บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพตา

หยอดตาอย่างไรให้ถูก ยาหยอดตาหลายขวดเว้นกี่นาที เปิดแล้วใช้ได้นานแค่ไหน

คำตอบสั้น: การหยอดตาที่ถูกต้อง คือ ล้างมือ ดึงเปลือกตาล่างลงให้เป็นกระพุ้ง หยอดยาครั้งละ 1 หยดโดยไม่ให้ปลายขวดแตะตาหรือขนตา แล้วหลับตาและกดหัวตาเบา ๆ ประมาณ 1–2 นาที ถ้าต้องหยอดยาหลายขวด ให้เว้นห่างกันอย่างน้อย 5 นาที หยอดยาน้ำใสก่อน ตามด้วยยาแขวนลอย แล้วใช้เจลหรือยาป้ายตาเป็นลำดับสุดท้าย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่ายาหยอดตาทั่วไปเปิดใช้แล้วใช้ได้ไม่เกิน 1 เดือน ส่วนยาที่ไม่มีสารกันเสียใช้ได้ไม่เกิน 12–24 ชั่วโมงหลังเปิด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • หยอดครั้งละ 1 หยดก็เพียงพอ ยาส่วนที่เกินจะล้นออกจากตา (คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล)
  • หลังหยอด หลับตาและกดหัวตาเบา ๆ อย่างน้อย 1 นาที เพื่อไม่ให้ยาไหลลงจมูกและคอ (สถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NEI)
  • ยาหลายขวดเว้นอย่างน้อย 5 นาที ถ้าหยอดเร็วเกินไป ยาขวดหลังจะชะล้างยาขวดแรกออก (คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล)
  • เขียนวันที่เปิดขวดไว้บนกล่อง ยาหยอดตาทั่วไปใช้ได้ไม่เกิน 1 เดือนหลังเปิด
  • งานวิจัยในญี่ปุ่นปี 2023 ถ่ายวิดีโอผู้ป่วยต้อหินขณะหยอดตา พบว่าราวครึ่งหนึ่งหยอดไม่สำเร็จ ทั้งที่ส่วนใหญ่คิดว่าตัวเองหยอดถูก

หยอดตาที่ถูกต้องทำอย่างไร ทีละขั้น

ขั้นตอนหลักมี 6 ข้อ และจุดสำคัญคือห้ามให้ปลายขวดแตะตา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และ NEI แนะนำตรงกันดังนี้

  1. ล้างมือด้วยสบู่และเช็ดให้แห้ง ถ้าใส่คอนแทคเลนส์ให้ถอดก่อน อ่านฉลากให้แน่ใจว่าเป็นยาหยอดตาตัวที่ถูกต้องและยังไม่หมดอายุ
  2. เขย่าขวดถ้าเป็นยาแขวนลอย แล้วเปิดฝา วางฝาหงายบนกระดาษทิชชูสะอาด
  3. นั่งแหงนหน้าประมาณ 45 องศา หรือนอนหงายราบ ใช้มือข้างที่ไม่ถนัดดึงเปลือกตาล่างลงจนเห็นกระพุ้งตา แล้วเหลือบตามองขึ้นบน
  4. ถือขวดคว่ำให้ปลายขวดลอยอยู่เหนือกระพุ้งตา ไม่ให้สัมผัสขนตาหรือเปลือกตา บีบเบา ๆ ให้ยาออก 1 หยด
  5. หลับตาและกดหัวตาเบา ๆ NEI แนะนำให้หลับตาอย่างน้อย 1 นาที พร้อมใช้นิ้วกดเบา ๆ ที่ท่อน้ำตาบริเวณหัวตาใกล้จมูก ส่วนคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำ 1–2 นาที และห้ามขยี้ตา
  6. ซับยาที่ล้นออกมาด้วยทิชชูหรือสำลีแห้ง แล้วปิดฝาขวดให้แน่น

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเตือนว่าหลังหยอดไม่ควรกะพริบตาถี่ ๆ เพราะจะทำให้ยาถูกระบายออกจากผิวตาเร็วเกินไป

ท่อน้ำตา (tear duct) คือรูเล็ก ๆ ที่มุมหัวตาซึ่งระบายน้ำตาลงไปในจมูก NEI ระบุว่าการกดตรงนี้ช่วยไม่ให้ยาไหลลงจมูก ส่วนคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าการกดหัวตาช่วยลดอาการขมคอจากยาหยอดตา

ยาหยอดตาหลายขวด ต้องเว้นกี่นาที หยอดอะไรก่อน

เว้นอย่างน้อย 5 นาที และเรียงจากยาน้ำใส ยาแขวนลอย แล้วจึงเจลหรือยาป้ายตา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายลำดับไว้ดังนี้

  • ยาน้ำใส หยอดก่อน
  • ยาแขวนลอย หยอดถัดมา สังเกตได้จากเมื่อหยอดแล้วยาจะขาวขุ่นคล้ายน้ำนม ต้องเขย่าขวดก่อนใช้ทุกครั้ง
  • เจลหรือยาป้ายตา (ขี้ผึ้ง) ใช้เป็นลำดับสุดท้าย คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุตรงกันว่าถ้าได้ทั้งยาหยอดและยาป้ายตา ให้ใช้ยาหยอดก่อน

ยาแขวนลอย (suspension) คือยาน้ำที่มีผงยาละเอียดกระจายอยู่ ถ้าไม่เขย่า ผงยาจะตกตะกอนและได้ยาไม่ครบขนาด

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายเหตุผลของการเว้นระยะว่า ถ้าหยอดยาตัวที่สองเร็วเกินไป ยาตัวที่สองอาจชะล้างยาตัวแรกออกจากตา NEI ก็แนะนำให้เว้นอย่างน้อย 5 นาทีระหว่างยาแต่ละชนิด

ยาบางตัวมีคำแนะนำเฉพาะที่นานกว่านี้ เช่น MedlinePlus ระบุว่ายาหยอดตาต้อหินที่ผสมดอร์โซลาไมด์กับทิโมลอล ควรหยอดยาตาตัวอื่นห่างอย่างน้อย 10 นาที จึงควรอ่านฉลากหรือถามเภสัชกรทุกครั้งที่ได้ยาใหม่

ถ้าใส่คอนแทคเลนส์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้รอ 15 นาทีหลังหยอดยาก่อนใส่เลนส์กลับ

ยาหยอดตาเปิดแล้วใช้ได้นานแค่ไหน

ยาหยอดตาทั่วไปเปิดแล้วใช้ได้ไม่เกิน 1 เดือน ส่วนยาที่ไม่มีสารกันเสียใช้ได้ไม่เกิน 12–24 ชั่วโมง คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่ายิ่งเปิดไว้นานเกิน 1 เดือน ยิ่งเสี่ยงที่เชื้อโรคจะปนเปื้อนในขวด และเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อที่กระจกตาและเยื่อบุตา

  • เขียนวันที่เปิดขวดไว้ที่กล่องหรือฉลาก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้จดวันที่เปิดใช้ไว้
  • ยาที่ไม่มีสารกันเสีย ฉลากมักระบุไว้ เปิดแล้วใช้ภายใน 12–24 ชั่วโมง หรือตามที่ฉลากกำหนด
  • วันหมดอายุบนกล่องคือวันหมดอายุตอนยังไม่เปิด เมื่อเปิดแล้วให้นับอายุใหม่ตามข้างต้น
  • เก็บให้ถูกที่ ไม่เก็บไว้กลางแจ้ง และยาบางชนิดต้องแช่ตู้เย็น ให้ทำตามฉลาก (คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล)

ทำไมหยอดตาเองแล้วยาอาจเข้าตาไม่ครบ

ผู้ป่วยจำนวนมากหยอดตาไม่สำเร็จโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะผู้สูงอายุ งานวิจัยแบบภาคตัดขวางในญี่ปุ่น ตีพิมพ์ในวารสาร Advances in Therapy ปี 2023 ถ่ายวิดีโอผู้ป่วยต้อหิน 60 คน อายุเฉลี่ยราว 68 ปี ขณะหยอดตาตามที่ทำอยู่ทุกวัน

  • ในคนที่บอกว่าตัวเองหยอดสำเร็จ 48 คน วิดีโอพบว่า 27 คน (ร้อยละ 56) หยอดไม่สำเร็จ
  • เมื่อดูจากวิดีโอทั้งหมด ร้อยละ 54 หยอดไม่สำเร็จ
  • ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการหยอดพลาด ได้แก่ อายุที่มากขึ้น และความจำหรือการคิดที่ลดลง

ข้อสรุปของงานวิจัยคือ แพทย์ไม่ควรพึ่งแค่การถามผู้ป่วย แต่ควรดูการหยอดจริง สำหรับผู้อ่าน ความหมายคือ ลองให้เภสัชกรหรือพยาบาลดูเราหยอดตาสักครั้ง โดยเฉพาะคนที่ใช้ยาหยอดตาต้อหินทุกวัน NEI ระบุว่าถ้าหยอดเองลำบาก ให้ถามจักษุแพทย์เรื่องอุปกรณ์ช่วยหยอด

สำหรับผู้ดูแลผู้สูงอายุที่ต้องจัดยาหลายตัว การเขียนตารางเวลาหยอดตาแยกจากยากินช่วยลดการลืมได้ อ่านเพิ่มเติมที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ผู้ดูแลควรจัดการอย่างไร

ยาหยอดตามีผลต่อร่างกายส่วนอื่นได้ไหม

ได้ ยาหยอดตาบางตัวมีข้อควรระวังกับโรคประจำตัว จึงต้องบอกแพทย์เรื่องโรคและยาที่ใช้อยู่ทุกครั้ง ตัวอย่างคือยาหยอดตาต้อหินที่มีทิโมลอล ซึ่งเป็นยากลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์ชนิดหยอดตา MedlinePlus ระบุให้บอกแพทย์ก่อนใช้ ถ้าเคยเป็นหอบหืด โรคปอด โรคหัวใจ เบาหวาน หรือไทรอยด์เป็นพิษ และถ้ามีนัดผ่าตัดหรือทำฟัน ให้บอกแพทย์หรือทันตแพทย์ว่าใช้ยาหยอดตานี้อยู่

MedlinePlus ยังระบุว่ายาหยอดตาต้อหินชนิดผสมนี้ควบคุมโรคได้แต่ไม่ได้ทำให้หาย ต้องใช้ต่อแม้จะรู้สึกปกติดี และห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ ส่วน NEI ระบุว่ายาหยอดตาต้อหินช่วยไม่ให้การมองเห็นแย่ลง และถ้าใช้ไม่ถูกวิธีอาจสูญเสียการมองเห็นได้ อ่านเรื่องต้อหินได้ที่ ต้อหินไม่มีอาการ อายุ 40 ควรตรวจตาไหม

การกดหัวตาหลังหยอดจึงเป็นขั้นตอนที่ไม่ควรข้าม เพราะช่วยให้ยาอยู่ในตาตามที่ NEI แนะนำ และลดอาการขมคอ

ความเชื่อที่พบบ่อย: หยอดหลายหยดดีกว่า ยาหยอดตาใช้ร่วมกันได้ และยาสเตียรอยด์หยอดตาซื้อเองได้ จริงไหม

ไม่จริงทั้งสามข้อ

  • หยอดหลายหยดได้ผลกว่า คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่า 1 หยดก็เพียงพอ ยาส่วนที่เกินจะล้นออกจากตา
  • ใช้ขวดเดียวกันทั้งบ้านได้ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่าห้ามใช้ยาหยอดตาร่วมกับผู้อื่น เพราะเชื้อจากตาคนหนึ่งติดปลายขวดไปสู่อีกคนได้
  • ยาหยอดตาสเตียรอยด์ซื้อมาหยอดเองได้ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่ายากลุ่มสเตียรอยด์ห้ามซื้อมาหยอดเองโดยเด็ดขาด เพราะเพิ่มความเสี่ยงเป็นต้อหินจากยา

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลยังเตือนว่าไม่ควรใช้กรรไกรหรือเข็มลนไฟเจาะปลายขวดยาเอง ห้ามให้นิ้วแตะปลายขวด และไม่ควรหลงเชื่อโฆษณานำยาที่ไม่ได้มาตรฐานมาหยอดตา ส่วน MedlinePlus ระบุว่าไม่ควรเช็ดหรือล้างปลายขวดยาหยอดตา เพราะจะเพิ่มโอกาสปนเปื้อน

เมื่อไรต้องกลับไปพบแพทย์

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่าถ้าใช้ยาหยอดตาแล้วตาแดง คันตา หรือเปลือกตาบวม ให้กลับไปปรึกษาจักษุแพทย์ทันที เพราะอาจแพ้ยาหยอดตา

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้หลังหยอดตา ให้ไปโรงพยาบาลที่มีจักษุแพทย์ทันที ไม่ต้องรอวันนัด

  • ปวดตามาก หรือตาแดงมากขึ้นเรื่อย ๆ
  • ตามัวลงทันที
  • เปลือกตาหรือใบหน้าบวมมาก
  • หายใจไม่สะดวกหรือหายใจลำบากหลังหยอดยา ให้โทร 1669

ส่วนเรื่องที่นัดคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรได้ เช่น ยาหมดก่อนวันนัด หยอดเองไม่ถนัด หรือแสบตาเล็กน้อยทุกครั้งที่หยอด ให้ถามที่ห้องยาหรือคลินิกตาที่ดูแลอยู่ ผู้ที่ตาแห้งและใช้น้ำตาเทียมเป็นประจำ อ่านวิธีดูแลตาแห้งเพิ่มเติมได้ที่ ตาแห้ง ตาล้าจากการใช้จอ

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

หยอดตากี่หยดถึงพอ

ครั้งละ 1 หยดก็เพียงพอ ยาส่วนเกินจะล้นออกมาเปล่า ๆ เว้นแต่แพทย์สั่งมากกว่านั้น ถ้าสั่งมากกว่า 1 หยด ให้เว้นแต่ละหยดประมาณ 5 นาที

ยาหยอดตา 2 ขวดต้องเว้นกี่นาที

เว้นอย่างน้อย 5 นาที หยอดยาน้ำใสก่อน ตามด้วยยาแขวนลอย และใช้เจลหรือยาป้ายตาเป็นลำดับสุดท้าย ยาบางตัวมีคำแนะนำให้เว้นนานกว่านี้ ให้อ่านฉลากหรือถามเภสัชกร

ยาหยอดตาเปิดแล้วใช้ได้กี่วัน

ยาหยอดตาทั่วไปเปิดแล้วใช้ได้ไม่เกิน 1 เดือน ยาที่ไม่มีสารกันเสียใช้ได้ไม่เกิน 12–24 ชั่วโมงหลังเปิด ควรเขียนวันที่เปิดไว้ที่กล่อง

หยอดตาแล้วขมคอ ผิดปกติไหม

พบได้ ท่อน้ำตาที่หัวตาระบายน้ำตาลงจมูก การหลับตาและกดหัวตาเบา ๆ ประมาณ 1–2 นาทีหลังหยอดช่วยลดอาการขมคอ และช่วยให้ยาอยู่ในตา

ซื้อยาหยอดตาสเตียรอยด์มาใช้เองได้ไหม

ไม่ได้ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่ายาหยอดตากลุ่มสเตียรอยด์ห้ามซื้อมาหยอดเองโดยเด็ดขาด เพราะเพิ่มความเสี่ยงต้อหินจากยา ต้องใช้ตามที่แพทย์สั่ง

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13

อ่านต่อ

เห็นภาพซ้อน มองเห็นสองภาพ เกิดจากอะไร ปิดตาข้างเดียวแล้วหายแปลว่าอะไร

ภาพซ้อนที่หายเมื่อปิดตาข้างหนึ่ง มักเกิดจากตาสองข้างไม่ตรงกันหรือเส้นประสาท ส่วนภาพซ้อนที่ยังอยู่มักเป็นปัญหาในลูกตา ภาพซ้อนที่เกิดทันทีต้องรีบไปโรงพยาบาล

หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร แบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

หนังตาตกส่วนใหญ่เกิดจากอายุ แต่ถ้าตกทันทีข้างเดียว มีภาพซ้อน รูม่านตาโต หรือปวดศีรษะมาก อาจเป็นเส้นประสาทถูกกดหรือหลอดเลือดสมอง ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ตามืดข้างเดียวทันที หรือมืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็น อันตรายไหม ต้องรีบแค่ไหน

ตามืดหรือมัวลงทันทีข้างเดียว แม้มืดไม่กี่นาทีแล้วหาย อาจเป็นหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน ซึ่งเป็นหลอดเลือดสมองตีบชนิดหนึ่ง ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

วงขาวรอบตาดำ (Corneal arcus) เกี่ยวกับไขมันในเลือดสูงไหม อายุเท่าไรต้องตรวจ

วงขาวหรือเทารอบขอบตาดำ (corneal arcus) พบบ่อยตามวัย แต่ถ้าเจอก่อนอายุ 45 ปี แนวทางไทย 2567 ให้ตรวจไขมันในเลือด ดูงานวิจัยไทยและเดนมาร์ก

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 65 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท