เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล
ไข้เลือดออกในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ช่วงไข้ลดอันตรายอย่างไร กินยาอะไรได้
คำตอบสั้น: ไข้เลือดออกไม่ใช่โรคของเด็กอย่างเดียว ข้อมูลกรมควบคุมโรคปี 2567 พบว่า อัตราป่วยตายสูงสุดอยู่ในกลุ่มอายุมากกว่า 65 ปี และผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว ไปโรงพยาบาลช้า หรือได้รับยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs มาก่อน ช่วงที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือ ช่วงไข้เริ่มลด ถ้าไข้ลงแต่ซึม ปวดท้องมาก อาเจียนมาก มือเท้าเย็น ปัสสาวะน้อย หรือมีเลือดออก ให้ไปโรงพยาบาลทันที ยาลดไข้ที่ใช้ได้คือพาราเซตามอล ห้ามแอสไพริน ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนค ส่วนผู้ที่กินแอสไพรินหรือยาต้านเกล็ดเลือดตามแพทย์สั่งอยู่แล้ว ห้ามหยุดยาเอง ให้รีบไปพบแพทย์และบอกว่ากินยาอะไรอยู่
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ไข้เลือดออกเกิดจากไวรัสเดงกี มี 4 สายพันธุ์ ติดต่อผ่านยุงลาย เคยเป็นแล้วเป็นซ้ำได้ และครั้งที่สองมักรุนแรงกว่า
- กรมควบคุมโรคระบุว่าผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และผู้มีภาวะอ้วน ถ้าติดเชื้อมีโอกาสเสียชีวิตสูง
- ไข้ลดไม่ได้แปลว่าหาย ระยะวิกฤตเกิดตอนไข้เริ่มลง กินเวลาราว 24–48 ชั่วโมง (ศิริราช)
- ลดไข้ด้วยพาราเซตามอลและเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น ห้ามยากลุ่ม NSAIDs ทั้งกินและฉีด
- ไข้เกิน 2 วันแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์ ไม่ควรรอ ผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัวที่มีไข้สูงควรไปพบแพทย์โดยเร็ว
ไข้เลือดออกคืออะไร ผู้ใหญ่เป็นได้ไหม
ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุเป็นไข้เลือดออกได้ และเมื่อเป็นแล้วมีโอกาสอาการหนักมากกว่าเด็กโต ไข้เลือดออกคือโรคติดเชื้อไวรัสเดงกี (dengue virus) ที่มียุงลายเพศเมียเป็นพาหะ กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ระบุว่าเชื้อมี 4 สายพันธุ์ (DENV-1 ถึง DENV-4) หลังถูกยุงที่มีเชื้อกัดจะใช้เวลาราว 3–14 วัน โดยทั่วไป 4–7 วัน จึงเริ่มมีอาการ
ข้อที่ผู้ใหญ่หลายคนไม่รู้คือ คนที่เคยป่วยแล้วติดเชื้อซ้ำได้ และกรมควบคุมโรคระบุว่าการติดเชื้อครั้งที่ 2 มักมีอาการรุนแรงกว่าครั้งแรก คนวัย 50–60 ปีที่โตมาในไทยจึงอาจเคยติดเชื้อมาแล้วโดยไม่รู้ตัว เพราะองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าคนที่ติดเชื้อส่วนใหญ่ไม่มีอาการหรือมีอาการน้อย
ในไทยมีผู้ป่วยตลอดทั้งปี แต่พบมากในฤดูฝน กรมควบคุมโรครายงานว่าช่วงปี 2557–2566 มีผู้ป่วยระหว่าง 10,617–160,841 รายต่อปี และพบสูงสุดช่วงพฤษภาคมถึงกรกฎาคม
ทำไมผู้สูงอายุเป็นไข้เลือดออกแล้วอันตรายกว่า
เพราะโรคประจำตัว ยาที่กินอยู่ และการไปโรงพยาบาลช้า ทำให้ช่วงวิกฤตรุนแรงขึ้นได้ รายงานสถานการณ์โรคไข้เลือดออกของกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ข้อมูล ณ วันที่ 6 กันยายน 2567 สรุปไว้ว่า
- ตั้งแต่ 1 มกราคมถึง 6 กันยายน 2567 มีผู้ป่วยยืนยันเสียชีวิต 71 ราย อายุตั้งแต่ 4 เดือนถึง 90 ปี
- อัตราป่วยตายสูงสุดในกลุ่มอายุมากกว่า 65 ปี
- ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่ มีโรคประจำตัว มีภาวะอ้วน หรือมีภาวะติดสุรา
- ประวัติเสี่ยงที่พบคือ ไปโรงพยาบาลช้า เกิน 4 วันหลังเริ่มป่วย และบางรายได้รับยากลุ่ม NSAIDs ก่อนได้รับการวินิจฉัย
- ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่เสียชีวิตหลังเริ่มป่วยราว 6 วัน
เอกสารของงานโรคติดเชื้อ โรงพยาบาลศิริราช ระบุกลุ่มที่เสี่ยงอาการรุนแรงหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนไว้ใกล้เคียงกัน ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้มีแผลในกระเพาะอาหาร ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น อ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หอบหืด โรคหัวใจขาดเลือด ไตวาย ตับแข็ง รวมถึง ผู้ที่กินยากลุ่มสเตียรอยด์หรือยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs)
ภาพนี้ตรงกับบ้านคนไทยจำนวนมาก ญาติผู้ใหญ่ที่ปวดเข่าแล้วกินยาแก้ปวดข้อเป็นประจำ หรือมีไข้แล้วไปซื้อยาชุดหรือฉีดยาแก้ปวดที่คลินิกใกล้บ้าน คือกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
อาการไข้เลือดออกแต่ละระยะเป็นอย่างไร
ไข้เลือดออกมี 3 ระยะ คือ ระยะไข้ ระยะวิกฤต และระยะฟื้นตัว เอกสารของโรงพยาบาลศิริราชอธิบายไว้ดังนี้
1. ระยะไข้ (ราว 2–7 วัน)
- ไข้สูงเกือบตลอดเวลา มักไม่ค่อยลงแม้กินยาลดไข้
- เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง
- อาจมีผื่นหรือจุดเลือดออกตามลำตัว แขน ขา
กรมควบคุมโรคระบุอาการที่พบบ่อยเพิ่มเติม ได้แก่ ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก ปวดกระบอกตา เลือดออกตามไรฟัน เลือดกำเดาไหล และอาจกดเจ็บบริเวณชายโครงด้านขวา
2. ระยะวิกฤต (ช่วงไข้เริ่มลด ราว 24–48 ชั่วโมง)
นี่คือช่วงที่ญาติมักวางใจผิด เพราะไข้ลงแล้ว คนที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนจะค่อย ๆ ดีขึ้น แต่คนที่มีภาวะแทรกซ้อนจะยังเบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และอ่อนเพลียมากกว่าเดิม รายที่รุนแรงอาจเกิด ภาวะช็อก คือความดันโลหิตต่ำ มือเท้าเย็น ชีพจรเบาเร็ว ปัสสาวะออกน้อย และอาจมีเลือดออกง่าย เช่น เลือดกำเดาไหล อาเจียนเป็นเลือด อุจจาระสีดำ ซึ่งอาจถึงแก่ชีวิตได้
WHO ระบุตรงกันว่า อาการของไข้เลือดออกรุนแรงมักมาหลังไข้หายไปแล้ว
3. ระยะฟื้นตัว
อาการต่าง ๆ ดีขึ้น เริ่มอยากอาหาร ปัสสาวะมากขึ้น บางรายมีผื่นแดงและจุดเลือดออกเล็ก ๆ ตามลำตัว WHO ระบุว่าหลังหายแล้วบางคนยังอ่อนเพลียต่อได้หลายสัปดาห์
มีไข้แล้วกินยาอะไรได้ ยาแก้ปวดตัวไหนห้าม
ยาลดไข้ที่ใช้ได้คือพาราเซตามอล ส่วนแอสไพริน ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนค และยาอื่นในกลุ่ม NSAIDs ห้ามใช้ กรมควบคุมโรคอธิบายว่ายากลุ่มนี้รบกวนการทำงานของเกล็ดเลือด เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในอวัยวะภายใน ส่วน WHO ระบุว่ายาแก้อักเสบกลุ่มนี้อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
NSAIDs คือยาแก้ปวดลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ คนไทยคุ้นกับชื่อยาแก้ปวดข้อ ยาแก้ปวดประจำเดือน หรือยาฉีดแก้ปวดกล้ามเนื้อ หลายคนไม่รู้ว่ายาที่กินอยู่อยู่ในกลุ่มนี้ วิธีที่ปลอดภัยคือ
- ใช้พาราเซตามอลตามขนาดบนฉลากหรือที่เภสัชกรบอก ไม่กินถี่กว่าที่ฉลากระบุ แม้ไข้จะไม่ลง เพราะศิริราชระบุว่าไข้ในระยะนี้มักไม่ค่อยตอบสนองต่อยาลดไข้อยู่แล้ว
- เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นเป็นระยะร่วมด้วย ตามคำแนะนำของโรงพยาบาลศิริราช
- ไม่ซื้อยาชุด ยาแก้ปวดที่ไม่รู้ชื่อ หรือขอฉีดยาแก้ปวด ระหว่างมีไข้ที่ยังไม่รู้สาเหตุ
- ไปร้านยา ให้บอกเภสัชกรว่ามีไข้สูงและอยู่ในพื้นที่มียุงลาย
ญาติผู้ใหญ่กินแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดอยู่ ต้องทำอย่างไร
ห้ามหยุดยาเอง แต่ต้องรีบไปพบแพทย์เมื่อมีไข้สูง และบอกแพทย์ทุกครั้งว่ากินยาอะไรอยู่ ผู้สูงอายุจำนวนมากกินแอสไพรินขนาดต่ำหรือยาต้านเกล็ดเลือดเพราะเคยเป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง การหยุดยาเหล่านี้เองมีความเสี่ยงของมันเช่นกัน แพทย์ที่เห็นผลเลือดเป็นคนตัดสินว่าจะทำอย่างไรกับยา ให้นำยาทุกตัวหรือรูปถ่ายฉลากยาไปด้วย อ่านสัญญาณเลือดออกในทางเดินอาหารของคนที่กินยากลุ่มนี้ได้ที่ กินแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดแล้วถ่ายดำ อันตรายไหม
ดูแลผู้ป่วยไข้เลือดออกที่บ้านอย่างไร
ถ้าแพทย์ให้กลับมาดูอาการที่บ้าน หน้าที่หลักของญาติคือให้กินดื่มพอ ลดไข้อย่างถูกวิธี และเฝ้าดูอาการช่วงไข้ลดอย่างใกล้ชิด คำแนะนำจากโรงพยาบาลศิริราชมีดังนี้
- ให้อาหารอ่อนและน้ำดื่มให้เพียงพอ ถ้ากินได้น้อย อาจให้ดื่มนม น้ำผลไม้ หรือน้ำเกลือแร่ร่วมด้วย ยกเว้นผู้ที่แพทย์ให้จำกัดน้ำ เช่น ผู้ป่วยโรคไตหรือหัวใจล้มเหลวบางราย ให้ถามแพทย์ว่าดื่มได้เท่าไร
- งดอาหารและเครื่องดื่มสีดำ แดง หรือน้ำตาล เช่น น้ำแดง เฉาก๊วย กาแฟดำ เพื่อไม่ให้สับสนกับเลือดออกในทางเดินอาหารเวลาอาเจียนหรือถ่าย
- กันไม่ให้ผู้ป่วยถูกยุงกัด โดยเฉพาะ 7 วันแรก กรมควบคุมโรคแนะนำเพื่อไม่ให้ยุงนำเชื้อไปติดคนอื่นในบ้าน ให้นอนในมุ้ง
- ไปตรวจตามนัดทุกครั้ง แม้ไข้ลงแล้วก็ตาม
ผู้สูงอายุมักดื่มน้ำน้อยอยู่แล้ว ดูเทคนิคชวนให้ดื่มได้ที่ ผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย สังเกตอย่างไรและช่วยอย่างไร
ความเชื่อเรื่องไข้เลือดออกที่ทำให้ผู้ใหญ่ไปโรงพยาบาลช้า
ความเชื่อผิดที่อันตรายมากคือ “ไข้ลงแล้วแปลว่าหาย” เพราะช่วงไข้ลดคือช่วงที่อาจเกิดภาวะช็อก ตามที่ศิริราชและ WHO อธิบายไว้
- “ไข้เลือดออกเป็นโรคเด็ก” ไม่จริง กรมควบคุมโรคพบว่าอัตราป่วยตายสูงสุดในคนอายุมากกว่า 65 ปี
- “เคยเป็นแล้วจะไม่เป็นอีก” ไม่จริง เชื้อมี 4 สายพันธุ์ ติดซ้ำได้ และครั้งที่สองมักรุนแรงกว่า
- “ฉีดยาแก้ปวดแล้วจะหายเร็ว” เป็นความเชื่อที่อันตราย ยาฉีดแก้ปวดหลายชนิดอยู่ในกลุ่ม NSAIDs ซึ่งพบในประวัติของผู้เสียชีวิตบางราย
- “ไม่มีจุดเลือดออกก็ไม่ใช่ไข้เลือดออก” ไม่จริง ระยะไข้อาจมีหรือไม่มีจุดเลือดออกก็ได้ แพทย์ต้องดูอาการและผลเลือดประกอบ WHO ระบุว่าการตรวจหาเชื้อด้วยชุดตรวจหรือวิธีทางห้องปฏิบัติการทำได้ตั้งแต่สัปดาห์แรกของการป่วย
เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาล
มีไข้สูงเกิน 2 วันแล้วอาการไม่ดีขึ้น ให้ไปพบแพทย์ ตามคำแนะนำของโรงพยาบาลศิริราช ส่วนผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัวที่มีไข้สูง ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอดูอาการหลายวัน กรมควบคุมโรคแนะนำว่าผู้ป่วยไข้เลือดออกควรพบแพทย์โดยเร็ว และพบว่าการไปโรงพยาบาลช้า (เกิน 4 วันหลังเริ่มป่วย) เป็นประวัติเสี่ยงของผู้เสียชีวิต
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 โดยเฉพาะในช่วงไข้เริ่มลด
- ซึมลง สับสน หรือกระสับกระส่าย
- ปวดท้องมาก หรืออาเจียนมาก กินดื่มไม่ได้
- มือเท้าเย็น ตัวเย็นซีด ชีพจรเบาเร็ว
- ปัสสาวะออกน้อยกว่าปกติมาก
- มีเลือดออก เช่น เลือดกำเดาไหลไม่หยุด เลือดออกตามไรฟัน อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ
- หายใจเร็ว หอบ หรือกระหายน้ำมากผิดปกติ
- อ่อนเพลียมากจนลุกไม่ไหว
ถ้าบ้านอยู่ใกล้แหล่งน้ำท่วมขังและมีไข้หลังลุยน้ำ อาจเป็นโรคติดเชื้ออื่นที่ต้องรีบรักษาเช่นกัน อ่านเพิ่มที่ โรคฉี่หนูในผู้สูงอายุ หลังน้ำท่วม อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล
ลดโอกาสโดนยุงลายกัดที่บ้านทำอย่างไร
วิธีหลักคือกำจัดแหล่งน้ำขังที่ยุงลายวางไข่ และกันไม่ให้ยุงกัด WHO ระบุว่าการควบคุมยุงพาหะเป็นหัวใจของการควบคุมโรคนี้ กรมควบคุมโรคแนะนำว่า
- สำรวจน้ำขังในภาชนะรอบบ้าน เช่น จานรองกระถาง โอ่งที่ไม่มีฝาปิด ยางรถเก่า กาบใบไม้ใหญ่ และเศษขยะ
- สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว ใช้ยาทากันยุง ยาจุดไล่ยุง หรือเครื่องไล่ยุงไฟฟ้า
- นอนกางมุ้ง ติดมุ้งลวดที่ประตูและหน้าต่าง
WHO ระบุว่ายุงลายมักกัดในเวลากลางวัน ผู้สูงอายุที่นอนกลางวันหรือนั่งเล่นหน้าบ้านช่วงบ่ายจึงควรอยู่ในที่มีมุ้งลวดหรือใช้ยากันยุงด้วย ส่วนเรื่องวัคซีนไข้เลือดออก ผู้ใหญ่ที่สนใจให้ปรึกษาแพทย์เป็นราย ๆ เพราะความเหมาะสมขึ้นกับประวัติการติดเชื้อและสุขภาพของแต่ละคน
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ใหญ่เป็นไข้เลือดออกได้ไหม
ได้ และกรมควบคุมโรคพบว่าอัตราป่วยตายสูงสุดในกลุ่มอายุมากกว่า 65 ปี ผู้มีโรคประจำตัว ภาวะอ้วน หรือดื่มสุราประจำ เสี่ยงอาการรุนแรงกว่า
ไข้เลือดออกช่วงไหนอันตราย
ช่วงที่ไข้เริ่มลด เรียกว่าระยะวิกฤต กินเวลาราว 24–48 ชั่วโมง ถ้าไข้ลงแต่ซึม ปวดท้อง อาเจียนมาก มือเท้าเย็น ปัสสาวะน้อย หรือมีเลือดออก ให้ไปโรงพยาบาลทันที
เป็นไข้เลือดออกกินยาอะไรได้
ใช้พาราเซตามอลตามขนาดบนฉลากร่วมกับเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น ห้ามแอสไพริน ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนค และยากลุ่ม NSAIDs ทั้งชนิดกินและฉีด เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ผู้ที่กินแอสไพรินตามแพทย์สั่งอยู่แล้วห้ามหยุดเอง ให้รีบพบแพทย์
เคยเป็นไข้เลือดออกแล้ว จะเป็นอีกได้ไหม
เป็นได้ เพราะเชื้อมี 4 สายพันธุ์ และกรมควบคุมโรคระบุว่าการติดเชื้อครั้งที่ 2 มักรุนแรงกว่าครั้งแรก
กินแอสไพรินประจำอยู่ แล้วเป็นไข้สูง ต้องหยุดยาไหม
ห้ามหยุดยาเอง ให้รีบไปพบแพทย์และบอกว่ากินยาอะไรอยู่ แพทย์จะดูผลเลือดแล้วตัดสินเรื่องยาเอง
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ประเทศไทย ข้อมูล ณ วันที่ 6 กันยายน 2567กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค
- โรคไข้เลือดออก อันตรายจากยุงลาย วายร้ายตัวจิ๋วงานโรคติดเชื้อ โรงพยาบาลศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
- Dengue and severe dengue (Fact sheet)World Health Organization
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12
อ่านต่อ
ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม
จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล
ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ
ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง
ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร
ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน
ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน