บิฟิโดแบคทีเรียม แล็กทิส คืออะไร และชื่อยาว ๆ นี้อ่านอย่างไร

คำตอบสั้น: บิฟิโดแบคทีเรียม แล็กทิส มีชื่อเต็มว่า Bifidobacterium animalis subsp. lactis เป็นสับสปีชีส์หนึ่งของชนิด animalis ชื่อที่ยาวนี้แยกได้ 3 ส่วนคือ สกุล ชนิด และสับสปีชีส์ เมื่อรู้โครงสร้างแล้วจะอ่านออกทันที

แยกชื่อยาวออกเป็นส่วน ๆ

ชื่อเต็มคือ Bifidobacterium animalis subsp. lactis

> Bifidobacterium = สกุล (Genus)

> animalis = ชนิด (Species)

> subsp. = คำย่อของ subspecies

> lactis = ชื่อสับสปีชีส์

ภาษาไทยเขียนว่า บิฟิโดแบคทีเรียม อะนิมอลิส สับสปีชีส์ แล็กทิส

อ่านจากซ้ายไปขวาคือ จากกว้างไปแคบ เหมือนอ่านที่อยู่จากจังหวัดลงไปถึงบ้านเลขที่

ทำไมคนถึงเรียกสั้น ๆ ว่า แล็กทิส

เพราะชื่อเต็มยาวเกินไปสำหรับการพูดทั่วไป

คนจึงหยิบคำสุดท้ายมาใช้แทน

ฉลากบางกล่องจึงเขียนแค่ Bifidobacterium lactis หรือ B. lactis

การเขียนแบบสั้นนี้ไม่ตรงตามระบบชื่อวิทยาศาสตร์ปัจจุบัน เพราะ lactis ไม่ใช่ชื่อชนิด แต่เป็นชื่อสับสปีชีส์

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองแบบมักหมายถึงตัวเดียวกัน

ที่มาของชื่อแต่ละคำ

animalis มาจากคำที่แปลว่าสัตว์ เพราะถูกแยกได้จากทางเดินอาหารของสัตว์เป็นครั้งแรก

lactis มาจากคำที่แปลว่านม

การตั้งชื่อตามแหล่งที่พบครั้งแรก เป็นธรรมเนียมทั่วไปในการตั้งชื่อจุลินทรีย์

รหัสสเตรนที่ตามมาท้ายชื่อ

สายพันธุ์นี้เป็นตัวที่มักมีรหัสสเตรนกำกับบนฉลากต่างประเทศ

รหัสมักเป็นตัวอักษรผสมตัวเลขสั้น ๆ ต่อท้ายชื่อเต็ม

รหัสนี้ระบุว่าเป็นตัวจากคลังจุลินทรีย์ใด และเป็นข้อมูลที่ใช้เทียบระหว่างยี่ห้อได้

ฉลากไทยส่วนใหญ่ไม่ได้ระบุรหัสนี้ ซึ่งไม่ผิดกฎ แต่ทำให้เทียบได้ยากขึ้น

ถ้าต้องการทราบ ให้สอบถามผู้ผลิต

ลักษณะที่เกี่ยวข้องกับการเก็บ

สกุลบิฟิโดแบคทีเรียมโดยรวมเป็นกลุ่มที่ไม่ชอบออกซิเจน

สับสปีชีส์ lactis เป็นตัวที่ถูกใช้ในอุตสาหกรรมอาหารมาก เพราะทนสภาพการผลิตได้ดีกว่าหลายตัวในสกุลเดียวกัน

แต่ข้อนี้เป็นเรื่องของกระบวนการผลิต ไม่ใช่เรื่องผลต่อร่างกาย

ไม่ว่าสายพันธุ์ใด การเก็บให้ถูกตามฉลากยังสำคัญเสมอ

ข้อมูลจากฉลากเบต้าแคร์

ฉลากเบต้าแคร์ระบุ บิฟิโดแบคทีเรียม อะนิมอลิส สับสปีชีส์ แล็กทิส ปริมาณ 3.4 มิลลิกรัม

เขียนชื่อเต็มถึงระดับสับสปีชีส์ ไม่ได้ย่อเป็น B. lactis

ตัวเลขนี้เป็นน้ำหนักผง ไม่ใช่จำนวน CFU

วิธีอ่านชื่อจุลินทรีย์ให้เร็วขึ้น

ขั้นที่ 1 มองหาคำแรก เพื่อรู้ว่าเป็นสกุลอะไร

ขั้นที่ 2 มองหาคำที่สอง เพื่อรู้ชนิด

ขั้นที่ 3 ถ้ามีคำว่า subsp. ให้รู้ว่าคำถัดไปคือสับสปีชีส์

ขั้นที่ 4 ถ้ามีตัวอักษรผสมตัวเลขต่อท้าย นั่นคือรหัสสเตรน

ฉลากที่เขียนครบทั้ง 4 ขั้น ถือว่าให้ข้อมูลละเอียดที่สุด

สิ่งที่บทความนี้จะไม่เขียน

จะไม่เขียนว่าสายพันธุ์นี้ช่วยเรื่องใด หรือดีกว่าตัวอื่นอย่างไร

งานวิจัยเรื่องนี้ยังให้ผลไม่ตรงกัน และยังไม่พอจะสรุปเป็นคำแนะนำสำหรับทุกคน

หากมีข้อสงสัยเรื่องสุขภาพ ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ทำไมฉลากไทยกับฉลากต่างประเทศเขียนไม่เหมือนกัน

ฉลากไทยต้องแสดงชื่อส่วนประกอบเป็นภาษาไทย ซึ่งใช้การถอดเสียง

การถอดเสียงทำให้สะกดได้หลายแบบ เช่น แล็กทิส แลคทิส หรือ แล็คทิส

ฉลากที่ดีจะมีชื่อภาษาอังกฤษกำกับไว้ในวงเล็บด้วย

ส่วนฉลากต่างประเทศมักเขียนชื่อวิทยาศาสตร์ตรง ๆ พร้อมรหัสสเตรน

เมื่อจะเทียบสองฉลาก ให้เทียบที่ชื่อภาษาอังกฤษ ไม่ใช่ที่ชื่อไทย

เรื่องที่ไม่ควรสรุปเองจากชื่อ

ชื่อที่ยาวกว่าไม่ได้แปลว่าคุณภาพดีกว่า

ชื่อที่มีรหัสสเตรนไม่ได้แปลว่าเหมาะกับทุกคนมากกว่า

ชื่อบอกได้แค่ว่าเป็นจุลินทรีย์ตัวไหน ไม่ได้บอกว่าให้ผลอย่างไร

งานวิจัยเรื่องความต่างระหว่างสเตรนยังให้ผลไม่ตรงกัน และยังไม่พอจะสรุปเป็นคำแนะนำสำหรับทุกคน

ถ้ามีข้อสงสัยเฉพาะตัว ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านต่อ

• •โพรไบโอติกคืออะไร และอ่านชื่อสายพันธุ์บนฉลากอย่างไร
• •เก็บผลิตภัณฑ์ที่มีโพรไบโอติกอย่างไร เพราะเป็นจุลินทรีย์ที่มีชีวิต
• •เบต้าแคร์คืออะไร ข้อมูลที่ยืนยันได้ทั้งหมด
• •CFU คืออะไร ทำไมฉลากบางกล่องบอก CFU บางกล่องบอกเป็นมิลลิกรัม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้ให้ความรู้เรื่องสารอาหารและวิธีอ่านฉลาก ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน โดยนำกล่องไปให้ดูด้วย