แล็กโทบาซิลลัส แรมโนซัส คืออะไร และทำไมฉลากเขียนสองชื่อ

คำตอบสั้น: แล็กโทบาซิลลัส แรมโนซัส เป็นแบคทีเรียกรดแล็กติกที่พบบ่อยบนฉลากผลิตภัณฑ์ที่มีจุลินทรีย์ ปัจจุบันถูกย้ายไปอยู่สกุลใหม่ชื่อ Lacticaseibacillus ฉลากบางกล่องจึงเขียนสองชื่อควบกัน ซึ่งหมายถึงตัวเดียวกัน

ชื่อเดิมและชื่อใหม่

ชื่อเดิมคือ Lactobacillus rhamnosus

ชื่อปัจจุบันคือ Lacticaseibacillus rhamnosus

ภาษาไทยเขียนว่า แล็กโทบาซิลลัส แรมโนซัส หรือ แล็กทิเคสอิบาซิลลัส แรมโนซัส

ฉลากจำนวนมากเขียนควบกัน เช่น Lactobacillus rhamnosus / Lacticaseibacillus rhamnosus

ทั้งสองชื่อหมายถึงจุลินทรีย์ตัวเดียวกัน

ทำไมถึงเปลี่ยนชื่อสกุล

สกุล Lactobacillus เดิมรวมจุลินทรีย์ไว้จำนวนมากและหลากหลายเกินไป

เมื่อเทคนิคการอ่านรหัสพันธุกรรมพัฒนาขึ้น นักวิทยาศาสตร์พบว่าสมาชิกในสกุลนี้ต่างกันมาก

ในปี 2563 จึงมีการแยกสกุล Lactobacillus ออกเป็นหลายสกุลย่อย

rhamnosus เป็นหนึ่งในตัวที่ถูกย้ายออกไป

การเปลี่ยนชื่อนี้เป็นเรื่องของการจัดหมวดหมู่ ไม่ได้แปลว่าตัวจุลินทรีย์เปลี่ยนไป

ที่มาของชื่อ rhamnosus

มาจากน้ำตาลชนิดหนึ่งชื่อแรมโนส (Rhamnose)

เป็นการตั้งชื่อตามคุณสมบัติทางชีวเคมีที่ใช้จำแนกในห้องปฏิบัติการ

ต่างจาก bifidum ที่ตั้งตามรูปร่าง และ animalis ที่ตั้งตามแหล่งที่พบ

ตัวย่อที่พบบนฉลาก

แบบเดิม L. rhamnosus โดย L. คือ Lactobacillus

แบบใหม่ L. rhamnosus เช่นกัน เพราะ Lacticaseibacillus ก็ขึ้นต้นด้วย L.

ตัวย่อจึงเหมือนกัน แต่หมายถึงคนละสกุล ซึ่งเป็นอีกเหตุผลที่ควรดูชื่อเต็ม

บางฉลากย่อว่า LGG ซึ่งเป็นรหัสสเตรนทางการค้าตัวหนึ่ง ไม่ใช่ชื่อของทุกสเตรนในชนิดนี้

ถ้าฉลากเขียน LGG แต่ไม่มีชื่อเต็ม ให้สอบถามผู้ผลิต

วิธีรับมือเมื่อเจอชื่อไม่ตรงกัน

ขั้นที่ 1 ดูคำที่สอง ถ้าเป็น rhamnosus เหมือนกัน แปลว่าเป็นชนิดเดียวกัน

ขั้นที่ 2 ดูว่าคำแรกเป็น Lactobacillus หรือ Lacticaseibacillus ซึ่งเป็นชื่อคนละยุคของสกุลเดียวกัน

ขั้นที่ 3 ถ้ามีรหัสสเตรน ให้เทียบรหัส เพราะเป็นข้อมูลที่จำเพาะที่สุด

ขั้นที่ 4 ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้ถามผู้ผลิต อย่าเดาเอง

ข้อมูลจากฉลากเบต้าแคร์

ฉลากเบต้าแคร์ระบุ แล็กโทบาซิลลัส แรมโนซัส ปริมาณ 3.4 มิลลิกรัม

เป็นปริมาณเท่ากับบิฟิโดแบคทีเรียม อะนิมอลิส สับสปีชีส์ แล็กทิส บนฉลากเดียวกัน

ตัวเลขนี้เป็นน้ำหนักผง ไม่ใช่จำนวน CFU

สายพันธุ์อื่นที่ถูกย้ายสกุลเหมือนกัน

นอกจาก rhamnosus ยังมีตัวอื่นที่ถูกย้ายออกจากสกุล Lactobacillus

เช่น casei และ plantarum ที่ย้ายไปสกุลใหม่เช่นกัน

ส่วน acidophilus เป็นตัวที่ยังอยู่ในสกุล Lactobacillus เหมือนเดิม

ผู้อ่านฉลากจึงอาจเจอทั้งชื่อเก่าและชื่อใหม่ปนกันไปอีกหลายปี

สิ่งที่บทความนี้จะไม่เขียน

จะไม่เขียนว่าสายพันธุ์นี้ช่วยเรื่องใด หรือสเตรนไหนดีกว่ากัน

งานวิจัยเรื่องนี้ยังให้ผลไม่ตรงกัน และยังไม่พอจะสรุปเป็นคำแนะนำสำหรับทุกคน

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

ทำไมควรจดชื่อเต็มไว้เวลาซื้อซ้ำ

เพราะชื่อบนกล่องอาจเปลี่ยนรูปแบบการเขียนในล็อตถัดไป

ผู้ผลิตอาจปรับจากชื่อเก่าเป็นชื่อใหม่ตามระบบที่อัปเดต

ถ้าจดชื่อเต็มพร้อมรหัสสเตรนไว้ จะเทียบได้ว่าเป็นตัวเดิมหรือไม่

วิธีที่ง่ายที่สุดคือถ่ายรูปฉลากด้านที่มีส่วนประกอบเก็บไว้ในโทรศัพท์

รูปนี้ยังใช้ได้เวลาไปปรึกษาเภสัชกร แม้จะไม่ได้ถือกล่องไปด้วย แต่ถ้าถือกล่องไปได้จะดีที่สุด

สรุปสิ่งที่ควรจำเรื่องชื่อสองชุด

1. Lactobacillus rhamnosus และ Lacticaseibacillus rhamnosus คือตัวเดียวกัน

2. การเปลี่ยนชื่อเป็นเรื่องการจัดหมวดหมู่ ไม่ใช่การเปลี่ยนสูตร

3. ตัวย่อ L. ใช้ได้กับทั้งสองสกุล จึงควรดูชื่อเต็ม

4. LGG เป็นรหัสสเตรน ไม่ใช่ชื่อชนิด

5. ถ้าไม่แน่ใจ ให้ถามผู้ผลิต อย่าเดา

อ่านต่อ

• •โพรไบโอติกคืออะไร และอ่านชื่อสายพันธุ์บนฉลากอย่างไร
• •อ่านฉลากอาหารเสริม 7 จุดที่ต้องดูก่อนจ่ายเงิน
• •เบต้าแคร์คืออะไร ข้อมูลที่ยืนยันได้ทั้งหมด

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้ให้ความรู้เรื่องสารอาหารและวิธีอ่านฉลาก ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน โดยนำกล่องไปให้ดูด้วย