บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพผิว

พยาธิตัวจี๊ด อาการบวมเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง ติดจากกินอะไร อันตรายแค่ไหน

คำตอบสั้น: พยาธิตัวจี๊ด (Gnathostoma spinigerum) คือ พยาธิตัวกลมที่คนติดจากการกินปลาน้ำจืด กบ งู เป็ด ไก่ หรือนก ที่ปรุงไม่สุก ตัวอ่อนจะไชไปตามเนื้อเยื่อ อาการที่พบบ่อยคือ บวม แดง คัน หรือเจ็บจี๊ด ๆ ใต้ผิวหนัง แล้วย้ายตำแหน่งไปเรื่อย ๆ ส่วนน้อยไชเข้าตาหรือสมอง ซึ่งอาจทำให้ตาบอด อัมพาต หรือเสียชีวิต การรักษาใช้ยาฆ่าพยาธิตามแพทย์สั่ง และวิธีป้องกันคือกินเนื้อสัตว์ที่ปรุงสุกด้วยความร้อน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • เอกสารของภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่าคนติดพยาธิตัวจี๊ดจาก ปลาน้ำจืด กบ งู เป็ด ไก่ นก ที่ปิ้งย่างไม่สุก หรือปรุงสุก ๆ ดิบ ๆ ปลาที่เป็นแหล่งพยาธิ เช่น ปลาดุก ปลาช่อน ปลาไหล
  • การทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร PLOS Neglected Tropical Diseases ปี 2569 รวบรวมผู้ป่วย 2,433 ราย พบว่า 83.6% มีอาการที่ผิวหนัง และ 70.7% มีประวัติกินปลาดิบ
  • อาการที่ระบบประสาทพบ 7.7% และที่ตา 3.5% แต่ร้ายแรง ในกลุ่มอาการทางระบบประสาท เสียชีวิต 33.9%
  • พยาธิในคนไม่โตจนออกไข่ การวินิจฉัยจึงอาศัยประวัติการกิน อาการ เม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิลสูง และการตรวจเลือดหาภูมิต่อพยาธิ
  • ปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง แขนขาอ่อนแรง ชัก ซึม หรือตามัวทันที ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

พยาธิตัวจี๊ดคืออะไร ทำไมคนไทยเป็นบ่อย

พยาธิตัวจี๊ดเป็นพยาธิตัวกลมของสุนัขและแมว คนเป็นเพียงโฮสต์โดยบังเอิญที่ตัวอ่อนเข้าไปแล้วโตต่อไม่ได้ เอกสารของภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายวงจรไว้ดังนี้

  1. พยาธิตัวเต็มวัยอยู่ในผนังกระเพาะอาหารของสุนัข แมว เสือ สิงโต ไข่ปนออกมากับอุจจาระสัตว์
  2. ไข่ลงน้ำ ฟักเป็นตัวอ่อน ถูกไรน้ำกิน
  3. ปลาน้ำจืด เช่น ปลาดุก ปลาช่อน ปลาไหล กินไรน้ำ ตัวอ่อนระยะติดต่อฝังตัวเป็นถุงในเนื้อปลา
  4. กบ งู เป็ด ไก่ นก ที่กินสัตว์เหล่านี้ ก็มีตัวอ่อนฝังในเนื้อได้
  5. คนกินเนื้อสัตว์ดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ตัวอ่อนไชทะลุผนังกระเพาะ แล้วเคลื่อนไปตามอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย

โฮสต์โดยบังเอิญ (accidental host) คือสัตว์ที่พยาธิเข้าไปได้แต่ครบวงจรชีวิตไม่ได้ บทความทบทวนปี 2569 ระบุว่าในคน ตัวอ่อนอาจโตเป็นตัวเต็มวัยระยะต้น แต่ไม่ถึงขั้นออกไข่ ตัวอ่อนจึงเดินทางไปเรื่อย ๆ โดยไม่เลือกอวัยวะ ด้วยความเร็วได้ถึงราว 3 เซนติเมตรต่อชั่วโมง

บทความทบทวนเดียวกันระบุว่า ประเทศไทยมีรายงานผู้ป่วยสะสมมากกว่า 9,000 ราย มากกว่าญี่ปุ่นซึ่งมีมากกว่า 4,000 ราย และยกตัวอย่างว่าการระบาดในแต่ละภูมิภาคผูกกับเมนูดิบประจำถิ่น เช่น ก้อยปลาในไทย ซาชิมิในญี่ปุ่น และเซบิเช (ปลาดิบหมักน้ำมะนาว) ในละตินอเมริกา ชื่อเรียก "ตัวจี๊ด" ของไทยก็ถูกบันทึกไว้ในบทความทบทวนนี้ด้วย

อาการพยาธิตัวจี๊ดเป็นอย่างไร

อาการเด่นคือบวมใต้ผิวหนังที่ย้ายที่ได้ เป็น ๆ หาย ๆ เอกสารของศิริราชระบุว่าเมื่อตัวพยาธิไชเข้าใต้ผิวหนังจะเกิด อาการบวมแดง เจ็บจี๊ด ๆ และเมื่อพยาธิเคลื่อนที่ ตำแหน่งที่บวมก็ย้ายตาม พบบ่อยที่ แขน ขา ใบหน้า เปลือกตา หน้าท้อง และเท้า

ตัวเลขจากการทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2569 ซึ่งรวมผู้ป่วยที่รายงานไว้ 2,433 ราย

  • 83.6% มีอาการที่ผิวหนัง ซึ่งเรียกว่า cutaneous larva migrans คือรอยโรคที่ผิวหนังจากตัวอ่อนพยาธิเคลื่อนที่
  • ลักษณะรอยโรคผิวหนังที่รายงาน 73.4% เป็นก้อนบวมใต้ผิวหนัง และ 9.7% เป็นรอยแดงคดเคี้ยวตื้น ๆ บนผิว
  • มีพยาธิมากกว่า 1 ตัวพร้อมกันพบน้อย คือ 16 จาก 2,421 ราย (0.7%)
  • พยาธิชนิดที่พบในเอเชียมักทำให้บวมเคลื่อนที่ที่แขนขา ใบหน้า และศีรษะ และ ถ้าไม่รักษา อาการอาจเป็น ๆ หาย ๆ ได้นานหลายปี มีรายงานนานกว่า 10 ปี

ทำไมคันหรือบวมแดง เพราะร่างกายตอบสนองต่อพยาธิด้วยเม็ดเลือดขาวชนิด อีโอซิโนฟิล (eosinophil) ซึ่งเป็นเม็ดเลือดขาวที่เพิ่มขึ้นในภาวะภูมิแพ้และการติดพยาธิ บทความทบทวนระบุว่าในชิ้นเนื้อที่ตัดตรวจ อีโอซิโนฟิลอาจคิดเป็นถึง 95% ของเซลล์อักเสบ

ถ้ามีอาการบวมที่ขึ้นแล้วย้ายที่ และเคยกินอาหารดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ควรเล่าประวัติการกินให้แพทย์ฟังทุกครั้ง เพราะประวัติการกินเป็นหลักสำคัญของการวินิจฉัย

พยาธิตัวจี๊ดขึ้นตา ขึ้นสมอง อันตรายแค่ไหน

พบไม่บ่อย แต่เป็นภาวะที่ร้ายแรงของโรคนี้ เอกสารของศิริราชระบุว่าบ่อยครั้งพบพยาธิเคลื่อนที่เข้าสมอง ทำให้อักเสบ มีเลือดออก มีอาการทางประสาท อัมพาต ชัก หมดสติ บางรายเสียชีวิต และ ถ้าไชเข้าลูกตาอาจทำให้ตาบอด

ตัวเลขจากการทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2569

  • อาการทางระบบประสาทพบ 7.7% ของผู้ป่วย และในกลุ่มนี้ เสียชีวิต 33.9% และมีความผิดปกติหลงเหลือระยะยาว 32.2%
  • อาการทางตาพบ 3.5% และมีความผิดปกติหลงเหลือถึง 51.8%
  • อาการที่สมองและไขสันหลังจากพยาธิตัวจี๊ด รายงานจากประเทศไทยเกือบทั้งหมด
  • อาการทางสมองและไขสันหลังที่รายงาน ได้แก่ ปวดศีรษะ คอแข็ง ปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท ชา แขนขาอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต และอาจมีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง
  • บทความทบทวนตั้งข้อสังเกตว่ามีรายงานผู้ป่วยมีอาการปวดและบวมรอบตาก่อนที่ตาจะผิดปกติ

สิ่งที่ควรจำ ถ้าเคยมีอาการบวมเคลื่อนที่ แล้วบวมเลื่อนมาที่หนังตาหรือใบหน้า ควรรีบไปพบแพทย์ ไม่ต้องรอให้หายเอง

ตรวจพยาธิตัวจี๊ดอย่างไร ตรวจอุจจาระเจอไหม

ส่วนใหญ่ตรวจอุจจาระไม่เจอ เพราะพยาธิในคนไม่โตจนออกไข่ การทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2569 ระบุว่าการวินิจฉัยอาศัยสิ่งเหล่านี้ร่วมกัน

  • ประวัติการกิน เช่น ก้อยปลา ยำปลาดิบ หรือเนื้อสัตว์ปิ้งย่างไม่สุก
  • อาการเข้าได้ โดยเฉพาะบวมเคลื่อนที่
  • ผลเลือด เม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิลสูง ซึ่งช่วยสนับสนุน แต่ไม่ได้เจอทุกราย อ่านความหมายของค่านี้ได้ที่ อีโอซิโนฟิลสูงในผลตรวจเลือด
  • การตรวจเลือดหาภูมิต่อพยาธิ (serology) วิธีที่ใช้มากคืออิมมูโนบล็อต บทความทบทวนระบุว่าการตรวจนี้ยังไม่มีขายเป็นชุดสำเร็จ ส่วนใหญ่ทำในสถาบันวิชาการ และยกตัวอย่างภาควิชาหนอนพยาธิ (Department of Helminthology) มหาวิทยาลัยมหิดล
  • บางรายตัดชิ้นเนื้อหรือพบตัวพยาธิโผล่ออกมาที่ผิว ซึ่งยืนยันได้แน่นอน แต่พบเป็นส่วนน้อย ในผู้ป่วยที่รวบรวมไว้ มีเพียง 196 จาก 2,433 รายที่ยืนยันด้วยการเห็นตัวพยาธิหรือตรวจสารพันธุกรรม

ส่วนการตรวจอุจจาระมีประโยชน์กับพยาธิกลุ่มอื่น ดูรายละเอียดได้ที่ ผลตรวจอุจจาระอ่านอย่างไร

รักษาพยาธิตัวจี๊ดอย่างไร หายไหม

การรักษาหลักคือยาฆ่าพยาธิชนิดกินตามที่แพทย์สั่ง และถ้าพยาธิอยู่ตื้นพอ แพทย์อาจผ่าเอาตัวออก

  • เอกสารของศิริราชระบุว่ายังไม่มียาเฉพาะสำหรับโรคนี้ การรักษาที่ใช้คือ ยาอัลเบนดาโซลชนิดกินต่อเนื่อง 21 วัน ได้ผลราวร้อยละ 94
  • การทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2569 ระบุว่า การทดลองทางคลินิกแบบไปข้างหน้าทั้ง 6 งาน ทำในประเทศไทยทั้งหมด ยาอัลเบนดาโซลเดี่ยวได้ผล 93–94.1% ในงานเหล่านั้น ส่วนยาไอเวอร์เมกตินได้ผลแตกต่างกันมาก (50–95.2%)
  • จากข้อมูลผู้ป่วยรวม อัตราได้ผลของยาสองตัวร่วมกันอยู่ที่ 86.7% สูงกว่าอัลเบนดาโซลเดี่ยว (73.5%) และไอเวอร์เมกตินเดี่ยว (56.7%) แต่ผู้ทบทวนเตือนว่าหลักฐานส่วนใหญ่มาจากรายงานผู้ป่วยย้อนหลัง ยังต้องยืนยันด้วยการศึกษาที่ดีกว่า
  • อาการกลับมาได้ บทความทบทวนรายงานว่าในกลุ่มที่มีอาการผิวหนัง 54.2% มีอาการกลับมาหลังรักษา บางรายต้องรักษาซ้ำ เปลี่ยนยา หรือใช้ยาร่วมกัน แต่ที่ไม่ตอบสนองต่อยาเลยมีเพียง 5.8%
  • บางครั้งหลังกินยา พยาธิเคลื่อนตัวขึ้นมาใกล้ผิว ทำให้เห็นตุ่มเล็กและแพทย์คีบตัวพยาธิออกได้

ห้ามซื้อยาถ่ายพยาธิมากินเอง โรคนี้ต้องให้แพทย์วินิจฉัยก่อน ใช้ยาตามขนาดและระยะเวลาที่แพทย์สั่ง และติดตามว่าอาการกลับมาหรือไม่ ผู้ที่มีอาการทางตาหรือสมองต้องได้รับการดูแลในโรงพยาบาล

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องพยาธิตัวจี๊ด จริงไหม

ความเชื่อเรื่องการทำให้เนื้อดิบ "สุก" โดยไม่ใช้ความร้อน เป็นเหตุที่คนไทยยังติดพยาธิอยู่

บีบมะนาวหรือแช่น้ำส้มสายชูแล้ว ปลาสุก กินได้ปลอดภัย

ไม่จริง มะนาวทำให้เนื้อปลาเปลี่ยนสีคล้ายสุก แต่ไม่ได้ผ่านความร้อน การทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2569 ยกเมนูปลาดิบหมักน้ำมะนาวของละตินอเมริกา (เซบิเช) และก้อยปลาของไทย เป็นเมนูที่ผูกกับการระบาดในแต่ละพื้นที่ เอกสารของศิริราชแนะนำให้ หลีกเลี่ยงเนื้อปลาและเนื้อสัตว์ทุกชนิดที่ปรุงสุก ๆ ดิบ ๆ

กินแต่ไก่ ไม่กินปลาดิบ ไม่ติดแน่นอน

ไม่ใช่ เอกสารของศิริราชระบุว่า เป็ด ไก่ นก กบ งู ที่กินสัตว์ซึ่งมีตัวอ่อน ก็มีตัวอ่อนฝังในเนื้อได้ ไก่ย่างหรือกบย่างที่ข้างในยังไม่สุกจึงเสี่ยงเช่นกัน

ปลาทะเลดิบก็เสี่ยงพยาธิตัวจี๊ด

พยาธิตัวจี๊ดมาจากสัตว์น้ำจืดเป็นหลัก เอกสาร "สิ่งที่มากับปลาดิบ" ของภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่าพยาธิตัวจี๊ดพบในปลาน้ำจืด ส่วนปลาทะเลดิบมีพยาธิอีกชนิดหนึ่งคืออะนิซาคิส และเตือนว่าบางครั้งมีการนำปลาน้ำจืดมาทำอาหารดิบโดยไม่รู้ ทำให้เกิดพยาธิตัวจี๊ดได้ ดังนั้นปลาน้ำจืดไม่ควรกินดิบเลย ส่วนปลาทะเลดิบก็ไม่ได้ปลอดพยาธิ เพราะยังมีความเสี่ยงพยาธิอะนิซาคิส

ป้องกันพยาธิตัวจี๊ดอย่างไร

กินเนื้อสัตว์ที่ปรุงสุกด้วยความร้อนทั่วถึงทั้งชิ้น เป็นหลักป้องกันที่ทั้งเอกสารของศิริราชและบทความทบทวนเน้น

  • ไม่กินก้อยปลา ลาบดิบ ยำปลาดิบ หรือปลาน้ำจืดที่ปรุงสุก ๆ ดิบ ๆ โดยเฉพาะปลาดุก ปลาช่อน ปลาไหล
  • ปิ้งย่างกบ ไก่ เป็ด งู ให้สุกทั่วถึงข้างใน
  • บทความทบทวนปี 2569 ระบุว่า การจับเนื้อปลาดิบที่มีพยาธิด้วยมือเปล่า และ การดื่มน้ำที่มีไรน้ำติดเชื้อ เป็นทางติดที่เป็นไปได้ ควรล้างมือหลังเตรียมปลา และดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำต้มสุก
  • ให้ความรู้คนในบ้าน โดยเฉพาะช่วงงานบุญหรืองานเลี้ยงที่มีเมนูก้อยและลาบดิบ

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

ถ้ามีอาการบวมเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง หรือบวมแดงที่ขึ้นแล้วย้ายที่ซ้ำ ๆ โดยเฉพาะเมื่อเคยกินอาหารดิบ ให้ไปพบแพทย์ เพื่อตรวจเลือดและรับยาที่เหมาะสม ไม่ต้องรอให้หายเอง

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็น หรือคอแข็ง
  • ปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท ชา หรือแขนขาอ่อนแรง
  • ชัก ซึม หรือหมดสติ
  • ตามัว เห็นภาพผิดปกติ ปวดตา หรือตาแดงทันที

อาการเหล่านี้อาจหมายถึงพยาธิไชเข้าสมองหรือตา ซึ่งเอกสารของศิริราชระบุว่าอาจทำให้อัมพาต ตาบอด หรือเสียชีวิตได้ ถ้าไม่แน่ใจว่าผื่นที่ผิวเป็นพยาธิหรือเป็นพิษจากแมลง ดูความต่างได้ที่ ด้วงก้นกระดก ผื่นแสบร้อนเป็นทางยาว

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

พยาธิตัวจี๊ดติดจากอะไร

ติดจากการกินปลาน้ำจืด เช่น ปลาดุก ปลาช่อน ปลาไหล หรือกบ งู เป็ด ไก่ นก ที่ปรุงไม่สุกหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ตัวอ่อนในเนื้อสัตว์จะไชผ่านกระเพาะแล้วเคลื่อนไปตามร่างกาย

พยาธิตัวจี๊ดอาการเป็นอย่างไร

อาการที่พบบ่อยคือบวม แดง คัน หรือเจ็บจี๊ด ๆ ใต้ผิวหนัง แล้วย้ายตำแหน่งไปเรื่อย ๆ มักเป็นที่แขน ขา ใบหน้า เปลือกตา หน้าท้อง และอาจเป็น ๆ หาย ๆ นานหลายปีถ้าไม่รักษา

พยาธิตัวจี๊ดขึ้นสมองอันตรายไหม

อันตรายมาก แม้พบไม่บ่อย การทบทวนงานวิจัยปี 2569 พบอาการทางระบบประสาทราว 7.7% ของผู้ป่วย และในกลุ่มนี้เสียชีวิต 33.9% ถ้าปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง แขนขาอ่อนแรง หรือชัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ตรวจอุจจาระเจอพยาธิตัวจี๊ดไหม

ส่วนใหญ่ไม่เจอ เพราะพยาธิในคนไม่โตจนออกไข่ แพทย์วินิจฉัยจากประวัติการกิน อาการบวมเคลื่อนที่ ค่าอีโอซิโนฟิลในเลือด และการตรวจเลือดหาภูมิต่อพยาธิ

บีบมะนาวใส่ปลาดิบฆ่าพยาธิได้ไหม

ไม่ควรเชื่อแบบนั้น มะนาวทำให้เนื้อปลาเปลี่ยนสีแต่ไม่ได้ผ่านความร้อน เมนูปลาดิบหมักมะนาวถูกระบุเป็นแหล่งติดพยาธิในหลายประเทศ ควรกินปลาน้ำจืดที่ปรุงสุกด้วยความร้อนทั่วทั้งชิ้น

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15

อ่านต่อ

ส้นเท้าแตก เกิดจากอะไร ทาอะไรดี แตกลึกเลือดออกต้องทำอย่างไร เมื่อไรต้องพบแพทย์

ส้นเท้าแตกเกิดจากผิวขาดน้ำร่วมกับหนังด้านหนา ทาครีมยูเรีย 10–25% หลังอาบน้ำ ปิดด้วยปิโตรเลียมเจลลี่ คนเป็นเบาหวานต้องระวังติดเชื้อ แบบไหนต้องพบแพทย์

เล็บขบ เกิดจากอะไร ตัดเล็บเองได้ไหม ติดเชื้อมีหนองทำอย่างไร เมื่อไรต้องผ่า

เล็บขบคือขอบเล็บงอกจิกเข้าเนื้อ มักเป็นที่นิ้วโป้งเท้า เกิดจากตัดเล็บสั้นหรือตัดโค้งลึกและรองเท้าคับ ดูแลเองอย่างไร ห้ามขุดเล็บ เมื่อไรต้องหาหมอ ผ่าแบบไหน

ไฟลามทุ่ง เซลลูไลติส ขาแดงร้อนบวมลาม เกิดจากอะไร ติดต่อไหม อันตรายเมื่อไร

ไฟลามทุ่งและเซลลูไลติสคือผิวหนังติดเชื้อแบคทีเรีย ผิวแดง ร้อน บวม เจ็บ มักเป็นที่ขาข้างเดียว ต่างกันอย่างไร ติดต่อไหม กินยากี่วัน อาการแบบไหนต้องโทร 1669

หูดที่มือและเท้า เกิดจากอะไร ติดต่อไหม จี้หูดแบบไหนดี ต่างจากตาปลาอย่างไร

หูดเกิดจากเชื้อไวรัส HPV ติดต่อทางการสัมผัส หายเองได้ภายใน 2 ปีในหลายคน ยากรดซาลิซิลิก จี้เย็น จี้ไฟฟ้า ต่างกันอย่างไร แยกหูดกับตาปลาอย่างไร

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 94 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท