บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้โภชนาการทางการแพทย์

มะเฟือง คนเป็นโรคไตกินได้ไหม น้ำมะเฟืองทำไตวาย สะอึก ชัก ได้จริงหรือ

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตเรื้อรังและคนที่ฟอกไตอยู่ไม่ควรกินมะเฟืองหรือดื่มน้ำมะเฟือง เพราะมะเฟืองมีกรดออกซาลิก (oxalic acid) สูงซึ่งตกเป็นผลึกอุดท่อไตจนไตวายเฉียบพลันได้ และมีสารที่เป็นพิษต่อระบบประสาท ทำให้สะอึกไม่หยุด สับสน จนถึงชัก งานทบทวนรายงานผู้ป่วยที่เกิดพิษ 126 รายพบว่าผู้ที่ไตเสื่อมเรื้อรังเสียชีวิตร้อยละ 36 (ตัวเลขนี้มาจากรายงานผู้ป่วยที่อาการหนักจนถูกตีพิมพ์ ไม่ใช่โอกาสเสียชีวิตของทุกคนที่กินมะเฟือง) ส่วนคนไตปกติก็เกิดไตวายเฉียบพลันได้ถ้าดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวคั้นสดปริมาณมาก โดยเฉพาะตอนท้องว่างหรือร่างกายขาดน้ำ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดมะเฟืองไว้ในกลุ่มที่ไม่แนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพราะสารออกซาเลตจับกับแคลเซียมเป็นผลึกอุดท่อไต ทำให้ไตวายเฉียบพลันได้
  • คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่ามะเฟืองเปรี้ยวมีกรดออกซาลิก 820 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม และมากกว่ามะเฟืองหวานประมาณ 4 เท่า
  • งานทบทวนในวารสาร Clinical Toxicology (2560) รวบรวมผู้ป่วย 126 ราย อาการที่พบบ่อยที่สุดคือสะอึก (ร้อยละ 65) ผู้ที่ไตเสื่อมเรื้อรังเสียชีวิตร้อยละ 36 ผู้ที่ฟอกไตร้อยละ 27 ส่วนผู้ที่ไตปกติไม่มีรายที่เสียชีวิต ตัวเลขนี้มาจากรายงานผู้ป่วยที่อาการหนักจนถูกตีพิมพ์ จึงไม่ใช่โอกาสเสียชีวิตของทุกคนที่กินมะเฟือง
  • รายงานจากไต้หวันในวารสาร American Journal of Kidney Diseases (2544) พบคนไตปกติ 2 รายไตวายจนต้องฟอกเลือดหลังดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวปริมาณมาก
  • คนเป็นโรคไตที่เพิ่งกินมะเฟือง ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ สะอึกไม่หยุด อาเจียน สับสน หรือชัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และบอกแพทย์ว่ากินมะเฟือง

ทำไมมะเฟืองถึงอันตรายต่อไต

เพราะมะเฟืองมีกรดออกซาลิกสูง ซึ่งไตต้องเป็นทางขับออก กรดออกซาลิก (oxalic acid) คือสารธรรมชาติในพืชที่จับกับแคลเซียมแล้วกลายเป็นผลึกแคลเซียมออกซาเลต หน้าความรู้ของศูนย์โรคไต รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายว่าเมื่อได้รับสารนี้ปริมาณมาก ผลึกจะไปอุดตันในท่อไต และนำไปสู่ภาวะไตวายเฉียบพลันได้

เอกสาร "ผักผลไม้..ที่ควรระวังในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง" ของคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เรียกภาวะนี้ว่า acute oxalate nephropathy (ไตอักเสบเฉียบพลันจากผลึกออกซาเลต) ผู้ป่วยมักมาด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดเอว และปัสสาวะออกน้อยลง ผลตรวจปัสสาวะอาจพบเม็ดเลือดแดงปนกับผลึกแคลเซียมออกซาเลต วิธีอ่านช่องผลึกและเม็ดเลือดแดงในใบตรวจปัสสาวะดูได้ที่ ผลตรวจปัสสาวะ (UA) ในใบตรวจสุขภาพ อ่านอย่างไร

