เกี่ยวกับ ความรู้ยากับอาหารเสริม
ยาคลายกล้ามเนื้อ กินแล้วง่วง ผู้สูงอายุกินได้ไหม เสี่ยงหกล้มแค่ไหน
คำตอบสั้น: ยาคลายกล้ามเนื้อ (skeletal muscle relaxants) เช่น ออร์เฟนาดรีน (orphenadrine) และแบคโลเฟน (baclofen) ทำให้ง่วงและเวียนศีรษะได้บ่อย ผู้สูงอายุจึงเสี่ยงหกล้มและสับสนมากกว่าคนหนุ่มสาว MedlinePlus ระบุว่าโดยทั่วไปผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปไม่ควรใช้ออร์เฟนาดรีน เพราะปลอดภัยน้อยกว่ายาอื่นที่ใช้กับอาการเดียวกัน และเกณฑ์ Beers ปี 2023 ของสมาคมเวชศาสตร์ผู้สูงอายุอเมริกันแนะนำให้หลีกเลี่ยงยากลุ่มนี้สำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก (ยกเว้นแบคโลเฟนและทิซานิดีน ซึ่งงานศึกษาปี 2025 พบว่าก็เพิ่มความเสี่ยงบาดเจ็บเช่นกัน) ส่วนประโยชน์ต่ออาการปวดหลังนั้น งานวิเคราะห์รวมใน BMJ ปี 2021 พบว่าลดปวดได้น้อยและหลักฐานยังไม่แน่นอน ผู้สูงอายุที่ได้ยานี้ควรคุยกับแพทย์ถึงประโยชน์และความเสี่ยง
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ยาคลายกล้ามเนื้อเป็นคนละกลุ่มกับยาแก้ปวด MedlinePlus ระบุว่าออร์เฟนาดรีนใช้ร่วมกับการพัก กายภาพบำบัด และวิธีอื่น เพื่อบรรเทาปวดจากกล้ามเนื้ออักเสบหรือบาดเจ็บ
- ผลต่อปวดหลังเฉียบพลันมีน้อย BMJ ปี 2021 พบว่าลดปวดได้ราว 7.7 คะแนนจาก 100 ในช่วง 2 สัปดาห์แรก ซึ่งไม่ถึงระดับที่มีความหมายทางคลินิก แต่อาจเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงราว 1.6 เท่า
- ผู้สูงอายุเสี่ยงหกล้ม งานศึกษาในอเมริกาปี 2025 กับผู้สูงอายุราว 88,000 คน พบว่าผู้ใช้แบคโลเฟนและทิซานิดีนบาดเจ็บรุนแรงมากกว่าผู้ใช้ยาคลายกล้ามเนื้ออีกตัวที่ใช้เปรียบเทียบ
- ห้ามหยุดแบคโลเฟนเองทันที MedlinePlus ระบุว่าอาจเกิดชัก ไข้ สับสน กล้ามเนื้อแข็ง หรือประสาทหลอน
- ห้ามกินร่วมกับเหล้า และบอกแพทย์ถ้ากินยานอนหลับ ยาคลายเครียด หรือยาแก้แพ้ร่วมด้วย
ยาคลายกล้ามเนื้อคือยาอะไร ใช้เมื่อไร
ยาคลายกล้ามเนื้อกลุ่มที่พูดถึงในบทความนี้ คือยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทเพื่อลดอาการเกร็งหรือปวดของกล้ามเนื้อลาย มีสองกลุ่มที่ใช้ต่างกัน
- ยาสำหรับกล้ามเนื้ออักเสบหรือบาดเจ็บ เช่น ออร์เฟนาดรีน MedlinePlus ระบุว่าใช้ร่วมกับการพัก กายภาพบำบัด และวิธีอื่น เพื่อบรรเทาปวดจากกล้ามเนื้อตึง ข้อแพลง และการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ
- ยาสำหรับภาวะเกร็งจากโรคระบบประสาท เช่น แบคโลเฟน MedlinePlus ระบุว่าใช้กับอาการปวดและกล้ามเนื้อเกร็งจากโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (multiple sclerosis) การบาดเจ็บหรือโรคของไขสันหลัง
ภาวะกล้ามเนื้อเกร็ง (spasticity) คือภาวะที่กล้ามเนื้อตึงแข็งและเกร็งค้างเพราะระบบประสาทสั่งงานผิดปกติ ซึ่งต่างจากการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจากการทำงานหนักหรือนั่งนาน
ในไทยมักเรียกยากลุ่มนี้ว่า “ยาคลายเส้น” ยาแต่ละตัวมีข้อห้ามและผลข้างเคียงต่างกัน จึงไม่ควรซื้อกินเองเมื่อปวดหลังหรือปวดคอบ่าไหล่โดยไม่ถามเภสัชกรหรือแพทย์
ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยอาการปวดหลังได้จริงไหม
ช่วยได้น้อย และหลักฐานยังไม่แน่นอน งานทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและวิเคราะห์อภิมานในวารสาร BMJ ปี 2021 รวมงานวิจัยแบบสุ่ม 49 ชิ้น วิเคราะห์ตัวเลขได้ 31 ชิ้น ผู้เข้าร่วม 6,505 คน ซึ่งเป็นผู้ใหญ่ที่ปวดหลังส่วนล่างแบบไม่ทราบสาเหตุเฉพาะ พบว่า
- ในปวดหลังเฉียบพลัน ยาคลายกล้ามเนื้อกลุ่มที่ไม่ใช่เบนโซไดอะซีปีนลดความปวดได้เฉลี่ย 7.7 คะแนนจากสเกล 0–100 ภายใน 2 สัปดาห์ ด้วยหลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก
- ไม่ได้ช่วยเรื่องความสามารถในการทำกิจวัตร อย่างมีนัยสำคัญ
- อาจเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงราว 1.6 เท่า เทียบกับกลุ่มควบคุม
- ผู้วิจัยสรุปว่าผลลดปวดนี้เล็กจนไม่ถึงระดับที่มีความหมายทางคลินิก และต้องการงานวิจัยคุณภาพสูงเพิ่ม
NHS ระบุว่าอาการปวดหลังมักดีขึ้นเองภายในไม่กี่สัปดาห์ และแนะนำให้ขยับร่างกาย ทำกิจวัตรต่อไปเท่าที่ทำได้ ใช้ถุงเย็นหรือถุงร้อนห่อผ้าประคบ ทำท่ายืดเหยียด และไม่นอนติดเตียงนาน ๆ การเลือกยาแก้ปวดให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ เพราะยาแต่ละตัวไม่เหมาะกับทุกคน
ทำไมผู้สูงอายุต้องระวังยาคลายกล้ามเนื้อเป็นพิเศษ
ผลข้างเคียงหลักคือง่วงและเวียนศีรษะ ซึ่งในผู้สูงอายุแปลว่าเสี่ยงหกล้ม MedlinePlus ระบุผลข้างเคียงของออร์เฟนาดรีน ได้แก่
- ปากแห้ง ง่วงซึม เวียนศีรษะหรือหน้ามืด
- ท้องผูก คลื่นไส้ อาเจียน
- ปัสสาวะลำบาก สำคัญมากในผู้ชายสูงอายุที่ต่อมลูกหมากโต
- ตามัว ปวดศีรษะ
MedlinePlus ระบุว่าโดยทั่วไปผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปไม่ควรใช้ออร์เฟนาดรีน เพราะปลอดภัยน้อยกว่ายาอื่นที่ใช้กับอาการเดียวกัน และให้บอกแพทย์ก่อนใช้ถ้าเป็นต้อหิน โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดไมแอสทีเนียกราวิส แผลในกระเพาะ ทางเดินปัสสาวะหรือลำไส้อุดตัน ต่อมลูกหมากโต หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือโรคตับ ไต หัวใจ
เกณฑ์ Beers และงานวิจัยเรื่องหกล้ม
เกณฑ์ Beers คือรายการยาที่ไม่เหมาะกับผู้สูงอายุของสมาคมเวชศาสตร์ผู้สูงอายุอเมริกัน (American Geriatrics Society) งานศึกษาในวารสาร Journal of the American Geriatrics Society ปี 2025 สรุปว่าเกณฑ์ Beers ฉบับปี 2023 แนะนำให้หลีกเลี่ยงยาคลายกล้ามเนื้อสำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก โดยยกเว้นแบคโลเฟนและทิซานิดีน (tizanidine) ไว้ งานนี้จึงศึกษาสองตัวที่ถูกยกเว้น
- ศึกษาย้อนหลังในผู้สูงอายุ 87,896 คน อายุ 65–99 ปี ที่ได้ยาคลายกล้ามเนื้อระหว่างปี 2551–2561
- เทียบกับยาที่อยู่ในเกณฑ์ Beers อยู่แล้ว พบว่าผู้ใช้แบคโลเฟนมีความเสี่ยงบาดเจ็บรุนแรง (กระดูกหัก หกล้มจนกระดูกหัก บาดเจ็บที่สมอง ข้อเคลื่อน) สูงกว่าราว 69% และทิซานิดีนสูงกว่าราว 34%
- ผู้วิจัยเสนอว่าควรนับสองตัวนี้เป็นยาที่ไม่เหมาะกับผู้สูงอายุที่ปวดกล้ามเนื้อและกระดูกด้วย แต่ระบุข้อจำกัดว่าเป็นการศึกษาย้อนหลัง อาจมีปัจจัยกวนหลงเหลือ
ผู้สูงอายุที่เคยล้มมาก่อนควรรู้ว่าการล้มหัวกระแทกแบบไหนต้องไปโรงพยาบาล อ่านได้ที่ ผู้สูงอายุล้มหัวกระแทก แบบไหนต้องไปโรงพยาบาล และวิธีจัดบ้านกันล้มอ่านได้ที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านและรับมืออย่างไร
ยาคลายกล้ามเนื้อห้ามกินกับอะไร
ยาที่ทำให้ง่วงทุกชนิดเสริมฤทธิ์กันได้ MedlinePlus ให้บอกแพทย์และเภสัชกรเรื่องยาทุกตัว วิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพรที่ใช้ และระบุกลุ่มที่ต้องแจ้งเมื่อใช้แบคโลเฟน ได้แก่
- ยาต้านซึมเศร้า ยาคลายกังวล ยาจิตเวช
- ยากันชัก
- ยานอนหลับ ยากล่อมประสาท
เหล้าและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทำให้ผลข้างเคียงของทั้งออร์เฟนาดรีนและแบคโลเฟนแย่ลง ตามที่ MedlinePlus ระบุ ส่วนยาแก้ปวดที่ทำให้ง่วงอีกตัวที่ผู้สูงอายุใช้บ่อย อ่านได้ที่ ยาแก้ปวดทรามาดอล ผลข้างเคียงในผู้สูงอายุ
MedlinePlus ยังเตือนว่ายาทั้งสองตัวทำให้ง่วง ห้ามขับรถหรือใช้เครื่องจักรจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลกับตัวเองอย่างไร ข้อนี้รวมถึงการขี่มอเตอร์ไซค์ไปตลาดหรือไปวัดตอนเช้าด้วย
หยุดยาคลายกล้ามเนื้อเองได้ไหม
แบคโลเฟนห้ามหยุดเองทันที MedlinePlus ระบุว่าให้กินต่อแม้รู้สึกดีขึ้น และห้ามหยุดโดยไม่คุยกับแพทย์ โดยเฉพาะคนที่กินขนาดสูงมานาน เพราะการหยุดทันทีอาจทำให้ชัก มีไข้ สับสน กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง หรือประสาทหลอน แพทย์มักค่อย ๆ ลดขนาดยาให้
MedlinePlus ยังให้บอกแพทย์ก่อนใช้แบคโลเฟน ถ้าเคยเป็นลมชัก หลอดเลือดสมอง โรคพาร์กินสัน โรคจิตเวชหรือภาวะสับสน หรือโรคไต
สำหรับยาทุกตัวในกลุ่มนี้ ถ้ากินแล้วง่วงมาก เวียนหัว หรือเคยล้มระหว่างใช้ยา ให้แจ้งแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อพิจารณาว่ายายังจำเป็นหรือไม่ และมีทางเลือกอื่นที่เหมาะกว่าหรือเปล่า วิธีทบทวนรายการยาหลายตัวอ่านได้ที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ผู้ดูแลควรจัดการอย่างไร
ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องยาคลายกล้ามเนื้อ
ความเชื่อ 1: “ปวดหลังต้องกินยาคลายกล้ามเนื้อถึงจะหาย” ไม่จริง NHS ระบุว่าปวดหลังมักดีขึ้นเองในไม่กี่สัปดาห์ และงานวิเคราะห์รวมใน BMJ ปี 2021 พบว่ายากลุ่มนี้ลดปวดได้น้อยมาก
ความเชื่อ 2: “กินแล้วง่วงแปลว่ายาออกฤทธิ์ดี” ไม่จริง ความง่วงเป็นผลข้างเคียงที่ MedlinePlus ระบุไว้ ไม่ใช่สัญญาณว่ากล้ามเนื้อหายเกร็ง และในผู้สูงอายุความง่วงคือความเสี่ยงหกล้ม
ความเชื่อ 3: “ยาคลายเส้นทุกตัวเหมือนกัน กินแทนกันได้” ไม่จริง ออร์เฟนาดรีนใช้กับกล้ามเนื้อบาดเจ็บ ส่วนแบคโลเฟนใช้กับภาวะเกร็งจากโรคระบบประสาท ข้อห้ามและวิธีหยุดยาต่างกัน ห้ามแบ่งยาให้คนอื่น
เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที
มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- กินยาคลายกล้ามเนื้อแล้วซึมมาก ปลุกไม่ตื่น หายใจลำบาก หรือชัก ซึ่ง MedlinePlus ระบุเป็นอาการของการได้แบคโลเฟนเกินขนาด
- ใจเต้นเร็วหรือผิดจังหวะ เป็นลม สับสน หรือประสาทหลอน
ถ้าปวดหลัง และมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ตามที่ NHS ระบุ
- ขาทั้งสองข้างปวด ชา เป็นเหน็บ หรืออ่อนแรง
- ชารอบอวัยวะเพศหรือรอบก้น
- ปัสสาวะไม่ออก หรือกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
- เจ็บหน้าอก
- ปวดหลังที่เริ่มหลังอุบัติเหตุรุนแรง
ไปพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน ถ้าปวดหลังและมีไข้ หนาวสั่น หรือปวดรุนแรงขึ้นทันทีหรือแย่ลงเร็ว และ นัดพบแพทย์ ถ้าปวดหลังไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเองไม่กี่สัปดาห์ ปวดมากตอนกลางคืน น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ หรือมีก้อนที่หลัง ตามที่ NHS ระบุ
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ผู้สูงอายุกินยาคลายกล้ามเนื้อได้ไหม
ต้องให้แพทย์ชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง เพราะยาทำให้ง่วงและเวียนศีรษะจนเสี่ยงหกล้ม เกณฑ์ Beers ปี 2023 แนะนำให้หลีกเลี่ยงยากลุ่มนี้สำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูกในผู้สูงอายุ ยกเว้นแบคโลเฟนและทิซานิดีน ซึ่งงานศึกษาปี 2025 พบว่าก็เพิ่มความเสี่ยงบาดเจ็บ
ยาคลายกล้ามเนื้อทำให้ง่วงไหม
ทำให้ง่วงได้บ่อย MedlinePlus ระบุว่าออร์เฟนาดรีนและแบคโลเฟนทำให้ง่วง ห้ามขับรถหรือใช้เครื่องจักรจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลกับตัวเองอย่างไร และห้ามดื่มเหล้าร่วม
ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยปวดหลังได้แค่ไหน
งานวิเคราะห์รวมใน BMJ ปี 2021 พบว่าลดปวดหลังเฉียบพลันได้ราว 7.7 คะแนนจาก 100 ในช่วง 2 สัปดาห์แรก ซึ่งน้อยจนไม่ถึงระดับที่มีความหมายทางคลินิก และเพิ่มผลข้างเคียง
แบคโลเฟนหยุดกินเองได้ไหม
ห้ามหยุดเองทันที MedlinePlus ระบุว่าการหยุดทันทีอาจทำให้ชัก มีไข้ สับสน กล้ามเนื้อแข็ง หรือประสาทหลอน แพทย์จะค่อย ๆ ลดขนาดยาให้
ยาคลายกล้ามเนื้อห้ามกินกับอะไร
ห้ามดื่มเหล้าร่วม และต้องบอกแพทย์ถ้ากินยานอนหลับ ยาคลายกังวล ยาต้านซึมเศร้า ยากันชัก หรือยาอื่นที่ทำให้ง่วง เพราะเสริมฤทธิ์ง่วงกัน
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- OrphenadrineMedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- BaclofenMedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- Efficacy, acceptability, and safety of muscle relaxants for adults with non-specific low back pain: systematic review and meta-analysis (BMJ 2021)PubMed
- Safety of Baclofen and Tizanidine in Older Adults: A Retrospective Cohort Study (J Am Geriatr Soc 2025)PubMed
- Back painNHS
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13
อ่านต่อ
ยาถ่ายพยาธิ ผู้ใหญ่ต้องกินทุกปีไหม อัลเบนดาโซลครอบคลุมพยาธิอะไรบ้าง
กินยาถ่ายพยาธิปีละครั้งจำเป็นไหม WHO แนะนำถ่ายพยาธิเป็นรอบเฉพาะกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ระบาด อัลเบนดาโซลไม่ครอบคลุมพยาธิสตรองจิลอยด์ ใครควรตรวจก่อน
ยาแก้เมารถ เมาเรือ ผู้สูงอายุกินได้ไหม กินก่อนเดินทางกี่นาที
ยาแก้เมารถไดเมนไฮดริเนตควรกิน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนเดินทาง ทำให้ง่วง MedlinePlus ระบุว่าผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปโดยทั่วไปไม่ควรใช้ ใครต้องระวัง
ยาหมดอายุกินได้ไหม ยาเสื่อมดูอย่างไร ยาน้ำเปิดแล้วใช้ได้กี่วัน
ยาหมดอายุไม่ควรกิน ยาน้ำเปิดแล้วเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือน ยาหยอดตา 1 เดือน ยาแบ่งบรรจุไม่เกิน 1 ปี วิธีดูยาเสื่อม และวิธีทิ้งยาเก่าให้ปลอดภัย
ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน (DPP-4) ผลข้างเคียง ตุ่มน้ำพอง ปวดท้อง ปวดข้อ
ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน เช่น ซิตากลิปติน วิลดากลิปติน ลินากลิปติน ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ตุ่มน้ำพองใส ตับอ่อนอักเสบ ปวดข้อ และอาการที่ต้องไปพบแพทย์ทันที