คำโฆษณาแบบไหนผิดกฎหมายอาหาร และเจอบ่อยกับผงชงดื่ม

ผู้ซื้อที่แยกออกว่าคำไหนพูดได้ คำไหนพูดไม่ได้ จะประเมินผู้ขายได้ทันทีจากโพสต์เดียว

กรอบกฎหมายที่ใช้

พ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 41 กำหนดว่าการโฆษณา คุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ ของอาหาร ต้องได้รับอนุญาตก่อน

ข้อความที่โยงกับโรคขออนุญาตไม่ได้เลย เพราะอาหารไม่ใช่ยา

ผู้รับผิดคือผู้โฆษณา ซึ่งหมายถึงคนที่โพสต์ ไม่ใช่เจ้าของแบรนด์

รูปแบบที่ 1 — เอ่ยชื่อโรคตรง ๆ

ตัวอย่างที่พบบ่อย — ดูแลไต · ลดน้ำตาล · บำรุงตับ · สำหรับผู้ป่วยมะเร็ง

ผิดชัดเจนที่สุด และเป็นรูปแบบที่ อย. เคยประกาศเตือนผ่านศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมเมื่อ 4 ธันวาคม 2566

รูปแบบที่ 2 — ใช้คำเลี่ยงแต่ความหมายเดิม

ตัวอย่าง — ดูแลอวัยวะที่ทำหน้าที่กรอง · สำหรับผู้ที่มีค่าตรวจผิดปกติ · เหมาะกับคนที่ต้องคุมอาหารเป็นพิเศษ

การเลี่ยงคำไม่ได้ทำให้ถูกกฎหมาย เพราะสิ่งที่กฎหมายดูคือความเข้าใจที่เกิดกับผู้อ่าน ไม่ใช่ถ้อยคำที่ใช้

รูปแบบที่ 3 — คำที่ฟังดูไม่แรงแต่นับเป็นสรรพคุณ

ช่วย · บำรุง · เสริมสร้าง · ฟื้นฟู · ดูแล · ปรับสมดุล

คำเหล่านี้นับเป็นการอ้างคุณประโยชน์ทั้งหมด ซึ่งเป็นจุดที่ผู้ขายจำนวนมากไม่รู้ตัว

รูปแบบที่ 4 — คำรับรองจากผู้ใช้

รีวิวที่เล่าว่าอาการดีขึ้นหลังทาน หรือค่าตรวจดีขึ้น

นับเป็นการอ้างสรรพคุณเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจริงหรือไม่ และไม่ว่าจะเป็นคำพูดของใคร

รูปแบบที่ 5 — ระบุระยะเวลาที่เห็นผล

เห็นผลใน 7 วัน · ทาน 1 เดือนแล้วดีขึ้น

การบอกว่าเห็นผลในกี่วัน คือการยืนยันว่ามีผล อ่านต่อที่ ทานนานแค่ไหนถึงเห็นผล และทำไมเราตอบไม่ได้

รูปแบบที่ 6 — เรียกผิดประเภททะเบียน

เรียกเครื่องดื่มหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารว่า อาหารสูตรครบถ้วน หรือ อาหารทางการแพทย์

เป็นการทำให้เข้าใจว่าสินค้าอยู่ในหมวดที่ใช้ทดแทนอาหารได้ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับที่ทะเบียนอนุญาต

ตรวจเองได้จากกลุ่มที่ 4 ของเลข อย. วิธีอยู่ที่ อาหารสูตรครบถ้วนคืออะไร

รูปแบบที่ 7 — อ้างว่า อย. รับรอง

มีเลข อย. ไม่เท่ากับ อย. รับรองสรรพคุณ

เลข อย. บอกว่าผลิตภัณฑ์ขึ้นทะเบียนไว้จริง ใครเป็นผู้รับอนุญาต และอยู่ในประเภทใด เท่านั้น

รูปแบบที่ 8 — ใช้ภาพบุคลากรทางการแพทย์หรือเครื่องแบบ

สร้างความเข้าใจว่าผลิตภัณฑ์ได้รับการรับรองทางการแพทย์ ทั้งที่ไม่ได้เป็นเช่นนั้น

แล้วผู้ขายพูดอะไรได้บ้าง

ข้อมูลบนฉลาก — ส่วนประกอบ ปริมาณ วิธีรับประทาน คำเตือน

ข้อมูลในทะเบียน — เลข อย. ประเภทอาหาร ผู้รับอนุญาต สถานะ

ข้อมูลทางการค้า — ราคา ขนาดบรรจุ การจัดส่ง วิธีตรวจของแท้

ทั้งหมดนี้ตรวจสอบย้อนกลับได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่คำโฆษณาทำไม่ได้

ใช้รายการนี้ประเมินผู้ขายอย่างไร

ถ้าเจอ 1 ข้อขึ้นไป ให้ตรวจข้อมูลอื่นของผู้ขายรายนั้นให้ละเอียดกว่าเดิม

ไม่ได้แปลว่าสินค้าไม่ดี แต่แปลว่าคำพูดของผู้ขายรายนั้นเชื่อไม่ได้ทั้งหมด และควรกลับไปดูฉลากจริงเอง

และถ้าพบการโฆษณาที่เข้าข่าย สามารถแจ้งได้ที่ อย.

อ่านต่อ

• •กฎหมายโฆษณาอาหารเสริมไทย อะไรพูดได้ อะไรพูดไม่ได้
• •สินค้าใหม่ยังไม่มีรีวิว ดูอะไรแทนรีวิว

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เรียบเรียงจากฉลากข้างกล่องและทะเบียนของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ให้ผลอย่างไรต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์ในบทความนี้ไม่ใช่ยาและไม่ใช่อาหารทางการแพทย์ ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาอยู่ หรืออยู่ในความดูแลของแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน โดยนำกล่องไปให้ดูด้วย