เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพตา
ตากระตุก เปลือกตากระตุกบ่อย เกิดจากอะไร กี่วันหาย แบบไหนต้องไปพบแพทย์
คำตอบสั้น: ตากระตุกหรือเปลือกตากระตุก (eyelid myokymia) ส่วนใหญ่เป็นอาการไม่อันตราย เกิดจากความเหนื่อยล้า อดนอน ความเครียด คาเฟอีน และแอลกอฮอล์ MedlinePlus ระบุว่าส่วนใหญ่หายเองโดยไม่ต้องรักษา และมักหยุดภายใน 1 สัปดาห์ แต่ควรไปพบแพทย์ถ้ากระตุกเกิน 1 สัปดาห์ กระตุกจนตาปิดสนิท กระตุกลามไปส่วนอื่นของใบหน้า หรือมีเปลือกตาบนตก เพราะอาจเป็นโรคอื่น เช่น โรคหนังตากระตุก (blepharospasm) หรือโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก (hemifacial spasm)
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ตากระตุกธรรมดามักเป็นที่เปลือกตาบน เป็น ๆ หาย ๆ ได้หลายวัน แล้วหยุดไปเอง (MedlinePlus)
- ตัวกระตุ้นที่พบบ่อยคือ เหนื่อยล้า อดนอน เครียด คาเฟอีน แอลกอฮอล์ และตาแห้ง (MedlinePlus และสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NEI)
- ถ้ากระตุกจนตาปิด ลามไปแก้มหรือมุมปาก หรือเกินหลายสัปดาห์ ให้ไปพบแพทย์ เพราะอาจเป็นโรคของระบบประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อ
- โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกมักเริ่มรอบตาข้างเดียวแล้วลามลงแก้ม ปาก และคอ งานทบทวนปี 2014 ระบุอายุเฉลี่ยที่เริ่มเป็นคือ 44 ปี และงานทบทวนปี 2025 ระบุว่าพบได้มากในคนเอเชีย
- ถ้ามีปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรงทันที ไม่ใช่ตากระตุกธรรมดา ให้โทร 1669 ทันที
ตากระตุกเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือร่างกายล้า นอนน้อย เครียด และได้รับคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์มากเกินไป MedlinePlus ระบุว่าสิ่งที่ทำให้กล้ามเนื้อเปลือกตากระตุกบ่อยที่สุดคือความเหนื่อยล้า ความเครียด คาเฟอีน และการดื่มแอลกอฮอล์มาก ส่วนสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ (National Eye Institute หรือ NEI) ระบุเพิ่มว่าตาแห้งและการนอนไม่พอเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อย
ในชีวิตคนไทยวัยทำงานและวัยเกษียณ ตัวกระตุ้นที่เจอบ่อย ได้แก่
- นอนน้อยหรือนอนไม่หลับ เช่น ช่วงต้องเฝ้าไข้คนในบ้าน หรือนอนดึกดูโทรศัพท์ อ่านเรื่องการนอนในวัยนี้ได้ที่ นอนไม่หลับในวัย 50 ปีขึ้นไป
- คาเฟอีน จากกาแฟเย็น ชาเย็น ชาเขียวขวด และเครื่องดื่มชูกำลัง โดยเฉพาะช่วงที่ดื่มมากกว่าปกติ
- แอลกอฮอล์ ในวงเหล้าหรือดื่มต่อเนื่องหลายวัน
- ตาแห้งและตาล้า จากการจ้องจอโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์นาน ๆ อ่านต่อได้ที่ ตาแห้ง ตาล้าจากการใช้จอ
- ระคายเคืองที่ผิวตา MedlinePlus ระบุว่าการระคายเคืองที่กระจกตาหรือเยื่อบุตาก็ทำให้เปลือกตากระตุกได้
คาเฟอีน คือสารกระตุ้นระบบประสาทที่อยู่ในกาแฟ ชา โกโก้ และเครื่องดื่มชูกำลัง ส่วน เปลือกตากระตุกแบบธรรมดา (myokymia) คือการที่กล้ามเนื้อเปลือกตาหดตัวเองเป็นจังหวะเล็ก ๆ โดยเราไม่ได้สั่ง
MedlinePlus ระบุว่าบางครั้งหาสาเหตุไม่พบ และในบางกรณีอาจเป็นผลข้างเคียงจากยาบางชนิด NEI ระบุว่าตากระตุกเป็นผลข้างเคียงของยาบางตัวได้ ถ้าเพิ่งเริ่มยาใหม่แล้วมีอาการ ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรที่จ่ายยา ห้ามหยุดยาเอง
ตากระตุกกี่วันหาย
ส่วนใหญ่หยุดเองภายใน 1 สัปดาห์ MedlinePlus ระบุว่าเมื่อเริ่มกระตุกแล้วอาจเป็น ๆ หาย ๆ อยู่ไม่กี่วันแล้วหายไป หลายคนไม่ทันสังเกตด้วยซ้ำว่าหยุดกระตุกตอนไหน และในกรณีส่วนใหญ่อาการหยุดภายใน 1 สัปดาห์
ระหว่างนี้ MedlinePlus แนะนำสิ่งที่ทำได้เอง
- นอนให้มากขึ้น
- ลดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
- ลดแอลกอฮอล์
- หยอดน้ำตาเทียมให้ตาชุ่มชื้น
NEI แนะนำเพิ่มเรื่องการจัดการความเครียด ถ้าทำแล้วยังกระตุกต่อเนื่องเกิน 1 สัปดาห์ ควรนัดพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุอื่น
ตากระตุกแบบไหนไม่ใช่อาการธรรมดา
ถ้ากระตุกจนตาปิด เป็นทั้งสองตา หรือลามไปส่วนอื่นของใบหน้า อาจเป็นโรคที่ต้องให้แพทย์ดูแล โรคที่พบในวัย 40 ปีขึ้นไปมี 2 โรคหลัก
โรคหนังตากระตุก (blepharospasm)
โรคหนังตากระตุก คือภาวะที่กะพริบตาหรือหนังตากระตุกโดยควบคุมไม่ได้ เพราะส่วนของสมองที่ควบคุมกล้ามเนื้อเปลือกตาทำงานผิดปกติ NEI อธิบายว่าโรคนี้มักเริ่มจากกระตุกเล็กน้อยเป็นครั้งคราว แล้วถี่ขึ้นจนตาปิดสนิท ทำให้อ่านหนังสือหรือขับรถลำบาก
- NEI ระบุว่าโรคนี้พบน้อย ผู้หญิงอายุ 40–60 ปีมีโอกาสเป็นมากกว่า และบางครอบครัวเป็นหลายคน
- MedlinePlus ระบุว่ากระตุกนานกว่าแบบธรรมดามาก และอาจทำให้เปลือกตาปิดสนิท
- NEI ระบุว่าตากระตุกอาจเป็นส่วนหนึ่งของโรคอื่น เช่น โรคพาร์กินสัน
โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก (hemifacial spasm)
โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก คือกล้ามเนื้อใบหน้าซีกเดียวกระตุกเองโดยควบคุมไม่ได้ มักเริ่มที่รอบตาแล้วลามลงแก้ม มุมปาก และคอ งานทบทวนในวารสาร ScientificWorldJournal ปี 2014 ระบุว่าพบราว 9.8 คนต่อประชากร 100,000 คน อายุเฉลี่ยที่เริ่มเป็นคือ 44 ปี และชนิดปฐมภูมิ (primary) เกิดจากหลอดเลือดในสมองไปกดเส้นประสาทใบหน้า (เส้นประสาทสมองคู่ที่ 7)
งานทบทวนจากคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Neural Transmission ปี 2025 ระบุว่าโรคนี้พบได้มากในคนเอเชีย
ข้อสังเกตง่าย ๆ คือ ตากระตุกธรรมดามักเป็นแค่เปลือกตา ส่วนใบหน้ากระตุกครึ่งซีกจะเห็นมุมปากหรือแก้มข้างเดียวกันกระตุกตามไปด้วย NEI จึงระบุว่าถ้ากล้ามเนื้อซีกหนึ่งของใบหน้าเริ่มกระตุก ควรไปพบจักษุแพทย์
ความเชื่อที่พบบ่อย: ตาขวากระตุกร้าย ตาซ้ายกระตุกดี และต้องกินวิตามินถึงจะหาย จริงไหม
ไม่จริงทั้งสองข้อ ตาข้างไหนกระตุกไม่ได้บอกโชคดีหรือโชคร้าย และไม่ได้บอกโรค สิ่งที่บอกความรุนแรงได้คือ ระยะเวลา (เกินหนึ่งสัปดาห์หรือไม่) ตาปิดสนิทหรือไม่ และลามไปส่วนอื่นของใบหน้าหรือไม่
ส่วนเรื่องวิตามินหรืออาหารเสริม คำแนะนำของ MedlinePlus และ NEI สำหรับตากระตุกทั่วไปคือ นอนให้พอ ลดคาเฟอีน ลดแอลกอฮอล์ จัดการความเครียด และหยอดน้ำตาเทียม ไม่มีการแนะนำให้ซื้ออาหารเสริมมากินเอง ถ้ากระตุกนานผิดปกติ ควรไปตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่ลองกินอะไรเพิ่มไปเรื่อย ๆ
อีกความเชื่อหนึ่งคือ “ตากระตุกนานเป็นเดือนเดี๋ยวก็หาย ไม่ต้องสนใจ” ข้อนี้ไม่ควรเชื่อ NEI ระบุว่าถ้าเปลือกตากระตุกต่อเนื่องเกินไม่กี่สัปดาห์ควรไปพบจักษุแพทย์ เพราะโรคหนังตากระตุกและใบหน้ากระตุกครึ่งซีกมีวิธีควบคุมอาการได้
ตากระตุกเรื้อรังรักษาอย่างไร
ตากระตุกธรรมดามักหายเองโดยไม่ต้องใช้ยา ส่วนโรคหนังตากระตุกและใบหน้ากระตุกครึ่งซีก แพทย์มักใช้การฉีดยาโบทูลินัมท็อกซินเข้ากล้ามเนื้อ NEI ระบุว่าโรคหนังตากระตุกยังไม่มีวิธีที่ทำให้หายขาด แต่มีวิธีควบคุมอาการ
- ฉีดยาโบทูลินัมท็อกซิน NEI ระบุว่าแพทย์ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อเปลือกตาเพื่อให้หยุดกระตุก คนส่วนใหญ่ต้องฉีดซ้ำทุก 3–4 เดือน งานทบทวนจากคณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ปี 2025 ระบุว่าเป็นการรักษาหลักของโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก ได้ผลดีแต่ฤทธิ์อยู่ชั่วคราว และอาจทำให้ใบหน้าสองข้างไม่เท่ากันได้
- ผ่าตัด สำหรับโรคหนังตากระตุกที่ฉีดยาไม่ได้ผล NEI ระบุว่าแพทย์อาจผ่าตัดเอากล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทบางส่วนที่เปลือกตาออก ส่วนโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกที่เกิดจากหลอดเลือดกดเส้นประสาท งานทบทวนปี 2014 ระบุว่ามีการผ่าตัดแยกหลอดเลือดออกจากเส้นประสาท (microvascular decompression) ซึ่งแพทย์ระบบประสาทและประสาทศัลยแพทย์จะพิจารณาร่วมกับผู้ป่วย
- ดูแลต้นเหตุ NEI ระบุว่าถ้ามีโรคอื่นเป็นสาเหตุ เช่น ตาแห้ง การดูแลตาแห้งด้วยยาหยอดหรือยาที่แพทย์สั่งอาจทำให้หยุดกระตุกได้
ก่อนตัดสินใจ แพทย์มักซักประวัติและตรวจร่างกาย และงานทบทวนปี 2014 ระบุว่าการตรวจด้วยเครื่องสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ช่วยแยกสาเหตุของใบหน้ากระตุกได้
เมื่อไรต้องไปพบแพทย์
ควรนัดพบแพทย์ทั่วไปหรือจักษุแพทย์ ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ (MedlinePlus และ NEI)
- เปลือกตากระตุกไม่หายภายใน 1 สัปดาห์ หรือเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์
- กระตุกจนเปลือกตาปิดสนิท
- กล้ามเนื้อส่วนอื่นของใบหน้ากระตุกด้วย เช่น แก้มหรือมุมปากข้างเดียวกัน
- ตาแดง บวม หรือมีขี้ตา
- เปลือกตาบนตก
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ อาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ไม่ใช่ตากระตุกธรรมดา ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- ปากเบี้ยวหรือหน้าเบี้ยวทันที
- พูดไม่ชัดหรือพูดไม่ออกทันที
- แขนหรือขาอ่อนแรงหรือชาซีกเดียวทันที
- ตามัวหรือมองไม่เห็นทันที
ทบทวนสัญญาณเตือนได้ที่ หลอดเลือดสมองตีบ สัญญาณเตือนและหลัก FAST
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ตากระตุกเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือความเหนื่อยล้า อดนอน ความเครียด คาเฟอีน แอลกอฮอล์ และตาแห้ง บางครั้งเป็นผลข้างเคียงของยาบางชนิด และบางครั้งหาสาเหตุไม่พบ
ตากระตุกกี่วันหาย
ส่วนใหญ่หยุดเองภายใน 1 สัปดาห์ ถ้าเกิน 1 สัปดาห์ หรือกระตุกต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ควรไปพบแพทย์
ตากระตุกบ่อยต้องกินวิตามินไหม
คำแนะนำของ MedlinePlus และสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ คือนอนให้พอ ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ จัดการความเครียด และหยอดน้ำตาเทียม ไม่ได้แนะนำให้ซื้ออาหารเสริมมากินเอง
ตากระตุกแล้วมุมปากกระตุกด้วย เป็นอะไร
อาจเป็นโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก ซึ่งมักเริ่มรอบตาแล้วลามลงแก้มและปากข้างเดียวกัน ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ ถ้าปากเบี้ยวทันทีหรือพูดไม่ชัดให้โทร 1669
ตาขวากระตุก ตาซ้ายกระตุก ต่างกันไหม
ไม่ต่างกันในทางการแพทย์ ข้างที่กระตุกไม่ได้บอกโรค สิ่งที่ต้องดูคือกระตุกนานเกิน 1 สัปดาห์ไหม ตาปิดสนิทไหม และลามไปส่วนอื่นของใบหน้าหรือไม่
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Eyelid twitchMedlinePlus Medical Encyclopedia, U.S. National Library of Medicine
- BlepharospasmNational Eye Institute (NEI), National Institutes of Health
- Hemifacial spasm and neurovascular compression (ScientificWorldJournal, 2014)PubMed
- Botulinum toxin treatment for hemifacial spasm: harmonising neurological and aesthetic outcomes (Journal of Neural Transmission, 2025)PubMed
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13
อ่านต่อ
เห็นภาพซ้อน มองเห็นสองภาพ เกิดจากอะไร ปิดตาข้างเดียวแล้วหายแปลว่าอะไร
ภาพซ้อนที่หายเมื่อปิดตาข้างหนึ่ง มักเกิดจากตาสองข้างไม่ตรงกันหรือเส้นประสาท ส่วนภาพซ้อนที่ยังอยู่มักเป็นปัญหาในลูกตา ภาพซ้อนที่เกิดทันทีต้องรีบไปโรงพยาบาล
หนังตาตก เปลือกตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร แบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
หนังตาตกส่วนใหญ่เกิดจากอายุ แต่ถ้าตกทันทีข้างเดียว มีภาพซ้อน รูม่านตาโต หรือปวดศีรษะมาก อาจเป็นเส้นประสาทถูกกดหรือหลอดเลือดสมอง ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ตามืดข้างเดียวทันที หรือมืดไปชั่วครู่แล้วกลับมาเห็น อันตรายไหม ต้องรีบแค่ไหน
ตามืดหรือมัวลงทันทีข้างเดียว แม้มืดไม่กี่นาทีแล้วหาย อาจเป็นหลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน ซึ่งเป็นหลอดเลือดสมองตีบชนิดหนึ่ง ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
วงขาวรอบตาดำ (Corneal arcus) เกี่ยวกับไขมันในเลือดสูงไหม อายุเท่าไรต้องตรวจ
วงขาวหรือเทารอบขอบตาดำ (corneal arcus) พบบ่อยตามวัย แต่ถ้าเจอก่อนอายุ 45 ปี แนวทางไทย 2567 ให้ตรวจไขมันในเลือด ดูงานวิจัยไทยและเดนมาร์ก