ซื้ออาหารเสริมให้พ่อแม่ที่เป็นเบาหวาน ต้องเช็กอะไรก่อนให้ท่านกิน

คำตอบสั้น: ก่อนซื้ออาหารเสริมให้พ่อแม่ที่เป็นเบาหวาน ต้องเช็กก่อนว่าท่านใช้ยาอะไรอยู่บ้าง โดยเฉพาะอินซูลินหรือยาที่กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งอินซูลินซึ่งเสี่ยงน้ำตาลต่ำ ค่าไตล่าสุดเป็นอย่างไร ใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือไม่ และแพ้อาหารทะเล ปลา หรือผลิตภัณฑ์ผึ้งหรือไม่ จากนั้นนำกล่องไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูพร้อมรายการยา NCCIH ของสหรัฐฯ ระบุว่าไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ว่าสมุนไพรใดช่วยควบคุมเบาหวาน อาหารเสริมจึงต้องไม่ใช้แทนยา และห้ามให้ท่านหยุดหรือลดยาเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ทำรายการยาและอาหารเสริมทุกตัวของพ่อแม่ก่อน แล้วให้แพทย์หรือเภสัชกรดู
• •อินซูลินและยาที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลินเสี่ยงน้ำตาลต่ำอยู่แล้ว สมุนไพรบางชนิดอาจเสริมฤทธิ์
• •ผู้ที่เป็นหรือเสี่ยงโรคไต NCCIH แนะนำให้แพทย์ติดตามการใช้อาหารเสริมใกล้ชิด
• •ระวังผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่า "รักษาเบาหวานแบบธรรมชาติ" หรือ "ใช้แทนยาได้" ซึ่ง FDA สหรัฐฯ เตือนว่าเป็นการโฆษณาผิดกฎหมาย
• •หลังเริ่มกิน ลูกหลานควรรู้จักอาการน้ำตาลต่ำและวิธีช่วยเบื้องต้น

ทำไมต้องเช็กก่อน ซื้อของดีให้พ่อแม่ไม่ใช่เรื่องดีเสมอไปหรือ

เพราะผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานมักกินยาหลายตัว และร่างกายจัดการยาได้ต่างจากคนหนุ่มสาว MedlinePlus (หอสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ) ระบุว่าคนที่ใช้ยาตั้งแต่ 5 ชนิดขึ้นไปมีโอกาสเกิดยาตีกันหรือผลข้างเคียงสูงขึ้น และในผู้สูงอายุ ไตอาจทำงานได้น้อยลง ยาจึงค้างในร่างกายนานขึ้น

NCCIH (หน่วยงานด้านการแพทย์ผสมผสานของ NIH สหรัฐฯ) ระบุว่าอาหารเสริมบางชนิดมีผลข้างเคียง และบางผลข้างเคียงร้ายแรง เช่น ไตเสียหาย การใช้สมุนไพรร่วมกับยาเบาหวานก็อาจทำให้เกิดผลที่ไม่ต้องการได้ ความตั้งใจดีของลูกหลานจึงต้องมาพร้อมการเช็กให้รอบคอบ

เช็กข้อ 1: ท่านกินยาอะไรอยู่บ้าง

ให้รวบรวมยาทุกตัวใส่ถุงเดียว แล้วจดเป็นรายการ MedlinePlus แนะนำให้มีรายการยาทั้งยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อเอง วิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพร เก็บสำเนาไว้ในกระเป๋าและที่บ้าน และนำไปให้แพทย์ทุกคนที่ดูแลดูทุกครั้ง

ผู้สูงอายุไทยหลายคนรักษาหลายที่ เช่น โรงพยาบาลชุมชน คลินิกใกล้บ้าน และร้านยา MedlinePlus ระบุว่าคนที่ได้ยาจากแพทย์หลายคนเสี่ยงมากขึ้น เพราะแพทย์คนหนึ่งอาจไม่รู้ว่าอีกคนสั่งอะไร อ่านวิธีตรวจความซ้ำซ้อนได้ที่ กินอาหารเสริมหลายยี่ห้อพร้อมกัน ตรวจอย่างไรไม่ให้ซ้ำซ้อน

เช็กข้อ 2: ยาเบาหวานของท่านเสี่ยงน้ำตาลต่ำไหม

ยาที่ต้องระวังเป็นพิเศษคืออินซูลิน และยาเม็ดที่กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งอินซูลิน สถาบัน NIDDK ของสหรัฐฯ ระบุว่าผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานบางชนิดมีโอกาสน้ำตาลต่ำมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป เคยมีน้ำตาลต่ำมาก่อน หรือมีโรคไต โรคหัวใจ หรือความจำบกพร่อง งานสำรวจที่ NIDDK อ้างถึงพบว่าผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ใช้อินซูลินเกือบครึ่งเคยมีน้ำตาลต่ำอย่างน้อย 1 ครั้งในช่วง 4 สัปดาห์

สมุนไพรและสารบางตัวในอาหารเสริมเบาหวานอาจเสริมฤทธิ์ยาเหล่านี้ เช่น Linus Pauling Institute ระบุว่ากรดแอลฟาไลโปอิก (ALA) อาจเสี่ยงน้ำตาลต่ำในผู้ใช้อินซูลินหรือยาเม็ดลดน้ำตาล และควรติดตามน้ำตาลใกล้ชิดเมื่อเริ่มกิน ถ้าไม่แน่ใจว่ายาของพ่อแม่อยู่กลุ่มไหน ให้ถามเภสัชกร อ่านเรื่องยาในผู้สูงอายุได้ที่ ยาเบาหวานผู้สูงอายุ ทำไมหมอปรับยา

เช็กข้อ 3 และ 4: ค่าไต และยาละลายลิ่มเลือด

ค่าไต: NCCIH ระบุว่าโรคไตมีความเกี่ยวข้องกับการใช้อาหารเสริมบางชนิด และเบาหวานเป็นสาเหตุหลักของโรคไต ผู้ที่เป็นหรือเสี่ยงโรคไตจึงควรให้บุคลากรทางการแพทย์ติดตามการใช้อาหารเสริมอย่างใกล้ชิด ก่อนซื้อให้ดูผลเลือดครั้งล่าสุดว่าแพทย์เคยบอกว่าไตเสื่อมหรือไม่ ถ้าไม่รู้ให้ถามในวันนัด

ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด: NCCIH ระบุว่าโอเมก้า-3 (น้ำมันปลา) อาจตีกับยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ผู้สูงอายุที่ใช้ยาอย่างวาร์ฟาริน แอสไพริน หรือโคลพิโดเกรล ต้องให้แพทย์ดูส่วนประกอบก่อน

เช็กข้อ 5 และ 6: ประวัติแพ้ และคำโฆษณาบนกล่อง

ประวัติแพ้: อ่านส่วนประกอบและคำเตือนบนฉลากให้ครบ อาหารเสริมเบาหวานบางสูตรมีน้ำมันปลา ส่วนประกอบที่ฉลากเตือนผู้แพ้อาหารทะเล หรือผลิตภัณฑ์จากผึ้ง ถ้าพ่อแม่เคยแพ้อาหารทะเล ปลา หรือผลิตภัณฑ์ผึ้ง ต้องบอกเภสัชกรก่อน

คำโฆษณา: NCCIH ระบุว่า FDA สหรัฐฯ เตือนผู้บริโภคเรื่องผลิตภัณฑ์เบาหวานที่ "ดีเกินจริง" เช่น อ้างว่าเป็น "ยารักษาเบาหวานแบบธรรมชาติ" หรือ "ใช้แทนยาเบาหวานได้" ผลิตภัณฑ์เหล่านี้โฆษณาผิดกฎหมาย และเป็นอันตรายถ้าคนเลิกการรักษาที่ได้ผลมาใช้แทน อ่านวิธีดูคำโฆษณาได้ที่ อาหารเสริมเบาหวาน มีจริงไหม ดูอย่างไรว่าโฆษณาเกินจริง

เช็กข้อ 7 และ 8: ใครจัดยาให้ท่าน และลูกหลานรู้จักอาการน้ำตาลต่ำไหม

ใครจัดยา: ถ้าพ่อแม่หลงลืมง่าย การเพิ่มเม็ดใหม่อาจทำให้กินซ้ำหรือสับสนกับยา MedlinePlus แนะนำให้ใช้กล่องแบ่งยาหรือวิธีที่ช่วยจำ และให้กินยาตามที่แพทย์สั่งทุกตัว ไม่ข้ามมื้อและไม่หยุดเอง

อาการน้ำตาลต่ำที่ลูกหลานควรจำ: NIDDK ระบุอาการ เช่น ใจสั่น มือสั่น หิว เหนื่อย เวียนหัว สับสน หงุดหงิด ปวดศีรษะ ถ้ารุนแรงอาจมองหรือพูดไม่ชัด หมดสติ หรือชัก ขณะหลับอาจร้องตะโกน ฝันร้าย หรือเหงื่อออกจนชุดนอนเปียก เอกสารฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช แนะนำว่าถ้ายังรู้สึกตัวให้ดื่มน้ำหวานหรืออมลูกอมทันที ถ้าไม่รู้สึกตัวให้รีบนำส่งโรงพยาบาล ดูวิธีแก้อย่างละเอียดได้ที่ น้ำตาลต่ำ อาการ ต่ำกว่า 70 ต้องทำอย่างไร

ความเชื่อที่พบบ่อย: "เป็นสมุนไพรธรรมชาติ พ่อแม่กินคู่ยาได้สบาย" จริงไหม

ไม่จริง NCCIH ระบุว่าอาหารเสริมบางชนิดมีผลข้างเคียงร้ายแรงได้ เช่น ไตเสียหาย และอาจตีกับยาหรืออาหารเสริมอื่น คำว่าธรรมชาติจึงไม่ได้แปลว่าปลอดภัยกับทุกคน

อีกความเชื่อคือ "ถ้าน้ำตาลดีขึ้นหลังกินอาหารเสริม ให้พ่อแม่ลดยาได้" ความจริงคือการปรับยาต้องทำโดยแพทย์เท่านั้น ถ้าน้ำตาลต่ำลงจนมีอาการหรือค่าต่ำบ่อย นั่นเป็นสัญญาณให้รีบพบแพทย์ ไม่ใช่สัญญาณให้ลดยาเอง MedlinePlus ย้ำว่าอย่าหยุดยาใดเองจนกว่าแพทย์จะบอก

หลังเริ่มกินแล้ว ต้องสังเกตอะไร และเมื่อไรต้องพาไปหาหมอ

ช่วงแรกหลังเริ่มอาหารเสริมใหม่ ควรเจาะน้ำตาลถี่ขึ้นตามที่แพทย์แนะนำ และจดลงสมุดพร้อมวันที่เริ่มกิน ถ้าพบว่าน้ำตาลต่ำบ่อยกว่าเดิม มีผื่น ท้องเสีย ปวดท้อง หรือบวมผิดปกติ ให้หยุดอาหารเสริมตัวที่เพิ่งเริ่ม แต่ให้ท่านใช้ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งต่อไป แล้วพาไปพบแพทย์พร้อมกล่องผลิตภัณฑ์

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หมดสติ เรียกไม่ตื่น หรือชัก
• •สับสนมากจนกินเองหรือกลืนไม่ได้ (ห้ามป้อนน้ำหวานให้คนที่ไม่รู้สึกตัว)
• •ให้น้ำหวานแล้วซ้ำหลายรอบ อาการน้ำตาลต่ำยังไม่ดีขึ้น
• •เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบตามฉลากที่เกี่ยวกับเช็กลิสต์ข้างบน (ต่อ 1 แคปซูล)

• •ข้อ 2 น้ำตาลต่ำ: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. และกรดแอลฟาไลโปอิก 24 มก. (2 แคปซูลเป็น 300, 200 และ 48 มก.) Linus Pauling Institute ระบุว่า ALA อาจเสี่ยงทำให้น้ำตาลต่ำในผู้ใช้อินซูลินหรือยาเม็ดลดน้ำตาล ส่วนมะระขี้นกและโสมอเมริกันยังไม่มีข้อมูลการใช้คู่ยาเบาหวานจากสูตรนี้ จึงต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรดูก่อน
• •ข้อ 3 ค่าไต: แมกนีเซียม 100 มก. ตามฉลาก (ไม่ระบุชนิดเกลือ) และโครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก. ซึ่งเป็นน้ำหนักของสารประกอบ ให้ธาตุโครเมียมราว 62 ไมโครกรัมต่อแคปซูล (เป็นค่าคำนวณ) ถ้าพ่อแม่มีโรคไต ต้องให้แพทย์ดูก่อน
• •ข้อ 4 ยาละลายลิ่มเลือด: ผงน้ำมันปลา 100 มก. (ฉลากไม่ระบุปริมาณ EPA/DHA) วิตามินอีราว 4.25 IU ต่อแคปซูล (ค่าคำนวณจากดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต 10 มก.) และสารสกัดจากโสมอเมริกัน ผู้ที่ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านเกล็ดเลือดต้องให้แพทย์ดูส่วนประกอบทั้งหมดก่อน
• •ข้อ 5 ประวัติแพ้: ไคโตซาน (80%) 60 มก. ผงน้ำมันปลา และโพรโพลิส 60.5 มก. ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์จากผึ้ง

NCCIH ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ว่าสมุนไพรใดช่วยควบคุมเบาหวาน ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยควบคุมเบาหวาน และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ปลอดภัยเมื่อกินคู่ยาทุกชนิด

คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน (ซึ่งควรเฝ้าระวังอาการน้ำตาลต่ำเมื่อเริ่มอาหารเสริมใหม่) ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน ผู้ป่วยโรคไต และผู้แพ้อาหารทะเล ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน และห้ามลดหรือหยุดยาเบาหวานเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที