บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ยากับอาหารเสริม

ยาโคลชิซีน (ยาเกาต์) ผลข้างเคียง ท้องเสีย และยาที่ห้ามกินร่วม

คำตอบสั้น: โคลชิซีน (colchicine) เป็นยาที่ใช้ระงับการอักเสบของข้อในโรคเกาต์ ทั้งตอนเกาต์กำเริบและเพื่อป้องกันการกำเริบ ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือ ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน และปวดท้อง ซึ่งเกิดมากขึ้นเมื่อได้ยาขนาดสูง ส่วนเรื่องที่อันตรายกว่าคือยาตีกัน เช่น ยาปฏิชีวนะคลาริโทรมัยซิน และยาลดไขมันกลุ่มสแตติน ซึ่งเพิ่มโอกาสพิษจากโคลชิซีนและกล้ามเนื้อสลาย โดยเฉพาะในคนที่ไตทำงานลดลง MedlinePlus ระบุว่าการได้รับโคลชิซีนเกินขนาดอาจทำให้เสียชีวิตได้ จึงต้องกินตามขนาดที่แพทย์สั่งและบอกแพทย์ทุกครั้งว่ากินยานี้อยู่

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • โคลชิซีนไม่ใช่ยาแก้ปวดทั่วไป MedlinePlus ระบุว่าใช้กับความปวดที่ไม่ได้เกิดจากเกาต์หรือโรคไข้เมดิเตอร์เรเนียนชนิดถ่ายทอดทางพันธุกรรมไม่ได้
  • ท้องเสียไม่ใช่สัญญาณว่ายาได้ผล งานวิจัยแบบสุ่มปี 2010 พบว่าขนาดต่ำได้ผลไม่ต่างจากขนาดสูง แต่ท้องเสียน้อยกว่ามาก
  • แนวทางเวชปฏิบัติเกาต์ของสมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569 ใช้โคลชิซีนขนาดต่ำเป็นหนึ่งในยาลำดับแรกเมื่อเกาต์กำเริบ
  • ยาที่ต้องระวังมาก: คลาริโทรมัยซิน ยาลดไขมันสแตติน ยาอื่นที่ขัดขวางการกำจัดโคลชิซีน และน้ำเกรปฟรุต
  • ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนแรง ชาปลายมือปลายเท้า ช้ำง่าย ไข้เจ็บคอ ระหว่างกินยา ต้องติดต่อแพทย์ทันที

โคลชิซีนคือยาอะไร ใช้กับใคร

โคลชิซีนเป็นยาลดการอักเสบที่ออกฤทธิ์ต่อกระบวนการที่ทำให้ข้อบวมแดงในโรคเกาต์ ไม่ได้ลดกรดยูริกในเลือด MedlinePlus ระบุการใช้หลักไว้ดังนี้

  • บรรเทาอาการปวดเมื่อเกาต์กำเริบ
  • ป้องกันการกำเริบของเกาต์ในผู้ใหญ่
  • ใช้กับโรคไข้เมดิเตอร์เรเนียนชนิดถ่ายทอดทางพันธุกรรม (FMF)

เกาต์ คือข้ออักเสบที่เกิดจากผลึกกรดยูริกตกตะกอนในข้อ MedlinePlus อธิบายว่าเกาต์กำเริบคืออาการปวดรุนแรงขึ้นทันทีในข้อหนึ่งหรือหลายข้อ จากระดับกรดยูริกในเลือดที่สูงผิดปกติ ความรู้พื้นฐานเรื่องค่ากรดยูริกอ่านได้ที่ กรดยูริกสูง คืออะไร

