งานวิจัยพรมมิ (Bacopa) ในผู้ใหญ่ พบอะไรและยังไม่รู้อะไร

คำตอบสั้น: พรมมิ (Bacopa monnieri) เป็นสมุนไพรที่มีงานทดลองในคนหลายงาน งานรวมในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุที่ไม่มีสมองเสื่อมพบผลเล็กเฉพาะบางด้าน เช่น การจำคำศัพท์แบบนึกเอง และความเร็วในแบบทดสอบความสนใจ งานส่วนใหญ่ใช้สารสกัดมาตรฐานวันละ 300 มก. นาน 12 สัปดาห์ ส่วนในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ งานทบทวนพบว่าไม่ต่างจากยาหลอก และหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก จึงยังบอกไม่ได้ว่าพรมมิป้องกันหรือรักษาสมองเสื่อม ถ้าคนในบ้านหลงลืมมากขึ้น สิ่งที่ควรทำก่อนคือพาไปตรวจหาสาเหตุที่แก้ได้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งานทดลองส่วนใหญ่ทำในคนสุขภาพดี ไม่ใช่ผู้ป่วยสมองเสื่อม
• •ขนาดที่ใช้บ่อยคือ 300 มก. ต่อวัน แบบสารสกัดที่ระบุมาตรฐาน ระยะเวลา 12 สัปดาห์
• •ผลที่พบเป็นผลเล็ก และเห็นในบางแบบทดสอบ ไม่ใช่ทุกด้าน
• •ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ งานทบทวน 5 งานทดลองพบว่าไม่ต่างจากยาหลอกหรือยาโดเนพีซิล (donepezil) แต่ทุกงานเสี่ยงอคติสูง
• •สารสกัดแต่ละยี่ห้อต่างกันได้มาก ผลจากงานวิจัยหนึ่งเอาไปใช้กับผลิตภัณฑ์อื่นตรง ๆ ไม่ได้
• •ไม่มีงานวิจัยใดพิสูจน์ว่าพรมมิป้องกันอัลไซเมอร์

พรมมิคืออะไร และสารบาโคไซด์คืออะไร

พรมมิเป็นพืชที่คนไทยรู้จักในฐานะสมุนไพร ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Bacopa monnieri อ่านเรื่องตัวพืช ชื่อเรียก และการอ่านฉลากได้ที่ พรมมิคือพืชอะไร

บาโคไซด์ (bacosides) คือชื่อกลุ่มสารในพรมมิ ที่ฉลากสารสกัดบางชนิดระบุปริมาณไว้ เพื่อบอกว่าสารสกัดนั้นเข้มข้นแค่ไหน งานวิจัยที่ดีจะบอกว่าใช้สารสกัดชนิดใด และกำหนดมาตรฐานไว้อย่างไร

ประเด็นสำคัญสำหรับผู้อ่านคือ "พรมมิ" บนฉลากแต่ละยี่ห้อไม่ได้เท่ากันเสมอไป บางยี่ห้อเป็นผงพืชบด บางยี่ห้อเป็นสารสกัด และบางยี่ห้อไม่ได้บอกความเข้มข้นเลย

สารสกัดมาตรฐานกับผงพืชต่างกันอย่างไร

• •ผงพืช คือนำต้นหรือใบมาตากแห้งแล้วบด ปริมาณสารในพืชขึ้นกับแหล่งปลูก ฤดูเก็บ และวิธีเก็บรักษา
• •สารสกัด คือนำพืชมาสกัดด้วยตัวทำละลาย ได้สารที่เข้มข้นกว่าผงพืช
• •สารสกัดมาตรฐาน คือสารสกัดที่ผู้ผลิตควบคุมให้มีปริมาณสารที่กำหนดเท่ากันทุกครั้ง

งานทดลองที่อ้างถึงในบทความนี้ใช้สารสกัดที่ระบุว่าเป็นมาตรฐานทั้งหมด เช่น งานรวมของคณะผู้วิจัยไทยจากมหาวิทยาลัยนเรศวร (ตีพิมพ์ปี 2014) คัดเฉพาะงานที่ใช้สารสกัดมาตรฐาน และไม่ใช้ยาอื่นร่วม

ดังนั้นเวลาอ่านโฆษณาที่ยกงานวิจัยพรมมิ ให้ถามสามข้อ คือ งานนั้นใช้สารสกัดแบบไหน ใช้ขนาดเท่าไร และผลิตภัณฑ์ที่เราถืออยู่ระบุสิ่งเดียวกันหรือไม่

งานวิจัยพรมมิในผู้ใหญ่สุขภาพดีพบอะไร

งานรวมขนาดใหญ่ในกลุ่มนี้พบผลเล็กเฉพาะบางด้าน รายละเอียดตามบทคัดย่อมีดังนี้

• •งานรวมปี 2014 (คณะผู้วิจัยไทย ม.นเรศวร) วิเคราะห์รวม 9 งานทดลอง 518 คน ใช้สารสกัดมาตรฐานอย่างน้อย 12 สัปดาห์ พบว่าทำแบบทดสอบ Trail B (แบบทดสอบลากเส้นต่อจุดสลับตัวเลขกับตัวอักษร) ได้เร็วขึ้น และเวลาตอบสนองแบบเลือกคำตอบ (choice reaction time) ลดลงราว 10.6 มิลลิวินาที ผู้วิจัยสรุปว่าพรมมิ "มีศักยภาพ" แต่ต้องมีงานใหญ่ที่เทียบกับยาจริงจึงจะได้ข้อมูลชัด
• •Pase 2012 ทบทวน 6 งานทดลองในผู้ใหญ่ที่ไม่มีสมองเสื่อม ทุกงานนาน 12 สัปดาห์ ใช้สารสกัด 3 ชนิด วันละ 300–450 มก. พบว่าดีขึ้นใน 9 จาก 17 แบบทดสอบการจำแบบนึกเอง (free recall) แต่ "แทบไม่มีหลักฐาน" ว่าช่วยด้านอื่น และยังไม่รู้ว่าขนาดหรือชนิดสารสกัดที่ต่างกันให้ผลต่างกันอย่างไร
• •งานรวมปี 2026 (คณะผู้วิจัยไทย) วิเคราะห์เครือข่าย 29 งานทดลอง 2,107 คนสุขภาพดี เทียบพรมมิกับใบแปะก๊วย พบว่าพรมมิขนาดสูง (ตั้งแต่ 600 มก. ต่อวัน) ดีกว่าในด้านความจำใช้งาน ส่วนพรมมิขนาดต่ำ (300 ถึงน้อยกว่า 600 มก.) ดีกว่าแปะก๊วยขนาดต่ำและยาหลอกในความจำระยะยาว (delayed memory) แต่ไม่ต่างในด้านความสนใจต่อเนื่อง ความสนใจเลือก และความเร็วในการประมวลผล ผู้วิจัยเตือนเองว่าการขาดงานที่เทียบกันตรง ๆ อาจจำกัดความแข็งแรงของหลักฐาน

งานในผู้สูงอายุที่ไม่มีสมองเสื่อมพบอะไร

• •Calabrese 2008 (สหรัฐ) รับผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป 54 คน (อายุเฉลี่ย 73.5 ปี) อยู่จนจบงานวิจัย 48 คน ใช้สารสกัดมาตรฐาน 300 มก. ต่อวัน 12 สัปดาห์ คะแนนการจำคำศัพท์หลังเว้นช่วงเวลาและแบบทดสอบ Stroop ดีกว่ายาหลอก แต่ไม่ต่างในด้านการแบ่งความสนใจ การจำตัวเลข อารมณ์ และความดันโลหิต
• •Morgan 2010 (ออสเตรเลีย) ผู้ที่อายุมากกว่า 55 ปี 98 คน ใช้สารสกัดชนิดหนึ่ง 300 มก. ต่อวัน 12 สัปดาห์ มีผู้อยู่จนจบ 81 คน การเรียนรู้และจำคำศัพท์ดีขึ้น แต่แบบทดสอบอื่นและความจำที่ผู้ร่วมวิจัยประเมินเองไม่ต่าง และพบผลข้างเคียงทางเดินอาหาร เช่น ถ่ายบ่อย ปวดเกร็งท้อง คลื่นไส้
• •Roodenrys 2002 ผู้ใหญ่อายุ 40–65 ปี 76 คน 3 เดือน ดีขึ้นเฉพาะการคงจำข้อมูลใหม่ ส่วนความสนใจ ความจำระยะสั้น ความจำในชีวิตประจำวัน และความวิตกกังวลไม่ต่าง บทคัดย่อไม่ระบุขนาดที่ใช้
• •Cave 2023 ทบทวนสมุนไพรและสารอาหารในผู้สูงอายุ ทั้งกลุ่มที่รู้สึกว่าความจำแย่ลงและกลุ่มที่ไม่มีอาการนี้ รวม 21 งาน (มีพรมมิ 6 งาน) พบว่า 14 จาก 21 งานเสี่ยงอคติสูง และสรุปว่าหลักฐานมีคุณภาพต่ำทั้งด้านประสิทธิผลและความปลอดภัย

ผลที่พบสม่ำเสมอแค่ไหน

ภาพรวมคือ "ผลเล็ก เฉพาะบางแบบทดสอบ และไม่ซ้ำกันทุกงาน" งานหนึ่งพบผลด้านการจำคำศัพท์ อีกงานพบด้านความเร็ว และหลายด้านไม่ต่างจากยาหลอกเลย

ข้อสังเกตที่ควรรู้

• •งานส่วนใหญ่เล็ก มีผู้ร่วมวิจัยหลักสิบถึงไม่ถึงร้อยคน
• •ระยะเวลาส่วนใหญ่แค่ 12 สัปดาห์ ไม่รู้ผลระยะยาวหลายปี
• •ผลวัดด้วยแบบทดสอบในห้องทดลอง ไม่ได้วัดว่าชีวิตประจำวันดีขึ้นหรือไม่
• •สารสกัดแต่ละงานต่างชนิดกัน จึงรวมผลกันได้ยาก

ทำไมงานวิจัยยังไม่พอจะบอกว่าป้องกันหรือรักษาสมองเสื่อม

งานในผู้ที่มีอาการแล้วให้ผลไม่ชัด และไม่มีงานที่ติดตามว่าป้องกันการเกิดโรคได้

• •Basheer 2022 ทบทวน 5 งานทดลองในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ พบว่าไม่ต่างระหว่างพรมมิกับยาหลอกหรือยาโดเนพีซิล โดยหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก ทุกงานเสี่ยงอคติสูง 3 งานใช้พรมมิร่วมกับสมุนไพรอื่น ขนาดที่ใช้ 125–500 มก. วันละ 2 ครั้ง
• •Prabhakar 2020 (อินเดีย) เทียบพรมมิ 300 มก. กับยาโดเนพีซิล 10 มก. ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ วางแผนรับ 48 คน แต่ต้องยุติก่อนกำหนดเพราะรับคนได้ช้าและมีผู้ออกจากการศึกษามาก ได้เพียง 34 คน คะแนน ADAS-Cog ไม่ต่างกัน งานเล็กขนาดนี้สรุปไม่ได้ว่าพรมมิได้ผลเท่ายา
• •Delfan 2024 (อิหร่าน) ผู้มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย (MCI) 62 คน ใช้สารสกัด 160 มก. นาน 2 เดือน บทคัดย่อรายงานคะแนน MoCA รวมขัดกันเอง (ส่วนหนึ่งเขียนว่าไม่ต่างทุกช่วงเวลา อีกส่วนเขียนว่าต่างที่ช่วงวัดสุดท้าย) จึงสรุปผลรวมไม่ได้ มีบางด้านย่อย (ความสนใจ ความคล่องทางภาษา) ต่าง และคุณภาพการนอนไม่ต่าง

นอกจากนี้ ไม่พบงานทดลองที่ให้คนสุขภาพดีกินพรมมิหลายปีแล้วนับว่าเป็นสมองเสื่อมน้อยลงหรือไม่ การที่คะแนนแบบทดสอบบางตัวดีขึ้นเล็กน้อยในคนปกติ ไม่ได้แปลว่าป้องกันโรคได้

แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม พ.ศ. 2563 ของสถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ ระบุว่าสมุนไพรแบบเดี่ยวหรือตำรับยังไม่มีข้อมูลหรือหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ชัดเจนสำหรับป้องกันสมองเสื่อม อ่านภาพรวมเรื่องอาหารเสริมกับอัลไซเมอร์ได้ที่ อาหารเสริมป้องกันอัลไซเมอร์ได้ไหม

เทียบปริมาณบนฉลากกับขนาดในงานวิจัยอย่างไร

ขั้นแรก ดูว่าฉลากเขียนว่า "ผงพรมมิ" หรือ "สารสกัดพรมมิ" และระบุความเข้มข้นหรือปริมาณบาโคไซด์หรือไม่

ขั้นที่สอง เทียบน้ำหนักต่อวัน กับขนาดที่งานวิจัยใช้ เช่น

• •ถ้าฉลากระบุสารสกัด 150 มก. ต่อวัน เท่ากับครึ่งหนึ่งของ 300 มก. ที่งานในคนสุขภาพดีใช้บ่อย (คำนวณ)
• •และต่ำกว่ากลุ่ม "ขนาดต่ำ" (300 ถึงน้อยกว่า 600 มก.) ของงานรวมปี 2026 ของคณะผู้วิจัยไทย
• •ถ้าฉลากไม่ระบุมาตรฐาน เทียบตรงไม่ได้ เพราะไม่รู้ว่าสารในแคปซูลเหมือนในงานวิจัยหรือไม่

ขั้นที่สาม ห้ามเพิ่มขนาดเองเพื่อให้เท่างานวิจัย ให้กินตามฉลากที่ผู้ผลิตกำหนด เพราะพรมมิมีรายงานผลข้างเคียงทางเดินอาหาร และมีข้อมูลจากหลอดทดลองว่าอาจตีกับยาบางชนิด (ยังไม่ยืนยันในคน) อ่านต่อที่ พรมมิผลข้างเคียง ข้อควรระวัง

ส่วนสารอื่นที่มักอยู่คู่กันในสูตรเพื่อสมอง เช่น ใบแปะก๊วย อ่านหลักฐานได้ที่ ใบแปะก๊วยช่วยความจำได้จริงไหม

ถ้าห่วงความจำของพ่อแม่ ควรทำอะไรก่อน

พาไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุก่อนซื้อสมุนไพรใด ๆ แนวทางเวชปฏิบัติไทยระบุว่าราวร้อยละ 9 ของผู้มีภาวะสมองเสื่อมมีสาเหตุที่อาจแก้ไขได้ เช่น ไทรอยด์ผิดปกติ ขาดวิตามินบี 12 ผลข้างเคียงจากยา ซึมเศร้า หรือโพรงน้ำในสมองขยาย

• •จดอาการที่เห็น เริ่มเมื่อไร แย่ลงเร็วแค่ไหน
• •รวบรวมยา วิตามิน และสมุนไพรทุกชนิดที่กินอยู่ไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู
• •ผู้ที่ได้รับยาสมองเสื่อมอยู่แล้ว ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง และไม่ใช้สมุนไพรแทนยา

สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) ย้ำว่าอย่าใช้ผลิตภัณฑ์ทางเลือกเป็นเหตุผลให้เลื่อนการพบแพทย์เรื่องความจำ และ "ธรรมชาติ" ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอ

ต้องไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อไร

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •สับสนขึ้นมาทันที พูดไม่รู้เรื่อง ซึมลง หรือปลุกยาก
• •แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ขึ้นมาทันที
• •หกล้มศีรษะกระแทกแล้วมีอาการผิดปกติ
• •ชัก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เม็มโมร่า (MEMORA)

เม็มโมร่า (MEMORA) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0069 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากระบุรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: เห็ดหัวลิง (Lion's Mane) 250 มก. · สารสกัดพรมมิ (Brahmi) 150 มก. · โคลีน ไบทาร์เทรต (99%) 90 มก. (เทียบเป็นตัวโคลีนราว 37 มก. คำนวณ) · สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. · ไพริดอกซิน ไฮโดรคลอไรด์ 2 มก. (เทียบเป็นวิตามินบี 6 ราว 1.65 มก. คำนวณ) · ส่วนอื่น ได้แก่ เปลือกแคปซูลเจลาติน สี INS171 (ไทเทเนียมไดออกไซด์) INS551 INS470ii และมอลโตเด็กซ์ตริน

คำเตือนบนฉลาก: อาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่

เรื่องพรมมิในแคปซูลนี้: ฉลากระบุเป็นสารสกัดพรมมิ 150 มก. แต่ไม่ระบุปริมาณสารบาโคไซด์หรือมาตรฐานการสกัด งานในคนสุขภาพดีที่พบผลเล็กบางด้านใช้สารสกัดมาตรฐานวันละ 300 มก. นาน 12 สัปดาห์ (มากกว่าในแคปซูล 2 เท่า คำนวณ) และ 150 มก. ต่ำกว่ากลุ่มขนาดต่ำของงานรวมปี 2026 ของคณะผู้วิจัยไทย จึงยกผลงานวิจัยมาใช้กับแคปซูลนี้ไม่ได้ ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยความจำ หรือป้องกัน ชะลอ หรือรักษาสมองเสื่อม

หลักฐานของแต่ละส่วนประกอบ เทียบปริมาณที่ใช้ในงานวิจัยกับปริมาณในแคปซูล

• •เห็ดหัวลิง 250 มก. — งานในผู้มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย 30 คนใช้วันละ 3 กรัม (มากกว่าในแคปซูล 12 เท่า คำนวณ) และคะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญหลังหยุด 4 สัปดาห์ ฉลากไม่ระบุว่าเป็นดอกเห็ด เส้นใย หรือสารสกัด และมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •สารสกัดพรมมิ 150 มก. — ผลเล็กบางด้านในคนสุขภาพดีที่ขนาด 300 มก. ขึ้นไป ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ งานทบทวนพบว่าไม่ต่างจากยาหลอก โดยหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก อาจทำให้ท้องไส้ไม่สบาย
• •โคลีนราว 37 มก. (คำนวณ) — ราว 7–9% ของปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้รับต่อวัน (คำนวณ) งานทดลองให้โคลีนเสริมขนาดสูงกว่านี้มาก ไม่พบผลต่อความจำ
• •สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. — งาน GEM ในผู้สูงอายุ 3,069 คน ใช้วันละ 240 มก. (4.8 เท่า คำนวณ) ไม่ลดการเกิดสมองเสื่อมและไม่ชะลอความจำถดถอย ใบแปะก๊วยเป็นที่มาของคำเตือนเรื่องเลือดแข็งตัวช้า
• •วิตามินบี 6 (จากไพริดอกซิน HCl 2 มก.) ราว 1.65 มก. (คำนวณ) — ใกล้เคียงปริมาณที่ผู้สูงอายุควรได้รับต่อวัน งาน VITACOG ใช้บี 6 วันละ 20 มก. ร่วมกับโฟลิกและบี 12 ซึ่งแคปซูลนี้ไม่มี และงานรวมราว 22,000 คนพบว่าวิตามินบีไม่ช่วยการทำงานด้านความคิด

ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และผลิตภัณฑ์นี้ไม่ได้มีไว้เพื่อป้องกัน ชะลอ หรือรักษาภาวะสมองเสื่อม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) ยาต้านเกล็ดเลือด (เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล) ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ฉลากเตือนว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาสมองเสื่อม ยาไทรอยด์ ยากันชัก ยาหัวใจ หรือใช้ยาหลายชนิด: แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน ห้ามหยุดหรือปรับยาเอง
• •ผู้เป็นลมชัก: ใบแปะก๊วยมีรายงานการชัก ต้องปรึกษาแพทย์
• •ผู้แพ้เห็ดหรือมีประวัติแพ้อาหารและสมุนไพร: เห็ดหัวลิงมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •ผู้ที่กินวิตามินรวมหรือบีรวมอยู่แล้ว: ให้นับวิตามินบี 6 จากทุกแหล่งรวมกัน

ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดใบแปะก๊วย ฉลากระบุว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ที่จะผ่าตัด ผู้มีประวัติชัก และผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อมหรือยาประจำตัวอื่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาภาวะสมองเสื่อม

อ่านส่วนประกอบครบทุกตัวได้ที่ ส่วนประกอบเม็มโมร่าครบ 5 รายการ และบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเม็มโมร่าทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาสมองเสื่อม ยาพาร์กินสัน และยาจิตเวช แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจหาสาเหตุของอาการหลงลืม

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ สับสนหรือพฤติกรรมเปลี่ยนขึ้นมาทันที ซึมลงปลุกยาก หมดสติแม้ชั่วครู่ แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด เดินเซทรงตัวไม่ได้ ชัก เจ็บแน่นหน้าอก หรือหกล้มศีรษะกระแทกแล้วมีอาการผิดปกติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 · หากมีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี 24 ชั่วโมง)