เบาหวานขึ้นตา อาการ ตามัว ตรวจตาปีละกี่ครั้ง รักษาได้ไหม

คำตอบสั้น: เบาหวานขึ้นตา (diabetic retinopathy) คือภาวะที่น้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานานทำลายหลอดเลือดเล็ก ๆ ใน จอตา ซึ่งเป็นชั้นเนื้อเยื่อด้านหลังของลูกตา MedlinePlus ระบุว่า มักไม่มีอาการจนกว่าความเสียหายจะรุนแรง การตรวจตาจึงต้องทำแม้มองเห็นปกติ แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยให้ ตรวจตาปีละ 1 ครั้ง หรือตามที่จักษุแพทย์นัด การรักษามีทั้งเลเซอร์ ฉีดยาเข้าตา และผ่าตัด ตามระยะของโรค ส่วนอาการ ตามัวหรือมองไม่เห็นทันที ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เบาหวานขึ้นตาเกิดที่ จอตา จากหลอดเลือดเล็กถูกทำลาย
• •ระยะแรกมักไม่มีอาการ รอให้ตามัวก่อนค่อยตรวจถือว่าช้า
• •ตามัวช่วงน้ำตาลสูงมาก อาจเกิดจาก เลนส์ตา บวมน้ำชั่วคราว ไม่ใช่เบาหวานขึ้นตาเสมอไป
• •ตรวจจอตาโดยหยอดยาขยายม่านตา หรือถ่ายภาพจอตา
• •คุมน้ำตาล ความดัน ไขมัน และเลิกบุหรี่ เป็นส่วนสำคัญของการดูแลตา
• •มีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง คือ มองไม่เห็นทันที มีเงาหรือม่านบังภาพขึ้นมาใหม่ เห็นแสงวาบหรือจุดลอยเพิ่มขึ้นมากทันที ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

เบาหวานขึ้นตาคืออะไร เกิดที่ส่วนไหนของตา

MedlinePlus อธิบายว่า จอตา (retina) คือชั้นเนื้อเยื่อที่ด้านหลังของลูกตา ทำหน้าที่เปลี่ยนแสงเป็นสัญญาณประสาทส่งไปยังสมอง เบาหวานทำลายหลอดเลือดเล็ก ๆ ในจอตา ทำให้จอตาทำงานผิดปกติ

ระยะของโรคแบ่งกว้าง ๆ เป็น 2 ระยะ

1. 1ระยะที่ยังไม่มีหลอดเลือดงอกใหม่ (nonproliferative) หลอดเลือดโป่ง อุดตัน หรือมีเลือดออกเล็กน้อย
2. 2ระยะที่มีหลอดเลือดงอกใหม่ (proliferative) หลอดเลือดใหม่ที่เปราะบางงอกขึ้น แตกและมีเลือดออกได้ แผลเป็นที่เกิดตามมาอาจดึงให้จอตาหลุดลอก

อีกภาวะที่สำคัญคือ จุดรับภาพบวม (macular edema) คือของเหลวรั่วเข้าไปในจุดรับภาพตรงกลางจอตา ทำให้ภาพตรงกลางพร่ามัว MedlinePlus ระบุว่าถ้าเกิดภาวะนี้มักต้องได้รับการรักษา

เบาหวานขึ้นตาเป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่กรมควบคุมโรคระบุไว้ ร่วมกับโรคหัวใจ ไตเรื้อรัง และแผลที่เท้า

ทำไมระยะแรกไม่มีอาการ

ความเสียหายช่วงแรกเกิดที่หลอดเลือดเล็ก ๆ ซึ่งยังไม่กระทบจุดรับภาพตรงกลาง คนจึงยังอ่านหนังสือ ดูโทรทัศน์ได้ตามปกติ MedlinePlus ระบุว่า มักไม่มีอาการจนกว่าจะเสียหายมาก เมื่อมีอาการแล้ว อาจเป็น

• •ตามัวที่ค่อย ๆ แย่ลง
• •เห็นจุดหรือเส้นลอยไปมา
• •บางส่วนของภาพหายไป
• •มองในที่มืดหรือตอนกลางคืนลำบาก

ประโยคสำคัญ: "ยังมองเห็นชัด" ไม่ได้แปลว่าจอตาปกติ จึงต้องตรวจตามนัดทุกปี

ตามัวจากน้ำตาลสูงต่างจากเบาหวานขึ้นตาอย่างไร

MedlinePlus อธิบายว่า น้ำตาลในเลือดสูงทำให้ตามัวได้โดยไม่เกี่ยวกับเบาหวานขึ้นตา เกิดจากน้ำตาลและน้ำเข้าไปในเลนส์ตาซึ่งอยู่ด้านหน้าจอตามากเกินไป

ความต่างที่ผู้ป่วยควรรู้

• •ตามัวจากเลนส์ตามักเกิดช่วงที่น้ำตาลสูงหรือแกว่งมาก
• •เบาหวานขึ้นตาเกิดที่จอตา และอาจไม่มีอาการเลยในระยะแรก
• •แยกด้วยตัวเองไม่ได้ ถ้าตามัวต่อเนื่อง ให้บอกแพทย์และตรวจตา

ถ้าน้ำตาลสูงมากร่วมกับตามัว อ่านเรื่อง น้ำตาลสูงเกิน 200 300 ประกอบ

ตรวจจอตาทำอย่างไร ต้องขยายม่านตาไหม

MedlinePlus ระบุว่าการตรวจตาในคนเป็นเบาหวานประกอบด้วย

• •หยอดยาขยายม่านตา แล้วใช้เครื่องมือส่องดูจอตาให้เห็นทั้งหมด
• •บางครั้งใช้ การถ่ายภาพจอตาแบบดิจิทัล แทนการตรวจขยายม่านตา
• •ถ้าพบความผิดปกติ จักษุแพทย์อาจถ่ายภาพจอตาหลังฉีดสีเข้าหลอดเลือด (fluorescein angiography) เพื่อดูความเสียหาย

MedlinePlus ระบุว่าหลังหยอดยาขยายม่านตา ตาจะพร่ามัว ฤทธิ์ยามักหมดภายในหลายชั่วโมง ให้มีคนขับรถพากลับบ้าน และใส่แว่นกันแดดเพื่อป้องกันแสงแดด

ควรตรวจตาปีละกี่ครั้ง

• •แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทย: ตรวจตาปีละ 1 ครั้ง
• •ADA ปี 2026: ผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ควรตรวจตาแบบขยายม่านตาตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย ถ้าไม่พบเบาหวานขึ้นตาและคุมน้ำตาลได้ดี อาจตรวจทุก 1–2 ปี แต่ถ้าพบเบาหวานขึ้นตาแล้ว ต้องตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง
• •MedlinePlus ระบุว่าจักษุแพทย์อาจปรับความถี่ตามผลตรวจและการคุมน้ำตาล

สรุปสำหรับคนไทย: ตรวจปีละครั้ง หรือถี่กว่านั้นตามที่จักษุแพทย์นัด ถ้าไม่แน่ใจว่าเคยตรวจจอตาหรือยัง ให้ถามที่คลินิกเบาหวานของโรงพยาบาลที่รักษาอยู่ รายการตรวจประจำปีอื่น ๆ อ่านได้ที่ ตรวจสุขภาพประจำปีตามช่วงอายุ

เบาหวานขึ้นตารักษาได้ไหม

MedlinePlus ระบุทางเลือกการรักษา ได้แก่

1. 1เลเซอร์ จี้หลอดเลือดที่ผิดปกติ
2. 2ฉีดยาเข้าตา (anti-VEGF) ช่วยไม่ให้หลอดเลือดผิดปกติงอกเพิ่ม
3. 3ผ่าตัดน้ำวุ้นตา (vitrectomy) เอาเลือดที่ออกในตาออก และซ่อมจอตาที่หลุดลอก

จักษุแพทย์เลือกวิธีตามระยะของโรคและตำแหน่งที่เสียหาย MedlinePlus ระบุว่า การดูแลเบาหวานให้ดีอาจช่วยชะลอเบาหวานขึ้นตา และเพราะโรคมักไม่มีอาการจนเสียหายมาก ทุกคนที่เป็นเบาหวานจึงควรตรวจตาสม่ำเสมอ

คุมน้ำตาลและความดันช่วยตาอย่างไร

MedlinePlus แนะนำให้ คุมน้ำตาล ความดันโลหิต และคอเลสเตอรอล และไม่สูบบุหรี่ เพื่อชะลอการดำเนินของโรค ความดันสูงเองก็ทำร้ายหลอดเลือดที่จอตาได้ อ่านเพิ่มที่ ความดันสูงและเบาหวานทำร้ายจอประสาทตาอย่างไร และ ความดันสูงทำร้ายอวัยวะอะไรบ้าง

เป้า HbA1c ทั่วไปตามแนวทางไทยคือต่ำกว่า 7.0% แต่แพทย์อาจตั้งเป้าต่างกันตามอายุและโรคร่วม ห้ามปรับยาเองเพื่อให้ถึงเป้า

อาหารสำหรับคนเบาหวานขึ้นตา

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้กำหนดอาหารเฉพาะสำหรับเบาหวานขึ้นตา หลักคือกินแบบที่ช่วยคุมน้ำตาล ความดัน และไขมัน เช่น จาน 2:1:1 (ผัก 2 ส่วน ข้าวแป้ง 1 ส่วน โปรตีน 1 ส่วน) น้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน และโซเดียมไม่เกิน 2,000 มก. ต่อวันตามคำแนะนำของกรมอนามัย ส่วนวิตามินบำรุงสายตาสูตร AREDS ถูกศึกษาในโรคจอประสาทตาเสื่อม ซึ่งเป็นคนละโรคกับเบาหวานขึ้นตา อ่านเรื่องนี้ที่ ความเสี่ยงจอประสาทตาเสื่อม

อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

NIDDK ระบุให้พบแพทย์ทันทีเมื่อการมองเห็นเปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน เช่น เห็นแสงวาบ จุดลอยเพิ่มขึ้นมากกว่าปกติ หรือเหมือนมีม่านมาบังตา มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •มองไม่เห็นทันที ทั้งตาหรือบางส่วน
• •มีเงาหรือม่านบังภาพขึ้นมาใหม่
• •เห็นแสงวาบ หรือมีจุดหรือเส้นลอยเพิ่มขึ้นมากทันที
• •เห็นภาพซ้อนขึ้นมาทันที
• •ปวดตามาก

ส่วนอาการที่ MedlinePlus ให้ติดต่อแพทย์เมื่อเกิดใหม่หรือแย่ลง เช่น มองในที่สลัวไม่ชัด มีจุดบอด ตาพร่ามัวโฟกัสไม่ได้ ปวดศีรษะ หรือลานสายตาด้านข้างหายไป ให้ไปพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอถึงวันนัด ถ้าไม่แน่ใจว่ารุนแรงแค่ไหน ให้ไปโรงพยาบาลทันที

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด ซึ่งอาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ให้โทร 1669 ทันที

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ผงน้ำมันปลา 100 มก. (2 แคปซูลเป็น 200 มก. ฉลากไม่ระบุปริมาณ EPA/DHA) — การทบทวนของ Cochrane ในคนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ใช้โอเมก้า-3 เฉลี่ยวันละ 3.5 กรัม พบว่าลดไตรกลีเซอไรด์ได้ แต่ไม่เปลี่ยน HbA1c หรือน้ำตาลขณะอดอาหาร งานที่เราตรวจไม่ได้วัดผลต่อจอตา
• •วิตามินอี (ราว 4.25 IU ต่อแคปซูล หรือราว 8.5 IU ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — เป็นขนาดต่ำมาก ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรแจ้งแพทย์
• •ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. (ให้สังกะสีราว 6 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 12 มก. ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — ใกล้เคียงค่าที่ร่างกายต้องการต่อวัน การวิเคราะห์รวมงานวิจัยเรื่องสังกะสีกับน้ำตาลในเลือดให้ผลขัดกัน และไม่ได้วัดผลต่อตา

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยเรื่องจอตา การมองเห็น หรือเบาหวานขึ้นตา และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง การตรวจตาทุกปีและการรักษาโดยจักษุแพทย์ยังเป็นสิ่งที่ต้องทำ แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น และไม่แนะนำสารต้านอนุมูลอิสระชนิดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อหวังผลลดน้ำตาล

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ที่รักษาตาด้วยการฉีดยา เลเซอร์ หรือนัดผ่าตัดตา: แจ้งจักษุแพทย์ว่ากินผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอะไรอยู่ และนำกล่องไปให้ดู
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที