บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ผลตรวจสุขภาพ

ผลตรวจอุจจาระ (Stool exam) อ่านอย่างไร เจอเม็ดเลือด พยาธิ หรือเลือดแฝง

คำตอบสั้น: ผลตรวจอุจจาระ (stool exam) ในใบตรวจสุขภาพมักมี 2 ส่วน คือ การส่องกล้องจุลทรรศน์หาเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง และไข่หรือตัวพยาธิ กับการตรวจเลือดแฝง (occult blood) ซึ่งหาเลือดปริมาณน้อยที่ตามองไม่เห็น ค่าปกติคือไม่พบทุกช่อง ถ้าพบเม็ดเลือดขาวมักบอกว่ามีการอักเสบหรือติดเชื้อในลำไส้ ถ้าพบพยาธิต้องให้แพทย์เลือกยาตามชนิด และ ถ้าเลือดแฝงเป็นบวก แปลว่ามีเลือดออกที่ใดที่หนึ่งในทางเดินอาหาร ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่ต้องตรวจหาตำแหน่งต่อ ซึ่งส่วนใหญ่คือการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ ไม่ควรตรวจอุจจาระซ้ำจนได้ผลลบแล้วถือว่าจบ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • MedlinePlus ระบุว่าผลปกติของการตรวจไข่พยาธิคือไม่พบพยาธิหรือไข่ และผลปกติของการป้ายดูอุจจาระ (fecal smear) คือไม่พบเชื้อหรือเซลล์ผิดปกติ
  • เม็ดเลือดขาวในอุจจาระบอกว่ามีการอักเสบหรือติดเชื้อในทางเดินอาหาร แต่ MedlinePlus ระบุว่าการตรวจนี้ใช้วินิจฉัยได้น้อยกว่าการเพาะเชื้อหรือ PCR
  • ผลไม่พบพยาธิครั้งเดียวยังตัดการติดพยาธิไม่ได้ เพราะพยาธิไม่ได้ออกมากับอุจจาระทุกวัน MedlinePlus ระบุว่าการเก็บหลายตัวอย่างในหลายวันเพิ่มโอกาสพบ
  • เลือดแฝงเป็นบวกเกิดได้จากติ่งเนื้อ ริดสีดวง ถุงผนังลำไส้ แผลในทางเดินอาหาร ลำไส้อักเสบ หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่ MedlinePlus ระบุว่าการตรวจต่อที่พบบ่อยที่สุดคือส่องกล้องลำไส้ใหญ่
  • ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ ถ่ายเป็นเลือดจำนวนมาก ถ่ายดำเหลวเหนียว หรือหน้ามืดใจสั่นจะเป็นลม ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ตรวจอุจจาระในชุดตรวจสุขภาพ ตรวจอะไรบ้าง

การตรวจอุจจาระที่พบในใบตรวจสุขภาพส่วนใหญ่คือการดูด้วยตา ส่องกล้องจุลทรรศน์ และตรวจเลือดแฝง แต่ละส่วนตอบคำถามต่างกัน

  • ลักษณะทั่วไป สี (Color) และลักษณะ (Consistency) เช่น เป็นก้อน เหลว มีมูก มีเลือดปน
  • ส่องกล้องจุลทรรศน์ MedlinePlus อธิบายว่าการป้ายดูอุจจาระ (fecal smear) คือการวางอุจจาระเล็กน้อยบนสไลด์ แล้วดูหาเม็ดเลือดขาว แบคทีเรีย เชื้อรา และพยาธิ ใบผลมักเขียนช่อง WBC, RBC, Parasite หรือ Ova (ไข่พยาธิ), Yeast
  • เลือดแฝง (Occult blood) MedlinePlus อธิบายว่าคำว่า occult แปลว่าซ่อนอยู่ คือเลือดที่มองด้วยตาไม่เห็น มี 2 แบบหลัก คือ แบบเคมี guaiac (gFOBT) และแบบใช้แอนติบอดีจับฮีโมโกลบินของคน (FIT หรือ iFOBT) ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่า FIT หาเลือดในอุจจาระได้ดีกว่า gFOBT

ใบผลส่วนใหญ่เขียนค่าปกติว่า Not found, Negative หรือ 0 ทุกช่องในส่วนเม็ดเลือดและพยาธิ ค่าอ้างอิงและวิธีตรวจของแต่ละโรงพยาบาลต่างกันได้ ให้ดูช่วงอ้างอิงในใบของตัวเอง

พบเม็ดเลือดขาวหรือเม็ดเลือดแดงในอุจจาระ หมายถึงอะไร

เม็ดเลือดขาว (WBC) ในอุจจาระบอกว่ามีการอักเสบหรือติดเชื้อในทางเดินอาหาร ตามที่ MedlinePlus ระบุ แต่บอกไม่ได้ว่าเป็นเชื้ออะไร MedlinePlus ระบุด้วยว่าการตรวจนี้มีประโยชน์ในการวินิจฉัยน้อยกว่าการเพาะเชื้อจากอุจจาระหรือการตรวจ PCR ถ้ามีท้องเสียรุนแรงหรือท้องเสียเรื้อรัง แพทย์อาจส่งตรวจเหล่านั้นเพิ่ม

เม็ดเลือดแดง (RBC) ในอุจจาระบอกว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหาร ความหมายจึงใกล้กับเลือดแฝงเป็นบวก สาเหตุมีตั้งแต่ริดสีดวงทวาร แผลในลำไส้ ลำไส้อักเสบ ไปจนถึงติ่งเนื้อหรือมะเร็ง ซึ่งแพทย์ต้องหาตำแหน่งต่อ

ข้อสังเกตเรื่องการเก็บตัวอย่าง

  • MedlinePlus แนะนำไม่ให้ปัสสาวะ น้ำในโถส้วม หรือกระดาษชำระปนกับตัวอย่าง
  • ส่งตัวอย่างให้เร็วที่สุดตามที่โรงพยาบาลกำหนด ไม่เก็บค้างไว้หลายชั่วโมง

เจอไข่พยาธิในอุจจาระ ต้องทำอย่างไร

ผลพบพยาธิแปลว่ามีการติดพยาธิในลำไส้ และการรักษาขึ้นกับชนิดของพยาธิ MedlinePlus ระบุว่าใบผลจะบอกชนิดและจำนวนพยาธิที่พบ และการรักษาขึ้นกับชนิดพยาธิกับสุขภาพของผู้ป่วย ตัวอย่างเชื้อที่ MedlinePlus ยกไว้ ได้แก่ เชื้อจิอาร์เดีย (Giardia) เชื้อคริปโตสปอริเดียม (Cryptosporidium) เชื้ออะมีบา (Entamoeba histolytica) ซึ่งทำให้เกิดโรคบิดอะมีบา (amebiasis) และหนอนพยาธิหลายชนิด

บริบทไทยที่ควรรู้

  • พยาธิติดได้ทั้งทางปากและทางผิวหนัง MedlinePlus อธิบายว่าไข่พยาธิปนในน้ำ ดิน และอาหารที่ปนเปื้อนอุจจาระ และพยาธิบางชนิด เช่น พยาธิปากขอ ไชเข้าทางผิวหนังได้เมื่อเดินเท้าเปล่าบนดินที่ปนเปื้อน
  • พยาธิสตรองจิลอยด์ยังพบในผู้ป่วยไทย การศึกษาที่โรงพยาบาลศิริราช (วารสาร Pathogens and Global Health ปี 2557) ในผู้ป่วยผู้ใหญ่ 6,022 คนที่ตรวจอุจจาระ พบตัวอ่อนพยาธินี้ 2.47% และผู้ที่มีอีโอซิโนฟิลในเลือดสูงมีโอกาสติดมากขึ้น ผู้วิจัยเสนอให้ตรวจอุจจาระเป็นระยะหรือตรวจเลือดในกลุ่มเสี่ยงสูงเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ถ้าใบตรวจเลือดของคุณมีอีโอซิโนฟิลสูงด้วย อ่านต่อที่ อีโอซิโนฟิลสูงในผล CBC เกิดจากอะไร
  • การป้องกันพื้นฐาน MedlinePlus แนะนำให้ล้างมือด้วยสบู่และน้ำก่อนเตรียมอาหาร ก่อนกินข้าว และหลังเข้าห้องน้ำหรือทำสวนจับดิน และไม่ดื่มน้ำที่ไม่ได้ผ่านการทำให้สะอาด ถ้าไม่แน่ใจให้ต้มน้ำเดือด 1–3 นาทีก่อนดื่ม

ห้ามซื้อยาถ่ายพยาธิกินเองตามที่ได้ยินมา เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการรักษาขึ้นกับชนิดของพยาธิ ให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือกยาตามชนิดที่ตรวจพบ

ผลไม่พบพยาธิ แปลว่าไม่มีพยาธิแน่นอนไหม

ไม่แน่นอน MedlinePlus ระบุว่าผลลบอาจหมายถึงไม่มีพยาธิจริง หรือมีพยาธิแต่จำนวนในตัวอย่างน้อยจนตรวจไม่เจอ เพราะพยาธิไม่ได้ออกมากับอุจจาระทุกวัน การเก็บหลายตัวอย่างในหลายวันจึงเพิ่มโอกาสตรวจพบ และแพทย์อาจสั่งตรวจซ้ำหรือใช้การตรวจแบบอื่นเพิ่ม

ในทางปฏิบัติ ถ้ามีอาการที่ชวนสงสัยพยาธิ เช่น ท้องเสียเรื้อรัง ปวดท้อง น้ำหนักลด หรือมีอีโอซิโนฟิลสูงต่อเนื่อง แต่ผลอุจจาระครั้งเดียวไม่พบ แพทย์อาจสั่งตรวจซ้ำหรือใช้วิธีอื่น

เลือดแฝงในอุจจาระเป็นบวก (Occult blood positive) อันตรายไหม ต้องทำอะไรต่อ

ผลบวกแปลว่ามีเลือดออกที่ใดที่หนึ่งในทางเดินอาหาร ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่ต้องหาสาเหตุทุกครั้ง MedlinePlus ระบุสาเหตุที่ทำให้พบเลือดในอุจจาระ ได้แก่

  • ติ่งเนื้อ (polyp) คือก้อนเนื้อที่งอกผิดปกติจากผนังลำไส้ใหญ่หรือไส้ตรง
  • ริดสีดวงทวาร คือหลอดเลือดที่โป่งพองบริเวณทวารหนักหรือไส้ตรง
  • ถุงผนังลำไส้ใหญ่ (diverticulosis)
  • แผลในทางเดินอาหาร
  • ลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (ulcerative colitis)
  • มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

MedlinePlus ระบุว่าการตรวจต่อที่พบบ่อยที่สุดหลังผลบวกคือ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (colonoscopy) เพื่อหาตำแหน่งและสาเหตุของเลือด

ความผิดพลาดที่พบบ่อยหลังได้ผลบวก

  • ตรวจอุจจาระซ้ำจนได้ผลลบแล้วสบายใจ MedlinePlus ระบุว่าหลังผลบวก ขั้นตอนถัดไปคือการตรวจหาตำแหน่งและสาเหตุของเลือดออก ผลลบรอบหลังไม่ได้ตอบคำถามนี้
  • สรุปเองว่าเป็นริดสีดวงเพราะเคยเป็น ริดสีดวงเป็นเพียงหนึ่งในหลายสาเหตุที่ MedlinePlus ระบุ แพทย์ต้องเป็นผู้ตัดสินหลังตรวจ
  • รอให้มีอาการก่อน เอกสารของศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าการตรวจหาเลือดในอุจจาระและการส่องกล้องเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจเมื่อสงสัยมะเร็งลำไส้ใหญ่ และแนะนำให้พบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายหรือส่องกล้องเมื่ออายุ 50 ปีขึ้นไป หรือทันทีเมื่อมีอาการสงสัย

ก่อนตรวจเลือดแฝง ต้องงดอาหารหรือยาอะไรไหม

ขึ้นกับชนิดชุดตรวจ ส่วนใหญ่ไม่ต้องเตรียมตัวพิเศษ แต่แบบ guaiac บางชนิดต้องงดบางอย่าง MedlinePlus ระบุว่าชุดตรวจหลายแบบไม่ต้องเตรียมตัว แต่การตรวจแบบ guaiac บางชนิดได้รับผลจากอาหาร ยา และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร แพทย์จะบอกว่าต้องงดอะไรและนานเท่าไร ตัวอย่างที่ MedlinePlus ยกไว้ ได้แก่

  • ยาแก้ปวดต้านการอักเสบกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน นาพร็อกเซน และแอสไพริน ผู้ที่กินแอสไพรินเพื่อโรคหัวใจ ห้ามหยุดเอง ให้คุยกับแพทย์ก่อน
  • วิตามินซีเกินวันละ 250 มิลลิกรัม ทั้งจากอาหารเสริม น้ำผลไม้ และผลไม้
  • เนื้อแดง เช่น เนื้อวัว เนื้อแกะ และตับ รวมถึงผักผลไม้ดิบบางชนิด

ผู้ที่กินยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาละลายลิ่มเลือดอยู่ ถ้าผลเลือดแฝงเป็นบวก อย่าสรุปเองว่าเป็นเพราะยาแล้วปล่อยไว้ และห้ามหยุดยาเอง ให้แจ้งแพทย์เพื่อหาตำแหน่งเลือดออก อ่านเรื่องถ่ายดำขณะกินยากลุ่มนี้ได้ที่ กินแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดแล้วถ่ายดำ อันตรายไหม ต้องทำอย่างไร

ความเชื่อที่พบบ่อย: อุจจาระสีปกติ ไม่มีเลือดให้เห็น ไม่ต้องตรวจเลือดแฝง จริงไหม

ไม่จริง การตรวจเลือดแฝงออกแบบมาเพื่อหาเลือดที่ตามองไม่เห็นโดยตรง MedlinePlus ระบุว่าการตรวจนี้ใช้เป็นการคัดกรองเพื่อหามะเร็งลำไส้ใหญ่ก่อนมีอาการ เพราะช่วยให้พบโรคในระยะแรกที่การรักษาได้ผลดีกว่า และงานศึกษาแสดงว่าการคัดกรองเป็นประจำอาจลดการเสียชีวิตจากโรคนี้ได้

อีกความเชื่อหนึ่งคือ ผลเลือดแฝงเป็นลบครั้งเดียวแล้วไม่ต้องตรวจอีก MedlinePlus ระบุว่าถ้าใช้การตรวจเลือดแฝงเป็นวิธีคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ต้องตรวจซ้ำทุกปี ความถี่ที่เหมาะกับแต่ละคนให้ปรึกษาแพทย์ตามอายุและประวัติครอบครัว ดูภาพรวมการอ่านผลตรวจสุขภาพได้ที่ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง เริ่มดูตรงไหนก่อน

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

นัดพบแพทย์โดยไม่รอการตรวจสุขภาพปีหน้า ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ผลเลือดแฝงเป็นบวก หรือพบเม็ดเลือดแดงในอุจจาระ
  • พบไข่หรือตัวพยาธิ
  • ท้องเสียเรื้อรัง มีมูกเลือดปน หรือท้องเสียสลับท้องผูก
  • อาการที่ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ระบุว่าควรสงสัยโรคของลำไส้ใหญ่ เช่น การขับถ่ายเปลี่ยนไปทั้งขนาด รูปร่าง หรือจำนวนครั้ง ปวดเบ่งแต่ถ่ายไม่ออก อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
  • ผู้สูงอายุที่ท้องผูกนานผิดปกติ อ่านการดูแลได้ที่ ท้องผูกเรื้อรังในผู้สูงอายุ สาเหตุและการดูแลที่ถูกวิธี

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ถ่ายเป็นเลือดสดจำนวนมาก หรือถ่ายดำเหลวเหนียวคล้ายยางมะตอย
  • หน้ามืด ใจสั่น เหงื่อแตก จะเป็นลม
  • อาเจียนเป็นเลือดหรือเป็นสีกาแฟ
  • ปวดท้องรุนแรง ท้องแข็ง หรือท้องเสียรุนแรงจนปัสสาวะออกน้อยและอ่อนเพลียมาก

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

ผลตรวจอุจจาระปกติเป็นอย่างไร

โดยทั่วไปไม่พบเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง ไข่หรือตัวพยาธิ และเลือดแฝงเป็นลบ ใบผลมักเขียนว่า Not found หรือ Negative แต่ค่าอ้างอิงของแต่ละโรงพยาบาลอาจต่างกันเล็กน้อย

Occult blood positive แปลว่าเป็นมะเร็งลำไส้ไหม

ไม่เสมอไป เลือดแฝงเป็นบวกเกิดได้จากริดสีดวง แผล ติ่งเนื้อ ถุงผนังลำไส้ ลำไส้อักเสบ หรือมะเร็ง MedlinePlus ระบุว่าการตรวจต่อที่พบบ่อยที่สุดคือการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ จึงต้องพบแพทย์ทุกครั้ง

เจอเม็ดเลือดขาวในอุจจาระ หมายถึงอะไร

บอกว่ามีการอักเสบหรือติดเชื้อในทางเดินอาหาร แต่บอกไม่ได้ว่าเป็นเชื้ออะไร ถ้ามีท้องเสียรุนแรงหรือเรื้อรัง แพทย์อาจส่งเพาะเชื้อหรือตรวจ PCR เพิ่ม

ตรวจอุจจาระไม่เจอพยาธิ แปลว่าไม่มีพยาธิไหม

ไม่แน่นอน เพราะพยาธิไม่ได้ออกมากับอุจจาระทุกวัน MedlinePlus ระบุว่าการเก็บหลายตัวอย่างในหลายวันช่วยเพิ่มโอกาสพบ ถ้ายังมีอาการ แพทย์อาจสั่งตรวจซ้ำ

ตรวจเลือดแฝงในอุจจาระต้องงดอะไรบ้าง

ชุดตรวจหลายแบบไม่ต้องเตรียมตัว แต่แบบ guaiac บางชนิดอาจต้องงดยากลุ่ม NSAIDs วิตามินซีขนาดสูง และเนื้อแดงตามที่แพทย์บอก ผู้ที่กินแอสไพรินเพื่อโรคหัวใจห้ามหยุดยาเอง ต้องถามแพทย์ก่อน

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13

อ่านต่อ

ส่องกล้องกระเพาะอาหาร เตรียมตัวอย่างไร งดอาหารกี่ชั่วโมง เจ็บไหม

ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (EGD) ต้องงดน้ำงดอาหารกี่ชั่วโมง กินยาประจำได้ไหม เจ็บไหม ต้องให้ยานอนหลับหรือเปล่า และอาการหลังตรวจแบบไหนต้องรีบกลับโรงพยาบาล

ผลตรวจการได้ยิน (Audiogram) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร เกิน 25 เดซิเบลแปลว่าอะไร

อ่านผลตรวจสมรรถภาพการได้ยิน (audiogram) เดซิเบล ความถี่ O X เกณฑ์ 25 dB ร่องที่ 4000 Hz และ 15 dB shift ตามแนวทางกรมควบคุมโรค พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ

ทำ MRI ต้องเตรียมตัวอย่างไร มีเหล็กดาม ขดลวด หรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ตรวจได้ไหม

ก่อนทำ MRI ต้องงดอาหารไหม มีเหล็กดามกระดูก ขดลวดหัวใจ เครื่องกระตุ้นหัวใจ รอยสัก ร้อยไหม ตรวจได้หรือเปล่า กลัวที่แคบทำอย่างไร ตามข้อมูล FDA และ รพ.รัฐ

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงในผลตรวจสุขภาพ ทั้งที่ไม่ป่วย เกิดจากอะไร

เม็ดเลือดขาว (WBC) สูงเกิน 11,000 ในผลตรวจสุขภาพ เกิดจากอะไรได้บ้าง บุหรี่ น้ำหนักเกิน ความเครียด ยาสเตียรอยด์ นิวโทรฟิล ลิมโฟไซต์สูง ต้องตรวจอะไรต่อ

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 80 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท