัดสินใจ

1. 1หาคำว่า “มีนม” “มีถั่วเหลือง” หรือข้อความสำหรับผู้แพ้อาหารบนกล่อง
2. 2อ่านรายชื่อส่วนประกอบ มองหาคำว่า นม น้ำนม คอลอสตรุ้ม หรือผงนม
3. 3ถ้าแพ้นมรุนแรงหรือเคยมีอาการแพ้ทั้งตัว ไม่ควรลองเอง แม้ปริมาณน้อย
4. 4ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองแพ้นมหรือแพ้แล็กโทส ให้ถามแพทย์ก่อน
5. 5NIDDK แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด

คนแพ้แล็กโทส ต้องงดนมทุกอย่างไหม

ไม่จำเป็นต้องงดทั้งหมด NIDDK ระบุว่าคนแพ้แล็กโทสรับแล็กโทสได้ไม่เท่ากัน และงานวิจัยพบว่าหลายคนกินแล็กโทส 12 กรัม ซึ่งเท่ากับนมราว 1 ถ้วย โดยไม่มีอาการหรือมีอาการเล็กน้อย

วิธีที่ NIDDK แนะนำ

• •ดื่มนมทีละน้อยและดื่มพร้อมมื้ออาหาร
• •ค่อย ๆ เพิ่มนมหรือผลิตภัณฑ์นมทีละนิดแล้วสังเกตอาการ
• •ลองโยเกิร์ตและชีสแข็ง ซึ่งมีแล็กโทสน้อยกว่าผลิตภัณฑ์นมอื่น
• •ใช้นมแล็กโทสฟรีหรือแล็กโทสต่ำ ซึ่ง NIDDK ระบุว่ามีประโยชน์เท่านมธรรมดา
• •ใช้ผลิตภัณฑ์เอนไซม์แล็กเทสช่วยย่อย

อย่าลืมแคลเซียมและวิตามินดี NIDDK เตือนว่าถ้างดนมทั้งหมดอาจได้แคลเซียมและวิตามินดีไม่พอ แหล่งแคลเซียมที่ไม่มีแล็กโทสตามที่ NIDDK ยกตัวอย่าง ได้แก่ ปลาที่กินได้ทั้งกระดูกอย่างปลาซาร์ดีนกระป๋อง บรอกโคลีและผักใบเขียว ส้ม อัลมอนด์ ถั่วแห้ง และเต้าหู้

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องแพ้นม

ความเชื่อ: “แพ้นมวัว เปลี่ยนเป็นนมแล็กโทสฟรีก็หาย” ไม่จริง NIDDK จัดนมแล็กโทสฟรีและแล็กโทสต่ำไว้เป็นนมและผลิตภัณฑ์นมที่มีแล็กโทสน้อยลง ส่วนสิ่งที่คนแพ้นมวัวแพ้คือโปรตีนในนม ไม่ใช่น้ำตาลแล็กโทส นมแล็กโทสฟรีจึงไม่ใช่ทางออกสำหรับคนแพ้นมวัว

ความเชื่อ: “แพ้แล็กโทสคือแพ้นมชนิดหนึ่ง ต้องพกยาแก้แพ้” ไม่จริง NIDDK ระบุว่าเป็นคนละภาวะ แพ้แล็กโทสเป็นปัญหาการย่อย ไม่ใช่ภูมิคุ้มกัน

ความเชื่อ: “ลองกินทีละนิดเพื่อทดสอบว่าแพ้ไหม” อันตรายถ้าเคยแพ้รุนแรง MedlinePlus ระบุว่าห้ามพยายามกระตุ้นอาการแพ้หรือกลับไปกินอาหารที่เคยแพ้เอง การทดสอบต้องทำภายใต้การดูแลของแพทย์ โดยเฉพาะถ้าครั้งแรกมีอาการรุนแรง

ตรวจอย่างไรให้รู้ว่าเป็นแพ้นมหรือแพ้แล็กโทส

แพ้แล็กโทสตรวจด้วยการเป่าลมหายใจ ส่วนแพ้นมตรวจด้วยการทดสอบภูมิแพ้ ข้อมูลจากหน่วยงานสหรัฐ

• •แพ้แล็กโทส: NIDDK ระบุว่าแพทย์อาจให้งดนมสักระยะเพื่อดูว่าอาการหายไหม และอาจตรวจ ไฮโดรเจนในลมหายใจ (hydrogen breath test) คือดื่มน้ำที่มีแล็กโทสปริมาณที่รู้ แล้วเป่าลมหายใจทุก 30 นาทีเป็นเวลาหลายชั่วโมง ถ้าไฮโดรเจนสูงขึ้นพร้อมอาการแย่ลง แพทย์อาจวินิจฉัยว่าแพ้แล็กโทส
• •แพ้นมวัว: MedlinePlus ระบุว่าบางครั้งใช้การเจาะเลือดหรือทดสอบทางผิวหนัง และการให้กินอาหารที่สงสัยปริมาณน้อยต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น เพราะอาจเกิดอาการแพ้รุนแรง

ช่วงเวลาที่อาการแพ้อาหารเริ่มหลังกิน อ่านเพิ่มที่ แพ้อาหารอาการเป็นยังไง ออกกี่นาทีหลังกิน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ชื่อบนฉลาก เบต้า ลีฟ โปร พลัส) เลข อย. 13-1-15859-5-1473 บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากระบุรับประทานวันละ 1 เม็ด ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด

เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้ ต่อ 1 เม็ดตามฉลาก

• •ผงคอลอสตรุ้ม 80 มก. — คอลอสตรุ้มคือน้ำนมเหลืองซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์นม ผู้แพ้นมวัวไม่ควรรับประทาน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณแล็กโทส จึงตอบจากฉลากไม่ได้ว่ามีแล็กโทสเท่าไร ยังไม่พบงานวิจัยในคนที่ใช้ผงคอลอสตรุ้มทั่วไปกับเรื่องตับ
• •ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. — ถั่วนัตโตะคือถั่วเหลืองหมัก (fermented soybean) และฉลากมีคำเตือน “มีนมและถั่วเหลือง” นอกจากนี้ถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่อาจรบกวนยาวาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณวิตามินเค 2 ในผงนี้

ผู้ที่ไม่แน่ใจว่าตัวเองแพ้นมหรือแพ้แล็กโทส หรือเคยมีอาการแพ้อาหารรุนแรง ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรโดยนำกล่องไปให้ดูก่อนตัดสินใจ

ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชัน ฉลากระบุห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน และมีผงถั่วนัตโตะ ผงเก๋ากี้ และโคเอนไซม์ คิวเท็น ซึ่งเกี่ยวข้องกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ที่ใช้ยาวาร์ฟารินหรือยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ป่วยตับแข็ง และผู้แพ้นมหรือถั่วเหลือง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ให้หยุดและพบแพทย์ทันที

คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · มีนมและถั่วเหลือง · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที