ฟันปลอมกับการกินอาหาร ปัญหาที่ผู้สูงอายุมักไม่บอก

นี่คือสาเหตุที่หาเจอง่ายที่สุดของอาการกินได้น้อย และเป็นสาเหตุที่ถูกมองข้ามมากที่สุด

เพราะท่านมักไม่บอก ด้วยเหตุผลว่าไม่อยากให้เป็นภาระ หรือกลัวเสียเงิน

สังเกตอย่างไร

เลือกกินแต่ของนุ่ม เขี่ยเนื้อสัตว์และผักออก

เคี้ยวข้างเดียว

เคี้ยวนานแล้วคายทิ้ง

ถอดฟันปลอมออกก่อนกิน หรือไม่ใส่เลย

พูดไม่ชัดกว่าเดิม

มีแผลหรือรอยแดงในปาก

น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

กลิ่นปากเปลี่ยนไป

ลองดูในปากท่านตรง ๆ

ขออนุญาตแล้วดูด้วยไฟฉาย

สิ่งที่มองหา

รอยแดง แผล หรือรอยกดที่เหงือกและเพดาน

ฝ้าขาวที่เช็ดไม่ออก

ฟันปลอมที่ขยับหรือหลุดตอนพูด

เศษอาหารตกค้าง

หลายบ้านเจอสาเหตุภายในหนึ่งนาที

ทำไมฟันปลอมถึงหลวมขึ้นตามเวลา

เพราะรูปร่างของสันเหงือกเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ หลังถอนฟัน

ฟันปลอมที่พอดีเมื่อ 5 ปีก่อน จึงอาจไม่พอดีแล้ว

เป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่ความผิดของท่านและไม่ใช่ของหมอฟัน

แปลว่าต้องไปตรวจเป็นระยะ ไม่ใช่ทำครั้งเดียวใช้ตลอดชีวิต

ดูแลฟันปลอมอย่างไร

ถอดออกล้างหลังอาหารทุกครั้ง

แปรงด้วยแปรงสำหรับฟันปลอมและน้ำสบู่อ่อน ไม่ใช่ยาสีฟันปกติ เพราะยาสีฟันมีผงขัดที่ทำให้ผิวฟันปลอมเป็นรอย

ถอดออกตอนนอน แล้วแช่ในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ การใส่นอนต่อเนื่องเพิ่มโอกาสเกิดปัญหาในช่องปาก

ห้ามแช่น้ำร้อน เพราะทำให้เสียรูป

ล้างปากและเหงือกด้วย ไม่ใช่ล้างแต่ฟันปลอม ใช้ผ้าก๊อซหรือแปรงขนนุ่มเช็ดเหงือกและลิ้น

เก็บในภาชนะที่มีฝาปิด ตั้งชื่อไว้ถ้าอยู่ในสถานดูแล

เรื่องกาวติดฟันปลอม

ใช้แก้ปัญหาชั่วคราวได้ แต่ไม่ใช่ทางออกของฟันปลอมที่หลวมแล้ว

การใช้กาวเยอะขึ้นเรื่อย ๆ เป็นสัญญาณว่าถึงเวลาไปหาหมอฟัน ไม่ใช่ซื้อกาวเพิ่ม

เมื่อไรต้องไปหาทันตแพทย์

มีแผลที่ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ ข้อนี้สำคัญมากและต้องไปเสมอ

ฟันปลอมหลวม หลุด หรือกดเจ็บ

เจ็บเวลาเคี้ยว

มีฝ้าขาวหรือแดงในปาก

ไม่ได้ตรวจมานานเกินหนึ่งปี

สิทธิที่ควรถาม

บริการทันตกรรมสำหรับผู้สูงอายุมีอยู่ในระบบบริการสาธารณสุข

ให้สอบถามที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือโรงพยาบาลตามสิทธิ

อย่าปล่อยไว้เพราะคิดว่าแพง โดยยังไม่ได้ถาม

เมนูที่มักผ่านสำหรับคนที่ใส่ฟันปลอม

ไข่ตุ๋น ไข่ต้มยางมะตูม

ปลานึ่งเนื้อนุ่ม เลาะก้างให้หมด

ต้มจืดเต้าหู้หมูสับ

โจ๊กใส่ไข่และหมูสับ

ฟักทองนึ่ง แครอทต้มเปื่อย

กล้วยสุก มะละกอสุก

ควรระวังของที่เหนียวติดฟันปลอม ของแข็งกรอบ เมล็ดเล็ก และผลไม้ที่มีเสี้ยว

เริ่มใส่ฟันปลอมชุดใหม่

ช่วงแรกจะรู้สึกแน่นและพูดไม่ชัด เป็นเรื่องปกติ

เริ่มจากอาหารนุ่มและชิ้นเล็ก แล้วค่อยเพิ่ม

เคี้ยวสองข้างพร้อมกันเพื่อให้ฟันปลอมไม่กระดก

ถ้าเจ็บ ให้กลับไปให้ทันตแพทย์ปรับ อย่าฝืนใส่จนเป็นแผล และอย่าแต่งเองด้วยตะไบหรือมีด

ทำความสะอาดฟันปลอมทุกวัน

ถอดออกล้างหลังอาหารทุกมื้อ ถ้าทำได้

แปรงด้วยแปรงขนนุ่มและน้ำสบู่อ่อนหรือน้ำยาสำหรับฟันปลอมโดยเฉพาะ

ห้ามใช้ยาสีฟันปกติ เพราะมีผงขัดที่ทำให้ผิวฟันปลอมเป็นรอย แล้วคราบจะเกาะง่ายขึ้น

ห้ามใช้น้ำร้อนแช่ เพราะทำให้ฟันปลอมบิดเสียรูป

ล้างในอ่างที่รองผ้าหรือใส่น้ำไว้ เพราะถ้าตกพื้นกระเบื้องมักแตก

ถอดออกตอนกลางคืนและแช่ในน้ำสะอาด เพื่อให้เหงือกได้พัก และเพื่อไม่ให้ฟันปลอมแห้งจนเสียรูป

อย่าลืมแปรงเหงือก ลิ้น และเพดานปากด้วยแปรงขนนุ่ม แม้ไม่มีฟันเหลือแล้วก็ตาม

อ่านต่อ

• •ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร ไม่ยอมกินข้าว ลูกหลานควรทำอะไรก่อน
• •ปรับเนื้ออาหารให้ผู้สูงอายุเคี้ยวและกลืนง่ายขึ้น

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

อาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือกลืนลำบากในผู้สูงอายุ อาจมีสาเหตุที่ต้องได้รับการตรวจ จึงควรพาไปพบแพทย์ ไม่ควรแก้เองด้วยการหาอาหารหรือผลิตภัณฑ์มาเสริม

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักกำหนดอาหาร ก่อนเปลี่ยนแปลงสิ่งที่รับประทาน