เกี่ยวกับ ความรู้สุขภาพผิว
เล็บขบ เกิดจากอะไร ตัดเล็บเองได้ไหม ติดเชื้อมีหนองทำอย่างไร เมื่อไรต้องผ่า
คำตอบสั้น: เล็บขบ (ingrown toenail) คือ ภาวะที่ขอบเล็บงอกหรือกดจิกเข้าไปในเนื้อข้างเล็บ ทำให้ปวด บวม แดง และติดเชื้อมีหนองได้ มักเป็นที่นิ้วโป้งเท้า สาเหตุที่พบบ่อยคือ ตัดเล็บสั้นเกินไปหรือตัดโค้งลึกเข้าขอบเล็บ และใส่รองเท้าคับ รายไม่รุนแรงดูแลเองได้ด้วยการแช่เท้าน้ำอุ่น ใส่รองเท้าหลวม และ ไม่ขุดหรือตัดซอกเล็บเอง แต่ถ้ามีหนอง มีไข้ หรือเป็นเบาหวาน ควรไปพบแพทย์
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- บทความทบทวนในวารสาร American Family Physician ปี 2562 ระบุว่า เล็บขบคิดเป็นราว 20% ของปัญหาเท้าที่มาพบแพทย์ในหน่วยปฐมภูมิ และนิ้วโป้งเท้าเป็นบ่อย
- สาเหตุหลักคือ วิธีตัดเล็บและรองเท้า NHS แนะนำให้ตัดเล็บตรง ไม่ตัดสั้นเกิน และไม่ตัดเข้าขอบเล็บ
- ดูแลเบื้องต้นตาม NHS: แช่เท้าในน้ำอุ่นผสมเกลือ เช็ดเท้าให้แห้ง ใส่รองเท้ากว้างหรือรองเท้าแตะ ห้ามขุด แกะ หรือตัดเล็บตรงที่ขบ
- มีหนอง ปวดบวมมาก มีไข้หนาวสั่น หรือ เป็นเบาหวาน ให้ไปพบแพทย์
- งานทบทวนของ Cochrane ปี 2555 ระบุว่า การผ่าตัดป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้ดีกว่าวิธีไม่ผ่าตัด
เล็บขบคืออะไร ทำไมเจ็บมาก
เล็บขบคือภาวะที่ขอบเล็บด้านข้างทิ่มเข้าไปในร่องผิวข้างเล็บ บทความทบทวนของ Cochrane ปี 2555 อธิบายว่าเล็บส่วนหนึ่งแทงเข้าไปในพับผิวข้างเล็บ ทำให้เกิดจุดเจ็บ ชื่อทางการแพทย์คือ onychocryptosis
บทความทบทวนใน American Family Physician ปี 2562 อธิบายว่าการที่แผ่นเล็บเสียดกับพับผิวข้างเล็บทำให้เกิดการบาดเจ็บและการอักเสบเฉพาะที่ จึงปวด บวม และแดง
NHS ระบุอาการที่พบ ได้แก่ นิ้วเท้าแดง ปวด บวม และเห็นเล็บโค้งงุ้มเข้าไปในเนื้อ ส่วน สัญญาณว่าติดเชื้อ คือมีหนองไหลออกมา หรือรู้สึกร้อนสลับหนาวสั่น
เล็บขบเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือวิธีตัดเล็บและรองเท้าที่บีบนิ้ว บทความทบทวนใน American Family Physician ปี 2552 รวบรวมปัจจัยไว้ดังนี้
- ตัดเล็บผิดวิธี (NHS ยกตัวอย่างการตัดสั้นเกินไปและการตัดเข้าขอบเล็บ)
- การกระแทกหรือบาดเจ็บซ้ำ ๆ ที่นิ้วเท้า
- กรรมพันธุ์
- เหงื่อออกที่เท้ามาก
- สุขอนามัยของเท้าไม่ดี
บทความปี 2562 ในวารสารเดียวกันเพิ่มว่า นิสัยการดูแลเล็บและรองเท้าเป็นปัจจัยร่วมที่พบบ่อย และแนะนำให้ดูแลภาวะเหงื่อออกมากและเชื้อราที่เล็บร่วมด้วย
พฤติกรรมที่ NHS แนะนำให้เลี่ยง ได้แก่ การแกะหรือขุดซอกเล็บ และการใส่รองเท้าคับหรือหัวแหลม
เล็บขบดูแลเองที่บ้านได้ไหม ทำอย่างไร
ถ้ายังไม่มีหนองและไม่มีโรคประจำตัวที่เท้าเสี่ยง เริ่มดูแลเองได้ NHS ระบุว่าแพทย์ทั่วไปมักให้ลองวิธีเหล่านี้ก่อน
สิ่งที่ควรทำ
- แช่เท้าในน้ำอุ่นผสมเกลือ เพื่อให้ผิวรอบเล็บนุ่มลง (ผู้ที่เป็นเบาหวานและมีเล็บขบ NHS แนะนำให้ไปพบแพทย์)
- เช็ดเท้าให้แห้ง และให้เท้าแห้งตลอดวัน
- ใส่รองเท้ากว้าง สบาย หรือรองเท้าแตะเปิดหัว ระหว่างที่ยังเจ็บ
- ใช้ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล ตามที่เภสัชกรแนะนำ
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- ไม่ตัดเล็บตรงที่ขบ ปล่อยให้เล็บงอกยาวออกมาเอง (คำแนะนำของ NHS)
- ไม่แกะ ไม่ขุด ไม่แคะซอกเล็บ
- ไม่ใส่รองเท้าคับหรือหัวแหลม
NHS ระบุว่า เภสัชกรช่วยได้ ทั้งเรื่องบรรเทาปวด และประเมินว่าควรไปพบแพทย์หรือยัง ร้านยาใกล้บ้านจึงเป็นจุดแรกที่ถามได้
การหนุนขอบเล็บ บทความทบทวนใน American Family Physician ปี 2562 ระบุว่าวิธีไม่ผ่าตัดสำหรับเล็บขบเล็กน้อยถึงปานกลาง ได้แก่ การสอดใยสำลีหรือไหมขัดฟันไว้ใต้ขอบเล็บที่ขบ และการใส่ท่อเล็ก ๆ (gutter splint) แยกขอบเล็บออกจากผิว ซึ่งช่วยลดปวดได้ทันที วิธีเหล่านี้เป็นหัตถการที่แพทย์หรือพยาบาลเป็นผู้ทำหรือสอน ไม่ควรสอดหรือดันสิ่งใดเข้าใต้เล็บเอง
ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องเล็บขบ จริงไหม
ความเชื่อหลายข้อทำให้เล็บขบแย่ลงหรือกลับเป็นซ้ำ
ตัดซอกเล็บที่ขบออกเองแล้วจะหาย
ไม่ควรทำ NHS แนะนำว่าอย่าตัดเล็บตรงที่ขบ ให้ปล่อยเล็บให้งอกออกมาเอง และไม่แกะหรือขุด ส่วนการเอาเล็บบางส่วนออกอย่างถูกวิธีเป็นหัตถการที่แพทย์ทำโดยฉีดยาชา
เล็บขบเป็นแต่คนแก่
ไม่จริง บทความทบทวนใน American Family Physician ปี 2562 ระบุว่าเล็บขบ พบบ่อยในผู้ชายวัยหนุ่ม แต่ผู้ที่เป็นเบาหวานต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะ NHS ระบุว่าปัญหาที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานอาจรุนแรงกว่า
เล็บขบต้องกินยาฆ่าเชื้อทุกครั้ง
ไม่จำเป็นทุกครั้ง NHS ระบุว่าแพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะเมื่อนิ้วเท้าติดเชื้อ และบทความทบทวนปี 2552 ระบุว่า การกินยาปฏิชีวนะก่อนหรือหลังการจี้รากเล็บด้วยสารฟีนอลไม่ได้ทำให้ผลการรักษาดีขึ้น งานทบทวนของ Cochrane ปี 2555 ก็ไม่พบความต่างของอัตราติดเชื้อหลังผ่าตัดระหว่างวิธีดูแลแผลแบบต่าง ๆ รวมถึงการใช้ยาปฏิชีวนะ การใช้ยาจึงเป็นการตัดสินใจของแพทย์ตามสภาพแผล ไม่ควรซื้อยาฆ่าเชื้อมากินเอง
ตัดเล็บโค้งตามนิ้วจะได้ไม่ขบ
กลับกัน การตัดโค้งลึกเข้ามุมเล็บเป็นการตัดเล็บผิดวิธี ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งของเล็บขบ NHS แนะนำให้ ตัดตรงขวางเล็บ ไม่ตัดเข้าขอบ และไม่ตัดสั้นเกินไป
เล็บขบผ่าตัดแบบไหน เจ็บไหม เป็นซ้ำไหม
ถ้าเล็บขบรุนแรง เป็นซ้ำ หรือดูแลเองไม่ได้ผล แพทย์อาจเอาขอบเล็บบางส่วนหรือทั้งแผ่นออก NHS ระบุว่าทำโดยฉีดยาชาที่นิ้วเท้าก่อน
วิธีที่บทความทบทวนใน American Family Physician ปี 2562 และ 2552 อธิบายไว้
- ถอดขอบเล็บด้านที่ขบออกบางส่วน (partial nail avulsion) เป็นวิธีที่ใช้บ่อย
- ทำลายรากเล็บส่วนข้าง (matrixectomy) คือทำให้ขอบเล็บด้านนั้นไม่งอกกลับมาอีก ทำได้ด้วยการผ่าตัด สารเคมี เช่น ฟีนอล หรือจี้ไฟฟ้า เพื่อลดการเป็นซ้ำ
- บางกรณีอาจเอาเล็บออกทั้งแผ่น
ผลเรื่องการเป็นซ้ำ งานทบทวนของ Cochrane ปี 2555 รวม 24 การศึกษา ผู้เข้าร่วม 2,826 คน สรุปว่า การผ่าตัดป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้ดีกว่าวิธีไม่ผ่าตัด และในงานเดียวที่เปรียบเทียบตรง ๆ ผู้ป่วย 117 คน การผ่าตัดร่วมกับฟีนอลมีการเป็นซ้ำ 14% เทียบกับ 41% เมื่อผ่าตัดอย่างเดียว ส่วนบทความทบทวนปี 2552 ระบุว่าการใช้ฟีนอลอาจมีความเสี่ยงแผลติดเชื้อหลังผ่าตัดเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
ป้องกันเล็บขบไม่ให้เป็นซ้ำอย่างไร
ตัดเล็บให้ถูกและเลือกรองเท้าให้พอดี เป็นสองเรื่องที่ทำได้เองทุกวัน คำแนะนำของ NHS
- ไม่ตัดเล็บเท้าสั้นเกินไป
- ตัดตรงขวางเล็บ ไม่ตัดเข้าขอบหรือมุม
- ไม่ใส่รองเท้าคับหรือไม่พอดีเท้า
- รักษาเท้าให้สะอาดและเช็ดให้แห้งทุกครั้ง โดยเฉพาะซอกนิ้ว
ถ้าเล็บเปลี่ยนสี หนา หรือผิดรูป ควรให้แพทย์ตรวจ อ่านเพิ่มที่ สะเก็ดเงินที่เล็บต่างจากเชื้อราที่เล็บอย่างไร และถ้ามีตุ่มแข็งที่นิ้วเท้า อาจเป็นหูดหรือตาปลา ดูได้ที่ หูดที่มือและเท้า
เมื่อไรต้องไปพบแพทย์
ไปพบแพทย์เมื่อดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณติดเชื้อ NHS ระบุให้ไปพบแพทย์ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- ดูแลที่บ้านแล้วไม่ดีขึ้น
- นิ้วเท้าปวดบวมและมีหนองไหล
- มีไข้สูง หรือรู้สึกร้อนสลับหนาวสั่น
- เป็นเบาหวานและมีเล็บขบ เพราะปัญหาที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานอาจรุนแรงกว่า
ถ้าแผลที่นิ้วเท้าหายช้าหลังรักษา ดูสัญญาณเตือนเพิ่มเติมได้ที่ แผลหายช้า สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
เล็บขบเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือตัดเล็บสั้นเกินไปหรือตัดโค้งลึกเข้ามุมเล็บ และใส่รองเท้าคับ ปัจจัยอื่น ได้แก่ การกระแทกซ้ำ ๆ รูปเล็บโค้งงุ้มแต่กำเนิด และเหงื่อออกที่เท้ามาก
เล็บขบตัดซอกเล็บออกเองได้ไหม
ไม่ควรตัด ขุด หรือแกะซอกเล็บที่ขบเอง NHS แนะนำให้ปล่อยให้เล็บงอกออกมา แช่เท้าน้ำอุ่น และใส่รองเท้าหลวม
เล็บขบมีหนองต้องทำอย่างไร
ไปพบแพทย์ เพราะหนองเป็นสัญญาณติดเชื้อ แพทย์จะประเมินว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือเอาขอบเล็บออกหรือไม่ ไม่ควรซื้อยาฆ่าเชื้อมากินเอง
ผ่าเล็บขบแล้วจะเป็นอีกไหม
เป็นซ้ำได้ แต่งานทบทวนของ Cochrane ระบุว่าการผ่าตัดป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้ดีกว่าวิธีไม่ผ่าตัด และการทำลายรากเล็บส่วนข้างร่วมด้วยช่วยลดการเป็นซ้ำ
ตัดเล็บเท้าอย่างไรไม่ให้เป็นเล็บขบ
ตัดตรงขวางเล็บ ไม่ตัดเข้ามุมหรือขอบ ไม่ตัดสั้นเกินไป ใส่รองเท้าที่พอดี และรักษาเท้าให้สะอาดแห้ง
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15
อ่านต่อ
ส้นเท้าแตก เกิดจากอะไร ทาอะไรดี แตกลึกเลือดออกต้องทำอย่างไร เมื่อไรต้องพบแพทย์
ส้นเท้าแตกเกิดจากผิวขาดน้ำร่วมกับหนังด้านหนา ทาครีมยูเรีย 10–25% หลังอาบน้ำ ปิดด้วยปิโตรเลียมเจลลี่ คนเป็นเบาหวานต้องระวังติดเชื้อ แบบไหนต้องพบแพทย์
พยาธิตัวจี๊ด อาการบวมเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง ติดจากกินอะไร อันตรายแค่ไหน
พยาธิตัวจี๊ดติดจากกินปลาน้ำจืด กบ งู ไก่ เป็ด ที่ไม่สุก ทำให้บวมแดงเคลื่อนที่ใต้ผิวหนัง ตรวจอย่างไร รักษาอย่างไร อาการแบบไหนเข้าตาหรือสมองต้องรีบไป รพ.
ไฟลามทุ่ง เซลลูไลติส ขาแดงร้อนบวมลาม เกิดจากอะไร ติดต่อไหม อันตรายเมื่อไร
ไฟลามทุ่งและเซลลูไลติสคือผิวหนังติดเชื้อแบคทีเรีย ผิวแดง ร้อน บวม เจ็บ มักเป็นที่ขาข้างเดียว ต่างกันอย่างไร ติดต่อไหม กินยากี่วัน อาการแบบไหนต้องโทร 1669
หูดที่มือและเท้า เกิดจากอะไร ติดต่อไหม จี้หูดแบบไหนดี ต่างจากตาปลาอย่างไร
หูดเกิดจากเชื้อไวรัส HPV ติดต่อทางการสัมผัส หายเองได้ภายใน 2 ปีในหลายคน ยากรดซาลิซิลิก จี้เย็น จี้ไฟฟ้า ต่างกันอย่างไร แยกหูดกับตาปลาอย่างไร