บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล

หนังสือแสดงเจตนามาตรา 12 (Living Will) คืออะไร ทำอย่างไร ครอบครัวต้องรู้อะไร

คำตอบสั้น: หนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 หรือที่เรียกกันว่า Living Will (พินัยกรรมชีวิต) คือหนังสือที่เราเขียนไว้ล่วงหน้าว่า ถ้าถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ไม่ต้องการการรักษาที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตาย เช่น การปั๊มหัวใจ หรือการใส่ท่อช่วยหายใจ ผู้ที่อายุ 18 ปีขึ้นไปและยังมีสติดีทำได้ เขียนเองหรือพิมพ์ก็ได้ ทำที่ไหนก็ได้ ยกเลิกหรือแก้ไขได้ตลอด และ ไม่ใช่การุณยฆาต ผู้ทำยังได้รับการดูแลแบบประคับประคองเพื่อไม่ให้ทุกข์ทรมาน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • มาตรา 12 พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 รับรองสิทธิทำหนังสือนี้ และ กฎกระทรวงปี 2553 กำหนดวิธีปฏิบัติ (มีผลบังคับใช้ 20 พฤษภาคม 2554)
  • เนื้อหาหลักที่ต้องมี: ชื่อและเลขบัตรประชาชนของผู้ทำ วันที่ทำ บริการที่ไม่ต้องการ และลายมือชื่อ
  • ต้องทำตอนที่ยังมีสติดีพอจะตัดสินใจเอง ผู้ที่เริ่มหลงลืมจึงควรคุยเรื่องนี้แต่เนิ่น ๆ
  • เก็บต้นฉบับไว้เอง มอบสำเนาให้คนใกล้ชิด และ ยื่นต่อโรงพยาบาลทันทีเมื่อเข้ารับการรักษา
  • ถ้าผู้ป่วยยังสื่อสารได้ แพทย์ต้องถามยืนยันกับผู้ป่วยก่อนทำตามหนังสือ ความประสงค์ในขณะนั้นสำคัญกว่าหนังสือ

หนังสือแสดงเจตนามาตรา 12 คืออะไร

คือหนังสือที่บุคคลแสดงเจตนาไว้ล่วงหน้าว่าไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วย ตามนิยามในกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการตามหนังสือแสดงเจตนาฯ พ.ศ. 2553

มาตรา 12 มี 3 วรรค สรุปได้ว่า

  • บุคคลมีสิทธิทำหนังสือนี้
  • การปฏิบัติตามหนังสือให้เป็นไปตามกฎกระทรวง
  • เมื่อผู้ประกอบวิชาชีพด้านสาธารณสุขปฏิบัติตามเจตนาของผู้ทำหนังสือแล้ว ไม่ถือว่าการกระทำนั้นเป็นความผิด และพ้นจากความรับผิดทั้งปวง

คำสำคัญ 2 คำที่กฎกระทรวงให้นิยามไว้

  • วาระสุดท้ายของชีวิต คือภาวะจากการบาดเจ็บหรือโรคที่ไม่อาจรักษาให้หายได้ และแพทย์ผู้รับผิดชอบวินิจฉัยตามมาตรฐานว่านำไปสู่การตายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ในเวลาอันใกล้ รวมถึงภาวะที่สมองส่วนนอกเสียหน้าที่อย่างถาวรจนรับรู้และสื่อสารไม่ได้อย่างถาวร
  • การทรมานจากการเจ็บป่วย คือความทุกข์ทรมานทางกายหรือทางจิตใจที่เกิดจากการบาดเจ็บหรือโรคที่ไม่อาจรักษาให้หายได้

คู่มือฉบับประชาชนของภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อธิบายเพิ่มว่า วาระสุดท้ายไม่นับรวมการเจ็บป่วยเฉียบพลันหรืออุบัติเหตุ ที่ยังรักษาได้

ทำหนังสือแสดงเจตนาแล้ว จะถูกทอดทิ้งไม่รักษาเลยไหม

ไม่ใช่ ผู้ทำหนังสือยังได้รับการดูแลแบบประคับประคอง และถ้าเจอเหตุฉุกเฉินหรืออุบัติเหตุที่รักษาให้หายได้ ก็ยังได้รับการรักษาตามมาตรฐาน คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตอบคำถามนี้ไว้ตรง ๆ และกฎกระทรวงก็ระบุในนิยามว่าผู้ทำหนังสือ “ยังคงได้รับการดูแลรักษาแบบประคับประคอง”

การดูแลแบบประคับประคอง (palliative care) คือการดูแลที่มุ่งลดความทุกข์ทรมานทั้งกายและใจของผู้ป่วย แทนการรักษาที่มุ่งยืดชีวิตอย่างเดียว

สิ่งที่ผู้ทำหนังสือมักเลือกปฏิเสธ ตามตัวอย่างหนังสือของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) และคู่มือของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เช่น

  • การกู้ชีพด้วยการปั๊มหัวใจ หรือการช็อกไฟฟ้า
  • การใส่ท่อช่วยหายใจ หรือการเจาะคอใส่ท่อช่วยหายใจ
  • การใช้เครื่องช่วยหายใจต่อเนื่องและยากระตุ้นความดันเลือด
  • การใส่สายยางให้อาหาร
  • การฟอกไตเมื่อไตวายในระยะสุดท้าย

เลือกปฏิเสธบางข้อหรือทุกข้อก็ได้ ตัวอย่างแบบฟอร์มให้ทำเครื่องหมาย “ยอมรับ” หรือ “ไม่ยอมรับ” ทีละข้อ พร้อมลงชื่อกำกับ

Living Will ต่างจากการุณยฆาตอย่างไร

การทำหนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 ไม่ใช่การุณยฆาต คู่มือผู้ให้บริการสาธารณสุขที่ สช. จัดทำร่วมกับกระทรวงสาธารณสุข ระบุไว้ชัดในข้อแรกของคำแนะนำเบื้องต้น

  • การุณยฆาต (mercy killing) คือการทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต ซึ่งไม่ได้อยู่ในขอบเขตของมาตรา 12
  • Living Will คือการไม่รับการรักษาที่ทำเพียงเพื่อยืดการตายออกไป ปล่อยให้การตายเป็นไปตามธรรมชาติ โดยยังได้รับการดูแลไม่ให้ทุกข์ทรมาน

คู่มือเดียวกันอธิบายว่าสิทธินี้สอดคล้องกับแนวคิดการตายอย่างสงบตามธรรมชาติ (good death) โดยไม่ถูกเหนี่ยวรั้งด้วยการรักษาที่เกินความจำเป็น

ใครทำได้ และต้องเขียนอะไรบ้าง

ผู้ที่อายุ 18 ปีขึ้นไปและมีสติสัมปชัญญะดีพอจะสื่อสารได้ตามปกติ ทำได้เอง คู่มือผู้ให้บริการระบุว่ากฎหมายไม่ได้กำหนดคุณสมบัติไว้ จึงแนะนำให้ใช้เกณฑ์อายุ 18 ปีตามประกาศสิทธิผู้ป่วย ผู้ที่อายุต่ำกว่านี้ต้องได้รับความยินยอมจากพ่อแม่หรือผู้ปกครอง

ข้อมูลที่กฎกระทรวง ข้อ 3 กำหนดเป็นแนวทาง

  1. ชื่อ นามสกุล อายุ เลขบัตรประชาชน และที่อยู่หรือเบอร์โทรที่ติดต่อได้ของผู้ทำ
  2. วัน เดือน ปี ที่ทำ
  3. ชื่อ นามสกุล เลขบัตรประชาชนของพยาน และความเกี่ยวข้องกับผู้ทำ
  4. ประเภทของบริการสาธารณสุขที่ไม่ต้องการ
  5. ถ้าให้คนอื่นเขียนหรือพิมพ์แทน ให้ระบุชื่อ นามสกุล และเลขบัตรประชาชนของผู้เขียนหรือผู้พิมพ์

หนังสือต้องลงลายมือชื่อหรือพิมพ์ลายนิ้วมือของผู้ทำ พยาน และผู้เขียนหรือผู้พิมพ์ (ถ้ามี)

เรื่องที่เขียนเพิ่มได้ ตามกฎกระทรวง เช่น อยากเสียชีวิตที่บ้าน ความต้องการด้านจิตใจ เช่น ฟังสวดมนต์ หรือให้พระมาเทศน์ และการปฏิบัติตามประเพณีหรือศาสนา

ผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์ (ผู้แสดงเจตนาแทน) ผู้ทำหนังสือระบุชื่อคนที่ไว้ใจได้ 1 คน ให้ช่วยอธิบายความต้องการในส่วนที่เขียนไว้ไม่ชัด เมื่อผู้ทำสื่อสารเองไม่ได้ คนนี้ต้องลงชื่อและเลขบัตรประชาชนในหนังสือด้วย คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แนะนำให้เลือกคนที่ผู้ป่วยและครอบครัวไว้วางใจ เช่น คู่สมรส ลูก พี่น้อง หรือเพื่อนสนิท

ต้องมีพยานไหม ต้องไปทำที่โรงพยาบาลหรือเปล่า

ทำที่ไหนก็ได้ ทั้งที่บ้านและที่โรงพยาบาล กฎกระทรวง ข้อ 4 ระบุว่าหนังสือแสดงเจตนาจะทำ ณ สถานที่ใดก็ได้ และถ้าทำที่โรงพยาบาล ให้เจ้าหน้าที่อำนวยความสะดวกตามสมควร

เรื่องพยาน คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่า ไม่จำเป็นต้องมีพยานก็ได้ แต่ควรมีเพื่อช่วยยืนยันถ้ามีข้อสงสัยภายหลัง ส่วนคำแนะนำในการทำหนังสือของ สช. แนะนำว่าถ้าทำที่โรงพยาบาล ควรมีพยาน 2 ฝ่าย คือฝ่ายครอบครัวหรือคนใกล้ชิด กับฝ่ายบุคลากรสุขภาพ เช่น แพทย์หรือพยาบาล แต่ไม่ควรเป็นแพทย์เจ้าของไข้ ถ้าใช้การพิมพ์ลายนิ้วมือแทนลายมือชื่อ คู่มือของเชียงใหม่ให้มีพยานรับรองลายนิ้วมือ 2 คน

ขอคำปรึกษาก่อนทำได้ จากแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่โรงพยาบาล หรือนักกฎหมายที่เข้าใจเรื่องนี้ (คำแนะนำของ สช.)

ทำแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ สช. ระบุว่าการทำหนังสือแสดงเจตนาแบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Living Will) ทำได้ตาม พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และมีแบบฟอร์มตัวอย่างให้ดาวน์โหลดบนเว็บไซต์ของ สช.

ทำเสร็จแล้วเก็บอย่างไร และเปลี่ยนใจได้ไหม

เก็บต้นฉบับไว้เองหรือให้คนใกล้ชิดเก็บ แล้วมอบสำเนาให้คนที่เกี่ยวข้อง คำแนะนำของ สช. ให้มอบสำเนาให้ญาติ พยาน ผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์ หรือแพทย์ที่เคยรักษา

  • กฎกระทรวง ข้อ 5 กำหนดว่า เมื่อเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ให้ยื่นหนังสือต่อเจ้าหน้าที่โดยไม่ชักช้า ญาติจึงควรรู้ว่าเอกสารเก็บไว้ที่ไหน และหยิบไปได้ทันทีตอนพาส่งโรงพยาบาล
  • ยกเลิกหรือแก้ไขได้ทุกเมื่อ ถ้ามีหลายฉบับ ให้ถือฉบับที่ทำหลังสุดและยื่นต่อแพทย์ผู้รับผิดชอบการรักษาเป็นฉบับที่มีผล
  • คู่มือของเชียงใหม่แนะนำว่าเวลาแก้ ให้ขีดฆ่าหรือเพิ่มข้อความ ลงลายมือชื่อ ระบุวันที่แก้ และแจ้งทุกคนที่มีสำเนา รวมถึงโรงพยาบาล

ผู้สูงอายุที่ออกจากโรงพยาบาลบ่อย ควรนำสำเนาไปทุกครั้งที่นอนโรงพยาบาล ดูเรื่องอื่นที่ต้องเตรียมได้ที่ พาผู้สูงอายุกลับบ้านหลังนอนโรงพยาบาล 30 วันแรก

ถ้าญาติไม่เห็นด้วยกับหนังสือ แพทย์จะทำอย่างไร

กฎกระทรวง ข้อ 6 กำหนดลำดับขั้นไว้ และให้คำนึงถึงเจตนาของผู้ทำหนังสือเป็นหลัก

  • ถ้าผู้ป่วยยังมีสติดีพอสื่อสารได้ แพทย์ต้องอธิบายภาวะของโรคให้ผู้ป่วยฟัง แล้วขอคำยืนยันหรือปฏิเสธก่อนทำตามหนังสือ คู่มือผู้ให้บริการระบุว่าในกรณีนี้ให้ถือความประสงค์ของผู้ป่วยในขณะนั้น
  • ถ้าผู้ป่วยสื่อสารไม่ได้ แพทย์ต้องอธิบายภาวะของโรคและรายละเอียดการปฏิบัติตามหนังสือให้ผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์หรือญาติทราบก่อน
  • ถ้ามีปัญหาในการปฏิบัติตาม แพทย์ปรึกษากับผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์หรือญาติ โดยคำนึงถึงเจตนาของผู้ทำหนังสือ

คำแนะนำของ สช. ระบุว่าญาติควรทำตามความประสงค์ของผู้ทำหนังสือ และ ไม่ควรปกปิดข้อมูลอาการป่วยจากผู้ป่วย เพราะมักเป็นผลเสียมากกว่า เช่น ผู้ป่วยไม่มีโอกาสสั่งเสีย ร่ำลา หรือจัดการทรัพย์สิน ถ้าญาติสงสัยว่าการรักษาไม่ตรงกับหนังสือ ให้คุยกับแพทย์ผู้รักษาโดยตรง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่อง Living Will

ความเข้าใจผิดที่ทำให้หลายครอบครัวไม่กล้าคุยเรื่องนี้ คือคิดว่าเป็นเรื่องของคนที่ยอมแพ้หรือใกล้ตายแล้ว ข้อเท็จจริงจากเอกสารของ สช. และกระทรวงสาธารณสุข

  • “ทำแล้วเหมือนแช่งตัวเอง” คู่มือผู้ให้บริการระบุว่าผู้ที่ควรทำเป็นลำดับต้น ๆ คือผู้ที่ไม่ประมาทในชีวิต ไม่ว่าจะแข็งแรงดี เป็นผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว หรือป่วยด้วยโรคเรื้อรัง
  • “ทำแล้วหมอจะไม่รักษาอะไรเลย” ไม่ถูก ยังได้การดูแลแบบประคับประคอง และเหตุฉุกเฉินที่รักษาหายได้ยังรักษาตามมาตรฐาน
  • “ทำแล้วแก้ไม่ได้” ไม่ถูก ยกเลิกหรือแก้ไขได้ตลอด
  • “เป็นเรื่องเดียวกับพินัยกรรมแบ่งทรัพย์สิน” ไม่ใช่ หนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 เป็นเรื่องการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้าย คนละเอกสารกับพินัยกรรมเรื่องทรัพย์สิน

ผู้ดูแลจะเริ่มคุยเรื่องนี้กับพ่อแม่อย่างไร

เริ่มเร็วที่สุดตอนที่ท่านยังแข็งแรงและตัดสินใจเองได้ดี คู่มือของเชียงใหม่ย้ำว่า “ควรใช้ช่วงที่ยังมีสติวางแผนเพื่อการตายดี” เพราะเมื่อถึงวาระสุดท้าย ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่รู้สึกตัว การตัดสินใจจึงตกอยู่กับญาติและแพทย์ ซึ่งอาจไม่ตรงกับที่ผู้ป่วยต้องการ

  • เปิดประเด็นจากเหตุการณ์ใกล้ตัว เช่น ญาติที่เพิ่งนอนห้องไอซียู แล้วถามว่าถ้าเป็นท่าน ท่านอยากให้ทำอย่างไร
  • ถามเรื่องที่ท่านให้ความสำคัญ เช่น อยากอยู่บ้าน อยากให้พระมาเทศน์ ไม่อยากใส่ท่อ
  • ให้ท่านเลือกผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์เอง
  • ชวนไปปรึกษาแพทย์ที่ดูแลประจำ ซึ่งคู่มือผู้ให้บริการระบุว่าหนังสือนี้ใช้เป็นส่วนหนึ่งของ การวางแผนการดูแลล่วงหน้า (Advance Care Planning) ได้
  • ถ้าท่านเริ่มหลงลืม ยิ่งควรคุยเร็ว เพราะผู้ทำต้องเข้าใจเนื้อหาและวางแผนได้ด้วยตนเอง วิธีคุยเรื่องยากกับพ่อแม่ อ่านเพิ่มที่ ควรบอกพ่อแม่ไหมว่าเป็นสมองเสื่อม บอกอย่างไร

MedlinePlus อธิบายว่าเอกสารลักษณะนี้ในหลายประเทศ (advance directive) ช่วยบอกความต้องการให้ครอบครัวและทีมรักษารู้ และลดความสับสนในภายหลัง ซึ่งเป็นประโยชน์ทั้งกับผู้ป่วยและผู้ดูแลที่ไม่ต้องตัดสินใจแทนในช่วงที่ยากที่สุด

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

Living Will คืออะไร

คือหนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ที่เขียนไว้ล่วงหน้าว่าไม่ต้องการการรักษาที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต เช่น ปั๊มหัวใจหรือใส่ท่อช่วยหายใจ โดยยังได้รับการดูแลแบบประคับประคอง

ทำหนังสือแสดงเจตนามาตรา 12 ต้องมีพยานไหม

คู่มือของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าไม่จำเป็นต้องมีพยานก็ได้ แต่ควรมีเพื่อช่วยยืนยันภายหลัง ถ้าใช้ลายนิ้วมือแทนลายมือชื่อควรมีพยาน 2 คน

Living Will กับการุณยฆาตต่างกันอย่างไร

ต่างกัน คู่มือของ สช. และกระทรวงสาธารณสุขระบุว่าการทำหนังสือตามมาตรา 12 ไม่ใช่การุณยฆาต เป็นการไม่รับการรักษาที่ยืดการตาย ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ และยังได้รับการดูแลไม่ให้ทุกข์ทรมาน

ทำหนังสือแสดงเจตนาแล้วเปลี่ยนใจได้ไหม

ได้ทุกเมื่อ ถ้ามีหลายฉบับ กฎกระทรวงให้ถือฉบับที่ทำหลังสุดที่ยื่นต่อแพทย์ผู้รับผิดชอบการรักษา และถ้าผู้ป่วยยังสื่อสารได้ แพทย์ต้องถามยืนยันกับผู้ป่วยก่อนทำตามหนังสือ

พ่อแม่เริ่มหลงลืม ยังทำ Living Will ได้ไหม

ทำได้ถ้ายังมีสติสัมปชัญญะดีพอจะเข้าใจเนื้อหาและตัดสินใจเอง จึงควรคุยเรื่องนี้แต่เนิ่น ๆ และปรึกษาแพทย์ที่ดูแลประจำ

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-14

อ่านต่อ

ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม

จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์

เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล

ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ

ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง

ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร

ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน

ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 112 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท