เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพตา
ต้อหินไม่มีอาการ อายุ 40 ควรตรวจตาไหม ความดันตาปกติแล้วปลอดภัยหรือเปล่า
คำตอบสั้น: ต้อหิน (glaucoma) คือโรคที่เส้นประสาทตาค่อย ๆ เสื่อมจนลานสายตาแคบลง และ ระยะแรกมักไม่มีอาการ จึงตรวจพบได้จากการตรวจตาเท่านั้น คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าสมาคมต้อหินแนะนำให้คนไทยตรวจคัดกรองเมื่ออายุ 40 ปี และควรตรวจเร็วกว่านั้นถ้ามีปัจจัยเสี่ยง เช่น เป็นเบาหวาน มีญาติสายตรงเป็นต้อหิน หรือเคยใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์ ส่วน ความดันตาที่วัดได้ปกติไม่ได้แปลว่าไม่เป็นต้อหิน เพราะต้อหินเกิดได้ทั้งตอนความดันตาสูงและปกติ
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ต้อหินชนิดที่พบบ่อย (มุมเปิด) มักไม่เจ็บ ไม่แดง และมองตรงกลางยังชัด กว่าจะรู้ตัวว่าเห็นด้านข้างแคบลง เส้นประสาทตาก็เสียไปมากแล้ว
- การสำรวจคนกรุงเทพฯ อายุ 50 ปีขึ้นไป 701 คน (British Journal of Ophthalmology ปี 2003) พบต้อหินร้อยละ 3.8 หรือราว 1 ใน 26 คน
- การวัดความดันตาอย่างเดียวไม่พอ การตรวจที่ครบต้องดูขั้วประสาทตา และอาจต้องตรวจลานสายตาด้วย
- คนเป็นเบาหวาน คนที่ใช้ยาสเตียรอยด์นาน และคนที่มีญาติสายตรงเป็นต้อหิน ควรบอกจักษุแพทย์และตรวจเร็วกว่าอายุ 40
- ปวดตามากทันทีข้างเดียว ตามัว เห็นรุ้งรอบดวงไฟ คลื่นไส้อาเจียน อาจเป็นต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ต้อหินคืออะไร ต่างจากต้อกระจกอย่างไร
ต้อหินคือโรคที่เส้นประสาทตาถูกทำลายจนสูญเสียลานสายตาอย่างถาวร ส่วนต้อกระจกคือเลนส์ตาขุ่น คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายว่าต้อหินเป็นภาวะเสื่อมของเส้นประสาทตา ความดันลูกตาอาจสูงหรืออยู่ในเกณฑ์ปกติก็ได้ และถ้าไม่ได้รักษาจะสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร
เส้นประสาทตาคือสายที่ส่งภาพจากจอประสาทตาไปยังสมอง (MedlinePlus) เมื่อสายนี้เสียไปแล้ว การรักษาในปัจจุบันทำได้เพียงชะลอไม่ให้เสียเพิ่ม ไม่สามารถทำให้ส่วนที่เสียไปกลับมาเห็นได้อีก นี่คือเหตุผลที่ต้อหินต่างจากต้อกระจกมาก เพราะต้อกระจกผ่าตัดเปลี่ยนเลนส์แล้วกลับมาเห็นชัดได้ อ่านอาการต้อกระจกเทียบได้ที่ ต้อกระจกอาการเริ่มต้น ตามัวแบบไหน
ความดันตา (intraocular pressure) คือแรงดันของน้ำในลูกตา ซึ่งร่างกายสร้างและระบายออกตลอดเวลา MedlinePlus อธิบายว่าน้ำนี้ระบายออกทางช่องบริเวณที่ม่านตาและกระจกตามาบรรจบกัน เรียกว่า มุมตา อะไรที่ทำให้การระบายช้าลงหรืออุดตัน จะทำให้ความดันในตาสูงขึ้นและกดเส้นประสาทตา
ต้อหินมีกี่ชนิด ชนิดไหนอันตรายแบบไหน
ต้อหินที่พบในผู้ใหญ่แบ่งเป็นชนิดหลัก ๆ คือมุมเปิด มุมปิด และต้อหินทุติยภูมิ ซึ่งอาการต่างกันมาก MedlinePlus แบ่งต้อหินเป็น 4 กลุ่ม โดยกลุ่มที่ 4 คือต้อหินแต่กำเนิดที่พบในทารก
- ต้อหินมุมเปิด พบบ่อยที่สุด ความดันตาค่อย ๆ ขึ้นช้า ๆ โดยไม่รู้สึกอะไร ลานสายตาด้านข้างหายไปทีละน้อยจนเหมือนมองผ่านท่อ
- ต้อหินมุมปิด มุมระบายน้ำถูกม่านตาปิด ความดันตาขึ้นเร็วมาก ถ้าเป็นแบบเฉียบพลันจะปวดตารุนแรง ตาแดง ตามัว เห็นรุ้งรอบดวงไฟ คลื่นไส้อาเจียน (คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และ MedlinePlus)
- ต้อหินทุติยภูมิ คือต้อหินที่รู้สาเหตุ MedlinePlus ยกตัวอย่างยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ ม่านตาอักเสบ โรคเบาหวาน และการบาดเจ็บที่ตา
ข้อมูลไทยจากการสำรวจในเขตร่มเกล้า กรุงเทพฯ ซึ่งตีพิมพ์ใน British Journal of Ophthalmology ปี 2003 พบว่าในคนที่เป็นต้อหิน ราวร้อยละ 67 เป็นชนิดมุมเปิด ร้อยละ 21 เป็นมุมปิด และร้อยละ 12 เป็นต้อหินทุติยภูมิ การสำรวจเดียวกันพบว่าร้อยละ 14 ของผู้เข้าร่วมมีมุมตาแคบที่อาจปิดได้อย่างน้อยหนึ่งข้าง
ทำไมต้อหินถึงเรียกว่าภัยเงียบ ตาเรายังชัดอยู่จะเป็นได้อย่างไร
เพราะต้อหินมุมเปิดทำลายการมองเห็นด้านข้างก่อน ขณะที่ภาพตรงกลางยังชัด คนส่วนใหญ่จึงไม่รู้ตัว MedlinePlus ระบุว่าผู้ป่วยต้อหินมุมเปิดส่วนใหญ่ไม่มีอาการ และเมื่อรู้ตัวว่าการมองเห็นลดลง ความเสียหายก็รุนแรงแล้ว
เหตุผลที่ไม่รู้ตัวมี 2 ข้อ
- ตาอีกข้างช่วยมองแทน ถ้าข้างหนึ่งเสียลานสายตาบางส่วน สมองจะใช้ภาพจากตาอีกข้างเติมให้ จึงไม่สังเกตเห็นช่องว่าง
- ไม่มีอาการเตือน ไม่ปวด ไม่แดง ไม่คัน ต่างจากโรคตาอื่นที่ทำให้ต้องรีบไปหาหมอ
การสำรวจในเขตร่มเกล้าพบต้อหินในคนอายุ 50 ปีขึ้นไปร้อยละ 3.8 และในผู้เข้าร่วมที่ตาบอดข้างเดียว 43 คน มี 5 คนที่สาเหตุคือต้อหิน ผู้วิจัยสรุปว่าต้อหินเป็นสาเหตุอันดับสองของการสูญเสียการมองเห็นรุนแรงข้างเดียวในกลุ่มนี้ ส่วนองค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่าทั่วโลกมีคนราว 7.7 ล้านคนที่สายตาพิการหรือตาบอดจากต้อหิน ในกลุ่มที่ป้องกันได้หรือยังไม่ได้รับการดูแล
ใครเสี่ยงต้อหินและควรตรวจเร็วกว่าอายุ 40
คนที่มีปัจจัยเสี่ยงควรตรวจคัดกรองเร็วโดยไม่ต้องรอถึงอายุ 40 คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าสมาคมต้อหินแนะนำให้คนไทยตรวจคัดกรองเมื่ออายุ 40 ปี และในกลุ่มต่อไปนี้ควรตรวจโดยเร็ว
- มีญาติสายตรงเป็นต้อหิน เช่น พ่อ แม่ พี่น้อง
- เป็นโรคเบาหวาน ซึ่งเป็นทั้งปัจจัยเสี่ยงของต้อหินและของโรคจอประสาทตา อ่านเรื่องการตรวจตาของคนเป็นเบาหวานได้ที่ เบาหวานขึ้นตา อาการ ตรวจตาปีละกี่ครั้ง
- ใช้ยาหยอดตาหรือยากินที่มีสเตียรอยด์เป็นเวลานาน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าการใช้ยาหยอดตาหรือยากินที่มีสเตียรอยด์เป็นเวลานาน อาจทำให้ความดันตาสูงขึ้นจนเป็นต้อหินได้
- เป็นโรคภูมิแพ้ตนเอง หรือม่านตาอักเสบเป็น ๆ หาย ๆ
- เคยบาดเจ็บที่ตาหรือผ่าตัดตามาก่อน
- สายตาสั้นหรือยาวมาก ๆ
ยาสเตียรอยด์ คือยาลดการอักเสบที่ใช้ในหลายโรค เช่น ภูมิแพ้ หอบหืด ข้ออักเสบ หรือโรคผิวหนัง คนที่ต้องใช้ยานี้ตามแพทย์สั่งไม่ควรหยุดเอง แต่ควรบอกจักษุแพทย์ว่าใช้อยู่ เพื่อนัดวัดความดันตาเป็นระยะ ส่วนยาหยอดตาที่ซื้อจากร้านยาเวลาตาแดง ให้ถามเภสัชกรว่ามีสเตียรอยด์หรือไม่ และไม่ควรใช้ต่อเนื่องนานโดยไม่มีแพทย์ดู
ความดันตาปกติ แปลว่าไม่เป็นต้อหินใช่ไหม
ไม่ใช่ ความดันตาปกติไม่ได้ตัดต้อหินออก และความดันตาสูงก็ไม่ได้แปลว่าเป็นต้อหินเสมอไป MedlinePlus อธิบายว่าความดันตาเปลี่ยนไปตามช่วงเวลาของวัน และผู้ป่วยต้อหินบางคนมีความดันตาปกติ จึงต้องใช้การตรวจอื่นยืนยัน ส่วนคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าคนที่ความดันตาสูงไม่ได้เป็นต้อหินทุกคน แต่ความดันที่สูงกว่าปกติเพิ่มโอกาสที่เส้นประสาทตาจะถูกทำลาย
ตัวเลขอ้างอิงในคนไทย จากการสำรวจในเขตร่มเกล้า พบว่าตาที่ลานสายตาปกติมีความดันตาเฉลี่ย 13.3 มิลลิเมตรปรอท และร้อยละ 97.5 ของตากลุ่มนี้มีค่าไม่เกิน 20 มิลลิเมตรปรอท ตัวเลขนี้ใช้เป็นภาพรวมเท่านั้น จักษุแพทย์จะตัดสินจากผลตรวจหลายอย่างร่วมกัน
การตรวจตาแบบครบที่ MedlinePlus อธิบายไว้ ได้แก่
- วัดความดันตา (tonometry)
- หยอดยาขยายม่านตา แล้วส่องดูขั้วประสาทตาและจอประสาทตา
- ส่องดูมุมตาด้วยเลนส์พิเศษ (gonioscopy) เพื่อดูว่ามุมตาเปิดหรือแคบ
- ถ่ายภาพหรือสแกนเส้นประสาทตา
- ตรวจลานสายตา (visual field) เพื่อดูว่าการมองเห็นด้านข้างหายไปหรือยัง
การวัดความดันตาในการตรวจสุขภาพทั่วไปจึงเป็นแค่ส่วนหนึ่ง ผลความดันตาปกติอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าเส้นประสาทตาปกติ
ความดันโลหิตสูงทำให้เป็นต้อหินจริงไหม
ความดันตากับความดันโลหิตเป็นคนละค่ากัน วัดคนละวิธี และการคุมความดันโลหิตได้ดีไม่ได้บอกว่าความดันตาปกติ ความดันตาเกิดจากสมดุลของการสร้างและระบายน้ำในลูกตา (คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี) ส่วนความดันโลหิตคือแรงดันในหลอดเลือดที่วัดจากต้นแขน ปัจจัยเสี่ยงต้อหินที่แหล่งข้อมูลข้างต้นระบุคืออายุ พันธุกรรม ความดันตา ยาสเตียรอยด์ เบาหวาน และประวัติโรคตา คนที่คุมความดันโลหิตดีแล้วจึงยังต้องตรวจตาตามเกณฑ์อายุและความเสี่ยง
ส่วนผลของโรคความดันโลหิตสูงต่อหลอดเลือดที่จอประสาทตา อ่านต่อได้ที่ ความดันสูงและเบาหวานทำร้ายจอประสาทตาอย่างไร สิ่งที่คนเป็นโรคเรื้อรังทำได้คือกินยาตามแพทย์สั่งต่อเนื่อง และบอกจักษุแพทย์ทุกครั้งว่ามีโรคประจำตัวอะไรและใช้ยาอะไรอยู่
ต้อหินรักษาอย่างไร ต้องหยอดตาไปตลอดไหม
การรักษาต้อหินคือการลดความดันตาเพื่อชะลอไม่ให้เส้นประสาทตาเสียเพิ่ม และผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องหยอดยาต่อเนื่องระยะยาว คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าการลดความดันตาเป็นการรักษาเดียวที่มีประสิทธิภาพในการชะลอโรค ทำได้ด้วยยาหยอดตาหรือเลเซอร์ ถ้าเป็นมุมปิดจะใช้เลเซอร์เป็นหลัก และถ้ายังคุมความดันไม่ได้จะผ่าตัดทำทางระบายน้ำหรือใส่ท่อ
MedlinePlus ระบุว่าต้อหินมุมเปิดรักษาให้หายไม่ได้ แต่ควบคุมและเก็บการมองเห็นไว้ได้ถ้าทำตามที่จักษุแพทย์แนะนำ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ใช้ยาหยอดตา และบางคนต้องใช้มากกว่าหนึ่งชนิด เรื่องที่ควรรู้เวลาใช้ยาหยอดต้อหิน
- ยาหยอดต้อหินไม่ได้ทำให้รู้สึกอะไรดีขึ้น เพราะโรคไม่มีอาการตั้งแต่แรก จึงอาจเผลอคิดว่าหยุดได้ ทั้งที่การหยุดเองทำให้ความดันตากลับขึ้นโดยไม่รู้สึกตัว
- ถ้ายาหยอดทำให้แสบ ตาแดง หรือมีผลข้างเคียง ให้กลับไปบอกจักษุแพทย์ เพื่อปรับเปลี่ยนชนิดยา ไม่ควรหยุดเอง
- เวลาไปหาหมอโรคอื่นหรือซื้อยา ให้บอกว่าเป็นต้อหินชนิดไหน MedlinePlus ระบุว่ายาขยายม่านตาและยาบางชนิดอาจกระตุ้นต้อหินมุมปิดเฉียบพลันได้
ปวดตาแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
ต้อหินมุมปิดเฉียบพลันเป็นภาวะฉุกเฉิน MedlinePlus ระบุว่าถ้าไม่ได้รักษา อาจตาบอดได้ภายในไม่กี่วัน
ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลที่มีจักษุแพทย์ทันที หรือโทร 1669 ถ้าเดินทางเองไม่ได้
- ปวดตาข้างเดียวอย่างรุนแรงทันที
- ตามัวลงทันทีคล้ายมองผ่านหมอก
- เห็นแสงเป็นวงรุ้งรอบดวงไฟ ร่วมกับตาแดงหรือปวดตา
- ปวดตาหรือปวดศีรษะมากจนคลื่นไส้อาเจียน
- มองเห็นลดลงทันทีโดยไม่ทราบสาเหตุ
ไปตรวจตาก่อนวันนัดได้ ถ้ารู้สึกว่าชนของข้าง ๆ บ่อยขึ้น มองหาของที่วางอยู่ด้านข้างไม่เจอ หรือขับรถแล้วไม่เห็นรถที่แซงมาจากด้านข้าง
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ต้อหินควรเริ่มตรวจตอนอายุเท่าไร
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าสมาคมต้อหินแนะนำให้คนไทยตรวจคัดกรองเมื่ออายุ 40 ปี และควรตรวจเร็วกว่านั้นถ้ามีญาติสายตรงเป็นต้อหิน เป็นเบาหวาน ใช้ยาสเตียรอยด์นาน หรือเคยบาดเจ็บหรือผ่าตัดตา
วัดความดันตาปกติ แปลว่าไม่เป็นต้อหินใช่ไหม
ไม่ใช่ ความดันตาเปลี่ยนตามช่วงเวลาของวัน และผู้ป่วยต้อหินบางคนมีความดันตาปกติ การตรวจที่ครบต้องดูขั้วประสาทตา และอาจต้องตรวจลานสายตาด้วย
ต้อหินมีอาการอย่างไร
ต้อหินมุมเปิดซึ่งพบบ่อยมักไม่มีอาการ การมองเห็นด้านข้างค่อย ๆ หายไป ส่วนต้อหินมุมปิดเฉียบพลันจะปวดตารุนแรง ตาแดง ตามัว เห็นรุ้งรอบดวงไฟ และคลื่นไส้อาเจียน ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ยาหยอดตาสเตียรอยด์ทำให้เป็นต้อหินได้ไหม
ได้ การใช้ยาหยอดตาหรือยากินที่มีสเตียรอยด์เป็นเวลานานอาจทำให้ความดันตาสูงขึ้นจนเป็นต้อหิน คนที่ต้องใช้ตามแพทย์สั่งไม่ควรหยุดเอง แต่ควรบอกจักษุแพทย์เพื่อวัดความดันตาเป็นระยะ
เป็นต้อหินแล้วต้องหยอดตาตลอดชีวิตไหม
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องหยอดยาต่อเนื่องระยะยาวเพื่อคุมความดันตา บางคนรักษาด้วยเลเซอร์หรือผ่าตัด การหยุดยาเองทำให้ความดันตากลับขึ้นโดยไม่รู้ตัว ถ้ามีผลข้างเคียงให้ปรึกษาจักษุแพทย์เพื่อปรับยา
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- ต้อหิน คืออะไร อาการเป็นอย่างไร เช็กให้ชัวร์ก่อนตาบอดรามา แชนแนล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
- GlaucomaMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Prevalence of glaucoma in Thailand: a population based survey in Rom Klao District, Bangkok (Br J Ophthalmol 2003)PubMed
- Blindness and vision impairment (Fact sheet)World Health Organization
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11
อ่านต่อ
เห็นภาพซ้อน มองเห็นสองภาพ เกิดจากอะไร ปิดตาข้างเดียวแล้วหายแปลว่าอะไร
ภาพซ้อนที่หายเมื่อปิดตาข้างหนึ่ง มักเกิดจากตาสองข้างไม่ตรงกันหรือเส้นประสาท ส่วนภาพซ้อนที่ยังอยู่มักเป็นปัญหาในลูกตา ภาพซ้อนที่เกิดทันทีต้องรีบไปโรงพยาบาล
หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร แบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
หนังตาตกส่วนใหญ่เกิดจากอายุ แต่ถ้าตกทันทีข้างเดียว มีภาพซ้อน รูม่านตาโต หรือปวดศีรษะมาก อาจเป็นเส้นประสาทถูกกดหรือหลอดเลือดสมอง ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ตามืดข้างเดียวทันที หรือมืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็น อันตรายไหม ต้องรีบแค่ไหน
ตามืดหรือมัวลงทันทีข้างเดียว แม้มืดไม่กี่นาทีแล้วหาย อาจเป็นหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน ซึ่งเป็นหลอดเลือดสมองตีบชนิดหนึ่ง ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
วงขาวรอบตาดำ (Corneal arcus) เกี่ยวกับไขมันในเลือดสูงไหม อายุเท่าไรต้องตรวจ
วงขาวหรือเทารอบขอบตาดำ (corneal arcus) พบบ่อยตามวัย แต่ถ้าเจอก่อนอายุ 45 ปี แนวทางไทย 2567 ให้ตรวจไขมันในเลือด ดูงานวิจัยไทยและเดนมาร์ก