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการรักษาเกาต์และกรดยูริกในเลือดสูง ปี 2569 ของสมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย (ได้รับการรับรองจากราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย) แนะนำให้ใช้ โคลชิซีน ยากลุ่มสเตียรอยด์ หรือยาต้านอักเสบกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) เป็นลำดับแรกเมื่อเกาต์กำเริบ และพิจารณาให้ยาป้องกันการกำเริบตั้งแต่เริ่มยาลดกรดยูริก จนระดับกรดยูริกลดลงถึงเป้าหมายและไม่มีเกาต์กำเริบอย่างน้อย 6 เดือน โดยอ้างหลักฐานว่าโคลชิซีนวันละ 0.5–1.2 มิลลิกรัมช่วยลดการกำเริบในช่วงนี้ได้

ผลข้างเคียงของโคลชิซีนที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยอยู่ที่ระบบทางเดินอาหาร MedlinePlus ระบุว่าให้บอกแพทย์ถ้าอาการเหล่านี้รุนแรงหรือไม่หาย

  • คลื่นไส้
  • อาเจียน
  • ท้องเสีย
  • ปวดท้อง หรือปวดเกร็งท้อง

ขนาดยามีผลชัดเจน งานวิจัยแบบสุ่ม ปกปิดสองทาง เทียบกับยาหลอก ในวารสาร Arthritis and Rheumatism ปี 2010 เปรียบเทียบผู้ป่วยเกาต์กำเริบระยะแรก 184 คน

  • กลุ่มขนาดสูง (รวม 4.8 มิลลิกรัมใน 6 ชั่วโมง) ท้องเสีย 76.9% ท้องเสียรุนแรง 19.2% และอาเจียน 17.3%
  • กลุ่มขนาดต่ำ (รวม 1.8 มิลลิกรัมใน 1 ชั่วโมง) ท้องเสีย 23.0% ไม่มีท้องเสียรุนแรงและไม่มีอาเจียน
  • ผลลดปวดอย่างน้อยครึ่งหนึ่งที่ 24 ชั่วโมง ได้ 37.8% ในกลุ่มขนาดต่ำ 32.7% ในกลุ่มขนาดสูง และ 15.5% ในกลุ่มยาหลอก

แนวทางของสมาคมรูมาติสซั่มฯ ปี 2569 อ้างงานนี้และระบุว่าโคลชิซีนขนาดต่ำได้ผลไม่ต่างจากขนาดสูง แต่มีอาการไม่พึงประสงค์ต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ขนาดยาที่เหมาะกับแต่ละคนขึ้นกับค่าไต ค่าตับ และยาอื่นที่กินอยู่ จึงต้องกินตามฉลากที่แพทย์หรือเภสัชกรเขียนให้ ห้ามเพิ่มเม็ดเองเมื่อยังปวด

โคลชิซีนห้ามกินกับยาอะไร

ยาที่ขัดขวางการกำจัดโคลชิซีนออกจากร่างกาย ทำให้ระดับยาในเลือดสูงจนเป็นพิษได้ ต้องบอกแพทย์และเภสัชกรเสมอว่ากินโคลชิซีนอยู่ กลุ่มที่ควรรู้

ยาปฏิชีวนะคลาริโทรมัยซินและกลุ่มใกล้เคียง

คลาริโทรมัยซิน (clarithromycin) เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่มแมโครไลด์ที่ใช้บ่อยกับการติดเชื้อทางเดินหายใจ และเป็นคู่ยาที่มีรายงานการเสียชีวิต งานศึกษาย้อนหลังจากฮ่องกงในวารสาร Clinical Infectious Diseases ปี 2005 ติดตามผู้ป่วยในโรงพยาบาล 116 คนที่ได้ยาทั้งสองตัวระหว่างการนอนโรงพยาบาลครั้งเดียวกัน

  • กลุ่มที่ได้ยาสองตัวพร้อมกัน เสียชีวิต 9 จาก 88 คน (10.2%)
  • กลุ่มที่ได้ยาทีละตัวไม่ซ้อนกัน เสียชีวิต 1 จาก 28 คน (3.6%)
  • ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิต ได้แก่ ใช้ยาซ้อนกันนานขึ้น ไตทำงานบกพร่องอยู่ก่อน และเกิดภาวะเม็ดเลือดทุกชนิดต่ำ

ผู้วิจัยสรุปว่าไม่ควรสั่งยาสองตัวนี้ร่วมกัน เพราะมียาอื่นสำหรับปอดอักเสบและเกาต์ให้เลือก ข้อนี้สำคัญกับคนไทยที่มีโรคเกาต์ แล้วไปหาหมอเรื่องไอ เจ็บคอ หรือปอดอักเสบในอีกโรงพยาบาลหนึ่ง

ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน

สแตตินกับโคลชิซีนเป็นคู่ยาที่พบบ่อยในรายงานกล้ามเนื้อสลายของประเทศไทย กล้ามเนื้อสลาย (rhabdomyolysis) คือภาวะที่เซลล์กล้ามเนื้อแตกและปล่อยสารออกมาในเลือดจนอาจทำให้ไตวายเฉียบพลัน งานวิเคราะห์ฐานข้อมูลรายงานอาการไม่พึงประสงค์ของศูนย์เฝ้าระวังความปลอดภัยด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพของไทย ตีพิมพ์ในวารสาร Drug Safety ปี 2013 พบว่า

  • มีรายงานปัญหากล้ามเนื้อจากยาสแตติน 198 ราย ระหว่างปี 2539–2552 ผู้ป่วยอายุเฉลี่ยราว 61 ปี
  • 55.6% เป็นกล้ามเนื้อสลาย และ 40.9% มียาที่เสริมพิษของสแตตินร่วมด้วย
  • โคลชิซีนเป็นยาคู่ตีที่พบบ่อยเป็นอันดับสองในฐานข้อมูลไทย ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตว่าสัมพันธ์กับการใช้โคลชิซีนระยะยาว
  • อัตราเสียชีวิตอยู่ที่ 0.9% เมื่อไม่มียาคู่ตี 1.6% เมื่อมี 1 ตัว และ 16.7% เมื่อมีตั้งแต่ 2 ตัว

คนเป็นเกาต์จำนวนมากมีไขมันในเลือดสูงและกินสแตตินอยู่ด้วย ไม่ได้แปลว่ากินร่วมกันไม่ได้เลย MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจปรับขนาดยาหรือเฝ้าระวังผลข้างเคียงอย่างใกล้ชิด แต่ผู้ป่วยต้องรู้อาการเตือนของกล้ามเนื้อ และห้ามหยุดยาตัวใดตัวหนึ่งเอง

ยาและอาหารอื่นที่ต้องระวัง

  • ยาอื่นที่ขัดขวางเอนไซม์ตับ CYP3A4 หรือระบบขนส่งยา P-glycoprotein ซึ่งงานจากฮ่องกงข้างต้นอธิบายว่าเป็นทางที่ร่างกายใช้กำจัดโคลชิซีน และเป็นกลไกที่คลาริโทรมัยซินรบกวน ให้เภสัชกรตรวจทุกครั้งที่ได้ยาใหม่
  • เกรปฟรุตและน้ำเกรปฟรุต MedlinePlus ระบุให้งดระหว่างใช้โคลชิซีน
  • ยาที่ซื้อเอง วิตามิน และสมุนไพร MedlinePlus ให้บอกแพทย์และเภสัชกรทั้งหมด เพราะแพทย์อาจต้องปรับขนาดยาหรือเฝ้าระวังผลข้างเคียง

วิธีจัดการรายการยาหลายตัวไม่ให้ตีกัน อ่านได้ที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ดูแลอย่างไร

ใครต้องระวังเป็นพิเศษเมื่อใช้โคลชิซีน

คนที่ไตหรือตับทำงานลดลงเสี่ยงพิษจากยามากกว่า MedlinePlus ให้บอกแพทย์ก่อนใช้ยาถ้าเคยเป็นโรคไต โรคตับ หรือโรคเลือด เพราะแพทย์อาจไม่ให้ยานี้ แนวทางของสมาคมรูมาติสซั่มฯ ปี 2569 ยังระบุว่างานวิจัยส่วนใหญ่คัดผู้ป่วยไตบกพร่องปานกลางถึงรุนแรงและผู้ป่วยโรคตับออก ข้อมูลความปลอดภัยในกลุ่มนี้จึงมีจำกัด แพทย์ต้องเลือกยาและขนาดเป็นรายบุคคล

ค่าไตที่ใช้ประกอบการตัดสินใจคือ eGFR อ่านความหมายได้ที่ ค่าไต eGFR กับครีอะตินิน ผู้สูงอายุที่ไตเสื่อมตามวัยและกินยาหลายตัวจึงควรให้เภสัชกรตรวจรายการยาทุกครั้งที่ได้ยาใหม่

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องโคลชิซีน

ความเชื่อ 1: "ต้องกินจนท้องเสีย ยาถึงจะออกฤทธิ์" ไม่จริง งานวิจัยปี 2010 พบว่าโคลชิซีนขนาดต่ำลดปวดได้ไม่ต่างจากขนาดสูง แต่ท้องเสียน้อยกว่ามาก ถ้ากินแล้วท้องเสียมาก ให้แจ้งแพทย์ ไม่ใช่กินต่อเพิ่ม

ความเชื่อ 2: "โคลชิซีนเป็นยาแก้ปวด ปวดเข่าปวดหลังแบบไหนก็กินได้" ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าโคลชิซีนไม่ใช่ยาแก้ปวด และใช้กับความปวดที่ไม่ได้เกิดจากเกาต์หรือ FMF ไม่ได้ ห้ามแบ่งยาให้คนอื่นที่ปวดข้อ

ความเชื่อ 3: "เกาต์ไม่กำเริบแล้ว เลิกยาป้องกันได้เลย" ควรถามแพทย์ก่อน MedlinePlus ระบุว่าโคลชิซีนป้องกันการกำเริบได้เฉพาะช่วงที่กินยา และห้ามหยุดยาโดยไม่คุยกับแพทย์ แนวทางไทยปี 2569 กำหนดระยะเวลาให้ยาป้องกันตามระดับกรดยูริกและการกำเริบ ซึ่งแพทย์จะประเมินให้

ลืมกินโคลชิซีนต้องทำอย่างไร

ถ้ากินเป็นประจำ ให้กินทันทีที่นึกได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อถัดไปให้ข้ามมื้อที่ลืม ห้ามกินสองเท่าเพื่อชดเชย ตาม MedlinePlus เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการได้ยานี้เกินขนาดอาจทำให้เสียชีวิต การกินซ้อนจึงไม่ควรเกิดขึ้น ผู้สูงอายุที่หลงลืมควรใช้กล่องแบ่งยารายวัน และให้ญาติช่วยดู

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

  • กินโคลชิซีนเกินขนาด หรือเด็กเผลอกินยา (MedlinePlus ระบุว่าการได้ยาเกินขนาดอาจทำให้เสียชีวิต)
  • อาเจียนหรือท้องเสียรุนแรงจนลุกไม่ไหว หน้ามืด หรือปัสสาวะออกน้อยมาก
  • หายใจช้าลง หรือใจเต้นช้าหรือผิดจังหวะ
  • ริมฝีปาก ลิ้น หรือฝ่ามือซีดหรือเป็นสีเทา
  • ผื่นลมพิษ หน้า ปาก ลิ้น หรือคอบวม หายใจลำบาก

ติดต่อแพทย์ทันที ไม่ต้องรอวันนัด ถ้าติดต่อแพทย์ไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาลทันที ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ซึ่ง MedlinePlus จัดเป็นผลข้างเคียงร้ายแรง ได้แก่ ปวดกล้ามเนื้อหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง ชาหรือเป็นเหน็บที่นิ้วมือนิ้วเท้า ช้ำหรือเลือดออกง่ายผิดปกติ เจ็บคอ มีไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

โคลชิซีนเป็นยาอะไร

โคลชิซีนเป็นยาลดการอักเสบที่ใช้บรรเทาอาการเมื่อเกาต์กำเริบและป้องกันการกำเริบ ไม่ได้ลดกรดยูริกในเลือด และไม่ใช่ยาแก้ปวดทั่วไป

กินโคลชิซีนแล้วท้องเสียทำอย่างไร

ท้องเสียเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยและพบมากขึ้นเมื่อได้ยาขนาดสูง ถ้าท้องเสียมากหรือไม่หายให้แจ้งแพทย์ ห้ามกินเพิ่มเอง ถ้าท้องเสียรุนแรงจนหน้ามืดหรือลุกไม่ไหว ให้ไปโรงพยาบาลทันที

โคลชิซีนกินกับยาลดไขมันได้ไหม

ต้องให้แพทย์ตัดสิน เพราะโคลชิซีนเป็นยาคู่ตีที่พบบ่อยเป็นอันดับสองในรายงานกล้ามเนื้อสลายจากยาสแตตินของไทย ถ้าได้ยาทั้งสองตัว ให้รีบแจ้งแพทย์เมื่อปวดหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อ

โคลชิซีนห้ามกินกับยาปฏิชีวนะตัวไหน

ตัวที่มีรายงานอันตรายชัดคือคลาริโทรมัยซิน งานศึกษาจากฮ่องกงปี 2005 พบการเสียชีวิตสูงขึ้นเมื่อใช้ร่วมกัน โดยเฉพาะในคนไตบกพร่อง ให้บอกแพทย์ทุกครั้งว่ากินโคลชิซีนอยู่

เกาต์ไม่กำเริบแล้ว หยุดโคลชิซีนได้ไหม

ไม่ควรหยุดเอง โคลชิซีนป้องกันการกำเริบได้เฉพาะช่วงที่กินยา แพทย์จะประเมินระยะเวลาจากระดับกรดยูริกและการกำเริบตามแนวทางเวชปฏิบัติ

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-12

อ่านต่อ

ยาถ่ายพยาธิ ผู้ใหญ่ต้องกินทุกปีไหม อัลเบนดาโซลครอบคลุมพยาธิอะไรบ้าง

กินยาถ่ายพยาธิปีละครั้งจำเป็นไหม WHO แนะนำถ่ายพยาธิเป็นรอบเฉพาะกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ระบาด อัลเบนดาโซลไม่ครอบคลุมพยาธิสตรองจิลอยด์ ใครควรตรวจก่อน

ยาแก้เมารถ เมาเรือ ผู้สูงอายุกินได้ไหม กินก่อนเดินทางกี่นาที

ยาแก้เมารถไดเมนไฮดริเนตควรกิน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนเดินทาง ทำให้ง่วง MedlinePlus ระบุว่าผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปโดยทั่วไปไม่ควรใช้ ใครต้องระวัง

ยาหมดอายุกินได้ไหม ยาเสื่อมดูอย่างไร ยาน้ำเปิดแล้วใช้ได้กี่วัน

ยาหมดอายุไม่ควรกิน ยาน้ำเปิดแล้วเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือน ยาหยอดตา 1 เดือน ยาแบ่งบรรจุไม่เกิน 1 ปี วิธีดูยาเสื่อม และวิธีทิ้งยาเก่าให้ปลอดภัย

ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน (DPP-4) ผลข้างเคียง ตุ่มน้ำพอง ปวดท้อง ปวดข้อ

ยาเบาหวานกลุ่มกลิปติน เช่น ซิตากลิปติน วิลดากลิปติน ลินากลิปติน ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ตุ่มน้ำพองใส ตับอ่อนอักเสบ ปวดข้อ และอาการที่ต้องไปพบแพทย์ทันที

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 82 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท