ตรวจวิตามินดีในเลือด วัดค่าอะไรและอ่านผลอย่างไร

การเดาว่าตัวเองขาดวิตามินดีหรือไม่ ไม่แม่นเท่าการตรวจเลือด

หน้านี้อธิบายว่าการตรวจนี้วัดอะไร และอ่านผลอย่างไรให้เข้าใจ

ตรวจวัดค่าอะไร

ค่าที่ใช้ประเมินสถานะวิตามินดีคือ 25-hydroxyvitamin D

เขียนย่อว่า 25(OH)D บางที่เขียนว่า วิตามินดีรวม หรือ Total 25-OH Vitamin D

ทำไมต้องวัดตัวนี้ เพราะเป็นรูปแบบที่ไหลเวียนในเลือดและสะท้อนปริมาณสะสมในร่างกายได้ดีที่สุด

ค่านี้รวมทั้งที่ได้จากแสงแดด จากอาหาร และจากอาหารเสริม จึงเป็นภาพรวมทั้งหมด

หน่วยที่ใช้ มี 2 แบบ

ng/mL (นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร) — ใช้บ่อยในไทยและสหรัฐอเมริกา

nmol/L (นาโนโมลต่อลิตร) — ใช้บ่อยในยุโรป

ตัวเลขในสองหน่วยนี้ต่างกันประมาณ 2.5 เท่า

ถ้าเทียบผลเก่ากับผลใหม่ ต้องดูหน่วยก่อนเสมอ ไม่อย่างนั้นจะเข้าใจผิดว่าค่าเปลี่ยนไปมาก ทั้งที่จริงแค่ใช้คนละหน่วย

เรื่องหน่วยวัดนี้เป็นปัญหาเดียวกับที่พบบนฉลากอาหารเสริม อธิบายไว้ที่ หน่วย IU กับ มก. บนฉลากวิตามิน แปลงกันอย่างไร

ใครที่แพทย์มักแนะนำให้ตรวจ

การตรวจนี้ไม่ใช่การตรวจที่ทุกคนต้องทำเป็นประจำ

กลุ่มที่แพทย์มักพิจารณา

• •ผู้ที่มีภาวะกระดูกบางหรือกระดูกพรุน
• •ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่ออกนอกบ้านน้อย
• •ผู้ที่มีโรคที่กระทบการดูดซึมไขมัน เพราะวิตามินดีละลายในไขมัน
• •ผู้ที่มีโรคไตหรือโรคตับเรื้อรัง
• •ผู้ที่ใช้ยาบางชนิดที่กระทบระดับวิตามินดี
• •ผู้ที่แทบไม่ได้สัมผัสแสงแดดเลย

การตัดสินใจว่าควรตรวจหรือไม่ ควรมาจากแพทย์ ไม่ใช่จากการอ่านบทความ

อ่านผลอย่างไร

เว็บนี้จะไม่ให้ตัวเลขว่าค่าเท่าไรคือปกติ ต่ำ หรือสูง

เหตุผล 3 ข้อ

1. เกณฑ์ต่างกันตามหน่วยงานและห้องปฏิบัติการ แต่ละแห่งอาจใช้ช่วงอ้างอิงไม่เท่ากัน

2. การตีความต้องดูบริบทของแต่ละคน ทั้งอายุ โรคประจำตัว ยาที่ใช้ และค่าอื่นในผลเลือด

3. ตัวเลขเดียวกันอาจหมายถึงคนละเรื่องในคนสองคน

ให้ดูช่วงอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเอง แล้วให้แพทย์เป็นผู้อธิบาย

สิ่งที่ควรถามแพทย์เมื่อได้ผล

• •ค่าของฉันอยู่ในเกณฑ์ไหนของห้องปฏิบัติการนี้
• •ต้องทำอะไรต่อหรือไม่
• •ถ้าต้องเสริม ควรเสริมในรูปแบบใดและปริมาณเท่าไร
• •ต้องตรวจซ้ำเมื่อไร
• •มียาที่ทานอยู่ตัวไหนที่เกี่ยวข้องไหม

ข้อควรระวังเรื่องการเสริมเอง

การเสริมวิตามินดีในปริมาณสูงโดยไม่ได้ตรวจและไม่ได้ปรึกษาแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่ควรทำ

เพราะ วิตามินดีเป็นวิตามินที่ละลายในไขมันและสะสมในร่างกายได้ ต่างจากวิตามินที่ละลายน้ำซึ่งส่วนเกินขับออกทางปัสสาวะได้ง่ายกว่า

อ่านเรื่องนี้ที่ วิตามินดีได้รับมากเกินไปได้ไหม

ถ้าทานอาหารเสริมอยู่แล้ว ควรบอกแพทย์

นำกล่องไปให้แพทย์ดูด้วย ไม่ใช่แค่บอกชื่อ

เพราะแพทย์ต้องอ่านรูปแบบและปริมาณจากฉลาก ซึ่งบอกจากความจำไม่ได้

วิธีอ่านฉลากอยู่ที่ เช็คลิสต์ 10 ข้อก่อนโอนเงินซื้ออาหารเสริม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้ให้ความรู้เรื่องสารอาหารและวิธีอ่านฉลาก ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ปริมาณที่เหมาะสมกับแต่ละคนต่างกัน ขึ้นกับอายุ อาหารที่รับประทาน โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด