บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ยากับอาหารเสริม

ยาอะมิทริปไทลีน หมอให้กินแก้ปวดหรือช่วยนอน ทั้งที่ไม่ได้ซึมเศร้า

คำตอบสั้น: อะมิทริปไทลีน (amitriptyline) เป็นยาต้านซึมเศร้ากลุ่มไตรไซคลิกก็จริง แต่ แพทย์ใช้ในขนาดต่ำเพื่อบรรเทาปวดปลายประสาท ปวดเรื้อรัง และป้องกันไมเกรนได้ ซึ่งไม่ได้แปลว่าผู้ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าขนาดที่ใช้แก้ปวดต่ำกว่าขนาดที่ใช้กับโรคซึมเศร้า โดยทั่วไปเริ่มที่ 10 มิลลิกรัมก่อนนอน และอาจใช้เวลาถึง 6 สัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่ ส่วนการใช้ช่วยนอนหลับนั้น งานทบทวนของ Cochrane ปี 2561 ไม่พบงานวิจัยของอะมิทริปไทลีนสำหรับโรคนอนไม่หลับเลย ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือง่วง ปากแห้ง ท้องผูก เวียนหัวเมื่อลุกยืน และผู้สูงอายุต้องระวังเป็นพิเศษ ห้ามหยุดยาเองทันที

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • ยาตัวเดียวกัน ใช้ได้หลายโรค: MedlinePlus ระบุว่านอกจากโรคซึมเศร้า อะมิทริปไทลีนยังใช้กับปวดเส้นประสาทหลังงูสวัดและใช้ป้องกันไมเกรน
  • ขนาดแก้ปวดต่ำกว่า: NHS ระบุว่าเริ่มที่วันละ 10 มิลลิกรัม และขนาดสูงสุดสำหรับแก้ปวดคือวันละ 75 มิลลิกรัม
  • ต้องรอ: NHS ระบุว่าอาการปวดเริ่มลดใน 1–2 สัปดาห์ และอาจใช้เวลา 4–6 สัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่
  • ช่วยนอนยังไม่มีหลักฐานโดยตรง: Cochrane ปี 2561 ไม่พบงานวิจัยของอะมิทริปไทลีนสำหรับโรคนอนไม่หลับ แม้จะใช้กันบ่อยในเวชปฏิบัติ
  • ผู้สูงอายุ: MedlinePlus ระบุว่าโดยทั่วไปผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปไม่ควรใช้ เพราะปลอดภัยน้อยกว่ายาอื่นที่ใช้กับภาวะเดียวกัน ถ้ากินอยู่แล้ว ให้คุยกับแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง

ทำไมหมอให้ยาต้านซึมเศร้า ทั้งที่ไม่ได้เป็นซึมเศร้า

เพราะอะมิทริปไทลีนเปลี่ยนวิธีที่เส้นประสาทรับสัญญาณปวดได้ โดยไม่ขึ้นกับอารมณ์ NHS อธิบายว่ายากลุ่มไตรไซคลิกน่าจะออกฤทธิ์โดยเพิ่มสารเซโรโทนินในสมอง ซึ่งนอกจากเกี่ยวกับอารมณ์แล้ว ยังเปลี่ยนการรับสัญญาณปวดของเส้นประสาทด้วย

ยาต้านซึมเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก (tricyclic antidepressants) คือยาต้านซึมเศร้ารุ่นเก่ากลุ่มหนึ่ง ที่นอกจากใช้กับอารมณ์แล้วยังใช้กับอาการปวดบางชนิด ยากลุ่มนี้มีผลข้างเคียงหลายแบบ จึงต้องใช้ตามที่แพทย์สั่ง

ภาวะที่แพทย์อาจใช้อะมิทริปไทลีนขนาดต่ำ ตามที่ NHS และ MedlinePlus ระบุ

  • ปวดเส้นประสาท (neuralgia) และปวดเรื้อรัง เช่น ปวดแสบปวดร้อนปลายมือปลายเท้า
  • ปวดเส้นประสาทหลังงูสวัด (post-herpetic neuralgia) คืออาการปวดแสบ ปวดแปลบ ที่ค้างอยู่หลายเดือนหรือหลายปีหลังเป็นงูสวัด
  • ป้องกันไมเกรน คือกินทุกวันเพื่อลดความถี่ของการปวด ไม่ใช่กินตอนกำลังปวด

NHS ระบุชัดว่า การกินอะมิทริปไทลีนขนาดแก้ปวดจะไม่ได้ผลแบบเดียวกับการกินเพื่อรักษาซึมเศร้า ดังนั้นการได้ยานี้จึงไม่ใช่การบอกว่าคุณ “คิดมาก” หรืออาการปวดเป็นเรื่องของจิตใจ

อะมิทริปไทลีนช่วยปวดปลายประสาทได้จริงไหม

ใช้กันเป็นยาหลักมานาน แต่หลักฐานคุณภาพสูงยังมีน้อย งานทบทวนอย่างเป็นระบบของ Cochrane ปี 2558 เรื่องอะมิทริปไทลีนกับอาการปวดเส้นประสาทในผู้ใหญ่ รวมงานวิจัยแบบสุ่ม 17 ชิ้น พบว่า

  • งานวิจัยส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก และไม่มีหลักฐานระดับคุณภาพสูง
  • จาก 7 งานวิจัยที่รายงานผลด้านประสิทธิภาพที่ใช้ได้ มีเพียง 2 งานที่อะมิทริปไทลีนดีกว่ายาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ
  • ผู้ที่ได้ยาเกิดผลข้างเคียงอย่างน้อย 1 อย่างราว 55% เทียบกับ 36% ในกลุ่มยาหลอก ส่วนผลข้างเคียงร้ายแรงพบได้น้อย

ผู้วิจัยสรุปว่าการไม่มีหลักฐานที่ปราศจากอคติเป็นเรื่องน่าผิดหวัง แต่ต้องชั่งกับประสบการณ์การใช้ที่ได้ผลในผู้ป่วยจำนวนมากมาหลายสิบปี ยานี้ควรใช้ต่อไปเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลปวดเส้นประสาท แต่มีผู้ป่วยส่วนน้อยที่ปวดลดลงจนพอใจ ความหมายในชีวิตจริงคือ ยานี้ได้ผลกับบางคน ไม่ได้ผลกับบางคน แพทย์จึงมักนัดดูผลเป็นระยะ

NHS ระบุว่ามีทางเลือกอื่นด้วย เช่น ยาต้านซึมเศร้าตัวอื่นอย่างดูล็อกซีทีน (duloxetine) ยากลุ่มที่ใช้กับลมชักอย่างพรีกาบาลิน (pregabalin) กายภาพบำบัด การบำบัดความคิดและพฤติกรรม และการออกกำลังกาย การเลือกขึ้นกับสาเหตุของปวด ระยะเวลาที่ปวด และยาที่เคยลองมาแล้ว

กินอะมิทริปไทลีนช่วยนอนหลับได้ไหม

ยาทำให้ง่วงจริง แต่ยังไม่มีงานวิจัยที่ศึกษาอะมิทริปไทลีนสำหรับโรคนอนไม่หลับโดยตรง งานทบทวนของ Cochrane ปี 2561 เรื่องยาต้านซึมเศร้าสำหรับโรคนอนไม่หลับในผู้ใหญ่ รวมงานวิจัยแบบสุ่ม 23 ชิ้น ผู้เข้าร่วม 2,806 คน ไม่พบงานวิจัยของอะมิทริปไทลีนเลย และระบุว่าไม่มีหลักฐานสนับสนุนอะมิทริปไทลีน แม้จะใช้กันบ่อยในเวชปฏิบัติ

NHS ระบุว่าหลายคนนอนหลับดีขึ้นตั้งแต่เริ่มกินยา ซึ่งเป็นผลจากฤทธิ์ง่วง ด้วยเหตุนี้ NHS จึงแนะนำให้กินตอนเย็นหรือก่อนนอน และถ้าเช้ายังง่วงอยู่ ให้ลองขยับเวลากินให้เร็วขึ้นในช่วงเย็น

ถ้านอนไม่หลับเป็นปัญหาหลัก ควรคุยกับแพทย์เรื่องสาเหตุและวิธีที่ไม่ใช้ยาก่อน อ่านเพิ่มได้ที่ นอนไม่หลับหลังอายุ 50 เกิดจากอะไร และห้ามแบ่งยานี้ให้ญาติที่นอนไม่หลับกินเอง เพราะยามีข้อห้ามหลายข้อ

ผลข้างเคียงของอะมิทริปไทลีนมีอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือง่วง ปากแห้ง ท้องผูก เวียนหัว และปัสสาวะลำบาก NHS ระบุว่าขนาดแก้ปวดต่ำกว่าขนาดรักษาซึมเศร้า ผลข้างเคียงจึงมักเบากว่าและหายไปในไม่กี่วัน

  • ง่วง อ่อนเพลีย: กินตอนเย็น ห้ามขับรถหรือขี่มอเตอร์ไซค์ถ้ายังง่วง
  • เวียนหัวเมื่อลุกยืน: NHS อธิบายว่ายาลดความดันโลหิตตอนลุกขึ้นได้ ให้ลุกช้า ๆ จากท่านั่งหรือนอน
  • ปากแห้ง: จิบน้ำบ่อย ๆ หรือเคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาล
  • ท้องผูก: กินผักผลไม้ ดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
  • ปัสสาวะลำบาก: สำคัญในผู้ชายสูงอายุที่ต่อมลูกหมากโต NHS ให้ติดต่อแพทย์ด่วนถ้าปัสสาวะไม่ออกเลย
  • อื่น ๆ ที่ MedlinePlus ระบุ: ตามัว เหงื่อออกมาก ความอยากอาหารและน้ำหนักเปลี่ยน สับสน เดินเซ

ทำไมผู้สูงอายุต้องระวังเป็นพิเศษ

อาการง่วง เวียนหัวเมื่อลุกยืน และเดินเซ รวมกันแล้วเพิ่มโอกาสหกล้ม MedlinePlus ระบุว่าโดยทั่วไปผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปไม่ควรใช้อะมิทริปไทลีน เพราะปลอดภัยและได้ผลน้อยกว่ายาอื่นที่ใช้กับภาวะเดียวกัน และให้คุยกับแพทย์เรื่องประโยชน์กับความเสี่ยง NHS ยังระบุว่าอาจมีความเสี่ยงสับสนและอาจรวมถึงสมองเสื่อมสูงขึ้นในผู้ที่ใช้ยากลุ่มนี้ แต่ยังต้องการงานวิจัยเพิ่ม

ถ้าพ่อแม่ได้ยานี้อยู่ ผู้ดูแลควรจัดทางเดินกลางคืนให้สว่าง และสังเกตอาการเซหรือสับสน อ่านวิธีป้องกันได้ที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านและรับมืออย่างไร

ใครต้องบอกแพทย์ก่อนกิน และห้ามกินร่วมกับอะไร

ผู้ที่มีโรคหัวใจ ต้อหิน ลมชัก หรือปัสสาวะลำบาก ต้องบอกแพทย์ก่อน MedlinePlus และ NHS ระบุกลุ่มที่ต้องแจ้งแพทย์ ได้แก่

  • โรคหัวใจ หรือเพิ่งมีภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน MedlinePlus ระบุว่ากรณีหลังแพทย์มักไม่ให้ใช้ยานี้
  • ต้อหิน NHS ระบุว่ายาเพิ่มความดันในลูกตาได้ อ่านเรื่องต้อหินได้ที่ ใครเสี่ยงต้อหิน ตรวจความดันตาเมื่อไร
  • ลมชัก เพราะยาอาจทำให้ชักบ่อยขึ้น
  • ต่อมลูกหมากโตหรือปัสสาวะลำบาก ไทรอยด์เป็นพิษ โรคตับ โรคไต
  • เบาหวาน NHS ระบุว่ายาอาจมีผลต่อระดับน้ำตาล ผู้ที่ตรวจน้ำตาลเองอาจต้องตรวจบ่อยขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์แรก
  • มีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือเคยกินยาต้านซึมเศร้าอื่นมาก่อน

ยาที่ต้องบอกแพทย์และเภสัชกร

  • ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ เช่น โคเดอีน มอร์ฟีน NHS ระบุว่ากินร่วมกันเสี่ยงง่วงมากและหายใจลำบาก
  • ยาต้านซึมเศร้าตัวอื่น บางกลุ่มทำให้ความดันโลหิตสูงมากได้ แม้หยุดไปแล้ว
  • ยาแก้แพ้ เช่น คลอร์เฟนิรามีน ไดเฟนไฮดรามีน ลอราทาดีน เซทิริซีน ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าอาจตีกับอะมิทริปไทลีน ยาแก้หวัดบางสูตรมียาแก้แพ้ผสมอยู่ จึงควรถามเภสัชกรทุกครั้งก่อนซื้อยาแก้หวัด
  • สมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ต NHS ห้ามใช้ร่วม และระบุว่ายังไม่มีข้อมูลพอจะบอกว่าสมุนไพรหรือผลิตภัณฑ์อื่นปลอดภัยเมื่อใช้ร่วม จึงต้องแจ้งแพทย์ทุกตัว
  • เหล้า เสริมฤทธิ์ง่วง NHS แนะนำให้งดจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลกับตัวเองอย่างไร

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องอะมิทริปไทลีน

ความเชื่อ 1: “หมอให้ยานี้ แปลว่าหมอคิดว่าอาการปวดเป็นเรื่องในใจ” ไม่จริง NHS ระบุว่ายานี้ใช้แก้ปวดเส้นประสาท ปวดเรื้อรัง และป้องกันไมเกรน ในขนาดที่ต่ำกว่าขนาดรักษาซึมเศร้า ถ้าไม่แน่ใจว่าได้ยาเพื่ออะไร ถามแพทย์หรือเภสัชกรได้ตรง ๆ

ความเชื่อ 2: “กินมาสัปดาห์เดียวไม่หายปวด แปลว่ายาไม่ได้ผล” ยังสรุปไม่ได้ NHS ระบุว่าอาจใช้เวลา 4–6 สัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่ และไม่ควรหยุดหลัง 1–2 สัปดาห์เพียงเพราะรู้สึกว่าไม่ช่วย ให้กลับไปคุยกับแพทย์

ความเชื่อ 3: “ยานี้ติด กินแล้วเลิกไม่ได้” ไม่ตรงนัก NHS ระบุว่าอะมิทริปไทลีนไม่ทำให้เสพติด แต่ถ้าหยุดทันทีอาจมีอาการคล้ายไข้หวัด คลื่นไส้ ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย กระสับกระส่าย แพทย์จึงมักค่อย ๆ ลดขนาดลงทีละน้อยเป็นสัปดาห์ ห้ามหยุดเอง

ความเชื่อ 4: “กินเพิ่มอีกเม็ดจะได้หลับลึก” อันตราย NHS ระบุว่ากินเกินขนาดอาจทำให้หัวใจเต้นผิดปกติและชักได้ ห้ามเพิ่มขนาดเอง และควรเก็บยาให้พ้นมือเด็ก

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ตามที่ NHS และ MedlinePlus ระบุ

  • เจ็บแน่นหน้าอกรุนแรง
  • แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว พูดลำบาก เสียการทรงตัว หรือตามัวทันที
  • ชัก
  • หัวใจเต้นเร็ว แรง หรือผิดจังหวะ เป็นลม หรือหมดสติ
  • ปาก ลิ้น คอบวม หายใจลำบาก
  • กินยาเกินขนาด หรือสงสัยว่าเด็กเผลอกินยา

ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 แล้วโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี 24 ชั่วโมง) MedlinePlus ระบุว่าความคิดเช่นนี้อาจเกิดได้โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาหรือช่วงปรับขนาดยา และครอบครัวควรช่วยสังเกต

ติดต่อแพทย์ภายในวันนั้น ถ้าตาหรือผิวเหลือง ปวดตาหรือตาแดงร่วมกับการมองเห็นเปลี่ยน ปัสสาวะไม่ออกเลย หรือปวดหัว สับสน อ่อนแรง ตะคริว ซึ่ง NHS ระบุว่าอาจเป็นสัญญาณโซเดียมในเลือดต่ำ ผู้สูงอายุที่ได้ยาหลายตัวควรนำรายการยาไปทบทวนกับแพทย์ อ่านได้ที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ผู้ดูแลควรจัดการอย่างไร

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

อะมิทริปไทลีนเป็นยาอะไร

เป็นยาต้านซึมเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก แต่แพทย์ใช้ในขนาดต่ำเพื่อบรรเทาปวดเส้นประสาท ปวดเรื้อรัง และป้องกันไมเกรนได้ NHS ระบุว่าขนาดแก้ปวดต่ำกว่าขนาดที่ใช้กับโรคซึมเศร้า

อะมิทริปไทลีนช่วยนอนหลับไหม

ยาทำให้ง่วงจึงหลายคนนอนหลับดีขึ้น แต่งานทบทวนของ Cochrane ปี 2561 ไม่พบงานวิจัยของอะมิทริปไทลีนสำหรับโรคนอนไม่หลับเลย ถ้านอนไม่หลับเป็นปัญหาหลักควรคุยกับแพทย์เรื่องสาเหตุ

อะมิทริปไทลีนกินนานแค่ไหนถึงเห็นผล

NHS ระบุว่าอาการปวดเริ่มลดใน 1–2 สัปดาห์ และอาจใช้เวลา 4–6 สัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่ ไม่ควรหยุดก่อนเพราะคิดว่าไม่ได้ผล ให้คุยกับแพทย์

อะมิทริปไทลีนหยุดกินเองได้ไหม

ไม่ควรหยุดเองทันที NHS ระบุว่าอาจมีอาการคล้ายไข้หวัด คลื่นไส้ ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย แพทย์มักค่อย ๆ ลดขนาดยาลงทีละน้อย

ผู้สูงอายุกินอะมิทริปไทลีนได้ไหม

ต้องให้แพทย์ชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง MedlinePlus ระบุว่าโดยทั่วไปผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปไม่ควรใช้ เพราะปลอดภัยน้อยกว่ายาอื่น และยาทำให้ง่วง เวียนหัว เสี่ยงหกล้ม

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-14

อ่านต่อ

ยาถ่ายพยาธิ ผู้ใหญ่ต้องกินทุกปีไหม อัลเบนดาโซลครอบคลุมพยาธิอะไรบ้าง

กินยาถ่ายพยาธิปีละครั้งจำเป็นไหม WHO แนะนำถ่ายพยาธิเป็นรอบเฉพาะกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ระบาด อัลเบนดาโซลไม่ครอบคลุมพยาธิสตรองจิลอยด์ ใครควรตรวจก่อน

ยาแก้เมารถ เมาเรือ ผู้สูงอายุกินได้ไหม กินก่อนเดินทางกี่นาที

ยาแก้เมารถไดเมนไฮดริเนตควรกิน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนเดินทาง ทำให้ง่วง MedlinePlus ระบุว่าผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปโดยทั่วไปไม่ควรใช้ ใครต้องระวัง

ยาหมดอายุกินได้ไหม ยาเสื่อมดูอย่างไร ยาน้ำเปิดแล้วใช้ได้กี่วัน

ยาหมดอายุไม่ควรกิน ยาน้ำเปิดแล้วเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือน ยาหยอดตา 1 เดือน ยาแบ่งบรรจุไม่เกิน 1 ปี วิธีดูยาเสื่อม และวิธีทิ้งยาเก่าให้ปลอดภัย

ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน (DPP-4) ผลข้างเคียง ตุ่มน้ำพอง ปวดท้อง ปวดข้อ

ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน เช่น ซิตากลิปติน วิลดากลิปติน ลินากลิปติน ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ตุ่มน้ำพองใส ตับอ่อนอักเสบ ปวดข้อ และอาการที่ต้องไปพบแพทย์ทันที

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 82 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท