เลือดออกตามไรฟันขาดวิตามินอะไร หรือเป็นโรคเหงือก แยกอย่างไร

คำตอบสั้น: วิตามินที่เกี่ยวกับเลือดออกตามไรฟันคือ วิตามินซี (ขาดรุนแรงเรียกว่าโรคลักปิดลักเปิด) และ วิตามินเค แต่ MedlinePlus ระบุว่าสาเหตุหลักของเลือดออกตามไรฟันคือ คราบจุลินทรีย์ (พลัค) สะสมที่ขอบเหงือกจนเหงือกอักเสบ ไม่ใช่การขาดวิตามิน ส่วนคนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพรินก็มีเลือดออกตามไรฟันได้ ถ้าเลือดออกบ่อยหรือมีจ้ำเลือดตามตัวร่วมด้วย ควรพบทันตแพทย์และแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สาเหตุหลักของเลือดออกตามไรฟันคือคราบจุลินทรีย์ที่ขอบเหงือก ทำให้เหงือกอักเสบ ถ้าปล่อยไว้กลายเป็นหินปูนและโรคปริทันต์ (MedlinePlus)
• •ขาดวิตามินซีรุนแรงทำให้เหงือกอักเสบ เลือดออกง่าย ช้ำง่าย แผลหายช้า แต่พบไม่บ่อย
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ขาดวิตามินเค และมะเร็งเม็ดเลือดขาว เป็นสาเหตุที่ต้องคิดถึงด้วย
• •ถ้าสาเหตุคือหินปูน การกินวิตามินซีไม่ได้เอาหินปูนออก ต้องให้ทันตแพทย์ขูด
• •ผู้ใช้ยาละลายลิ่มเลือดที่มีเลือดออกตามไรฟัน ต้องแจ้งแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง

เลือดออกตามไรฟันเกิดจากอะไร สาเหตุที่พบบ่อย

MedlinePlus ระบุว่าสาเหตุหลักคือการสะสมของคราบจุลินทรีย์ (พลัค) ที่แนวขอบเหงือก พลัคทำให้เกิดเหงือกอักเสบ ถ้าไม่ได้กำจัดออก พลัคจะแข็งตัวเป็นหินปูน เลือดจะออกมากขึ้น และอาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์ที่กินลึกถึงกระดูกขากรรไกร

สาเหตุอื่นที่ MedlinePlus ระบุไว้

• •แปรงฟันแรงเกินไป หรือใช้ไหมขัดฟันไม่ถูกวิธี
• •ฟันปลอมหรือเครื่องมือในช่องปากที่ไม่พอดี
• •การติดเชื้อที่ฟันหรือเหงือก
• •ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงระหว่างตั้งครรภ์
• •โรคเลือดที่ทำให้เลือดออกง่าย และมะเร็งเม็ดเลือดขาว
• •การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• •ขาดวิตามินเค และโรคลักปิดลักเปิดจากการขาดวิตามินซี

ข้อสังเกตคือ การขาดวิตามินเป็นเพียงหนึ่งในหลายสาเหตุ ถ้าเริ่มจากกินวิตามินอย่างเดียวโดยไม่ตรวจฟัน อาจพลาดสาเหตุที่แท้จริง

ผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอมแล้วเจ็บหรือเหงือกเป็นแผล อ่านเพิ่มที่ ฟันไม่ดี ใส่ฟันปลอม ผู้สูงอายุกินอย่างไร

เลือดออกตามไรฟันขาดวิตามินอะไร

วิตามินซี

วิตามินซีจำเป็นต่อการสร้างคอลลาเจน ซึ่งเป็นโปรตีนที่ใช้สร้างผิวหนังและหลอดเลือด (MedlinePlus) เมื่อขาด หลอดเลือดเล็ก ๆ จะเปราะ เลือดออกง่าย

MedlinePlus ระบุอาการของการขาดวิตามินซี เช่น เลือดออกตามไรฟัน เหงือกอักเสบ ช้ำง่าย เลือดกำเดาไหล แผลหายช้า ข้อบวมและปวด ผิวแห้งหยาบ ถ้าขาดรุนแรงเรียกว่าโรคลักปิดลักเปิด ซึ่งพบมากในผู้สูงอายุที่ขาดสารอาหาร รายละเอียดอยู่ที่ โรคลักปิดลักเปิดคืออะไร

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ (ฝ่ายทันตกรรม) อธิบายว่าเลือดออกตามไรฟัน อาจเกิดจากการขาดวิตามินซี หรือเป็นอาการเริ่มต้นของโรคเหงือกอักเสบและโรคในช่องปาก

วิตามินเค

วิตามินเคเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด MedlinePlus จัดการขาดวิตามินเคเป็นสาเหตุหนึ่งของเลือดออกตามไรฟัน ผู้ที่ใช้ยาวาร์ฟารินมีเรื่องวิตามินเคที่ต้องรู้เพิ่ม อ่านที่ วิตามินเคกับยาละลายลิ่มเลือด

แยกอย่างไร ขาดวิตามินหรือเป็นโรคเหงือก

ไม่มีใครแยกได้แน่นอนจากการส่องกระจกเอง แต่มีเบาะแสช่วยคิด

นึกถึงโรคเหงือกมากกว่า ถ้า

• •เลือดออกตอนแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน มีเลือดติดขนแปรง บ้วนปากแล้วมีเลือด
• •เหงือกบวมแดง (อาการที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ใช้สังเกต)
• •มีหินปูนเห็นได้ หรือไม่ได้ขูดหินปูนมานาน
• •สูบบุหรี่ ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าทำให้เลือดออกตามไรฟันแย่ลง และอาจบดบังปัญหาอื่นที่ทำให้เลือดออก

นึกถึงสาเหตุทั่วร่างกายมากกว่า ถ้า

• •มีจ้ำเลือดหรือรอยช้ำตามตัวโดยไม่ได้กระแทก
• •เลือดกำเดาไหลบ่อย
• •แผลหายช้า อ่อนเพลียมาก ซีด
• •กินอาหารได้น้อยมาเป็นเวลานาน หรือกินผักผลไม้แทบไม่ได้
• •ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือเพิ่งเริ่มยาใหม่

เลือดออกตามไรฟันร่วมกับจ้ำเลือดตามตัว บอกอะไร

เลือดออกตามไรฟันที่มาพร้อมจ้ำเลือดตามตัว เป็นสัญญาณว่าปัญหาอาจไม่ได้อยู่แค่ในช่องปาก สาเหตุที่เป็นไปได้มีหลายอย่าง ตั้งแต่ขาดวิตามินซีรุนแรง ขาดวิตามินเค ผลของยา ไปจนถึงโรคเลือดและมะเร็งเม็ดเลือดขาว

MedlinePlus ระบุว่าเมื่อไปพบ แพทย์หรือทันตแพทย์อาจตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) และเอกซเรย์ฟันกับกระดูกขากรรไกร การตรวจเลือดเป็นวิธีที่ช่วยแยกสาเหตุ ไม่ควรเดาเองแล้วซื้อวิตามินมากิน

ยาละลายลิ่มเลือดและแอสไพริน ทำให้เลือดออกตามไรฟันไหม

ได้ MedlinePlus จัดการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเป็นสาเหตุหนึ่งของเลือดออกตามไรฟัน และในหน้าข้อมูลยาวาร์ฟาริน เลือดออกตามไรฟันอยู่ในรายการอาการที่ต้องโทรหาแพทย์ทันที

สิ่งที่ควรทำ

• •ห้ามหยุดหรือลดยาเอง MedlinePlus เขียนชัดว่าอย่าเปลี่ยนยาโดยไม่ได้คุยกับผู้ให้การรักษาก่อน
• •แจ้งแพทย์ที่สั่งยาว่ามีเลือดออกตามไรฟัน แพทย์อาจตรวจค่าการแข็งตัวของเลือด
• •แจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าใช้ยาอะไร ก่อนขูดหินปูนหรือถอนฟัน
• •บอกแพทย์เรื่องวิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพรทั้งหมดที่กิน เพราะ MedlinePlus ระบุว่าบางผลิตภัณฑ์อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกขณะใช้วาร์ฟาริน

อาหารเสริมที่ผู้ใช้ยาละลายลิ่มเลือดต้องระวัง อ่านต่อที่ ใช้ยาละลายลิ่มเลือดต้องระวังอาหารเสริมอะไร

ความเชื่อที่พบบ่อย: เลือดออกตามไรฟัน กินวิตามินซีแล้วจะหาย

ถ้าสาเหตุคือคราบจุลินทรีย์และหินปูน การกินวิตามินซีไม่ได้เอาหินปูนออก หินปูนเป็นคราบแข็งที่ต้องให้ทันตแพทย์ขูด

สิ่งที่ MedlinePlus แนะนำสำหรับดูแลเหงือกที่บ้าน

• •พบทันตแพทย์อย่างน้อยทุก 6 เดือนเพื่อกำจัดคราบจุลินทรีย์
• •แปรงฟันเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง
• •ใช้ไหมขัดฟันวันละ 2 ครั้ง เพื่อไม่ให้คราบกลายเป็นหินปูน
• •ไม่สูบบุหรี่
• •เลี่ยงแอสไพริน เว้นแต่แพทย์สั่ง (ถ้าแพทย์สั่งแอสไพรินอยู่ ให้กินต่อและแจ้งแพทย์)
• •กินวิตามินเสริมเฉพาะเมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าขาดวิตามิน

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำเพิ่มให้กินผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง แปรงให้ทั่วทั้งซอกฟัน และเปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 2–4 เดือน ผลไม้ไทยที่มีวิตามินซีสูงเช่น ฝรั่ง ส้ม มะละกอ

เลือดออกตามไรฟันอันตรายไหม ควรพบทันตแพทย์หรือแพทย์เมื่อไร

พบทันตแพทย์ก่อน ถ้าเลือดออกตอนแปรงฟันโดยไม่มีอาการอื่น เพราะสาเหตุส่วนใหญ่อยู่ในช่องปาก

MedlinePlus แนะนำให้ปรึกษาผู้ให้การรักษาเมื่อ

• •เลือดออกมาก หรือเป็นเรื้อรัง (ถ้าเลือดไม่หยุดหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือดอยู่ ดูรายการฉุกเฉินด้านล่าง)
• •รักษาแล้วเหงือกยังเลือดออกต่อ
• •มีอาการอื่นที่อธิบายไม่ได้ร่วมด้วย เช่น จ้ำเลือดตามตัว ไข้ ซีด อ่อนเพลีย

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

• •เลือดออกในปากไม่หยุดแม้กดห้ามเลือดแล้ว
• •อาเจียนหรือไอเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นสีคล้ำเหมือนกากกาแฟ
• •ใช้ยาละลายลิ่มเลือดแล้วมีเลือดออกมากผิดปกติ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. — วิตามินซีเป็นสารอาหารจำเป็น ถ้าขาดรุนแรงจะเป็นโรคลักปิดลักเปิด มีอาการเหงือกอักเสบ เลือดออกง่าย แผลหายช้า แต่เลือดออกตามไรฟันส่วนใหญ่อาจเป็นจากเหงือกอักเสบ ควรพบทันตแพทย์ ปริมาณในแคปซูลต่ำกว่าที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน (ชาย 90 มก. หญิง 75 มก.) คิดเป็นราว 33–40% (คำนวณ)

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้เลือดออกตามไรฟันหยุดหรือเหงือกอักเสบดีขึ้น สาเหตุที่พบบ่อยต้องแก้ด้วยการดูแลช่องปากและทันตแพทย์

ข้อควรระวัง: แคปซูลมีวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) ข้อมูลเรื่องวิตามินอีกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดมาจากขนาดหลายร้อยมิลลิกรัม แต่ไม่มีงานที่ทดสอบแคปซูลนี้กับยาเหล่านี้ จึงสรุปไม่ได้ว่าปลอดภัย ผู้ที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดและมีเลือดออกตามไรฟัน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที