บิฟิโดแบคทีเรียม บิฟิดัม คือจุลินทรีย์อะไร และอ่านชื่อบนฉลากอย่างไร

คำตอบสั้น: บิฟิโดแบคทีเรียม บิฟิดัม เป็นแบคทีเรียในสกุลบิฟิโดแบคทีเรียม ซึ่งเป็นสกุลที่พบมากในลำไส้ใหญ่ของมนุษย์ ชื่อนี้มาจากรูปร่างของเซลล์ที่แตกเป็นสองแฉก บทความนี้อธิบายเฉพาะตัวจุลินทรีย์และวิธีอ่านฉลาก

ชื่อเต็มและวิธีอ่าน

ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Bifidobacterium bifidum

ภาษาไทยเขียนว่า บิฟิโดแบคทีเรียม บิฟิดัม

บางฉลากย่อว่า B. bifidum โดย B. คือตัวย่อของ Bifidobacterium

ข้อควรระวัง ตัวย่อ B. ใช้กับสกุล Bifidobacterium เท่านั้น ไม่ใช่ Bacillus ซึ่งเป็นคนละสกุล

ที่มาของชื่อ

คำว่า bifid แปลว่า แยกเป็นสองแฉก

เซลล์ของจุลินทรีย์สกุลนี้มักมีปลายแตกเป็นรูปตัว Y หรือรูปกิ่ง

นักวิทยาศาสตร์จึงตั้งชื่อตามรูปร่างที่เห็นใต้กล้องจุลทรรศน์

ส่วนคำว่า bifidum ที่เป็นชื่อชนิด ก็มาจากรากศัพท์เดียวกัน

สกุลบิฟิโดแบคทีเรียมต่างจากแล็กโทบาซิลลัสอย่างไร

เป็นคนละสกุลกัน และมีลักษณะต่างกันชัดเจน

บิฟิโดแบคทีเรียมเป็นกลุ่มที่ไม่ชอบออกซิเจน จึงพบมากในลำไส้ใหญ่ซึ่งมีออกซิเจนน้อย

แล็กโทบาซิลลัสทนออกซิเจนได้มากกว่า และพบกระจายในหลายบริเวณ

ข้อนี้มีผลกับการผลิต เพราะสายพันธุ์ที่ไวต่อออกซิเจนต้องใช้กระบวนการและบรรจุภัณฑ์ที่ระวังมากกว่า

พบได้ที่ไหน

พบเป็นจุลินทรีย์ประจำถิ่นในลำไส้ใหญ่ของมนุษย์

พบมากเป็นพิเศษในลำไส้ของทารกที่กินนมแม่

สัดส่วนของสกุลนี้เปลี่ยนไปตามช่วงวัย ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ ไม่ใช่ความผิดปกติ

รูปแบบที่พบบนฉลาก

แบบที่ 1 ชื่อเต็ม เช่น Bifidobacterium bifidum

แบบที่ 2 ชื่อย่อ เช่น B. bifidum

แบบที่ 3 ชื่อเต็มพร้อมรหัสสเตรน ซึ่งเป็นตัวอักษรผสมตัวเลขต่อท้าย

แบบที่ 3 ให้ข้อมูลมากที่สุด แต่ฉลากในไทยส่วนใหญ่ใช้แบบที่ 1 หรือ 2

ถ้าฉลากเขียนแค่ว่า บิฟิโดแบคทีเรียม โดยไม่มีชื่อชนิด ให้ถือว่าข้อมูลยังไม่ครบ

ข้อมูลจากฉลากเบต้าแคร์

ฉลากเบต้าแคร์ระบุ บิฟิโดแบคทีเรียม บิฟิดัม ปริมาณ 16.7 มิลลิกรัม

เป็นสายพันธุ์ที่มีน้ำหนักผงมากที่สุดในบรรดา 5 สายพันธุ์บนฉลากนั้น

ตัวเลขนี้เป็นน้ำหนักผง ไม่ได้บอกจำนวน CFU

น้ำหนักที่มากกว่าไม่ได้แปลว่ามีจำนวนจุลินทรีย์มากกว่าเสมอไป เพราะความเข้มข้นของผงแต่ละสายพันธุ์ต่างกัน

เรื่องที่ต้องถามแพทย์หรือเภสัชกร

ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยหนัก หรือผู้ที่ใส่สายสวน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีจุลินทรีย์มีชีวิตทุกชนิด

ผู้ที่ใช้ยาประจำตัว ควรถามเภสัชกรพร้อมนำกล่องไปให้ดู

เว็บนี้ตอบแทนไม่ได้ เพราะขึ้นกับภาวะเฉพาะตัวของแต่ละคน

สิ่งที่บทความนี้จะไม่เขียน

จะไม่เขียนว่าสายพันธุ์นี้ช่วยเรื่องใด หรือดีกว่าสายพันธุ์อื่นอย่างไร

งานวิจัยเรื่องนี้ยังให้ผลไม่ตรงกัน และยังไม่พอจะสรุปเป็นคำแนะนำสำหรับทุกคน

ทำไมสกุลนี้จึงผลิตยากกว่าสกุลอื่น

เพราะเป็นกลุ่มที่ไม่ชอบออกซิเจน

การเพาะเลี้ยงต้องทำในสภาพที่ควบคุมอากาศ

การทำให้แห้งและการบรรจุก็ต้องระวังไม่ให้สัมผัสอากาศนานเกินไป

นี่คือเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้มักบรรจุในแผงปิดสนิทหรือขวดที่มีซองกันชื้น

และเป็นเหตุผลที่ฉลากมักย้ำเรื่องปิดฝาให้สนิททุกครั้งหลังใช้

คำที่ฉลากอาจเขียนต่างกัน

ชื่อไทยของสกุลนี้สะกดได้หลายแบบ เช่น บิฟิโดแบคทีเรียม บิฟิโดแบกทีเรียม หรือ ไบฟิโดแบคทีเรียม

ทั้งหมดเป็นการถอดเสียงจากคำเดียวกัน

ตัวตัดสินคือชื่อภาษาอังกฤษในวงเล็บ ซึ่งต้องเขียนว่า Bifidobacterium

ถ้าฉลากไม่มีชื่อภาษาอังกฤษกำกับเลย ให้สอบถามผู้ผลิตเพื่อความแน่ใจ

อ่านต่อ

• •โพรไบโอติกคืออะไร และอ่านชื่อสายพันธุ์บนฉลากอย่างไร
• •เก็บผลิตภัณฑ์ที่มีโพรไบโอติกอย่างไร เพราะเป็นจุลินทรีย์ที่มีชีวิต
• •เบต้าแคร์คืออะไร ข้อมูลที่ยืนยันได้ทั้งหมด

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้ให้ความรู้เรื่องสารอาหารและวิธีอ่านฉลาก ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน โดยนำกล่องไปให้ดูด้วย