มะเฟืองเปรี้ยวมีมากกว่ามะเฟืองหวาน เอกสารเดียวกันระบุว่ามะเฟืองเปรี้ยวมีกรดออกซาลิกมากกว่ามะเฟืองหวานประมาณ 4 เท่า และจัดมะเฟืองเปรี้ยวไว้ในกลุ่มผักผลไม้ที่มีกรดออกซาลิกเกิน 300 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ตัวอย่างในกลุ่มเดียวกันจากตารางของเอกสารนี้ ได้แก่

  • มันสำปะหลัง 1,260 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม
  • ผักโขม 1,090 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม
  • มะเฟืองเปรี้ยว 820 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม
  • ใบชะพลู 690 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม
  • แครอท 500 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม

หน้าความรู้ของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ยกตัวอย่างอาหารออกซาเลตสูงอื่น ๆ เพิ่มเติม ได้แก่ ตะลิงปลิง บีทรูท มันสำปะหลัง เผือก โกโก้ และอัลมอนด์

มะเฟืองทำให้สะอึก สับสน ชัก ได้อย่างไร

นอกจากทำร้ายไต มะเฟืองยังมีพิษต่อระบบประสาท ซึ่งพบมากในคนที่ไตเสื่อมอยู่แล้ว งานทบทวนในวารสาร Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene (2564) รวบรวมรายงานผู้ป่วย 136 ราย ระบุว่าสารหลักที่ทำให้เกิดพิษต่อไตและสมองคือ ออกซาเลต และ คาแรมบอกซิน (caramboxin) ซึ่งคาแรมบอกซินคือสารในมะเฟืองที่ไปรบกวนระบบส่งสัญญาณในสมอง อาการทางสมองมีตั้งแต่สะอึก ไปจนถึงชักต่อเนื่องไม่หยุด

คนไตเสื่อมเสี่ยงกว่า หน้าความรู้ของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าออกซาเลตถูกขับออกจากร่างกายทางไต และงานทบทวนเดียวกันพบว่าผู้ป่วยร้อยละ 69.1 มีไตทำงานผิดปกติอยู่ก่อนกินมะเฟือง

งานทบทวนในวารสาร Clinical Toxicology (2560) รวบรวมผู้ป่วย 126 รายจาก 33 รายงาน อายุเฉลี่ย 54 ปี พบอาการดังนี้

  • สะอึก พบบ่อยที่สุด ร้อยละ 65
  • สับสนและชัก เป็นอาการที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตมากที่สุด
  • อัตราเสียชีวิตรวมร้อยละ 24 แยกเป็นผู้ที่ไตเสื่อมเรื้อรังร้อยละ 36 และผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกไตร้อยละ 27
  • ผู้ที่ไตปกติในรายงานไม่มีรายที่เสียชีวิต และกินมะเฟืองในปริมาณมากกว่ากลุ่มที่ไตเสื่อมอย่างชัดเจน

ตัวเลขนี้มาจากรายงานผู้ป่วยที่ป่วยหนักจนถูกตีพิมพ์ จึงไม่ได้บอกว่าคนที่กินมะเฟืองทุกคนจะมีโอกาสเสียชีวิตเท่านี้ แต่บอกชัดว่าเมื่อเกิดพิษในคนที่ไตเสื่อมแล้ว อาการรุนแรงได้มาก

คนไตปกติกินมะเฟืองได้ไหม

รายงานพิษในคนไตปกติเกิดจากการกินหรือดื่มปริมาณมาก จึงไม่ควรดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวคั้นสดปริมาณมาก โดยเฉพาะตอนท้องว่างหรือขาดน้ำ รายงานจากไต้หวันในวารสาร American Journal of Kidney Diseases (2544) บรรยายผู้ป่วย 2 รายที่ดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวปริมาณมาก แล้วเกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และปวดหลังภายในไม่กี่ชั่วโมง ตามด้วยไตวายจนปัสสาวะออกน้อยและต้องฟอกเลือด ผลชิ้นเนื้อไตเป็นแบบไตอักเสบจากผลึกออกซาเลต ทั้งสองรายไตกลับมาทำงานได้ใน 4 สัปดาห์

รายงานเดียวกันให้ข้อสังเกตจากบริบทในไต้หวัน (ใช้กับคนไตปกติเท่านั้น คนเป็นโรคไตควรงดมะเฟืองทุกแบบตามหัวข้อถัดไป)

  • น้ำมะเฟืองที่ขายทั่วไป มักผ่านการดองและเจือจาง ซึ่งลดออกซาเลตลงมาก
  • น้ำมะเฟืองคั้นสด หรือน้ำดองที่เจือจางเพียงเล็กน้อย ซึ่งคนดื่มเป็นยาแผนโบราณ มีออกซาเลตสูง
  • ท้องว่างและภาวะขาดน้ำ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อไต

เอกสารของคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ก็ระบุตรงกันว่ากลุ่มที่พบบ่อยคือผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง หรือคนปกติที่ชอบดื่มน้ำคั้นมะเฟืองเปรี้ยวปริมาณมากและบ่อย ๆ งานทบทวนปี 2564 ในวารสาร Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene ก็สรุปว่าต้องเฝ้าระวังพิษทั้งต่อไตและสมองทั้งในคนที่ไตผิดปกติและคนที่ไตปกติ

ข้อควรระวังสำหรับคนที่ไม่แน่ใจว่าไตทำงานปกติ งานทบทวนข้างต้นพบว่าความเสี่ยงเสียชีวิตต่างกันมากระหว่างคนไตปกติกับคนไตเสื่อม ถ้ายังไม่เคยตรวจค่าไต ไม่ควรดื่มน้ำมะเฟืองเป็นประจำจนกว่าจะได้ตรวจและปรึกษาแพทย์ วิธีอ่านระยะไตจากค่า eGFR ดูได้ที่ โรคไตเรื้อรังแบ่งระยะอย่างไร และค่า eGFR ในใบผลเลือดอ่านยังไง

คนเป็นโรคไตกินมะเฟืองได้แค่ไหน กินนิดเดียวได้ไหม

แหล่งที่ตรวจในบทความนี้ไม่ได้ระบุปริมาณที่ปลอดภัยสำหรับคนเป็นโรคไต จึงควรงดทั้งผลสด น้ำคั้น และมะเฟืองดอง เหตุผลมีดังนี้

  • รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดมะเฟืองไว้ในรายการที่ไม่แนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไต
  • คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเลี่ยงผักผลไม้ที่มีกรดออกซาลิกสูง
  • งานทบทวนใน Clinical Toxicology พบว่าคนที่ไตเสื่อมเกิดพิษได้แม้กินปริมาณน้อยกว่าคนไตปกติอย่างชัดเจน

คนที่ฟอกไตอยู่ก็ไม่ควรกิน การฟอกไตไม่ได้ทำให้ปลอดภัยจากพิษมะเฟือง งานทบทวนใน Clinical Toxicology พบผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกไตและเกิดพิษเสียชีวิตร้อยละ 27 (ตัวเลขจากรายงานผู้ป่วยที่อาการหนักจนถูกตีพิมพ์)

ผู้ป่วยไตแต่ละระยะมีข้อจำกัดเรื่องอาหารไม่เท่ากัน รายการอาหารที่กินได้หรือต้องเลี่ยงควรให้แพทย์และนักกำหนดอาหารวางร่วมกับผลเลือด อ่านเหตุผลได้ที่ โภชนบำบัดสำหรับผู้ที่มีปัญหาไต ใครเป็นคนกำหนด

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องมะเฟือง

มะเฟืองเป็นผลไม้ธรรมชาติ กินเยอะก็ไม่เป็นไร จริงไหม

ไม่จริง รายงานจากไต้หวันชี้ว่าคนไตปกติที่ดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวปริมาณมากเกิดไตวายจนต้องฟอกเลือดได้ คำว่าธรรมชาติไม่ได้แปลว่าปลอดภัยไม่จำกัด

ดื่มน้ำมะเฟืองเพื่อล้างไตหรือบำรุงไต ใช้ได้ไหม

ไม่ได้ ไม่มีแหล่งที่เปิดตรวจในบทความนี้แนะนำมะเฟืองเพื่อดูแลไต ตรงกันข้าม ทั้ง รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ และคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่ามะเฟืองทำให้ไตวายเฉียบพลันได้

ผักโขมก็มีออกซาเลตสูงกว่ามะเฟือง ทำไมต้องห่วงมะเฟืองเป็นพิเศษ

เพราะมะเฟืองมีสารคาแรมบอกซินที่เป็นพิษต่อสมองด้วย งานทบทวนปี 2564 ระบุว่าทั้งออกซาเลตและคาแรมบอกซินเป็นสารหลักที่ทำให้เกิดพิษ อาการสะอึก สับสน และชัก จึงเป็นลักษณะเด่นของพิษจากมะเฟืองในคนไตเสื่อม ส่วนผักผลไม้ออกซาเลตสูงอื่น ๆ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ก็แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตหลีกเลี่ยงเช่นกัน ปริมาณที่เหมาะให้ถามนักกำหนดอาหาร

สะอึกหลังกินมะเฟือง เดี๋ยวก็หายเอง จริงไหม

ในคนเป็นโรคไต ไม่ควรรอ สะอึกเป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดของพิษจากมะเฟือง และอาจตามมาด้วยสับสนหรือชัก งานทบทวนใน Clinical Toxicology สรุปว่าอาการทางสมองที่รุนแรงต้องได้รับการรักษาทันที

ถ้าเผลอกินมะเฟืองไปแล้ว ต้องทำอย่างไร

คนเป็นโรคไตหรือฟอกไตที่เพิ่งกินมะเฟือง ให้รีบแจ้งแพทย์หรือหน่วยไตที่ดูแล แม้ยังไม่มีอาการ และเตรียมข้อมูลเหล่านี้

  1. กินมะเฟืองเปรี้ยวหรือหวาน เป็นผลสด น้ำคั้น หรือดอง
  2. กินไปประมาณกี่ลูกหรือกี่แก้ว และกินเมื่อกี่ชั่วโมงก่อน
  3. กินตอนท้องว่างหรือไม่ ดื่มน้ำน้อยหรือไม่
  4. ระยะไตล่าสุดหรือค่า eGFR และวันฟอกไตครั้งถัดไป

การรักษาหลักคือการฟอกเลือดเพื่อเอาสารพิษออก งานทบทวนใน Clinical Toxicology พบว่าการฟอกเลือดเป็นวิธีที่ใช้มากที่สุด (ร้อยละ 59) และสรุปว่าการเอาสารพิษออกด้วยการฟอกเลือดตั้งแต่เนิ่น ๆ และต่อเนื่อง ดูเป็นประโยชน์ต่อการรอดชีวิตมากกว่าการรักษาตามอาการ งานทบทวนปี 2564 ก็ระบุว่าการฟอกเลือดช่วยผลลัพธ์ในผู้ที่มีพิษต่อสมอง

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

คนเป็นโรคไต ฟอกไต หรือคนที่เพิ่งดื่มน้ำมะเฟืองปริมาณมาก ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และบอกเจ้าหน้าที่ว่ากินมะเฟือง

  • สะอึกต่อเนื่องไม่หยุด
  • อาเจียนซ้ำ ๆ
  • สับสน พูดไม่รู้เรื่อง ซึมลง หรือกระสับกระส่าย
  • ชัก
  • ปัสสาวะออกน้อยลงมาก หรือไม่ออก
  • ปวดเอว ปวดหลัง หรือปวดท้อง ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังดื่มน้ำมะเฟืองปริมาณมาก

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

คนเป็นโรคไตกินมะเฟืองได้ไหม

ไม่ควรกิน รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดมะเฟืองไว้ในรายการที่ไม่แนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพราะกรดออกซาลิกทำให้ไตวายเฉียบพลันได้ และยังมีสารที่เป็นพิษต่อสมอง ทำให้สะอึก สับสน หรือชัก

ฟอกไตแล้วกินมะเฟืองได้ไหม

ไม่ควรกิน งานทบทวนในวารสาร Clinical Toxicology พบว่าผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกไตและเกิดพิษจากมะเฟืองจนถูกรายงานไว้ เสียชีวิตร้อยละ 27 การฟอกไตจึงไม่ได้ทำให้กินมะเฟืองได้อย่างปลอดภัย

คนไตปกติดื่มน้ำมะเฟืองได้ไหม

รายงานพิษในคนไตปกติเกิดจากการกินหรือดื่มปริมาณมาก จึงไม่ควรดื่มน้ำมะเฟืองเปรี้ยวคั้นสดปริมาณมาก โดยเฉพาะตอนท้องว่างหรือขาดน้ำ เพราะมีรายงานคนไตปกติเกิดไตวายเฉียบพลันจนต้องฟอกเลือดชั่วคราว

มะเฟืองเปรี้ยวกับมะเฟืองหวาน ต่างกันไหม

ต่างกัน คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่ามะเฟืองเปรี้ยวมีกรดออกซาลิกมากกว่ามะเฟืองหวานประมาณ 4 เท่า แต่คนเป็นโรคไตควรเลี่ยงทั้งสองชนิด

กินมะเฟืองแล้วสะอึกไม่หยุด อันตรายไหม

ในคนเป็นโรคไต สะอึกเป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดของพิษจากมะเฟือง และอาจตามด้วยสับสนหรือชัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และบอกแพทย์ว่ากินมะเฟือง

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-14

อ่านต่อ

หน่อไม้ปี๊บ อาหารกระป๋องทำเอง ต้มกี่นาที โบทูลิซึมมีอาการอย่างไร

หน่อไม้อัดปี๊บทำเองเคยทำให้คนป่วยโบทูลิซึม 163 คนที่น่านปี 2549 WHO ระบุว่าความร้อนเกิน 85 องศา 5 นาทีทำลายพิษได้ หนังตาตก กลืนลำบาก หายใจลำบาก โทร 1669

เครื่องใน ตับหมู ไส้ เลือดหมู คนเป็นเกาต์ ไขมันสูง กินได้ไหม กินดิบเสี่ยงอะไร

ตับหมู 1 ช้อนโต๊ะมีคอเลสเตอรอล 62 มก. เลือดหมูสุก 4 มก. ตามข้อมูลกรมอนามัย คนเป็นเกาต์ควรเลี่ยงตับ หัวใจ กึ๋น และห้ามกินเลือดหมูดิบเพราะไข้หูดับ

อาหารค้างคืน อุ่นกินได้ไหม ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงอาหารเป็นพิษไหม

อาหารค้างคืนกินได้ถ้าแช่เย็นภายใน 2 ชั่วโมงและอุ่นให้ร้อนทั่วถึงตามหลัก WHO ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงป่วยหนักกว่า อาการไหนต้องไป รพ.

ไส้กรอก หมูยอ กุนเชียง แหนม คนเป็นความดัน เบาหวาน ไขมันสูง กินได้ไหม

ไส้กรอก หมูยอ กุนเชียง แหนม แฮม เบคอน เป็นอาหารโซเดียมสูงและเนื้อสัตว์ไขมันสูง คนเป็นความดัน เบาหวาน ไขมันในเลือดสูงควรกินอย่างไร ไนไตรต์คืออะไร

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 106 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท