เบาหวานกินทุเรียนได้ไหม มะม่วงสุก ข้าวเหนียวมะม่วง กินได้แค่ไหน

คำตอบสั้น: ทุเรียนเป็นผลไม้ที่ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มช. แนะนำให้ผู้เป็นเบาหวาน เลี่ยง เพราะหวานจัด ตามรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช ทุเรียนเม็ดเล็กเพียง 1 เม็ดก็เท่ากับผลไม้ 1 ส่วนแล้ว ถ้าจะกินจริงให้กินแค่นั้นแทนผลไม้มื้อนั้น ส่วนมะม่วงสุกหรือดิบ ครึ่งผลเท่ากับ 1 ส่วน ข้าวเหนียวมะม่วงหนักกว่ามาก เพราะได้ทั้งข้าวเหนียว กะทิ น้ำตาล และมะม่วงในจานเดียว

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ทุเรียนเม็ดเล็ก 1 เม็ด = ผลไม้ 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรต 15 กรัม) หนึ่งพูมักมีหลายเม็ด
• •มะม่วงสุกหรือมะม่วงดิบ ครึ่งผล = 1 ส่วน ตามรายการของศิริราช
• •ข้าวเหนียวครึ่งทัพพีนับเป็นข้าวแป้ง 1 ส่วน และกะทิ 1 ช้อนโต๊ะนับเป็นไขมัน 1 ส่วน
• •ทุเรียนกวน ทุเรียนทอด และผลไม้เชื่อม ควรเลี่ยง
• •กินยาเบาหวานอยู่ไม่ได้แปลว่ากินผลไม้หวานได้มากขึ้น ห้ามปรับยาเอง

ทุเรียนทำให้น้ำตาลขึ้นมากแค่ไหน

ในรายการของศิริราช ทุเรียนเป็นผลไม้ที่ได้ปริมาณต่อส่วนน้อยมาก ผลไม้ 1 ส่วนมีคาร์โบไฮเดรต 15 กรัม เท่ากันทุกชนิด แต่ปริมาณที่กินได้ต่างกันตามความหวาน

• •ทุเรียน (เม็ดเล็ก) 1 เม็ด = 1 ส่วน
• •เทียบกับแตงโมหรือสับปะรด 6–8 ชิ้น = 1 ส่วน

ปัญหาของทุเรียนจึงไม่ใช่ว่าเป็นยาพิษ แต่เป็นเพราะ กินเกินส่วนได้ง่ายมาก ทุเรียน 1 พูมักมีหลายเม็ด และคนส่วนใหญ่ไม่ได้กินแค่เม็ดเดียว ถ้ากิน 3–4 เม็ด ก็เท่ากับกินผลไม้ 3–4 ส่วน หรือคาร์โบไฮเดรตราว 45–60 กรัม ในคราวเดียว

นอกจากนี้ คนที่เป็นโรคไตร่วมด้วยต้องระวังเพิ่ม สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยจัดทุเรียนไว้ในกลุ่มโพแทสเซียมสูง

ถ้าอยากกินทุเรียน กินได้กี่พู และควรกินตอนไหน

คิดเป็นเม็ด ไม่ใช่เป็นพู ถ้าจะกินจริง วิธีที่ปลอดภัยกว่า มีดังนี้

1. 1กินทุเรียนเม็ดเล็ก 1 เม็ด แทนผลไม้ของมื้อนั้น ไม่ใช่กินเพิ่มจากผลไม้อื่น
2. 2กินหลังมื้ออาหาร ตามที่ศูนย์ศรีพัฒน์แนะนำให้กินผลไม้หลังอาหาร ไม่กินทุเรียนแทนข้าวทั้งมื้อ
3. 3ไม่กินซ้ำหลายมื้อในวันเดียว และไม่กินทุกวันในหน้าทุเรียน
4. 4ถ้าวัดน้ำตาลปลายนิ้วอยู่แล้ว ลองวัดหลังมื้อนั้นเพื่อดูผลกับตัวเอง อ่านเกณฑ์ได้ที่ น้ำตาลหลังอาหาร 2 ชั่วโมง ไม่ควรเกินเท่าไหร่

คนที่น้ำตาลยังสูงอยู่ หรือแพทย์บอกว่าโพแทสเซียมในเลือดสูง ควรงดไปก่อนจนกว่าแพทย์จะบอกว่าทำได้

มะม่วงสุก มะม่วงดิบ มะม่วงเปรี้ยว ต่างกันอย่างไร

รายการอาหารแลกเปลี่ยนของศิริราชนับมะม่วงสุกและมะม่วงดิบเท่ากัน คือครึ่งผลเป็น 1 ส่วน แปลว่ามะม่วงดิบที่เปรี้ยวก็ยังมีคาร์โบไฮเดรต ไม่ได้กินได้ไม่จำกัด

สิ่งที่ทำให้มะม่วงดิบต่างจริง ๆ คือ ของที่จิ้มกิน

• •น้ำปลาหวาน มีน้ำตาลเพิ่มเข้ามา
• •พริกเกลือ มีโซเดียม คนที่เป็นความดันสูงร่วมด้วยต้องระวัง กรมอนามัยแนะนำโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน
• •กะปิหวาน มีทั้งน้ำตาลและโซเดียม

ถ้าอยากกินมะม่วงดิบ ให้นับครึ่งผลเป็นผลไม้ของมื้อนั้น และจิ้มเกลือพริกเพียงเล็กน้อย หรือกินเปล่า ๆ

มะม่วงยังอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูงตามตารางของสมาคมโรคไตฯ เช่นเดียวกับทุเรียน

ข้าวเหนียวมะม่วง นับอย่างไร

ข้าวเหนียวมะม่วงคือข้าว ไขมัน และผลไม้ในจานเดียว ลองแยกนับด้วยรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศิริราช

• •ข้าวเหนียว ครึ่งทัพพี = ข้าวแป้ง 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรต 18 กรัม) ในขณะที่ข้าวสวยต้องเต็มทัพพี ข้าวเหนียวจึงนับส่วนเร็วกว่าข้าวสวยราวเท่าตัวเมื่อตักปริมาณเท่ากัน
• •กะทิ 1 ช้อนโต๊ะ = ไขมัน 1 ส่วน (ไขมัน 5 กรัม 45 กิโลแคลอรี)
• •มะม่วงสุก ครึ่งผล = ผลไม้ 1 ส่วน
• •น้ำตาลที่ใส่ในข้าวเหนียวมูนและน้ำกะทิ ไม่มีตัวเลขแน่นอนเพราะแต่ละร้านใส่ไม่เท่ากัน แต่ต้องนับรวมกับโควตาน้ำตาลทั้งวัน ซึ่งแนวทางเบาหวานไทยให้ไม่เกิน 6 ช้อนชา

ข้าวเหนียวมะม่วงหนึ่งจานจึงอาจเท่ากับข้าวหลายส่วน ผลไม้หนึ่งถึงสองส่วน และไขมันอีกหลายส่วน ไม่ควรกินเป็นของหวานต่อจากมื้อหลัก ถ้าอยากกินนาน ๆ ครั้ง ให้แบ่งกินกับคนอื่น เลือกจานเล็ก และลดข้าวในมื้อนั้นลง อ่านวิธีนับข้าวได้ที่ เป็นเบาหวานกินข้าวอะไรได้บ้าง

ทุเรียนกวน ทุเรียนทอด ต่างจากทุเรียนสดอย่างไร

• •ทุเรียนกวน — ศูนย์ศรีพัฒน์จัดผลไม้กวนไว้ในกลุ่มที่ผู้เป็นเบาหวานควรเลี่ยง เพราะเคี่ยวจนน้ำระเหย และมักเติมน้ำตาล ชิ้นเล็กนิดเดียวก็มีน้ำตาลมาก
• •ทุเรียนทอด — ทอดในน้ำมัน จึงได้ไขมันเพิ่ม ศิริราชนับน้ำมัน 1 ช้อนชาเป็นพลังงาน 45 กิโลแคลอรี ของทอดกรอบกินเพลินและนับยาก จึงไม่เหมาะเป็นของว่างประจำ
• •ไอศกรีมทุเรียนหรือมะม่วง — คณะแพทยศาสตร์ มช. อธิบายว่าไอศกรีมผลไม้ยังมีน้ำตาลมากและมีผลต่อน้ำตาลในเลือด

กินยาเบาหวานอยู่แล้ว กินผลไม้หวานได้ไหม

ยาเบาหวานไม่ได้เป็นใบอนุญาตให้กินหวานเพิ่ม ยาถูกปรับขนาดโดยแพทย์ตามอาหารที่กินตามปกติ ถ้ากินผลไม้หวานจัดมากขึ้น น้ำตาลก็สูงขึ้นได้ แม้กินยาครบ

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด

• •ห้ามกินยาเพิ่มหรือฉีดอินซูลินเพิ่มเอง เพื่อ "ชดเชย" ทุเรียน (ผู้ที่แพทย์สอนวิธีปรับอินซูลินตามปริมาณคาร์บไว้แล้ว ให้ทำตามที่แพทย์สอนไว้อย่างเคร่งครัด)
• •ห้ามงดยาหรือข้ามยามื้อนั้น เพราะคิดว่ากินน้อย
• •ถ้ากินผลไม้หวานแล้วน้ำตาลขึ้นสูงบ่อย ให้จดค่าไว้แล้วไปเล่าให้แพทย์ฟัง

ถ้ากินยาหลายตัว อ่านเรื่องเวลาและวิธีกินยาได้ที่ ยาเบาหวานกินตอนไหน ก่อนหรือหลังอาหาร

วันที่กินผลไม้หวาน ควรลดอะไรแทน

ศูนย์เบาหวานศิริราชอธิบายว่า อาหารในหมวดเดียวกันหรือต่างหมวดกันแลกเปลี่ยนกันได้ ถ้ามีสารอาหารใกล้เคียงกัน หลักที่ทำได้ง่าย มีดังนี้

• •วันที่กินทุเรียน 1 เม็ด ให้นับเป็นผลไม้ของมื้อนั้น และไม่กินผลไม้อื่นเพิ่ม
• •วันที่กินข้าวเหนียวมะม่วง ให้ลดข้าวในมื้อนั้น และเลือกกับข้าวที่ไม่ใช้กะทิซ้ำ
• •ไม่กินของหวานซ้ำหลายมื้อในวันเดียว ตามที่กรมอนามัยแนะนำในการอ่านฉลาก GDA
• •เพิ่มผักให้ได้ครึ่งจาน ตามหลักจาน 2:1:1 ของแนวทางไทย

การแลกเปลี่ยนแบบละเอียดควรทำร่วมกับนักกำหนดอาหาร เพราะแต่ละคนมีโควตาไม่เท่ากัน คนที่มีไขมันพอกตับหรือไขมันในเลือดสูงร่วมด้วย อ่านต่อได้ที่ ไขมันพอกตับ ห้ามกินผลไม้อะไร และ ไขมันในเลือดสูงห้ามกินผลไม้อะไร ส่วนผลไม้ชนิดอื่นดูได้ที่ เบาหวาน ห้ามกินผลไม้อะไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่อกินของหวานและของมัน และหลักฐานที่มี

• •ไคโตซาน (80%) 60 มก. (คิดเป็นตัวสารราว 48 มก. เป็นค่าคำนวณ ถ้า 2 แคปซูลราว 96 มก.) — คนมักเชื่อว่าไคโตซานดักจับไขมันจากอาหาร แต่งานในคน 15 คนที่ใช้ไคโตซานวันละ 4.5 กรัม พบไขมันในอุจจาระเพิ่มเพียงราว 1.1 กรัมต่อวัน ผู้วิจัยสรุปว่าน้อยจนไม่มีความหมายทางคลินิก ขนาดที่ศึกษาสูงกว่าในแคปซูลหลายสิบเท่า และไม่มีงานในแหล่งที่เราตรวจที่ศึกษาไคโตซานกับน้ำตาลในเลือด
• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. (คิดเป็นตัวสารราว 51 มก. เป็นค่าคำนวณ ถ้า 2 แคปซูลราว 102 มก.) — จากการค้นของเรา ยังไม่พบงานวิจัยในคนเรื่องยีสต์เบต้ากลูแคนกับน้ำตาลในเลือด งานที่พบใช้วันละ 15 กรัม (15,000 มก.) ในชาย 15 คนที่มีไขมันในเลือดสูง ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้หักล้างน้ำตาลหรือไขมันจากทุเรียน ข้าวเหนียวมะม่วง หรือขนมหวานได้

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที