เกี่ยวกับ ความรู้โภชนาการทางการแพทย์
เครื่องดื่มชูกำลัง ดื่มทุกวันอันตรายไหม วันละกี่ขวด ใครควรเลี่ยง
คำตอบสั้น: เครื่องดื่มชูกำลังมีคาเฟอีนและน้ำตาลเป็นส่วนหลัก ดื่มทุกวันเกินที่ฉลากกำหนดไม่ปลอดภัย เพราะประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556 บังคับให้ฉลากเครื่องดื่มผสมคาเฟอีนเขียนว่า "ห้ามดื่มเกินวันละ 2 ขวด เพราะอาจทำให้ใจสั่น นอนไม่หลับ" และ MedlinePlus ของหอสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐระบุว่าคาเฟอีนรวมราว 400 มิลลิกรัมต่อวันเป็นระดับปานกลางสำหรับคนส่วนใหญ่ ผู้ที่มีความดันสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะ นอนไม่หลับ กรดไหลย้อน เด็ก และหญิงตั้งครรภ์ ควรเลี่ยงหรือถามแพทย์ก่อน
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ฉลากเครื่องดื่มผสมคาเฟอีนในไทยต้องมีกรอบคำเตือนตัวอักษรสีแดง "ห้ามดื่มเกินวันละ 2 ขวด" ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556
- คาเฟอีนต้องนับรวมทุกแหล่งในวันเดียวกัน ทั้งกาแฟ ชา น้ำอัดลม ช็อกโกแลต และยาบางชนิด ไม่ใช่นับแค่ขวดชูกำลัง
- งานทดลองแบบสุ่มในวารสารของสมาคมหัวใจอเมริกัน ปี 2019 พบว่าการดื่มเครื่องดื่มชูกำลังปริมาณมากในเวลาสั้นทำให้ความดันขึ้นและช่วง QT ของคลื่นไฟฟ้าหัวใจยาวขึ้นกว่ายาหลอก
- กาแฟหรือชูกำลังไม่ได้ทำให้สร่างเมา คนที่ผสมกับเหล้าอาจรู้สึกเมาน้อยลงทั้งที่การตอบสนองยังช้าเท่าเดิม
- เวลาทำงานกลางแดด น้ำเปล่าคือเครื่องดื่มหลัก (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ไม่ใช่เครื่องดื่มชูกำลัง
เครื่องดื่มชูกำลังคืออะไร มีอะไรอยู่ข้างใน?
เครื่องดื่มชูกำลังคือเครื่องดื่มที่ผสมคาเฟอีน ทำขายโดยอ้างว่าช่วยให้ตื่นตัวและมีแรง คาเฟอีน (caffeine) คือสารกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง พบตามธรรมชาติในเมล็ดกาแฟ ใบชา และเมล็ดโกโก้ และยังเป็นสารขับปัสสาวะอ่อน ๆ ด้วย
ศูนย์การแพทย์ผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) อธิบายว่าเครื่องดื่มชูกำลังมีคาเฟอีนเป็นส่วนผสมหลัก และหลายสูตรมีน้ำตาล ทอรีน และกัวรานา ซึ่งกัวรานาคือพืชที่มีคาเฟอีนอยู่ในตัว จึงทำให้คาเฟอีนรวมสูงกว่าตัวเลขที่เห็นได้
ความรู้สึก "ตาสว่าง" ที่ได้จึงมาจากคาเฟอีนเป็นหลัก MedlinePlus ระบุว่าคาเฟอีนใช้บรรเทาความง่วงและความล้าได้ในระยะสั้น แต่ร่างกายไม่ได้ต้องการคาเฟอีนเป็นสารอาหาร ไม่กินเลยก็ไม่ขาดอะไร
ฉลากไทยบอกว่าดื่มได้วันละกี่ขวด?
ฉลากต้องเขียนชัดว่าห้ามดื่มเกินวันละ 2 ขวด (หรือ 2 กระป๋อง ตามภาชนะ) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556 เรื่อง เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ข้อ 9 กำหนดให้เครื่องดื่มที่ผสมคาเฟอีนแสดงข้อความในกรอบสี่เหลี่ยมพื้นขาว ตัวอักษรสีแดงว่า
- ห้ามดื่มเกินวันละ 2 ขวด (หรือกระป๋อง)
- เพราะอาจทำให้ใจสั่น นอนไม่หลับ
- เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรดื่ม
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือผู้ป่วยปรึกษาแพทย์ก่อน
ตัวเลข 2 ขวดเป็นเพดาน ไม่ใช่ปริมาณที่แนะนำให้ดื่มทุกวัน และเป็นเพดานของเครื่องดื่มชนิดนั้นชนิดเดียว ถ้าวันนั้นดื่มกาแฟเย็นหรือชาเย็นด้วย คาเฟอีนรวมจะสูงขึ้นอีก
คาเฟอีนรวมต่อวันควรไม่เกินเท่าไร นับอย่างไร?
สำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ คาเฟอีนราว 400 มิลลิกรัมต่อวันถือเป็นระดับปานกลาง MedlinePlus ให้ตัวอย่างว่าเท่ากับกาแฟชงราว 4 ถ้วย ถ้วยละ 8 ออนซ์ (รวมราว 1 ลิตร) และเตือนว่าการได้คาเฟอีนมากกว่า 1,200 มิลลิกรัมในเวลาสั้น ๆ อาจเกิดพิษรุนแรงถึงขั้นชักได้
ปริมาณคาเฟอีนโดยประมาณจาก MedlinePlus และ NCCIH (ข้อมูลสินค้าในสหรัฐ ของไทยให้ดูที่ฉลากแต่ละยี่ห้อ)
- กาแฟชง 6 ออนซ์ (ราว 180 มิลลิลิตร): 75–100 มิลลิกรัม
- เอสเปรสโซ 1 ออนซ์ (1 ช็อต): ราว 40 มิลลิกรัม
- ชาดำหรือชาเขียว 16 ออนซ์: 60–100 มิลลิกรัม
- โคล่า 12 ออนซ์ (360 มิลลิลิตร): ราว 45 มิลลิกรัม
- ลูกอม ขนม หรือเครื่องดื่มชูกำลัง 1 หน่วยบริโภค: 40–100 มิลลิกรัม (MedlinePlus)
- เครื่องดื่มชูกำลังขวดใหญ่ 16 ออนซ์ในสหรัฐ: 70–240 มิลลิกรัม และแบบช็อตขวดจิ๋ว 113–200 มิลลิกรัม (NCCIH)
อย่าลืมยาที่ผสมคาเฟอีน MedlinePlus ระบุว่ายาแก้ปวด ยาลดน้ำหนัก และยาแก้หวัดที่ซื้อเองบางสูตรมีคาเฟอีนผสม ถ้าไม่แน่ใจให้ถามเภสัชกรที่ร้านยาว่ายาที่ซื้อมีคาเฟอีนไหม
ตัวอย่างการนับในหนึ่งวันของคนทำงาน: กาแฟเย็นตอนเช้า 1 แก้ว ชาเย็นตอนบ่าย 1 แก้ว และชูกำลังตอนเย็นอีก 2 ขวด แม้แต่ละอย่างดูไม่มาก แต่รวมกันแล้วสูงกว่าที่คิด จึงควรดูฉลากแล้วบวกคาเฟอีนจากทุกแก้วทุกขวดในวันนั้น
ดื่มเครื่องดื่มชูกำลังทุกวัน มีผลต่อหัวใจและความดันอย่างไร?
คาเฟอีนปริมาณมากทำให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันสูงขึ้น และอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ NCCIH เตือนว่าคาเฟอีนปริมาณมากอาจทำให้เกิดปัญหาหัวใจและหลอดเลือดที่ร้ายแรง เช่น จังหวะการเต้นผิดปกติ ชีพจรเร็วขึ้น และความดันสูงขึ้น
งานทดลองแบบสุ่ม ปิดฉลากสองทาง และมีกลุ่มยาหลอก ตีพิมพ์ในวารสารของสมาคมหัวใจอเมริกัน (J Am Heart Assoc) ปี 2019 ให้อาสาสมัครสุขภาพดี 34 คน อายุเฉลี่ยราว 22 ปี ดื่มเครื่องดื่มชูกำลัง 32 ออนซ์ (ราว 946 มิลลิลิตร) ภายใน 60 นาที พบว่า
- ความดันโลหิตตัวบนและตัวล่างสูงกว่าตอนดื่มเครื่องดื่มหลอกอย่างมีนัยสำคัญ
- ช่วง QT ที่ปรับตามอัตราการเต้นของหัวใจยาวขึ้นสูงสุดราว 18–20 มิลลิวินาที เทียบกับราว 12 มิลลิวินาทีในกลุ่มยาหลอก
ช่วง QT คือช่วงเวลาบนคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่หัวใจห้องล่างบีบตัวแล้วคลายตัวพร้อมสำหรับการเต้นครั้งถัดไป ถ้ายาวผิดปกติอาจเพิ่มโอกาสหัวใจเต้นผิดจังหวะ งานนี้ทำในคนหนุ่มสาวและใช้ปริมาณมากกว่าที่คนส่วนใหญ่ดื่มในครั้งเดียว จึงบอกได้ว่า การดื่มทีละมาก ๆ ในเวลาสั้นมีผลต่อหัวใจที่วัดได้ แต่ไม่ได้บอกว่าทุกคนที่ดื่มจะเกิดอันตราย
คนที่มีความดันสูงอยู่แล้ว ควรรู้ว่าตัวเลขความดันที่วัดหลังดื่มคาเฟอีนอาจสูงกว่าปกติ อ่านวิธีวัดให้ได้ค่าที่เชื่อถือได้ใน วัดความดันเองที่บ้าน
น้ำตาลในเครื่องดื่มชูกำลังมากแค่ไหน?
บางสูตรมีน้ำตาลมากกว่าที่ควรได้ทั้งวันในขวดเดียว NCCIH ระบุว่าเครื่องดื่มชูกำลังขนาด 16 ออนซ์ในสหรัฐอาจมีน้ำตาลเติม 54–62 กรัม ซึ่งเกินปริมาณน้ำตาลเติมสูงสุดที่แนะนำสำหรับทั้งวัน
องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้จำกัดน้ำตาลอิสระไม่เกินร้อยละ 10 ของพลังงานที่ได้ต่อวัน ซึ่งเท่ากับราว 50 กรัม (ประมาณ 12 ช้อนชาระดับ) สำหรับคนที่กินราว 2,000 กิโลแคลอรีต่อวัน และถ้าลดลงเหลือไม่เกินร้อยละ 5 อาจได้ประโยชน์เพิ่ม น้ำตาลอิสระคือน้ำตาลที่เติมลงในอาหารและเครื่องดื่ม รวมถึงน้ำตาลในน้ำผึ้ง น้ำเชื่อม และน้ำผลไม้
คนเป็นเบาหวานหรือกำลังคุมน้ำหนัก ต้องอ่านฉลากโภชนาการทุกครั้ง เพราะเครื่องดื่มขวดเล็กดื่มหมดในไม่กี่อึก และน้ำตาลเข้าร่างกายเร็ว
ใครควรเลี่ยงหรือถามแพทย์ก่อนดื่ม?
กลุ่มที่ควรเลี่ยงหรือจำกัดคาเฟอีน ตามฉลากบังคับของไทยและ MedlinePlus ได้แก่
- เด็กและวัยรุ่น (สถาบันกุมารแพทย์อเมริกันไม่สนับสนุนให้ดื่ม โดยเฉพาะเครื่องดื่มชูกำลัง ตามที่ MedlinePlus อ้าง)
- หญิงตั้งครรภ์ (ฉลากไทยระบุว่าไม่ควรดื่ม)
- คนที่เครียดง่าย วิตกกังวลง่าย หรือมีปัญหาการนอน
- คนที่มีกรดไหลย้อนหรือแผลในกระเพาะอาหาร
- คนที่มีความดันโลหิตสูง หรือหัวใจเต้นเร็วหรือเต้นผิดจังหวะ
- คนที่ปวดศีรษะเรื้อรัง
- คนที่กินยาประจำ เพราะ MedlinePlus ระบุว่ายาหลายชนิดตีกับคาเฟอีน ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรว่ายาที่กินอยู่มีข้อควรระวังไหม
ถ้าดื่มแล้วนอนไม่หลับต่อเนื่อง ลองดูสาเหตุอื่นและวิธีจัดการใน นอนไม่หลับในวัย 50 ปีขึ้นไป
ความเชื่อที่พบบ่อย จริงหรือไม่?
"ดื่มกาแฟหรือชูกำลังแล้วจะสร่างเมา" — ไม่จริง MedlinePlus ระบุตรง ๆ ว่าคาเฟอีนไม่ลดฤทธิ์แอลกอฮอล์ NCCIH เสริมว่าคนที่ดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีนผสมเหล้าอาจรู้สึกเมาน้อยลง แต่การประสานงานของกล้ามเนื้อและเวลาตอบสนองยังแย่เท่าเดิม และในปี 2011 ราวร้อยละ 42 ของการเข้าห้องฉุกเฉินในสหรัฐที่เกี่ยวกับเครื่องดื่มชูกำลัง เป็นการดื่มร่วมกับแอลกอฮอล์หรือยา
"ขวดเล็ก คาเฟอีนนิดเดียว ดื่มกี่ขวดก็ได้" — ไม่จริง ฉลากไทยกำหนดเพดานไว้ที่วันละ 2 ขวด และ NCCIH ระบุว่าคาเฟอีนในเครื่องดื่มชูกำลังขนาด 16 ออนซ์มีได้ตั้งแต่ 70 ถึง 240 มิลลิกรัม
"ทำงานกลางแดด ดื่มชูกำลังแทนน้ำได้" — ไม่ควร NCCIH ระบุว่าการใช้คาเฟอีนสัมพันธ์กับภาวะขาดน้ำ และ MedlinePlus ระบุว่าคาเฟอีนทำให้ปัสสาวะบ่อยขึ้น เวลาเหงื่อออกมากให้ดื่มน้ำเปล่าเป็นหลัก ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
"ดื่มมาหลายปีแล้ว หยุดทันทีได้เลย" — หยุดได้ แต่อาจมีอาการ MedlinePlus ระบุว่าการหยุดคาเฟอีนกะทันหันอาจทำให้ง่วง ปวดศีรษะ หงุดหงิด และคลื่นไส้ จึงแนะนำให้ค่อย ๆ ลด
อยากเลิกหรือลดเครื่องดื่มชูกำลัง ทำอย่างไรดี?
ลดทีละน้อยได้ผลกว่าหักดิบ เพราะช่วยลดอาการถอนคาเฟอีน (อาการที่เกิดเมื่อร่างกายเคยชินกับคาเฟอีนแล้วได้รับน้อยลงกะทันหัน) วิธีที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน
- จดว่าวันหนึ่งได้คาเฟอีนจากอะไรบ้าง ทั้งกาแฟ ชา น้ำอัดลม ชูกำลัง และยาที่ซื้อเอง
- ลดทีละครึ่งขวดหรือหนึ่งขวดต่อสัปดาห์ แทนการหยุดทั้งหมดในวันเดียว
- เลี่ยงคาเฟอีนช่วงบ่ายและเย็น ถ้ามีปัญหาการนอน
- ถ้าดื่มเพราะง่วงตอนขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร ให้ถือว่าความง่วงคือสัญญาณว่าร่างกายต้องพัก คาเฟอีนช่วยได้แค่ระยะสั้นตามที่ MedlinePlus ระบุ
- ถ้าง่วงหรืออ่อนเพลียทุกวันทั้งที่นอนพอ ควรไปตรวจหาสาเหตุกับแพทย์ ไม่ใช่เพิ่มจำนวนขวด
เมื่อไรต้องไปพบแพทย์?
ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้หลังดื่มคาเฟอีน ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
- เจ็บแน่นหน้าอก
- ใจสั่นจนหน้ามืดหรือเป็นลม
- หายใจไม่ออก
- ชัก
นัดพบแพทย์หรือปรึกษาเภสัชกร (ไม่เร่งด่วน) ถ้ามีอาการเหล่านี้
- ใจสั่นบ่อยหลังดื่ม แม้ไม่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ อ่านความต่างของการตรวจหัวใจแต่ละแบบได้ใน ตรวจหัวใจ EKG เอคโค่ และวิ่งสายพาน
- วัดความดันที่บ้านได้ค่าสูงซ้ำหลายวัน
- นอนไม่หลับเรื้อรัง แสบร้อนกลางอก หรือปวดท้องหลังดื่ม
- อยากเลิกแต่เลิกไม่ได้ หรือต้องดื่มวันละหลายขวดจึงทำงานไหว
- กินยาประจำอยู่และไม่แน่ใจว่ายาตีกับคาเฟอีนไหม
ผู้ที่กินยาความดันหรือยาโรคหัวใจอยู่ ห้ามหยุดหรือปรับยาเองเพราะคิดว่าความดันขึ้นจากเครื่องดื่ม ให้บอกแพทย์ว่าดื่มอะไรบ้าง วันละเท่าไร แพทย์จะประเมินและปรับการรักษาให้เอง
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องดื่มชูกำลังดื่มได้วันละกี่ขวด
ฉลากเครื่องดื่มผสมคาเฟอีนในไทยต้องเขียนว่าห้ามดื่มเกินวันละ 2 ขวดตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556 ตัวเลขนี้เป็นเพดาน ไม่ใช่ปริมาณที่แนะนำ และต้องนับคาเฟอีนจากกาแฟ ชา และน้ำอัดลมในวันเดียวกันด้วย
คาเฟอีนวันละเท่าไรถึงเยอะเกินไป
MedlinePlus ระบุว่าราว 400 มิลลิกรัมต่อวันเป็นระดับปานกลางสำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ และการได้มากกว่า 1,200 มิลลิกรัมในเวลาสั้นอาจเกิดพิษรุนแรงถึงขั้นชัก คนที่มีความดันสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือนอนไม่หลับ อาจต้องจำกัดให้น้อยลง ควรถามแพทย์
เครื่องดื่มชูกำลังทำให้ความดันขึ้นไหม
ขึ้นได้ งานทดลองแบบสุ่มในวารสารของสมาคมหัวใจอเมริกัน ปี 2019 พบว่าการดื่ม 32 ออนซ์ภายใน 1 ชั่วโมงทำให้ความดันสูงกว่ายาหลอกและช่วง QT ของคลื่นไฟฟ้าหัวใจยาวขึ้น ผู้ที่มีความดันสูงควรถามแพทย์ก่อนดื่ม
ดื่มชูกำลังผสมเหล้าช่วยให้ไม่เมาจริงไหม
ไม่จริง คาเฟอีนไม่ลดฤทธิ์แอลกอฮอล์ อาจทำให้รู้สึกเมาน้อยลงแต่การตอบสนองยังช้าเท่าเดิม จึงเสี่ยงขับรถหรือดื่มต่อมากขึ้น
เลิกดื่มเครื่องดื่มชูกำลังแล้วปวดหัว ปกติไหม
พบได้ MedlinePlus ระบุว่าการหยุดคาเฟอีนกะทันหันอาจทำให้ง่วง ปวดศีรษะ หงุดหงิด และคลื่นไส้ จึงควรค่อย ๆ ลดทีละน้อย ถ้าปวดมากหรือมีอาการอื่นร่วมให้ปรึกษาแพทย์
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 356) พ.ศ. 2556 เรื่อง เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (ฉบับรวมแก้ไข)สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข
- Energy DrinksNational Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), NIH
- Caffeine in the dietMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Impact of High Volume Energy Drink Consumption on Electrocardiographic and Blood Pressure Parameters: A Randomized Trial (J Am Heart Assoc 2019)PubMed, U.S. National Library of Medicine
- Healthy diet — Fact sheetWorld Health Organization
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-13
อ่านต่อ
หน่อไม้ปี๊บ อาหารกระป๋องทำเอง ต้มกี่นาที โบทูลิซึมมีอาการอย่างไร
หน่อไม้อัดปี๊บทำเองเคยทำให้คนป่วยโบทูลิซึม 163 คนที่น่านปี 2549 WHO ระบุว่าความร้อนเกิน 85 องศา 5 นาทีทำลายพิษได้ หนังตาตก กลืนลำบาก หายใจลำบาก โทร 1669
เครื่องใน ตับหมู ไส้ เลือดหมู คนเป็นเกาต์ ไขมันสูง กินได้ไหม กินดิบเสี่ยงอะไร
ตับหมู 1 ช้อนโต๊ะมีคอเลสเตอรอล 62 มก. เลือดหมูสุก 4 มก. ตามข้อมูลกรมอนามัย คนเป็นเกาต์ควรเลี่ยงตับ หัวใจ กึ๋น และห้ามกินเลือดหมูดิบเพราะไข้หูดับ
อาหารค้างคืน อุ่นกินได้ไหม ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงอาหารเป็นพิษไหม
อาหารค้างคืนกินได้ถ้าแช่เย็นภายใน 2 ชั่วโมงและอุ่นให้ร้อนทั่วถึงตามหลัก WHO ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงป่วยหนักกว่า อาการไหนต้องไป รพ.
มะเฟือง คนเป็นโรคไตกินได้ไหม น้ำมะเฟืองทำไตวาย สะอึก ชัก ได้จริงหรือ
มะเฟืองมีกรดออกซาลิกสูงและมีสารพิษต่อระบบประสาท คนเป็นโรคไตหรือฟอกไตเสี่ยงสะอึก สับสน ชัก ส่วนคนไตปกติที่ดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวมากอาจไตวายเฉียบพลัน